Tướng Esmail Qaani, người đứng đầu Lực lượng đặc nhiệm Quds của Iran, đã thoát khỏi nguy hiểm trong khi những người xung quanh ông không may thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.


Tướng Iran Esmail Qaani (giữa) (Ảnh: PA).

Giờ đây khi Iran đang trong một cuộc xung đột leo thang với Mỹ và Israel, số phận của tướng Esmail Qaani, người đứng đầu Lực lượng đặc nhiệm Quds của Iran, một lần nữa trở thành chủ đề đồn đoán.

“Một tài khoản trên X viết: “Ông đã sống sót qua mọi âm mưu ám sát cho đến nay và thậm chí còn ở cùng cựu Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei khi Mỹ - Israel không kích, nhưng đã thoát được”.

Một nguồn tin Israel có nền tảng tình báo chia sẻ với báo Telegraph của Anh rằng sự thật về tình trạng của ông Qaani vẫn chưa rõ ràng. “Không ai biết sự thật. Ông ấy có thể đơn giản đúng như những gì ông tuyên bố: một vị tướng trung thành của Iran, và tất cả những tin đồn xung quanh ông có thể là một phần của chiến dịch nhằm làm suy yếu ông và các hoạt động của ông chống lại Israel”, nguồn tin nói.

Ông Qaani, 68 tuổi, nắm quyền chỉ huy Lực lượng Quds từ tháng 1/2020 sau khi người tiền nhiệm Qassem Soleimani bị Mỹ ám sát tại Baghdad. Trong nội bộ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, ông Qaani được cho là ít có tính đột phá hơn so với người tiền nhiệm.

Lực lượng Quds là đơn vị hoạt động đối ngoại tinh nhuệ của Iran, chịu trách nhiệm xây dựng, vũ trang và điều phối “Trục Kháng chiến” trên khắp Trung Đông.

Trong nhiệm kỳ của ông, mạng lưới này đã bị suy yếu nghiêm trọng. Thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah đã thiệt mạng. Lãnh đạo chính trị Hamas Ismail Haniyeh bị ám sát. Hàng chục chỉ huy cấp cao Iran đã bị loại bỏ. Gần đây nhất, một chiến dịch chung Mỹ - Israel đã khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng nhiều nhân vật chủ chốt trong bộ máy an ninh của Iran thiệt mạng.

Tuy nhiên, ông Qaani, người chịu trách nhiệm trực tiếp điều hành mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trong cuộc chiến khu vực, không nằm trong số những người thiệt mạng.

Trong cuộc chiến Iran - Israel kéo dài 12 ngày, ông từng bị nhiều hãng tin tuyên bố đã chết, trước khi xuất hiện trở lại tại một lễ kỷ niệm công khai ở Tehran vào cuối tháng 6/2025. Thời điểm đó, ông mặc thường phục và đội mũ lưỡi trai, trong tình trạng sức khỏe tốt.

Kịch bản tương tự cũng xảy ra vào tháng 10/2024, khi ông bị nghi ngờ đã chết, sau đó được cho là bị thẩm vấn, rồi lại xuất hiện trên truyền hình nhà nước.

Bên ngoài mạng xã hội, sau khi Israel thâm nhập sâu vào Hezbollah và lần lượt loại bỏ ban lãnh đạo của lực lượng này, Iran đã tiến hành một cuộc điều tra chính thức về lỗ hổng an ninh.

Israel trước đó đã công bố danh sách các quan chức Iran và những người liên quan mà họ muốn loại bỏ. Cuối tuần trước, danh sách này được tuyên bố là “hoàn tất”. Tên của ông Qaani không nằm trong đó.

VietBF@sưu tập

Một đám cháy lớn đã bao trùm căn cứ quân sự Mỹ ở Iraq khi Iran tập kích hỏa lực vào cơ sở này.

Truyền thông Iran đưa tin, hỏa lực của Iran đã bắn trúng mục tiêu là căn cứ không quân Victoria của Mỹ gần sân bay quốc tế Baghdad, Iraq hôm 20/3.

Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy đám cháy dữ dội bao trùm một phần của căn cứ này.


Cháy lớn tại căn cứ Mỹ ở Iraq sau đòn tập kích của Iran (Nguồn: RT)

Iran và các nhóm được Iran hậu thuẫn đã liên tục phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự và cơ sở ngoại giao của Mỹ ở Iraq trong những tuần gần đây.

Một video khác được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy một đám cháy lớn bốc lên tại cơ sở của Mỹ ở Kuwait sau hỏa lực dữ dội của Iran.

Hiện chưa rõ thiệt hại tại các căn cứ quân sự Mỹ sau đòn tập kích của Iran.

Báo Wall Street Journal ngày 20/3 dẫn nguồn tin từ các quan chức Mỹ cho biết Iran đã phóng 2 tên lửa đạn đạo tầm trung vào căn cứ quân sự chung Diego Garcia của Mỹ và Anh ở Ấn Độ Dương, nhưng không quả nào trúng căn cứ này.

Wall Street Journal cho biết một trong hai tên lửa của Iran đã gặp sự cố giữa chừng, và một tàu chiến Mỹ đã bắn một tên lửa đánh chặn SM-3 vào tên lửa còn lại.

Động thái này đánh dấu nỗ lực đáng kể của Iran nhằm vươn hỏa lực xa hơn khu vực Trung Đông và đe dọa lợi ích của Mỹ.

Theo Wall Street Journal, việc Iran nhắm mục tiêu vào Diego Garcia, nơi cách Iran khoảng 4.000km, cho thấy tên lửa của nước này có tầm bắn xa hơn so với những gì Tehran từng công bố.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi hồi tháng trước cho biết Iran đã giới hạn tầm bắn của tên lửa ở mức 2.000km.

Truyền thông Mỹ cũng đưa tin về các vụ phóng tên lửa của Iran nhắm vào Diego Garcia, mô tả đây là một căn cứ quân sự quan trọng ở nước ngoài của Mỹ, hỗ trợ phi đội máy bay ném bom hạng nặng của quân đội Mỹ.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Iran ngày 21/3 đã tuyên bố tiến hành đợt tấn công thứ 70 trong chiến dịch trả đũa “Lời hứa Đích thực 4”, nhắm vào hơn 55 địa điểm do Mỹ và Israel kiểm soát trên khắp khu vực.

Theo IRGC, 5 căn cứ quân sự của Mỹ đã bị nhắm mục tiêu trong đợt tấn công này, gồm al-Kharj ở Ả rập Xê út, al-Dhafra ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ali al-Salem ở Kuwait, Erbil ở Kurdistan thuộc Iraq và trụ sở của Hạm đội 5 Mỹ ở Bahrain.

IRGC cho biết các cuộc tấn công được thực hiện bằng hệ thống tên lửa Qiam và Emad cùng với máy bay không người lái tấn công, mô tả giai đoạn trả đũa này là một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm làm suy yếu đối thủ.

Quân đội Iran tuyên bố để đáp trả những hành động quân sự của Mỹ và Israel, Tehran sẽ tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu chiến lược của Israel và Mỹ trên khắp khu vực.

IRGC và quân đội Iran đã thực hiện hàng trăm cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái để đáp trả Mỹ và Israel.

Iran tuyên bố các đòn tấn công của nước này đã gây thiệt hại nặng nề cho các căn cứ của Mỹ ở vịnh Ba Tư và Tây Á, cũng như các cơ sở quân sự và tình báo của Israel.

Theo Bộ Quốc phòng Iran, lực lượng Iran đã khiến ít nhất 600 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bị thương tại nhiều căn cứ của Mỹ kể từ khi bắt đầu chiến dịch tấn công. Washington chưa xác nhận thông tin này.

Các quan chức Iran cho rằng việc nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực là “hành động tự vệ chính đáng”.

Chính quyền Iran khẳng định các cuộc tấn công trả đũa sẽ tiếp tục cho đến khi đối thủ bị "trừng phạt" hoàn toàn và thiệt hại đối với Iran được bồi thường.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 20/3 cho biết Tehran đề xuất thành lập một cấu trúc an ninh Trung Đông với sự tham gia của các quốc gia trong khu vực.


Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian (Ảnh: Fars).

“Chúng tôi sẵn sàng giải quyết mọi vấn đề với các bạn. Để bảo đảm hòa bình trong khu vực, chúng tôi đề xuất thành lập một cấu trúc an ninh tại Trung Đông, bao gồm các quốc gia Hồi giáo, nhằm bảo đảm hòa bình, ổn định và an ninh”, ông Pezeshkian phát biểu trong thông điệp nhân dịp Năm mới Iran.

Tổng thống cho rằng các quốc gia Trung Đông không cần sự hiện diện của “các thế lực bên ngoài”.

Ngoài ra, ông Pezeshkian nói rằng Mỹ và Israel không có lý do để tập kích Lãnh tụ Tối cao Iran quá cố Ali Khamenei. “Họ đã khiến lãnh đạo tôi và các chỉ huy của chúng tôi thiệt mạng mà không có bất kỳ lý do hay logic nào”, ông Pezeshkian phát biểu.

Ông khẳng định Iran coi các nước Hồi giáo là anh em. “Chúng tôi không có ý định bất đồng với các quốc gia Hồi giáo; chúng tôi không tìm kiếm xung đột hay chiến tranh với các nước Hồi giáo. Họ là anh em của chúng tôi", ông Pezeshkian nói, đồng thời cho rằng một thế lực, thông qua các phương thức và hành động của mình, đứng sau những mâu thuẫn giữa người Hồi giáo.

“Chúng tôi chưa bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân. Mỗi khi chúng tôi gặp Lãnh tụ quá cố Sayyed Ali Khamenei cùng các thành viên Hội đồng Quốc phòng và các chỉ huy, ông ấy luôn khẳng định dứt khoát rằng vũ khí hạt nhân bị cấm về mặt tôn giáo”, Tổng thống Iran nói.

“Không một quan chức nào Iran có thể tiến tới phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt hạt nhân hoặc định hướng quá trình theo hướng đó", ông nói thêm.

Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của nước này vì mục đích hòa bình và họ có quyền làm như vậy.

Đề cập đến những thiệt hại trong quan hệ giữa Iran với một số quốc gia Ả rập vùng Vịnh Ba Tư do các cuộc tấn công của Mỹ - Israel và các đòn đáp trả sau đó của Iran, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh: “Chúng ta không cần sự hiện diện của người ngoài trong khu vực; thông qua hợp tác giữa các quốc gia Hồi giáo, chúng ta có thể thành lập "Hội đồng Hồi giáo Trung Đông" và điều phối các quan hệ an ninh, kinh tế, văn hóa và chính trị trong khuôn khổ này".

Ông Pezeshkian tái khẳng định rằng “chúng tôi không tìm kiếm sự mất ổn định trong khu vực”, đồng thời cảnh báo không “rơi vào những cái bẫy do đối thủ đặt ra".

“Chúng tôi hoàn toàn không có ý định can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác. Chúng tôi tuyệt đối không muốn an ninh và hòa bình của khu vực bị phá vỡ", ông nói, cáo buộc Israel là bên đang gây ra bất ổn trong khu vực.

Mỹ và Israel đã bắt đầu đợt không kích mới nhất nhằm vào Iran vào ngày 28/2. Iran đã nhanh chóng đáp trả các đòn tấn công bằng cách phóng loạt tên lửa và UAV vào các mục tiêu của Israel, cũng như vào các căn cứ của Mỹ tại các quốc gia trong khu vực.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bager Qalibaf đã kêu gọi người Hồi giáo trên toàn thế giới đoàn kết chống lại các kế hoạch của Mỹ và Israel nhằm "tạo chia rẽ giữa họ và kiểm soát khu vực Tây Á".

VietBF@sưu tập

Iran xác nhận đã phóng tên lửa nhằm vào căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, gọi đây là động thái quan trọng với chiến dịch trả đũa.

"Nhắm mục tiêu vào căn cứ Diego Garcia là bước đi quan trọng mà Cộng hòa Hồi giáo Iran thực hiện nhằm đe dọa lợi ích của Mỹ và các đồng minh ngoài biên giới Tây Á, đồng thời cho thấy tầm bắn tên lửa Iran đã vượt xa những gì đối thủ có thể tưởng tượng", hãng thông tấn Mehr hôm nay cho biết.

Truyền thông Iran không nêu cụ thể loại tên lửa được sử dụng. Đây là đầu tiên Tehran tìm cách vươn tầm tấn công ra ngoài khu vực Trung Đông và đe dọa lợi ích của Washington ở Ấn Độ Dương.

Giới chức Mỹ chưa lên tiếng về thông tin.


Tên lửa Khorramshahr của Iran rời bệ phóng trong thử nghiệm tháng 5/2023. Ảnh: AP

Cuộc tấn công diễn ra sau khi Anh xác nhận cho phép Mỹ sử dụng căn cứ của nước này để thực hiện hành động phòng vệ tập thể ở khu vực, trong đó có phá hủy các bệ phóng và khí tài mà Iran sử dụng để tấn công tàu thuyền ở eo biển Hormuz.

Muhanad Seloom, giảng viên tại Viện Nghiên cứu Sau đại học Doha của Qatar, cho rằng động thái của Iran có khả năng buộc Mỹ và đồng minh thay đổi tính toán trong chiến sự.

"Tập kích căn cứ Diego Garcia đồng nghĩa Iran đã sở hữu tên lửa đạn đạo có tầm bắn trên 4.000 km, loại vũ khí chưa từng được hé lộ. Mọi thông tin trước đây đều cho thấy Iran chỉ biên chế tên lửa có tầm bắn không quá 2.000 km", ông nói.

Điều này cho phép Iran không chỉ nhắm tới những căn cứ của Mỹ ngoài Trung Đông, mà còn đủ khả năng vươn tới thủ đô London của Anh. "Điều đó sẽ khiến Anh và Liên minh châu Âu (EU) càng thêm ngần ngại trước những lời kêu gọi hỗ trợ quân sự từ Mỹ", ông Seloom nhận định.

Wall Street Journal ngày 20/3 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Iran đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm xa về phía căn cứ Diego Garcia, nhưng không quả nào trúng mục tiêu. Một tên lửa gặp sự cố giữa hành trình và rơi xuống biển, quả còn lại bị tàu chiến Mỹ phóng tên lửa SM-3 đánh chặn. Hiện chưa rõ nỗ lực đánh chặn này thành công hay tên lửa Iran bay chệch mục tiêu.

Giới chức Iran tự đặt giới hạn tầm bắn 2.000 km cho tên lửa, với lý do mức này đủ để vươn tới Israel và bảo đảm khả năng bảo vệ đất nước. Tuy nhiên, tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya của quân đội Iran, hồi tháng 10/2025 đề cập khả năng nước này tăng tầm bắn tên lửa.

Đảo san hô Diego Garcia có diện tích 30 km2, được coi là tiền đồn có vị trí chiến lược với quân đội Mỹ. Các chiến đấu cơ và tàu chiến đóng quân tại đây từng tham gia Chiến tranh Vùng Vịnh cũng như chiến dịch quân sự ở Afghanistan và Libya. Vị trí của Diego Garcia giúp Washington triển khai lực lượng khắp Trung Đông, Trung Á, Nam Á và Ấn Độ Dương.

Vai trò của hòn đảo càng trở nên quan trọng sau khi Mỹ đóng cửa căn cứ không quân Bagram tại Afghanistan và rút khỏi quốc gia Trung Á.

Đây cũng là một trong số ít địa điểm có thể tiếp nhận oanh tạc cơ B-2. Trên đảo có 4 nhà chứa máy bay hình vỏ sò với thiết bị kiểm soát môi trường được gọi là Hệ thống Trú ẩn B-2 (BS22) chuyên phục vụ mẫu oanh tạc cơ tàng hình này.

Một số tổ chức nghiên cứu từng đưa ra đánh giá khác nhau về năng lực tên lửa của Iran. Nhận định phổ biến của cộng đồng quốc tế là kho tên lửa Iran chủ yếu gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn với tầm bắn khoảng 1.000 km và tầm trung lên tới 3.000 km.

VietBF@sưu tập