Theo như sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái diễn ra của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) cho biết trong đêm 5 rạng sáng 6/4 vừa qua, khiến chiếc phà đường sắt cuối cùng của Nga còn hoạt động tại Eo biển Kerch – tàu Slavyanin – bị loại khỏi vòng chiến đấu do nước này giáng đòn sấm sét đánh chìm "phà đường sắt cuối cùng” của quân xâm lược tại eo biển Kerch.

Theo thông báo ngày 8/4, HUR mô tả đây là “chiếc phà đường sắt cuối cùng của lực lượng chiếm đóng Nga còn nổi trên mặt nước” tại khu vực này. Con tàu được sử dụng để vận chuyển nhiên liệu, chất bôi trơn, vũ khí, trang thiết bị quân sự và đạn dược cho lực lượng Nga tại Crimea.

Đòn đánh vào mắt xích hậu cần quan trọng

Cuộc tấn công do đơn vị tác chiến đặc biệt của HUR thực hiện bằng drone đã “kết liễu” khả năng hoạt động của tàu Slavyanin. Hình ảnh được công bố cho thấy con tàu bốc cháy sau khi trúng đòn, dù mức độ thiệt hại cụ thể chưa thể xác minh độc lập.

Đây là một phần trong chiến dịch rộng hơn của Ukraine nhằm phá vỡ chuỗi hậu cần của Nga tại Kerch, bao gồm cầu Kerch, hệ thống phà và cảng Kavkaz. Mục tiêu là làm suy yếu khả năng tiếp tế cho lực lượng Nga tại Crimea và miền nam Ukraine.

Nếu thông tin từ HUR được xác nhận, Nga sẽ phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: tăng tải cho tuyến đường sắt qua cầu Kerch – vốn đã bị hư hại trước đó – hoặc chuyển hướng vận tải qua hành lang trên bộ dài hơn đi qua các khu vực bị chiếm đóng tại Donetsk và Zaporizhzhia, khiến các đoàn tàu dễ bị tấn công hơn.

Slavyanin – mục tiêu bị “truy đuổi” nhiều lần

Đây không phải lần đầu tiên Ukraine tấn công các phà quân sự của Nga tại Kerch.

Tháng 5/2024, Ukraine phóng tên lửa đánh trúng các phà Conro Trader và Avangard. Tháng 7/2024, Slavyanin bị tấn công và hư hại tại cảng Kavkaz (Nga). Tháng 8/2024, Conro Trader – chở nhiên liệu – bị Ukraine phá hủy hoàn toàn. Tháng 3/2026, Avangard bị vô hiệu hóa, đồng thời Slavyanin cũng bị hư hại.

Sau đợt tấn công tháng 3, Slavyanin vẫn tiếp tục hoạt động cho đến khi bị đánh trúng lần nữa vào ngày 6/4.

Vì sao phà Kerch đặc biệt quan trọng?

Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, các đòn tấn công của Ukraine đã làm hư hại tuyến đường sắt trên cầu Kerch, buộc Nga phải hạn chế vận chuyển hàng hóa nặng. Khi đó, các phà đường sắt trở thành giải pháp thay thế chính để vận chuyển hàng quân sự giữa cảng Kavkaz và bán đảo Crimea.

Tình báo Anh từng đánh giá hệ thống phà này là “phương tiện chủ yếu” để vận chuyển nhiên liệu và đạn dược bằng đường sắt tới Crimea.

Trong số đó, Slavyanin là tàu lớn nhất trong ba phà dạng roll-on/roll-off mà Nga vận hành tại eo biển Kerch, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì chuỗi cung ứng quân sự.
Gia tăng sức ép lên Nga tại Crimea

Việc vô hiệu hóa Slavyanin, nếu được xác nhận hoàn toàn, sẽ tiếp tục siết chặt khả năng hậu cần của Nga tại Crimea – khu vực có ý nghĩa chiến lược đặc biệt trong cuộc xung đột.

Động thái này cho thấy Ukraine đang gia tăng các cuộc tấn công có chọn lọc nhằm vào những “điểm nghẽn” hậu cần, với mục tiêu làm suy yếu khả năng duy trì chiến dịch quân sự của Nga trong khu vực.

Theo trang tin của Viện Hải quân Mỹ, USNI News, Lầu Năm Góc có kế hoạch mở một kho dự trữ mới tại miền Nam Philippines vào năm 2028, đặt nền móng cho việc mở rộng mạng lưới các trung tâm tiếp nhiên liệu phục vụ hoạt động quân sự của Mỹ tại Tây Thái Bình Dương.
Nguồn tin cho biết trong tháng 3/2026, Cơ quan Hậu cần Quốc phòng (DLA) của Mỹ đã yêu cầu hỗ trợ thiết lập một Điểm hỗ trợ nhiên liệu quốc phòng (DFSP) quanh khu vực Davao trên đảo Mindanao ở miền Nam Philippines. Đây là các kho tiếp nhiên liệu mà Lầu Năm Góc sử dụng để tập kết nhiên liệu và dầu bôi trơn nhằm hỗ trợ các hoạt động quân sự của Mỹ.

Theo tuyên bố về nội dung công việc, nhà thầu dự kiến sẽ vận hành và lưu trữ các sản phẩm nhiên liệu thuộc sở hữu của Mỹ trong khoảng thời gian từ tháng 4/2028 đến tháng 10/2031. Trong số nhiên liệu được tập kết tại địa điểm Davao, khoảng một nửa sẽ dành cho nhiên liệu chưng cất hải quân loại F76, phần còn lại là nhiên liệu hàng không loại JP5. DFSP Davao dự kiến sẽ hỗ trợ tới 41 triệu gallon (hơn 155 triệu lít) sản phẩm nhiên liệu và dầu bôi trơn.Sau khi đi vào hoạt động, DFSP Davao sẽ cho phép các tàu hải quân Mỹ tiếp nhận nhiên liệu tại một điểm thay thế cách xa các cảng Subic và Manila hướng ra Biển Đông, những khu vực có nguy cơ chịu bị tổn thương nếu xảy ra xung đột trong khu vực. Vị trí của kho nằm trong Vịnh Davao cũng giúp Mỹ tiếp cận nguồn cung nhiên liệu ngay sát Biển Sulu, một trong những tuyến đường thủy được lực lượng hải quân Mỹ - bao gồm các nhóm tác chiến tàu sân bay và tàu đổ bộ tấn công - sử dụng để di chuyển ra vào chuỗi đảo thứ nhất.

Sau DFSP Davao, Mỹ có kế hoạch xây dựng các kho tiếp nhiên liệu khu vực nằm ở phía Đông Nam của chuỗi đảo đầu tiên ở Papua New Guinea và Australia.

Theo như có nhiều người mới đây lại xúc động vào sáng 6/4 vừa qua, có một đoạn video ghi lại khoảnh khắc sinh tử trên cao tốc của nhân vật chính là ông Chu Kỳ Hồng, 56 tuổi, tài xế xe khách với 30 năm kinh nghiệm. Chỉ vài giây sau, ông dùng cả hai tay giữ vô lăng nhưng nhanh chóng mất sức, tay phải buông thõng do cơn đau hoàn toàn quật ngã ông, cơ thể nghiêng mạnh sang bên phải, gần như mất kiểm soát.

Nhân vật chính là ông Chu Kỳ Hồng, 56 tuổi, tài xế xe khách với 30 năm kinh nghiệm. Trong lúc đang chở 45 hành khách địa phương, ông bất ngờ phát bệnh, trang Sina đưa tin.

Dữ liệu từ camera hành trình cho thấy, vào lúc 7h04'14 giây, ông Chu bắt đầu có dấu hiệu bất thường, cố gắng siết chặt tay để chịu đựng cơn đau. Chỉ vài giây sau, ông dùng cả hai tay giữ vô lăng nhưng nhanh chóng mất sức, tay phải buông thõng.

Đến 7h04'28 giây, cơn đau hoàn toàn quật ngã ông, cơ thể nghiêng mạnh sang bên phải, gần như mất kiểm soát. Chiếc xe lao lệch hướng, đâm vào lan can. Lúc này, hành khách trên xe hoảng loạn, tiếng la hét vang lên, nguy cơ sinh tử cận kề.

Trong tình huống “ngàn cân treo sợi tóc”, bằng trách nhiệm và bản năng nghề nghiệp, ông Chu đã dốc toàn bộ sức lực cuối cùng, nhanh chóng chỉnh lại vô lăng, đồng thời đạp mạnh phanh để xe dừng lại.

Và lúc 7h04'33 giây, chiếc xe đã dừng lại an toàn. Chỉ 5 giây ngắn ngủi, ông Chu đã cứu được sinh mạng của 45 người.

Được biết, ngay sát vị trí dừng xe là một rãnh sâu hơn 2m. Nếu không kịp thời kiểm soát, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

Sau khi hoàn tất thao tác, ông Chu Kỳ Hồng gục xuống ngay tại vô lăng, chân vẫn đặt trên bàn đạp phanh. Ông đã qua đời, nhưng 45 hành khách trên xe đều an toàn.

Theo thông tin địa phương, ông Chu là người dân thôn Thành Nhất, trấn Thạch Sư, huyện Đồng Tâm. Suốt 30 năm cầm lái, ông lặng lẽ làm nghề. Hành động trong những giây cuối cùng của cuộc đời đã thể hiện rõ nhất tinh thần trách nhiệm của một người tài xế.

Chỉ 5 giây ngắn ngủi, ông đã giữ lại 45 sinh mạng. Một hành động đủ để gọi tên - người hùng giữa đời thường.

Ngày 9/4, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel sẽ tiếp tục tấn công vào lực lượng Hezbollah "bất cứ nơi nào cần thiết", một ngày sau khi các cuộc tấn công của Israel vào Liban khiến hàng trăm người thiệt mạng và làm dấy lên các chỉ trích từ cộng đồng quốc tế.Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Thủ tướng Israel khẳng định quân đội nước này sẽ tấn công bất kỳ lực lượng nào hành động "chống lại thường dân Israel" do đó nước này sẽ tiếp tục tấn công lực lượng Hezbollah cho đến khi "hoàn toàn khôi phục an ninh cho cư dân phía Bắc" của Israel.

Trước đó, ngày 8/4, quân đội Israel đã tiến hành “cuộc tấn công phối hợp lớn nhất trên khắp Liban” kể từ khi xung đột bùng phát ở khu vực nhằm vào lực lượng Hezbollah, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần. Cuộc không kích khiến ít nhất 254 người thiệt mạng và 1.165 người bị thương, trong đó các khu dân cư đông đúc ở thủ đô Beirut là những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Đáp trả cuộc tấn công này, ngày 9/4, Hezbollah cho biết đã bắn tên lửa vào miền Bắc Israel và tuyên bố "sự đáp trả này sẽ tiếp tục" cho đến khi các hành động quân sự của Israel và Mỹ nhằm vào Liban chấm dứt.Trước nguy cơ leo thang căng thẳng tại mặt trận này, ngày 9/4, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Kaja Kallas kêu gọi mở rộng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sang Liban, đồng thời cho rằng các cuộc không kích của Israel đang gây sức ép lớn lên tiến trình này. Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, bà Kallas nhấn mạnh Hezbollah đã kéo Liban vào xung đột, song điều đó không thể biện minh cho mức độ tàn phá lớn từ cuộc tấn công của Israel.

Cùng ngày, phát biểu trước Quốc hội, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cũng cho rằng Israel đã “không tôn trọng” lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran khi tiến hành tấn công Liban. Bà nhấn mạnh việc khôi phục tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz là lợi ích “sống còn” đối với Italy và toàn bộ EU, song cảnh báo mọi nỗ lực đang có nguy cơ "trở lại điểm bắt đầu" do các hành động vi phạm lệnh ngừng bắn. Trước đó, nhiều quốc gia châu Âu như Anh, Pháp, Tây Ban Nha cũng lên án các hành động gây bất ổn.

Các tuyên bố từ Lục địa già phản ánh áp lực quốc tế ngày càng gia tăng đối với Israel, trong bối cảnh bất đồng về phạm vi và hiệu lực của thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn chưa được giải quyết.

Trong cuộc xung đột với Iran năm vừa qua (tính từ 28-2 đến 7-4), Mỹ đã chi tiêu tăng vọt ngay từ những ngày đầu khi sử dụng quy mô lớn vũ khí chính xác đắt tiền. Với tổng chi lên tới hàng chục tỷ USD chỉ trong thời gian ngắn, bức tranh hiện ra khá rõ về chiến tranh công nghệ cao nhưng tiêu hao lớn.

Diễn biến chi phí

Diễn biến chi phí trong 40 ngày vừa qua cho thấy chiến tranh hiện đại không tiêu tốn theo nhịp đều, mà tăng rất mạnh ở giai đoạn mở màn.

Trong 7 ngày đầu, chi tiêu của Mỹ mang tính “bùng nổ”, với khoảng 779 triệu USD ngay trong ngày đầu (theo Al Jazeera, 2026), gần 3,7 tỷ USD sau 100 giờ và lên tới khoảng 11,3 - 12,7 tỷ USD sau 6 ngày (theo CSIS, 2026). Đây là thời điểm Mỹ dồn nguồn lực lớn để tạo ưu thế ngay từ đầu, tập trung vào các đòn đánh phủ đầu bằng tên lửa hành trình và bom dẫn đường chính xác (JDAM). Mục tiêu của giai đoạn này không phải duy trì chiến tranh lâu dài, mà là nhanh chóng làm suy yếu hệ thống phòng không, các cơ sở quân sự trọng yếu và năng lực phản ứng ban đầu của Iran.

Điểm cần chú ý là mức tăng chi phí ở giai đoạn đầu không chỉ đến từ số lượng đòn đánh, mà còn đến từ chủng loại vũ khí được sử dụng. Khi một chiến dịch dựa nhiều vào Tomahawk, bom chính xác và các hệ thống hỗ trợ trinh sát - chỉ thị mục tiêu, mỗi đợt tấn công đều kéo theo chi phí rất lớn. Nói cách khác, Mỹ đã chấp nhận chi thật nhiều trong thời gian rất ngắn để “chiếm” lợi thế chiến trường ngay từ đầu. Điều này giải thích vì sao chỉ trong chưa đầy một tuần, tổng chi phí đã lên đến trên 10 tỷ USD (CSIS, 2026). Đây là kiểu chi tiêu tập trung đầu kỳ: Tốn kém, nhưng nhằm đổi lấy tốc độ, độ chính xác và khả năng làm chủ cục diện từ sớm.

Sang tuần thứ hai và thứ ba, chi phí vẫn tiếp tục tăng nhưng tốc độ đã chậm lại rõ rệt. Sau 12 ngày, tổng chi đạt khoảng 16,5 tỷ USD, đến ngày thứ 21 đã vượt 18 tỷ USD (theo Reuters, 2026). Mức tăng chậm hơn cho thấy Mỹ bắt đầu điều chỉnh cách đánh. Thay vì tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào các loại vũ khí đắt tiền, chiến dịch chuyển dần sang các phương án chi phí thấp hơn như JDAM, đồng thời kiểm soát chặt hơn nhịp độ tác chiến. Điều này không có nghĩa chiến tranh giảm cường độ hoàn toàn, mà cho thấy giai đoạn “đánh mạnh để phá thế” đã qua, nhường chỗ cho giai đoạn duy trì sức ép với chi phí được tính toán kỹ hơn.

Khi xung đột kéo dài sang khoảng 1-2 tháng, tổng chi phí được ước tính ở mức 31-34 tỷ USD và có thể tiến tới khoảng 50 tỷ USD nếu chiến sự tiếp diễn (Al Jazeera, 2026). Nhìn vào toàn bộ quỹ đạo này có thể thấy một logic khá rõ, chi phí được dồn mạnh vào thời điểm mở màn, sau đó giảm tốc nhưng không hề thấp.

Trung bình, giai đoạn đầu tiêu tốn khoảng 1 - 2 tỷ USD mỗi ngày, về sau mức chi giảm xuống, nhưng vẫn đủ lớn để tạo áp lực lâu dài lên ngân sách. Điều nổi bật không chỉ là tổng số tiền Mỹ đã chi, mà là cách chi phí vận động, tăng sốc lúc đầu, rồi chuyển sang trạng thái tiêu hao có kiểm soát. Đó cũng là dấu hiệu điển hình của chiến tranh công nghệ cao hiện nay: Không cần kéo dài mới tốn kém, mà có thể cực đắt ngay từ những ngày đầu tiên.

Phân bổ chi phí

Chi phí lớn nhất là vũ khí và đạn dược.

Ngay trong những ngày đầu, Mỹ đã chi khoảng 5,6 tỷ USD cho tên lửa tấn công và hệ thống đánh chặn. Các loại vũ khí được sử dụng đều có giá tiền rất cao, một quả Tomahawk khoảng 1 - 2 triệu USD, Patriot khoảng 4 triệu USD, còn THAAD có thể lên tới 12 triệu USD (CSIS, 2026). Đáng nói hơn, Mỹ phải dùng những vũ khí đắt tiền này để đối phó với UAV và tên lửa giá rẻ, có loại chỉ vài chục nghìn USD. Sự chênh lệch này tạo ra một thế bất lợi về chi phí, mỗi lần đánh chặn thành công vẫn đồng nghĩa với việc “chi nhiều hơn đối phương”, khiến tổng chi phí tăng nhanh ngay cả khi cường độ không đổi.

Bên cạnh đó, chi phí vận hành là phần tiêu hao liên tục và khó kiểm soát. Riêng hoạt động không quân trong giai đoạn đầu đã tiêu tốn khoảng 2,3 tỷ USD, chưa tính chi phí duy trì hơn 50.000 quân trong khu vực (Reuters, 2026). Các khoản này không nằm ở một đòn đánh cụ thể, mà tích lũy theo từng ngày, bao gồm nhiên liệu cho máy bay và tàu chiến, vận chuyển, hậu cần và bảo trì. Trong chiến tranh công nghệ cao, mỗi hệ thống càng hiện đại thì chi phí duy trì càng lớn, đặc biệt khi phải vận hành liên tục ở cường độ cao. Ngoài ra, tổn thất về khí tài, dù không lớn về số lượng, vẫn kéo theo chi phí thay thế đáng kể. Chẳng hạn, việc thay thế 3 máy bay F-15 đã tiêu tốn khoảng 310 triệu USD, chưa kể các thiệt hại khác khó thống kê đầy đủ.

Một phần chi phí khác ít được chú ý nhưng có tác động rộng hơn là chi phí gián tiếp. Khi xung đột diễn ra, rủi ro tại eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng, kéo theo chi phí vận tải, sản xuất và năng lượng trên phạm vi toàn cầu. Chuỗi cung ứng bị gián đoạn, áp lực lạm phát gia tăng và ảnh hưởng trực tiếp đến các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Những khoản này không xuất hiện trong ngân sách quốc phòng, nhưng lại tạo ra chi phí thực tế đối với nền kinh tế Mỹ và các đối tác.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào chi tiêu quân sự trực tiếp sẽ chưa phản ánh đầy đủ, bởi chi phí chiến tranh trong thực tế lan ra toàn bộ hệ thống kinh tế và tiếp tục tích lũy ngay cả khi cường độ giao tranh không tăng.

Phía sau những con số

Chi phí tăng mạnh từ đầu không phải ngẫu nhiên, mà là lựa chọn chiến lược có chủ đích.

Mỹ chủ động dồn nguồn lực lớn vào giai đoạn mở màn để nhanh chóng giành ưu thế trên không và làm tê liệt các năng lực then chốt của đối phương. Việc sử dụng dày đặc tên lửa hành trình và bom chính xác khiến chi phí dồn vào “điểm mở màn”, tạo ra hiệu ứng áp đảo ngay từ đầu. Nói cách khác, chi phí được “đẩy lên trước” để đổi lấy lợi thế chiến trường, thay vì kéo dài và phân tán theo thời gian.

Bản chất của chiến tranh hiện đại khiến chi phí không dễ giảm sau giai đoạn mở màn. Mỗi đòn đánh không chỉ là một quả bom hay tên lửa, mà còn là kết quả của cả một hệ thống trinh sát - giám sát (ISR), vệ tinh, chỉ huy - kiểm soát và hỗ trợ tác chiến mạng phía sau. Tất cả đều tiêu tốn nguồn lực lớn và vận hành liên tục. Điều này tạo ra một nghịch lý, chiến tranh có thể “chính xác hơn” và giảm thương vong trực tiếp, nhưng lại đắt đỏ hơn về tài chính. Đồng thời, sự chênh lệch chi phí giữa hai bên hình thành một “bẫy bất đối xứng”: Iran sử dụng UAV và tên lửa giá rẻ, trong khi Mỹ phải dùng các hệ thống đánh chặn đắt tiền để đối phó, khiến chi phí bị đẩy lên rất cao.

Chi phí cũng không còn gói gọn trong một chiến trường duy nhất mà lan ra nhiều không gian cùng lúc. Hoạt động quân sự diễn ra trên không, trên biển, trong không gian mạng và kéo theo cả hệ thống hậu cần toàn cầu. Mỗi không gian đều phát sinh chi phí riêng, từ vận hành lực lượng, bảo vệ tuyến vận tải đến duy trì chuỗi cung ứng.

Vì thế, chi phí cho cuộc chiến không tăng theo đường thẳng mà lan rộng theo nhiều hướng, tích tụ dần thành gánh nặng tài chính. Đây là điểm khác biệt quan trọng của chiến tranh hiện đại: Chi phí không chỉ phụ thuộc vào mức độ giao tranh, mà còn vào phạm vi và số lượng không gian mà chiến tranh mở rộng.

Phản ứng của chính phủ Mỹ

Phản ứng của chính phủ Mỹ trước chi phí chiến tranh tăng nhanh diễn ra theo hai hướng song song: Duy trì sức ép quân sự và điều chỉnh về tài chính - chính trị.

Trên thực địa, Lầu Năm Góc tiếp tục duy trì hơn 50.000 quân trong khu vực và giữ các chiến dịch không kích ở trạng thái sẵn sàng cao, bất chấp chi phí đã vượt 11 - 12,7 tỷ USD chỉ trong 6 ngày đầu và khoảng 16,5 tỷ USD sau 12 ngày. Đồng thời, Mỹ thúc đẩy các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời nhằm giảm nguy cơ leo thang và hạ nhiệt áp lực chi tiêu, trong bối cảnh tổng chi phí có thể đạt 30 - 50 tỷ USD chỉ sau 1-2 tháng (Al Jazeera). Điều này cho thấy Mỹ không chỉ tính toán hiệu quả quân sự, mà còn chủ động kiểm soát tốc độ gia tăng chi phí.

Ở trong nước, vấn đề tài chính nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận. Lầu Năm Góc đề xuất gói ngân sách bổ sung có thể vượt 200 tỷ USD để duy trì chiến dịch nếu kéo dài, nhưng vấp phải sự phản đối tại Quốc hội do lo ngại chi phí vượt kiểm soát (Reuters). Nhiều nghị sĩ yêu cầu làm rõ mục tiêu chiến lược và cảnh báo nguy cơ sa lầy tài chính trong bối cảnh chi tiêu đã tăng hàng chục tỷ USD chỉ trong vài tuần. Dư luận và thị trường phản ứng thận trọng khi chi phí chiến tranh làm gia tăng áp lực nợ công và lạm phát.

Trước bối cảnh đó, chính quyền Mỹ điều chỉnh cách tiếp cận theo hướng kiểm soát chi tiêu và ổn định tâm lý trong nước, phản ánh một bài toán khó: Vừa duy trì ưu thế quân sự, vừa tránh để chi phí vượt khỏi khả năng chịu đựng của nền kinh tế.