Tờ Granma của Đảng Cộng sản Cuba ngày 27/3 đưa tin, ngành năng lượng Cuba đang đối mặt với một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều thập kỷ, khi các lệnh cấm vận kinh tế, thương mại và tài chính từ Mỹ tiếp tục được siết chặt, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. Trước tình hình này, chính phủ Cuba đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp thay thế nhằm duy trì hoạt động của hệ thống điện và giảm thiểu tác động đến đời sống người dân.

Phát biểu trên chương trình Mesa Redonda, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Năng lượng và Mỏ Cuba Argelio Jesús Abad Vigoa cho biết, cho đến cuối năm 2025, bất chấp sức ép kéo dài hơn 60 năm, Cuba vẫn có thể nhập khẩu nhiên liệu từ thị trường quốc tế. Tuy nhiên, ông thừa nhận quá trình này không hề dễ dàng: “Việc này không dễ dàng hay rẻ tiền, nhưng các tàu chở nhiên liệu đã đến để duy trì nền kinh tế, xã hội và cuộc sống của người dân.”

Tình hình đã thay đổi đáng kể trong những tháng gần đây. Theo ông Abad Vigoa, do lệnh cấm vận năng lượng, không một con tàu nào chở nhiên liệu được ký hợp đồng trên thị trường quốc tế vào Cuba trong hơn 3 tháng qua. “Không có dầu diesel, dầu nhiên liệu, xăng, nhiên liệu máy bay phản lực hay khí dầu mỏ hóa lỏng nào được nhập khẩu”, ông nói.

Sự thiếu hụt này tác động trực tiếp đến hệ thống điện quốc gia của Cuba. Hiện có hơn 1.400 MW công suất phát điện không thể vận hành do thiếu nhiên liệu, trong đó bao gồm hơn 1.100 MW từ các nguồn phát điện phân tán và khoảng 330 MW từ các tổ máy tại Mariel và Moa. Điều này khiến hệ thống trở nên mong manh và dễ bị gián đoạn.

Trong bối cảnh đó, Cuba buộc phải dựa vào nguồn dầu thô trong nước, khí đồng hành từ các giếng dầu và năng lượng tái tạo để duy trì sản xuất điện. Tuy nhiên, các nguồn này chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu. “Đó là lý do tại sao hệ thống trở nên không ổn định và tình trạng mất điện kéo dài và gây khó chịu”, ông Abad Vigoa thừa nhận.
Một số tín hiệu tích cực

Dù đối mặt với nhiều thách thức, Cuba vẫn ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Năm 2025, sản lượng dầu thô trong nước đạt mức cao nhất trong 7 năm, đảo ngược xu hướng suy giảm trước đó. Xu hướng này tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026 nhờ việc đưa vào khai thác các giếng dầu mới.

Song song với đó, nước này đã từng bước khôi phục năng lực phát điện. Tổng cộng 348 MW công suất nhiệt điện đã được đưa trở lại vận hành, bao gồm các tổ máy tại Felton, Santa Cruz, Céspedes và Guiteras. Công tác bảo trì và nâng cấp thiết bị tại các nhà máy lớn cũng đang được triển khai nhằm cải thiện hiệu suất hệ thống.

Một hướng đi chiến lược khác là phát triển năng lượng tái tạo. Cuba đã hoàn tất lắp đặt 52 trang trại điện mặt trời với tổng công suất hơn 1.000 MWp, đáp ứng tới 38% nhu cầu điện vào ban ngày khi hoạt động tối đa. Ngoài ra, hàng chục nghìn hệ thống điện mặt trời quy mô nhỏ đã được triển khai tại các hộ gia đình, cơ sở y tế và khu vực vùng sâu vùng xa.

Các dự án pin lưu trữ với công suất 200 MW cũng đang được triển khai để ổn định lưới điện, đặc biệt trong bối cảnh năng lượng tái tạo có tính biến động cao. Đồng thời, các dự án điện gió, thủy điện và khí sinh học đang được thúc đẩy nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.
Tự chủ năng lượng là một trụ cột chiến lược

Trong lĩnh vực công nghiệp, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Cuba Eloy Álvarez Martínez cho biết nước này đang chuyển đổi mô hình quản lý doanh nghiệp theo hướng tự chủ tài chính, giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và coi tự chủ năng lượng là một trụ cột chiến lược. Ông nhấn mạnh việc tận dụng các chuỗi cung ứng mới: “Nhờ các chuỗi cung ứng này, một lượng lớn các loại container giá rẻ, túi polypropylene, sản phẩm pin và hàng dệt may… hiện đang được sản xuất.”

Bên cạnh đó, Cuba cũng tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các đối tác công nghệ nhằm duy trì sản xuất và đảm bảo nguồn cung nguyên liệu.

Cuba đã hoàn tất lắp đặt 52 trang trại điện mặt trời với tổng công suất hơn 1.000 MWp, đáp ứng tới 38% nhu cầu điện vào ban ngày khi hoạt động tối đa. Ảnh: Granma
Giải pháp cho ngành nước

Trong lĩnh vực tài nguyên nước, những khó khăn về năng lượng cũng gây ảnh hưởng lớn. Chủ tịch Viện Tài nguyên Nước Quốc gia Cuba Antonio Rodríguez Rodríguez cho biết phần lớn dân số Cuba vẫn phụ thuộc vào hệ thống điện quốc gia để được cung cấp nước. Trước tình hình đó, chính phủ nước này đã lựa chọn các trạm bơm quan trọng để ưu tiên cấp điện, đồng thời triển khai các giải pháp thay thế.

Ông cho biết Cuba đang từng bước chuyển đổi sang mô hình vận hành ít phụ thuộc nhiên liệu hơn: “Chúng tôi đã bắt đầu giai đoạn thứ hai của quá trình chuyển đổi ma trận năng lượng”, đồng thời nhấn mạnh việc đưa xe điện và trạm sạc vào vận hành để phục vụ hệ thống cấp nước. “Chúng tôi sẽ sớm có xe tải điện… như một phần của quá trình tìm kiếm các giải pháp không phụ thuộc vào nhiên liệu.”

Ngoài ra, các dự án hạ tầng cấp nước và xử lý nước thải cũng đang được triển khai trên toàn đất nước Cuba, dự kiến mang lại lợi ích cho hàng trăm nghìn người dân.

Trong bối cảnh nguồn nhiên liệu tiếp tục bị hạn chế, Cuba đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng đa dạng và bền vững hơn. Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn rất lớn, khi khả năng tiếp cận thị trường quốc tế bị hạn chế, trong khi năng lực tự chủ trong nước vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Nhiều người cho rằng cảm xúc vui vẻ hay hạnh phúc phụ thuộc hoàn toàn vào hoàn cảnh sống. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cơ thể con người vốn đã sở hữu một "hệ thống hóa học" giúp điều chỉnh tâm trạng. Chỉ cần những thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày, bạn hoàn toàn có thể kích hoạt và nuôi dưỡng trạng thái tích cực một cách tự nhiên.
"Hormone hạnh phúc" hoạt động ra sao?

Hormone là các chất hóa học được sản xuất bởi nhiều tuyến trong cơ thể. Hormone di chuyển qua máu để truyền tín hiệu và điều phối các chức năng quan trọng. Trong đó, một nhóm hormone và chất dẫn truyền thần kinh có liên quan trực tiếp đến cảm xúc tích cực, thường được gọi là "hormone hạnh phúc".

Các "hormone hạnh phúc" chính bao gồm dopamine, serotonin, oxytocin và endorphin.

Dopamine liên quan đến cảm giác vui thích, động lực và trí nhớ.
Serotonin giúp điều hòa tâm trạng, giấc ngủ, tiêu hóa và khả năng học tập.
Oxytocin thường được gọi là "hormone tình yêu", liên quan đến sự gắn kết, tin tưởng và đồng cảm trong các mối quan hệ.
Endorphin là "thuốc giảm đau tự nhiên" của cơ thể, thường được giải phóng khi có căng thẳng hoặc khi tham gia các hoạt động mang lại cảm giác dễ chịu.

Sự cân bằng của các hormone này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ căng thẳng, cảm xúc và chất lượng cuộc sống.
8 cách đơn giản giúp kích hoạt "hormone hạnh phúc"
1. Tiếp xúc với ánh nắng tự nhiên

Tiếp xúc ánh nắng

Dành thời gian ngoài trời là một trong những cách đơn giản để tăng serotonin. Healthline thông tin, nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời có thể kích thích cơ thể sản xuất serotonin. Chỉ cần khoảng 15 phút ngoài trời, vài lần mỗi tuần, cũng có thể mang lại hiệu quả tích cực cho tâm trạng.
2. Duy trì vận động thể chất

Tập thể dục không chỉ cải thiện sức khỏe thể chất mà còn có tác động rõ rệt đến cảm xúc. Cảm giác hưng phấn sau khi vận động được cho là liên quan đến sự gia tăng endorphin. Bên cạnh đó, hoạt động thể chất đều đặn còn giúp tăng dopamine và serotonin, góp phần cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các bài tập cường độ cao có thể thúc đẩy giải phóng endorphin nhiều hơn.
3. Cười

Tiếng cười có thể giúp giảm lo âu và cải thiện tâm trạng thông qua việc kích thích dopamine và endorphin. Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy liệu pháp cười có thể cải thiện sức khỏe tinh thần, sinh lý và thể chất ở những người gặp vấn đề tâm lý hoặc cơ thể. Ngoài ra, việc chia sẻ tiếng cười với người thân còn giúp tăng oxytocin, củng cố sự gắn kết.
4. Thưởng thức bữa ăn cùng người thân

Dùng bữa cùng người thân

Việc thưởng thức món ăn yêu thích có thể kích thích dopamine và endorphin. Khi bạn nấu ăn và dùng bữa cùng người thân, sự tương tác này còn giúp tăng oxytocin. Một số nhóm thực phẩm cũng được cho là có liên quan đến hormone như:

Thực phẩm cay (kích thích endorphin)
Thực phẩm giàu tryptophan (liên quan đến serotonin)
Thực phẩm lên men chứa probiotics như sữa chua, kim chi

5. Nghe nhạc hoặc tham gia hoạt động âm nhạc

Âm nhạc có khả năng tác động trực tiếp đến não bộ. Các nghiên cứu cho thấy việc nghe nhạc hoặc chơi nhạc cụ có thể làm tăng dopamine, đồng thời giúp giảm stress, lo âu và trầm cảm. Chính vì vậy, âm nhạc thường được ứng dụng trong trị liệu tâm lý.
6. Thiền

Thiền mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tinh thần, từ cải thiện giấc ngủ đến giảm căng thẳng. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thiền có liên quan đến sự gia tăng dopamine trong não trong quá trình thực hành. Việc dành vài phút mỗi ngày để tập trung vào hơi thở và quan sát suy nghĩ có thể giúp cân bằng cảm xúc.
7. Tăng cường sự gắn kết và tiếp xúc cơ thể

Các hành động như ôm, nắm tay hoặc dành thời gian gần gũi với người thân có thể làm tăng oxytocin. Hormone này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng niềm tin và sự kết nối. Ngay cả việc chăm sóc thú cưng cũng được ghi nhận có thể làm tăng oxytocin ở cả người và động vật.
8. Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng

Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ có vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hormone, đặc biệt là dopamine. Thiếu ngủ có thể làm rối loạn hệ thống này, ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng.

Bên cạnh đó, căng thẳng kéo dài có thể làm giảm serotonin và dopamine. Các chuyên gia khuyến nghị nên ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm và chủ động giảm stress bằng vận động, thiền hoặc tăng cường giao tiếp xã hội.
Hạnh phúc bắt đầu từ những điều nhỏ

Việc kích hoạt "hormone hạnh phúc" không đòi hỏi những thay đổi lớn hay phức tạp. Những thói quen đơn giản như ra ngoài trời, vận động, nghe nhạc hay dành thời gian cho người thân đều có thể giúp cơ thể tự điều chỉnh và duy trì trạng thái tích cực.

Trong trường hợp tâm trạng tiêu cực kéo dài hoặc khó kiểm soát, bạn nên tìm đến chuyên gia y tế để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp.

Nguồn: Healthline

Tháng Ba đánh dấu sự xuất hiện của những ngày dài hơn và thời tiết ấm áp hơn, mang lại cảm giác rằng mùa hè đang thực sự đến gần. Vì vậy, đây là thời điểm tốt để gieo một số hạt giống hoa, và những lựa chọn dưới đây gần như “không thể thất bại”, theo một bài viết trên tạp chí Mỹ Homes and Gardens.

Việc tự gieo hạt luôn mang lại niềm vui, đặc biệt là khi điều đó giúp khu vườn tràn ngập những loài hoa yêu thích. Có rất nhiều loại cây dễ trồng và phát triển nhanh, và trồng từ hạt cũng tiết kiệm chi phí hơn nhiều so với mua cây con ở cửa hàng.

Việc chọn các loại hoa nở vào những thời điểm khác nhau cũng giúp kéo dài mùa hoa, để bạn luôn có thứ để ngắm và cắt cắm trong nhà. Để giúp bạn chọn trồng gì vào tháng Ba, dưới đây là danh sách các loài hoa nên gieo trong tháng này để khu vườn của bạn rực rỡ từ mùa xuân đến tận mùa thu.
1. Cúc ngũ sắc (zinnia)

Loài hoa dễ trồng này có thể mang màu sắc rực rỡ cho khu vườn mùa hè, kéo dài đến tận khi có đợt sương giá đầu tiên.

Hãy gieo một gói hạt cúc ngũ sắc ngay bây giờ để có nguồn hoa nở liên tục, rất thích hợp để cắt cắm, đặc biệt là các giống thân dài. Càng cắt, cây càng ra hoa nhiều hơn.

Cúc ngũ sắc phát triển tốt khi được gieo tại nơi có ánh nắng đầy đủ. Chuẩn bị đất tơi xốp, gieo hạt theo khoảng cách hướng dẫn trên bao bì, phủ một lớp đất mỏng và tưới nước kỹ.

Nếu lỡ thời điểm tháng Ba, bạn vẫn có thể gieo hạt ngoài trời đến tận tháng Năm.

Bạn cũng có thể gieo trong nhà bằng khay hoặc chậu. Đặt ở nơi ấm hoặc cửa sổ có nắng. Khi cây lớn, chuyển sang chậu lớn hơn. Cúc ngũ sắc sẽ tự tạo hạt khi hoa tàn và có thể tự mọc lại vào mùa xuân năm sau.
2. Hoa đậu thơm (sweet pea)

Những bông hoa thơm ngát này là “ngôi sao” của vườn hoa và rất lý tưởng để cắt cắm.

Tháng Ba là thời điểm phù hợp để bắt đầu gieo trong nhà. Hạt có thể nảy mầm chậm nếu điều kiện không phù hợp, nên gieo sớm trong nhà là bí quyết thành công.

Gieo hạt sâu khoảng 1–1,5 cm trong đất ươm, tưới nước kỹ rồi đặt ở nơi sáng nhưng mát. Hạt có thể mất đến 3 tuần để nảy mầm. Khi có lá thật, chuyển sang chậu lớn hơn.

Khi cây cao khoảng 10–15 cm, bấm ngọn để cây phát triển khỏe và nhiều nhánh hơn.
3. Hoa kim cương (nigella)

Đây là một trong những loài hoa thích hợp để lấp đầy khoảng trống trong bồn hoa mùa hè.

Chỉ cần rắc hạt nơi bạn muốn trồng, phủ nhẹ đất, và chúng sẽ mọc lên. Khi đã ổn định, cây có khả năng tự gieo hạt rất tốt.

Hoa kim cương thích thời tiết mát, nên cũng có thể gieo vào mùa thu để có lợi thế đầu mùa.

Cây phát triển tốt trên hầu hết các loại đất, miễn là thoát nước tốt. Nếu đất cứng, cần làm tơi trước khi gieo.
4. Hoa sen cạn (nasturtium)

Đây là một lựa chọn tuyệt vời khác để gieo vào tháng Ba. Hạt dễ gieo và cây phát triển nhanh, lan rộng, rất phù hợp để lấp đầy khoảng trống trong vườn.

Nên gieo trực tiếp xuống đất sau khi hết nguy cơ sương giá, ở nơi nhiều nắng và đất thoát nước tốt.

Hạt nảy mầm sau 7–14 ngày. Tưới nước đều, cây sẽ ra hoa từ mùa hè đến mùa thu.

Ngoài việc ra hoa lâu, sen cạn còn thu hút côn trùng thụ phấn. Hoa có thể ăn được, rất thích hợp cho salad.
5. Hoa hoàng anh (stock)

Loài hoa thơm ngọt này mang lại hương thơm và vẻ đẹp cho khu vườn. Mùi hương của chúng thường báo hiệu mùa hè đã đến.

Chúng cũng rất tốt cho côn trùng thụ phấn. Tuy nhiên, cần kiên nhẫn vì gieo hạt năm nay sẽ nở vào mùa hè năm sau.

Hoa có nhiều màu sắc rực rỡ như hồng, tím, tím nhạt, cùng các tông nhẹ như vàng nhạt và kem. Đây là loài hoa mang phong cách vườn cổ điển.

Gieo hạt trong khay trong nhà vào tháng Ba, phủ lớp đất mịn, đậy nắp và đặt nơi có ánh sáng. Khi cây có hai lá thật, chuyển sang chậu. Đầu mùa thu, đem trồng ra vườn.
6. Cúc duyên (coreopsis)

Nếu bạn muốn loài hoa nở lâu, hãy chọn cúc duyên. Hoa có màu vàng, đỏ hoặc cam, thường có đốm tương phản, và nở từ mùa hè đến mùa thu.

Có thể gieo trực tiếp xuống đất vào tháng Ba, sau đó tỉa cây cách nhau khoảng 15 cm.

Hoặc gieo trong khay từ cuối đông đến đầu xuân, rồi chuyển ra trồng sau khi cây cứng cáp.

Đây là cây lâu năm, dễ trồng và có thể tự gieo hạt để quay lại mỗi năm. Rất phù hợp cho vườn phong cách đồng cỏ tự nhiên.

PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới, đặc biệt ở nhóm trên 50 tuổi.

Trên thế giới, ung thư tuyến tiền liệt được xếp vào nhóm bệnh có tỷ lệ tử vong cao thứ 2 ở nam giới, chỉ đứng sau ung thư phổi. Tại Việt Nam, căn bệnh này cũng nằm trong số 10 loại ung thư phổ biến và đang có xu hướng gia tăng qua từng năm.

Đáng chú ý, phần lớn người bệnh chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã bước sang giai đoạn muộn, chiếm khoảng 80-85% trường hợp. Các chuyên gia cảnh báo, nhiều dấu hiệu ban đầu của bệnh rất dễ bị bỏ qua vì khá mơ hồ, khiến không ít người đánh mất “thời điểm vàng” để điều trị.
7 dấu hiệu sớm để nhận biết ung thư tuyến tiền liệt

Bác sĩ xạ trị ung thư Jiri Kubes, Giám đốc y khoa của Trung tâm Xạ trị Proton tại Prague (Cộng hòa Séc), cho biết nam giới, đặc biệt từ sau tuổi 40, cần chú ý đến những thay đổi tưởng chừng rất bình thường trong cơ thể. Bởi những dấu hiệu này có thể là triệu chứng cảnh báo sớm ung thư tuyến tiền liệt.
1. Đi tiểu nhiều hơn, đặc biệt vào ban đêm

“Nam giới có thể phải thức dậy nhiều lần trong đêm hoặc đi tiểu thường xuyên hơn vào ban ngày. Nguyên nhân là do tuyến tiền liệt phì đại gây chèn ép niệu đạo. Nhiều người cho rằng đây chỉ là dấu hiệu tuổi tác, nhưng nếu tình trạng kéo dài, cần đi kiểm tra”, bác sĩ Kubes cho biết.
2. Khó bắt đầu hoặc kết thúc việc đi tiểu

“Việc tiểu khó, dòng nước tiểu yếu hoặc bị ngắt quãng là một dấu hiệu khá phổ biến”, bác sĩ Kubes cho biết. Nhiều người thường bỏ qua vì cho rằng đây là biểu hiện bình thường của tuổi tác. Tuy nhiên, tình trạng tắc nghẽn do tuyến tiền liệt gây ra có thể là cảnh báo sớm của vấn đề nghiêm trọng hơn.
3. Cảm giác bàng quang không rỗng hoàn toàn

“Nhiều người dù đã đi vệ sinh xong nhưng vẫn có cảm giác muốn đi tiếp”, bác sĩ Kubes chia sẻ. Cảm giác này thường âm ỉ, kéo dài, xuất phát từ việc tuyến tiền liệt gây áp lực lên bàng quang, ảnh hưởng đến quá trình làm rỗng nước tiểu. Đây là dấu hiệu không nên xem nhẹ.
4. Xuất hiện máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch

“Có máu là điều không bao giờ bình thường”, bác sĩ cảnh báo. Dù chỉ là một lượng rất nhỏ trong nước tiểu hoặc tinh dịch, người bệnh cũng cần đi kiểm tra ngay. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo quan trọng, có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có ung thư.
5. Rối loạn cương hoặc đau khi xuất tinh

Theo bác sĩ Kubes, những thay đổi ở tuyến tiền liệt có thể tác động đến các dây thần kinh và mô xung quanh. Điều này khiến một số nam giới gặp tình trạng rối loạn cương hoặc đau khi xuất tinh. Do tính chất nhạy cảm, nhiều người ngại chia sẻ, dẫn đến chậm trễ trong việc thăm khám.
6. Đau kéo dài vùng lưng dưới, hông hoặc xương chậu

Đau lưng dưới là triệu chứng thường gặp, nhưng không nên chủ quan. “Khi ung thư tuyến tiền liệt di căn, nó thường lan đến xương trước tiên”, bác sĩ Kubes giải thích. Những cơn đau kéo dài, không rõ nguyên nhân ở lưng dưới, hông hoặc vùng chậu - đặc biệt khi không cải thiện sau nghỉ ngơi - có thể là dấu hiệu muộn, dễ bị nhầm với đau cơ hoặc ảnh hưởng của tuổi tác.
7. Mệt mỏi và sụt cân không rõ nguyên nhân

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi kéo dài hoặc sụt cân không chủ ý. Do đây là những biểu hiện không đặc hiệu, nhiều người thường không nghĩ đến khả năng liên quan đến tuyến tiền liệt.

“Điều quan trọng là thời gian kéo dài của triệu chứng”, bác sĩ Kubes nhấn mạnh. Một dấu hiệu tồn tại trong nhiều tuần, dù có vẻ nhẹ, cũng cần được kiểm tra. Ung thư tuyến tiền liệt ở giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, vì vậy những thay đổi nhỏ lại có thể là manh mối quan trọng giúp phát hiện bệnh sớm.

Nguồn: Vietnamnet, Men’s Health

Ca mắc gia tăng nhẹ, chưa ghi nhận dấu hiệu bất thường

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, trong tuần từ 20–27/3, Hà Nội ghi nhận 17 ca mắc Covid-19 tại 12 phường, xã, nâng tổng số ca từ đầu năm 2026 lên 29. So với cùng kỳ năm trước, số ca tăng nhẹ, song chưa ghi nhận trường hợp tử vong.

Dù chưa có kết quả giải trình tự gene xác định biến thể đang lưu hành, Sở Y tế Hà Nội đã khuyến cáo người dân theo dõi sát diễn biến dịch và nâng cao ý thức phòng bệnh, đặc biệt trước sự xuất hiện của biến thể BA.3.2 (còn được gọi là “Ve sầu” – Cicada).

Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, Nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế), BA.3.2 là một biến thể phụ của dòng Covid-19 thuộc họ SARS-CoV-2 - tác nhân gây đại dịch toàn cầu.

Biến thể này được ghi nhận lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024, sau đó lan ra nhiều quốc gia. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, BA.3.2 đã xuất hiện tại hơn 20 quốc gia và đang được đưa vào hệ thống giám sát dịch tễ toàn cầu.

Tại Mỹ, biến thể này đã được phát hiện ở ít nhất 25 bang, đồng thời xuất hiện trong các mẫu giám sát môi trường như nước thải và phương tiện vận chuyển quốc tế. Tuy nhiên, BA.3.2 hiện chưa phải là biến thể chiếm ưu thế và số ca liên quan vẫn ở mức thấp.

Có nguy hiểm hơn các biến thể trước?

Các nghiên cứu ban đầu cho thấy BA.3.2 mang nhiều đột biến trên protein gai (spike protein) – cấu trúc giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào người. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng lây lan hoặc phần nào làm suy giảm hiệu quả miễn dịch.

Tuy nhiên, theo PGS Phu, đến nay chưa có bằng chứng cho thấy BA.3.2 gây bệnh nặng hơn so với các biến thể trước của Covid-19.

“Các biến thể mới là quy luật tiến hóa tự nhiên của virus. Điều quan trọng là theo dõi sát để kịp thời đánh giá nguy cơ”, PGS Phu nhấn mạnh.

Đáng lưu ý, vaccine phòng Covid-19 hiện nay vẫn có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và tử vong, dù có thể bị ảnh hưởng phần nào về khả năng phòng lây nhiễm.

Vì sao vẫn phải “không chủ quan”?

Dù chưa ghi nhận dấu hiệu nguy hiểm vượt trội, BA.3.2 vẫn là một biến thể cần theo dõi vì ba lý do chính:

- Virus SARS-CoV-2 vẫn đang lưu hành và liên tục biến đổi

- Các đột biến mới có thể làm tăng khả năng lây lan trong cộng đồng

- Nhóm nguy cơ cao vẫn có thể diễn biến nặng dù nhiễm biến thể nhẹ

Đặc biệt, người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch vẫn là nhóm dễ tổn thương. Ở các đối tượng này, ngay cả khi triệu chứng ban đầu nhẹ, bệnh vẫn có thể tiến triển nhanh và nghiêm trọng.

Sự xuất hiện của BA.3.2 thêm một lần nữa cho thấy đại dịch chưa hoàn toàn kết thúc, nhưng cũng không đồng nghĩa với một làn sóng nguy hiểm mới.

Trước diễn biến mới, các chuyên gia khuyến nghị người dân duy trì các biện pháp phòng bệnh đã được chứng minh hiệu quả:

- Đeo khẩu trang tại cơ sở y tế, nơi đông người hoặc không gian kín

- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn

- Vệ sinh bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, điện thoại, bàn làm việc

- Chủ động theo dõi sức khỏe, hạn chế tiếp xúc khi có triệu chứng

Người có biểu hiện như ho, sốt, viêm đường hô hấp nên đeo khẩu trang để tránh lây lan. Trường hợp bệnh nhẹ có thể nghỉ ngơi, uống đủ nước và điều trị triệu chứng theo hướng dẫn.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng như sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, người bệnh cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Theo Health 2.0, trong bối cảnh giá cả tăng cao, nhiều người hiện đại đang cố gắng tiết kiệm tiền. Tuy nhiên, bác sĩ Liao Chi-ting, chuyên gia ung thư tại Bệnh viện Đa khoa Chang Gung (Đài Loan, Trung Quốc), cảnh báo rằng sự tiết kiệm sai lầm có thể trở thành mối nguy hại cho sức khỏe. Ông cảnh báo rằng nhiều người thực chất đang "tích lũy" bệnh ung thư từng chút một bằng cách ăn những món ăn này hàng ngày .

Ông đã chia sẻ câu chuyện về một gia đình ba người đều được chẩn đoán mắc ung thư đường tiêu hóa. Điều tra thêm cho thấy gia đình này có thói quen lâu năm ăn thức ăn thừa để tiết kiệm thời gian và tiền bạc. Tuy nhiên, các loại rau lá xanh, đặc biệt là, có xu hướng sản sinh ra lượng nitrit cao hơn sau khi để qua đêm. Mặc dù tủ lạnh có thể kéo dài thời hạn sử dụng, nhưng chúng không thể ngăn chặn hoàn toàn sự phát triển của vi khuẩn và các thay đổi hóa học. Việc thường xuyên ăn thức ăn thừa làm tăng đáng kể nguy cơ mắc ung thư đường tiêu hóa.

Ngoài ra, bác sĩ Liao Chi-ting cũng cảnh báo 4 thói quen nhiều người vẫn duy trì lâu năm có thể âm thầm "nuôi tế bào ung thư".

- Nhiều người lớn tuổi, khi thấy trái cây hơi thối, thường cho rằng chỉ cần cắt bỏ phần hỏng là đủ. Hoặc, nếu các loại thực phẩm khô như nấm mộc nhĩ, nấm hương hay táo đỏ bị mốc, họ thường rửa sạch, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời rồi tiếp tục ăn. Tuy nhiên, cách làm này vô cùng nguy hiểm vì một khi thực phẩm bị mốc, sợi nấm vô hình có thể đã xâm chiếm toàn bộ miếng thực phẩm. Các chất bị mốc dễ sản sinh ra aflatoxin, một chất được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1, và việc tiêu thụ lâu dài có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư gan.

- Việc ăn thực phẩm chế biến sẵn trong thời gian dài để tiết kiệm tiền cũng là một mối nguy hiểm tiềm tàng. Bác sĩ cho biết ông từng điều trị cho một kỹ sư khoảng 30 tuổi, người bận rộn với công việc và thường xuyên ăn đồ ăn nhanh, mì ăn liền hoặc xúc xích cho cả ba bữa một ngày để tiết kiệm tiền và thời gian. Kết quả là, người này được chẩn đoán mắc ung thư dạ dày giai đoạn cuối ở độ tuổi còn trẻ.

Bác sĩ Liao Chi-ting cho biết những thực phẩm này, vốn chứa nhiều đường và muối, cùng nhiều chất phụ gia, có thể làm giảm sức đề kháng của cơ thể. Ông nhấn mạnh rằng phương pháp tối giản thực sự để phòng ngừa ung thư là ăn nhiều trái cây và rau quả tươi, và ăn ít thực phẩm chế biến sẵn mà hình thức ban đầu không còn nhìn thấy được.

- Nhiều gia đình thường cố gắng tiết kiệm tiền bằng cách không đổ bỏ dầu chiên. Một ông Vương, khoảng 50 tuổi ở Trung Quốc, thích ăn đồ chiên rán, nhưng để tiết kiệm tiền, ông luôn tái sử dụng dầu nhiều lần trước khi thay dầu mới. Thật không may, cuối cùng ông được chẩn đoán mắc bệnh ung thư gan. Việc đun nóng dầu ở nhiệt độ cao nhiều lần sẽ tạo ra các axit béo chuyển hóa và các sản phẩm oxy hóa, làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể. Việc tiết kiệm một chút tiền bằng cách sử dụng dầu ăn trong khi để cơ thể tiếp xúc với môi trường gây ung thư trong thời gian dài là hoàn toàn không đáng.

- Nhiều người tắt máy hút mùi ngay sau khi nấu ăn để tiết kiệm điện. Bác sĩ chỉ ra rằng khói bếp chứa rất nhiều chất độc hại. Cách đúng là bật máy hút mùi trước khi nấu và để máy hoạt động từ 3 đến 5 phút sau khi nấu để đảm bảo khói độc hại được thải ra hoàn toàn. Nếu không, lượng điện tiết kiệm được sẽ không đáng kể so với tác hại đối với sức khỏe đường hô hấp của bạn. Đừng bao giờ đánh đổi sức khỏe phổi của bạn để tiết kiệm tiền điện.

Ngoài ra, nhiều người cảm thấy các cuộc kiểm tra sức khỏe tốn vài nghìn đô la là quá đắt đỏ, hoặc họ có tâm lý "nếu không đi khám thì sẽ ổn thôi". Trên thực tế, đã có trường hợp phụ nữ ở độ tuổi 40 tiết kiệm tiền phí kiểm tra sức khỏe, chỉ đi khám khi phát hiện khối u ở ngực, và được chẩn đoán mắc ung thư vú giai đoạn giữa vào thời điểm đó. Ngược lại, một người đàn ông 70 tuổi có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, dẫn đến việc phát hiện sớm ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu và phẫu thuật thành công.

Thay vì lâm vào cảnh phá sản vì bệnh tật khi về già, tốt hơn hết là nên đầu tư vào sức khỏe khi còn trẻ và sử dụng nguồn ngân sách nhà nước cho việc phòng ngừa và quản lý bệnh tật - tiết kiệm tiền cần được thực hiện một cách thông minh.

Đó chính là rau muống. Rau muống được xem là loại một trong những loại rau bình dân, cực kỳ phổ biến, dễ mua và có giá rẻ tại nước ta. Đa số mọi người ăn rau muống theo thói quen, sở thích hoặc vì giá thành rẻ mà không biết rằng ẩn sau nó là cả kho dinh dưỡng và lợi ích quý báu với sức khỏe cũng như sắc đẹp. Đặc biệt là với gan, tim mạch và phòng chống một số loại ung thư.

Những lợi ích sức khỏe, làm đẹp nổi bật của rau muống

Dinh dưỡng trong rau muống ngoài protein, chất xơ còn có vitamin C, vitamin nhóm B, các khoáng chất như canxi, sắt, kẽm, photpho, kali… cùng nhiều chất chống oxy hóa khác. Nhờ vậy mà loại rau thường bị gọi là "rau quê" này mang lại rất nhiều lợi ích sức khoẻ cũng như làm đẹp:

1. Tốt cho gan

Loại rau ăn lá này được chứng minh là có nhiều chất hỗ trợ bảo vệ gan khỏi các tổn thương. Đặc biệt là khả năng điều chỉnh enzym giải độc với đặc tính xác định gốc tự do và chống oxy hóa. Vì thế, rau muống giúp cơ thể được bảo vệ trước các tổn thương ở gan gây ra bởi hóa chất độc hại. Đồng thời, loại rau ăn lá này còn hỗ trợ làm mát, thanh nhiệt cơ thể, cải thiện và bảo vệ chức năng gan. Chất xơ và niacin trong rau muống giúp giảm tình trạng gan nhiễm mỡ.

2. Bảo vệ tim mạch

Rau muống chứa hàm lượng vitamin A, vitamin C và beta-carotene cao. Đây là những chất chống oxy hóa giảm các gốc tự do trong cơ thể, nhờ đó ngăn ngừa cholesterol bị oxy hóa. Nhờ vậy mà giảm nguy cơ hình thành huyết khối, tắc nghẽn động mạch và nhiều bệnh tim mạch khác.

Folate trong rau muống còn giúp chuyển hóa homocysteine - loại chất tiềm ẩn nguy hiểm có thể dẫn đến đau tim hay đột quỵ. Hay magie trong rau muống có công dụng hạ huyết áp một cách tự nhiên. Loại rau này cũng cực giàu chất sắt nên tốt cho máu, tăng lượng hồng cầu.Niacin và chất xơ trong rau muống giúp giảm mỡ máu xấu hiệu quả.

3. Giảm nguy cơ mắc ung thư

Các chuyên gia kết luận trong rau muống có tới 13 loại hợp chất chống oxy hóa khác nhau. Những chất này có thể loại bỏ các gốc tự do gây hại ra khỏi cơ thể, từ đó cản trở quá trình nhân lên của các tế bào ung thư. Đặc biệt, rau muống rất hiệu quả trong việc hỗ trợ ngăn ngừa ung thư trực tràng, ung thư dạ dày, ung thư da và ung thư vú nếu ăn đều đặn với lượng vừa phải.

Nhiều người không biết ăn rau muống giúo phòng một số bệnh ung thư (Ảnh minh họa)

4. Ngăn ngừa tiểu đường

Ngoài hàm lượng chất xơ, trong rau muống còn chứa một hợp chất tương tự insulin giúp điều hòa lượng đường huyết trong máu. Các nghiên cứu đã chứng minh ăn rau muống thường xuyên tăng cường khả năng chống lại stress oxy hóa dẫn đến tiểu đường. Trong y học cổ truyền, rau muống cũng là món ăn giúp ngăn ngừa và giảm nhẹ tiểu đường thai kỳ ở phụ nữ mang thai.

5. Tăng cường miễn dịch và ngủ ngon hơn

Loại rau ăn lá này rất giàu dinh dưỡng, đặc biệt là lượng vitamin C dồi dào nên đã trở thành món ăn rẻ tiền giúp bạn tăng cường hệ miễn dịch rất tốt. Nó cũng giúp thanh nhiệt, giải độc, giảm stress và tăng cường vi khuẩn tốt trong đường ruột. Từ đó giúp hệ miễn dịch khỏe hơn. Ngoài ra, selen và kẽm trong rau muống có công dụng thư giãn thần kinh, mang lại cho bạn một giấc ngủ ngon.

6. Cải thiện tiêu hóa

Rau muống rất giàu chất xơ và chứa nhiều nước, do vậy, đây là thực phẩm giúp bạn giảm các chứng rối loạn tiêu hóa một cách tự nhiên. Nhờ đặc tính nhuận tràng, món ăn từ rau muống và nước rau muống luộc có lợi cho người bị táo bón và khó tiêu.

Ăn rau muống có thể giảm bớt độ axit trong đường ruột, ngăn ngừa sự mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột. Rau muống còn được dùng để trị giun.

7. Tốt cho xương và mắt

Ít ai biết rằng rau muống rất tốt cho mắt. Nó giàu carotenoid, vitamin A và lutein cao. Đây là những dưỡng chất quan trọng đối với mắt. Rau muống còn giúp cơ thể sản sinh glutathione - chất quan trọng ngăn ngừa bệnh đục thủy tinh thể. Đồng thời, rau muống cũng chứa hàm lượng canxi cao nên tốt cho xương, chất kháng viêm giúp giảm đau do viêm khớp.

8. Điều trị bệnh về da

Ngọn rau muống có thể dùng làm thuốc đắp để điều trị một số bệnh về da, trị mụn trứng cá, bệnh chàm và bệnh vẩy nến hiệu quả. Bên cạnh đó, rau muống còn giúp giảm cảm giác đau, châm chích khi bị ngứa da do phát ban hoặc côn trùng cắn.

9. Lợi ích làm đẹp của rau muống

Các loại rau lá xanh như rau muống rất giàu chất chống oxy hóa, ngăn ngừa tổn thương tế bào, giảm thiểu nếp nhăn ở mức độ đáng kể. Vì vậy, hãy thường xuyên ăn rau muống để ngăn ngừa và đẩy lùi quá trình lão hóa bên trong cơ thể cũng như lão hóa làn da. Bên cạnh đó nhờ giàu vitamin A, vitamin C, carotenoids và lutein, rau muống sẽ mang lại cho bạn một làn da trẻ trung, trắng sáng mịn màng.

Loại rau này cũng giúp dưỡng tóc, giảm rụng tóc và dưỡng móng nhờ giàu khoáng chất. Đặc tính chống viêm của rau muống còn có lợi cho việc điều trị gàu, giảm mùi hôi miệng. Nó giàu chất xơ, ít calo, thích hợp với chế độ ăn uống giảm cân, giữ dáng. Đồng thời còn hỗ trợ giảm cân nhanh hơn nhờ giảm mức cholesterol xấu cũng như triglycoside trong cơ thể, tăng cường trao đổi chất và thải độc.
Một số lưu ý khi ăn rau muống

Mặc dù rất quen thuộc và nhiều công dụng nhưng khi ăn rau muống bạn cũng cần lưu ý một vài điều.

Hãy chọn mua rau muống tươi ngon, ở những nơi uy tín. Do loại rau này thường được trồng ở môi trường nước, nên dễ nhiễm các vi khuẩn có hại cho cơ thể. Bạn nên ưu tiên ăn rau muống trồng cạn hoặc rửa thật kỹ, đảm bảo ăn chín uống sôi. Tốt nhất nên rửa sạch rau rồi ngâm nước muối loãng hoặc dung dịch rửa rau trong 30 phút. Khi nấu thì nấu ở lửa to trong thời gian ngắn, hạn chế mở vung để tránh thất thoát dinh dưỡng.

Cũng không nên ăn quá nhiều rau muống hay chỉ ăn mỗi loại rau này. Cần đa dạng các loại rau để bổ sung dinh dưỡng, lượng rau muống ăn khoảng 100 - 300g mỗi người một ngày là tốt nhất.

Không phải ai cũng thích hợp để ăn rau muống. Bạn không nên ăn rau muống nếu như đang suy nhược cơ thể nặng, hư hàn, có vết thương hở trên da thì không nên dùng rau muống. Đợi các triệu chứng trên khỏi hẳn thì mới nên dùng. Khi đang dùng thuốc đông y, không nên ăn quá nhiều rau muống vì có thể làm giảm tác dụng của bài thuốc.

Nguồn và ảnh: Health.TVBS, Family Doctor

Theo trang SkyPost, một phụ nữ 32 tuổi ở tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc), bị cao huyết áp, thường xuyên sử dụng chế độ ăn nhiều muối và ớt, bao gồm cả lượng lớn tương đậu lên men, khi nấu ăn. Cuối cùng, cô bị nhồi máu cơ tim đột ngột và tử vong dù đã được cấp cứu.

Bác sĩ Triệu Trường Phủ, chuyên khoa gan mật và tiêu hóa tại Bệnh viện Y học Cổ truyền tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc), chỉ ra rằng chế độ ăn của người phụ nữ này nhiều dầu mỡ và muối, và việc tiêu thụ lâu dài các loại gia vị có hàm lượng natri cao sẽ làm trầm trọng thêm chứng xơ vữa động mạch của cô. Đối với những bệnh nhân cao huyết áp có mạch máu vốn đã tương đối dễ vỡ, cấu trúc chế độ ăn này dễ trở thành "điểm khởi phát" gây ra các biến chứng tim mạch.

Bác sĩ cũng khuyên thêm rằng khi xào nấu, tốt nhất nên giảm lượng gia vị như t ương đậu tương, nước tương nhạt và nước sốt hàu. Bà gợi ý chỉ nên thêm muối hoặc bột ngọt khi món ăn gần chín và thêm đường sớm với lượng nhỏ.

Bà cũng cảnh báo không nên sử dụng dầu đã được đun nóng nhiều lần. Bác sĩ nhấn mạnh rằng bệnh tim mạch không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của thói quen sinh hoạt lâu dài. Mối nguy hiểm thực sự không bao giờ đến từ một bữa ăn duy nhất, mà là những lựa chọn vô tình được thực hiện năm này qua năm khác.

10 thực phẩm tốt cho tim mạch

Tim mạch khỏe mạnh không chỉ phụ thuộc vào việc hạn chế chất béo xấu mà còn nằm ở lựa chọn thực phẩm hằng ngày. Dưới đây là 10 thực phẩm được đánh giá tốt cho tim mạch, cùng lý do và cách ăn để đạt hiệu quả tối ưu.

Cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi giàu omega-3 (EPA, DHA) giúp giảm viêm, hạ triglycerid và ổn định nhịp tim; nên ăn 2-3 lần mỗi tuần, ưu tiên hấp, nướng thay vì chiên. Yến mạch chứa beta-glucan giúp giảm cholesterol LDL; bữa sáng với cháo yến mạch hoặc yến mạch ngâm sữa là lựa chọn hợp lý. Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó cung cấp chất béo không bão hòa và chất xơ, giúp giảm cholesterol xấu; chỉ nên ăn một nắm nhỏ mỗi ngày để tránh dư năng lượng. Dầu ô liu giàu polyphenol và chất béo tốt, hỗ trợ chống oxy hóa; dùng thay mỡ động vật khi trộn salad hoặc xào nhẹ.

Rau lá xanh như cải bó xôi, cải xoăn giàu nitrat tự nhiên giúp giãn mạch, hạ huyết áp; nên ăn đa dạng và chế biến ít muối. Trái cây mọng như việt quất, dâu tây chứa anthocyanin giúp bảo vệ thành mạch; ăn tươi hoặc làm sinh tố không đường là tốt nhất. Bơ là nguồn chất béo không bão hòa đơn giúp tăng HDL (cholesterol tốt) và giảm LDL; nên ăn lượng vừa phải, khoảng nửa quả mỗi ngày. Đậu và các loại đậu (đậu nành, đậu lăng) giàu protein thực vật và chất xơ, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu; có thể thay thế một phần thịt trong bữa ăn.

Cà chua chứa lycopene, chất chống oxy hóa liên quan đến giảm nguy cơ xơ vữa động mạch; nấu chín với một chút dầu giúp hấp thu tốt hơn. Sô cô la đen (trên 70% cacao) giàu flavonoid có lợi cho mạch máu, nhưng chỉ nên ăn 20-30g mỗi ngày để tránh dư đường và calo.

Tuy nhiên, dù thực phẩm có tốt đến đâu, cách ăn vẫn là yếu tố quyết định. Nên ưu tiên chế biến đơn giản, hạn chế muối, đường, đồ chiên rán; kết hợp chế độ ăn cân bằng với vận động đều đặn. Một chế độ ăn “thân thiện với tim” không phải là ăn thật nhiều một món tốt, mà là sự đa dạng, điều độ và duy trì lâu dài.

Nước đá từ lâu đã trở thành một biểu tượng bất biến trong văn hóa ẩm thực của người Mỹ. Dù là giữa mùa hè thiêu đốt hay trong những ngày đông giá rét với tuyết phủ trắng xóa, một ly nước đầy ắp những viên đá trong veo vẫn luôn là lựa chọn ưu tiên tại mọi nhà hàng, quán ăn và gia đình tại xứ sở cờ hoa.

Thói quen này thường gây ngạc nhiên cho du khách đến từ châu Âu hay châu Á, nơi người dân có xu hướng ưa chuộng nước ở nhiệt độ phòng hoặc nước ấm khi thời tiết chuyển lạnh.

Vì sao người Mỹ thường uống nước đá quanh năm?

Việc người Mỹ uống nước đá quanh năm không phải là sở thích ngẫu nhiên mà là kết quả của sự giao thoa giữa lịch sử công nghiệp, tâm lý học tiêu dùng và những tiêu chuẩn về dịch vụ khách hàng đã được định hình qua hàng thế kỷ.
Ngành công nghiệp băng đá thế kỷ 19

Nền tảng quan trọng nhất của thói quen này chính là sự phát triển rực rỡ của ngành công nghiệp sản xuất băng đá tại Mỹ vào thế kỷ 19. Trước khi tủ lạnh hiện đại ra đời, Frederic Tudor, người được mệnh danh là "Vua băng", đã biến băng tự nhiên thành món hàng thương mại phổ thông.

Việc khai thác băng từ các hồ nước đóng băng ở phía Bắc và vận chuyển đi khắp đất nước đã tạo ra một thói quen tiêu dùng mới. Khi công nghệ làm lạnh nhân tạo ra đời vào đầu thế kỷ 20, nước Mỹ cũng đi tiên phong trong việc tích hợp máy làm đá vào tủ lạnh gia đình.

Điều này biến nước đá từ một thứ xa xỉ phẩm trở thành một tiện ích miễn phí và luôn có sẵn, khiến người dân hình thành thói quen truyền thừa nhiều đời là thêm đá vào mọi loại đồ uống để tăng cảm giác sảng khoái.

Tiêu chuẩn ngành dịch vụ

Lý do thứ hai nằm ở tiêu chuẩn của ngành dịch vụ tại Mỹ. Tại bất kỳ nhà hàng nào từ bình dân đến cao cấp, hành động đầu tiên của phục vụ bàn sau khi khách ngồi xuống là mang ra một ly nước lọc đầy đá kèm theo một lát chanh.

Đây được coi là nghi thức hiếu khách tối thiểu và hoàn toàn miễn phí. Đối với các chủ doanh nghiệp, việc cung cấp nhiều đá trong ly không chỉ giúp làm lạnh đồ uống nhanh chóng mà còn là chiến thuật kinh tế.

Đá chiếm một phần lớn thể tích trong ly, giúp tiết kiệm lượng nước ngọt hoặc nước trái cây thực tế mà khách hàng tiêu thụ, trong khi vẫn tạo ra cảm giác về một phần đồ uống đầy đặn. Theo thời gian, thực khách đã quen với cảm giác tê lạnh đầu lưỡi và coi đó là tiêu chuẩn của trải nghiệm ăn uống chất lượng.

Ưa thích sự sảng khoái tức thì

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng nhiệt độ cực lạnh có tác dụng làm giảm độ nhạy của vị giác, giúp lấn át những mùi vị không mong muốn. Đặc biệt là mùi hóa chất khử trùng như clo thường có trong nước máy uống ngay tại các thành phố lớn tại Mỹ.

Khi uống nước cực lạnh, cảm giác mát lạnh lấn át vị giác, tạo ra sự sảng khoái tức thì cho hệ thần kinh. Bên cạnh đó, người Mỹ tiêu thụ các loại đồ uống có ga với số lượng lớn. Nước đá giúp duy trì lượng carbon dioxide trong nước lâu hơn, giữ cho đồ uống luôn có độ sủi bọt và hương vị sắc nét nhất. Một lon soda ấm chắc chắn không bao giờ mang lại trải nghiệm bùng nổ như một ly soda tràn ngập đá viên.

Quan điểm y học phương Tây

Khác với quan niệm của một số nền văn hóa phương Đông cho rằng uống nước lạnh gây hại cho hệ tiêu hóa, y học hiện đại phương Tây thường không đưa ra khuyến cáo chống lại việc uống nước đá đối với người khỏe mạnh. Thậm chí, nhiều vận động viên tại Mỹ tin rằng nước lạnh giúp hạ nhiệt độ cơ thể nhanh hơn sau khi tập luyện cường độ cao và có thể hỗ trợ kích thích trao đổi chất nhẹ khi cơ thể phải làm việc để cân bằng lại nhiệt độ sinh lý.

Sự khác biệt trong hệ thống niềm tin y tế này đã cởi bỏ rào cản tâm lý, cho phép người Mỹ thoải mái tận hưởng nước đá bất chấp dự báo thời tiết. Họ coi nước đá là một công cụ để điều hòa thân nhiệt hiệu quả và an toàn.

Sự kế thừa văn hóa

Trẻ em Mỹ lớn lên trong thời kỳ công nghệ phát triển, tủ lạnh làm đá liên tục và cha mẹ luôn uống nước lạnh trong mỗi bữa ăn. Thói quen này được củng cố qua nhiều thế hệ, biến nước đá thành một phần của bản sắc văn hóa.

Ngay cả trong những tháng mùa đông, hệ thống sưởi trung tâm tại Mỹ luôn duy trì nhiệt độ trong nhà ở mức rất ấm áp, khiến nhu cầu giải nhiệt bằng ly nước đá vẫn tồn tại ngay cả khi bên ngoài là bão tuyết. Đối với người Mỹ, nước đá vừa là biểu tượng của sự tiện nghi, vừa thể hiện sự hiện đại, năng động của xã hội.

Khi được hỏi về loại rau "tốt cho sức khỏe nhất", có lẽ bạn sẽ không nghĩ ngay đến cải xoong.

Thường được xem như một loại rau ăn salad, loại rau nhỏ, có vị cay này thực chất là một thành viên của họ cải – họ hàng của bông cải xanh, bắp cải, cải xoăn và cải mù tạt.

Theo Daily Mail, tuy trông có vẻ mỏng manh, nhưng cải xoong lại chứa nhiều chất dinh dưỡng một cách đáng ngạc nhiên đối với một loại rau lá xanh nhẹ như vậy. Nó là một nguồn cung cấp tuyệt vời các vitamin A, C và K, cùng với folate và canxi, và giống như các loại rau khác trong họ cải, nó chứa các hợp chất thực vật có liên quan đến tác dụng chống oxy hóa và chống viêm.

Chính nhờ những ưu điểm này mà nó đã được vinh danh là "loại rau tốt cho sức khỏe nhất thế giới" vào tháng 12, sau khi đạt điểm tuyệt đối trong danh sách 41 loại trái cây và rau quả "siêu dinh dưỡng" của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ.

Nhưng nhiều người thường tránh xa rau cải xoong vì không biết phải làm gì với nó.

Chuyên gia dinh dưỡng Nichola Ludlam-Raine chia sẻ với tờ Daily Mail rằng món này thực sự rất đa năng và có rất nhiều cách thú vị để thưởng thức nó.

"Nó rất ngon khi dùng trong salad, xay cùng súp, trộn vào mì ống ngay trước khi ăn, thêm vào bánh mì sandwich, hoặc xay cùng sốt pesto", cô ấy nói. "Loại gia vị này có vị cay nồng, rất hợp khi ăn kèm với trứng, cá hồi và phô mai dê".

Vì sao cải xoong lại tốt cho sức khỏe?

Cải xoong là loại rau giàu chất dinh dưỡng nhất mà bạn có thể ăn, đó là lý do giúp nó vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng của CDC, trong khi khoai lang lại xếp ở vị trí cuối cùng.

Mặc dù trông khá nhỏ nhắn, nhưng những thân cây và lá bé xíu ấy lại chứa rất nhiều chất dinh dưỡng.

Ludlam-Raine cho biết: "Rau cải xoong rất giàu vitamin K, vitamin C, vitamin A (dưới dạng beta-carotene), folate và một lượng nhỏ canxi, kali và sắt". Lá cây cũng chứa một hợp chất thực vật tự nhiên gọi là glucosinolate, chất này giải phóng một loại enzyme mạnh gọi là... Myrosinase xuất hiện khi cây được thái nhỏ, nghiền nát hoặc nhai.

Về mặt kỹ thuật, đó là một phần của hệ thống phòng vệ của cây và là thứ tạo nên vị cay đặc trưng của chúng. Myrosinase chuyển hóa glucosinolate thành các hợp chất có hoạt tính sinh học, bao gồm sulforaphane, một chất chống oxy hóa và chống viêm mạnh.

Cải xoong có khoảng 10-15 kcal trên 100g, không có chất béo và không nhiều chất xơ.

Ludlam-Raine nói thêm: "Một khẩu phần điển hình sẽ là một nắm lớn, khoảng 40-80g, thường được dùng trong salad hoặc bánh mì sandwich. Rau cải xoong có chứa chất xơ nhưng với lượng khiêm tốn do hàm lượng nước cao, vì vậy không thể so sánh với ngũ cốc nguyên hạt hoặc các loại đậu về mặt này".

Cải xoong cũng cóCó khả năng làm giảm cholesterol LDL "xấu" và cải thiện hồ sơ lipid tổng thể, nhưng vẫn cần thêm nhiều thử nghiệm nữa.
Rau cải xoong có nhiều chất chống oxy hóa không?

Nếu bạn muốn bổ sung một loại rau vào chế độ ăn uống của mình để giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa - một quá trình sinh học liên quan đến nhiều bệnh tật, bao gồm cả ung thư - thì cải xoong là một lựa chọn không thể bỏ qua.

Ludlam-Raine cho biết: "Rau cải xoong chứa các chất chống oxy hóa bao gồm beta-carotene, vitamin C và nhiều polyphenol khác nhau. Những hợp chất này giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa".

Polyphenol, có nguồn gốc tự nhiên từ thực vật, là các hợp chất bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các phân tử không ổn định gọi là gốc tự do gây ra.Nếu không được kiểm soát, các gốc tự do sẽ tấn công DNA, protein và lipid của tế bào.

Điều này gây ra stress oxy hóa, sự mất cân bằng giữa các gốc tự do và chất chống oxy hóa, dẫn đến viêm nhiễm và dần dần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như bệnh tim và ung thư.

Thường xuyên ăn các loại rau giàu chất chống oxy hóa có liên quan đến sức khỏe lâu dài tốt hơn, đặc biệt là trong việc hỗ trợ hệ thống phòng vệ tự nhiên của cơ thể chống lại các tác nhân gây căng thẳng từ môi trường và quá trình trao đổi chất hàng ngày.

Cải xoong cũng chứa nhiều lutein và zeaxanthin, một loại chất chống oxy hóa gọi là carotenoid, thường có trong các loại rau lá xanh đậm. Các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa chế độ ăn giàu carotenoid với nguy cơ mắc một số loại ung thư thấp hơn, bao gồm cả ung thư vú.ruột kết và tuyến tiền liệt.
Ai nên tránh ăn rau cải xoong?

Cải xoong có hàm lượng vitamin K cao, rất cần thiết cho quá trình đông máu và ngăn ngừa chảy máu quá mức. Do đó, những người đang dùng warfarin và các loại thuốc chống đông máu tương tự – còn được gọi là thuốc làm loãng máu - cần thận trọng khi tiêu thụ rau cải xoong.

Điều này là do warfarin thúc đẩy quá trình đông máu trong khi thuốc làm loãng máu lại có tác dụng ngược lại – sự kết hợp này có thể khiến người bệnh trở nên nguy kịch.

Ludlam-Raine nói: "Những người đang dùng warfarin nên duy trì liều lượng đều đặn thay vì hoàn toàn tránh dùng thuốc. Cũng như các loại rau lá xanh khác, tính nhất quán là điều quan trọng.'Yếu tố then chốt để duy trì trạng thái chống đông máu ổn định".

Việc duy trì khẩu phần ăn ổn định từ tuần này sang tuần khác giúp bạn giữ được lượng chất dinh dưỡng có thể dự đoán được, đồng thời vẫn hấp thụ được các chất dinh dưỡng mà rau cải xoong cung cấp.

Những người đang dùng lithium cũng cần cẩn thận với lượng rau cải xoong ăn vào vì loại rau này có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể giữ lại lithium. Ngộ độc lithium có thể gây ra các vấn đề về dạ dày, rối loạn tâm thần và trong trường hợp nghiêm trọng, co giật.