Một buổi sáng kinh hoàng trên giảng đường số

Người xưa thường bảo: "Học tài thi phận", nhưng có lẽ chưa bao giờ cái "phận" của hàng triệu sinh viên Mỹ lại trở nên mong manh đến thế trước sự tấn công của tội phạm mạng. Thứ Năm vừa qua, một bầu không khí hỗn loạn đã bao trùm các trường đại học và phổ thông trên khắp Hoa Kỳ khi Canvas – "trái tim" kỹ thuật số của giáo dục hiện đại – bất ngờ đổ sụp. Trong bối cảnh kỳ thi cuối kỳ đang cận kề, khi sĩ tử đang "dùi mài kinh sử", thì thay vì những bài giảng hay đề ôn tập, họ lại bị chào đón bởi một bức thư tống tiền đầy lạnh lùng từ nhóm tin tặc khét tiếng ShinyHunters. Canvas không chỉ là một trang web; nó là nơi lưu trữ tài liệu, là cổng nộp bài, là sợi dây liên lạc duy nhất giữa thầy và trò. Việc hệ thống này bị tê liệt chẳng khác nào "đang đi trên cầu thì cầu gãy", khiến mọi hoạt động học tập bị đình trệ hoàn toàn.

Những con số biết nói và quy mô của sự cố

Hãy nhìn vào tầm ảnh hưởng để thấy mức độ nghiêm trọng: Instructure, công ty mẹ của Canvas, tự hào có hơn 30 triệu người dùng hoạt động trên toàn cầu với hơn 8.000 tổ chức giáo dục là khách hàng. Từ những cái tên danh giá bậc nhất trong nhóm Ivy League như Columbia, Princeton, Harvard, Penn cho đến các đại học công lập khổng lồ như Rutgers hay Washington, tất cả đều "đứng hình" trước đòn tấn công. Không chỉ dừng lại ở bậc đại học, các hệ thống trường phổ thông K-12 tại California, Florida, Georgia và hàng chục bang khác cũng báo cáo tình trạng tương tự. Khi đăng nhập vào hệ thống, sinh viên không thấy bài thi mà chỉ thấy thông điệp đe dọa: "Thanh toán hoặc bị rò rỉ". Một sinh viên tại Đại học Washington kể lại cảm giác bàng hoàng khi bị "văng" ra khỏi tài khoản đúng lúc đang ôn tập, để rồi nhận ra mình đã trở thành nạn nhân trong một cuộc chiến kỹ thuật số.

Chân dung kẻ thủ ác: "Kẻ săn đuổi" ShinyHunters là ai?

"Lưới trời lồng lộng, tuy thưa nhưng khó lọt", thế nhưng ShinyHunters dường như đang thách thức mọi giới hạn của pháp luật. Nhóm tin tặc này không phải là cái tên xa lạ khi từng liên quan đến vụ hack Ticketmaster chấn động và hàng loạt vụ đánh cắp dữ liệu của hơn 60 công ty lớn. Theo các chuyên gia từ Mandiant (thuộc Google), nhóm này sử dụng những chiêu thức tinh vi như "vishing" (lừa đảo qua điện thoại) và trang đăng nhập giả mạo để chiếm quyền điều khiển. Đáng chú ý, đây là lần thứ hai trong tháng này ShinyHunters tuyên bố tấn công Instructure. Trước đó vào ngày 1/5, công ty này thừa nhận có sự cố nhưng khẳng định đã "kiểm soát được". Tuy nhiên, nhóm tin tặc đã mỉa mai rằng thay vì giải quyết triệt để, công ty chỉ lo "vá víu" qua loa, dẫn đến hậu quả dữ liệu của 275 triệu cá nhân và hàng tỷ tin nhắn riêng tư đang nằm trong tay chúng với hạn chót thương lượng là ngày 12/5.

Khi "nhà giáo" phải xoay xở giữa cơn bão

"Cái khó ló cái khôn", trong lúc hệ thống trung tâm bị tê liệt, các giảng viên đã phải cuống cuồng tìm mọi cách để duy trì việc học. Tại MIT, giáo sư phải lục tìm từng địa chỉ email của sinh viên để gửi tài liệu thủ công. Các trường như James Madison phải dời lịch thi, trong khi Kent State bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về việc thanh toán học phí và hỗ trợ tài chính cũng bị ảnh hưởng. Với nhiều sinh viên, đây là một trải nghiệm kinh khủng. Melanie Topchyan, sinh viên năm cuối tại UC Riverside, đã lỡ mất một bài kiểm tra và đang lo sốt vó cho kỳ thi giữa kỳ sắp tới. Anish Garimidi từ Đại học Pennsylvania chia sẻ sự lo âu tột độ khi bị tước đoạt nguồn tài liệu ôn tập quý giá nhất. Tuy nhiên, cũng có những góc nhìn khác như Minhal Nazeer từ Georgetown, cô thấy "may mắn" vì có thêm thời gian ôn bài nhờ các giáo sư gia hạn nộp bài. Dẫu vậy, cảm giác chung vẫn là sự bất an khi dữ liệu cá nhân bị xâm phạm.

Lời cảnh báo cho tương lai giáo dục số

Sáng thứ Sáu, Instructure thông báo Canvas đã quay lại hoạt động sau khi họ phải đưa ra quyết định đau đớn là tạm đóng cửa các tài khoản "Free-For-Teacher" – lỗ hổng mà tin tặc đã khai thác. FBI hiện đã vào cuộc để hỗ trợ các nạn nhân, nhưng hậu quả có lẽ không chỉ dừng lại ở vài ngày mất mạng. Cựu đặc vụ FBI Richard Kolko cảnh báo rằng: "Của đi thay người" có lẽ không đúng trong trường hợp này, vì thông tin cá nhân của sinh viên bị đánh cắp hôm nay có thể là "vũ khí" để chúng tấn công họ trong nhiều năm tới. Sự cố lần này là một lời nhắc nhở đắt giá về sự phụ thuộc quá mức vào các nền tảng đám mây. Khi mọi "trứng" đều bỏ chung một giỏ, chỉ cần một mắt xích yếu, cả một hệ thống tri thức khổng lồ có thể sụp đổ trong phút chốc. Mong rằng sau cơn mưa trời lại sáng, nhưng với những sinh viên Mỹ, đây chắc chắn là một mùa thi "nhớ đời" với những bài học không có trong sách vở.

Sau nhiều thập kỷ bị đánh giá và xem nhẹ, tuyến ức đang trở thành tâm điểm được giới khoa học quan tâm nhờ khả năng có liên quan sâu đến hệ thống miễn dịch, chống lão hóa và điều trị ung thư.

Tuyến ức (Minh họa)
Trong nhiều thập kỷ qua, tuyến ức, một bộ phận nhỏ nằm phía sau xương ức, gần như bị giới y khoa lãng quên. Sau tuổi dậy thì, nó bị teo lại và dần dần được thay thế qua mô mỡ, khiến cho nhiều người cho rằng cơ quan này không còn nhiều giá trị ở người trưởng thành.

Người Hy Lạp cổ đại từng đánh giá cho rằng, khối mô nhỏ này có thể là nơi trú ngụ của linh hồn. Đầu những năm 1960, một khoa học gia từng đoạt giải Nobel lại bác bỏ xem nó như chỉ là "nghĩa địa của tế bào", một dạng "tai nạn tiến hóa không có chứa nhiều ý nghĩa nào".

Ngày nay, giới khoa học đã nhận biết rõ rằng, tuyến ức giữ vai trò thiết yếu trong việc hình thành ra hệ miễn dịch hoạt động bình thường ở trẻ nhỏ, nhưng sau đó bắt đầu bị teo nhỏ nhanh chóng và dần dần trở nên vô dụng khi bước vào tuổi dậy thì.

Hiện nay, hàng loạt cuộc nghiên cứu mới đang cho định hình lại vai trò của tuyến ức, từ thứ yếu trở thành yếu tố trung tâm trong việc duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh, làm chậm quá trình lão hóa. Thậm chí, các cuộc nghiên cứu còn nhấn mạnh đến vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa ung thư, bệnh tự miễn dịch và nguy cơ bị ung thư, cũng như góp phần nâng cao tuổi thọ của con người.

"Trước đây người ta hoàn toàn tin rằng tuyến ức sẽ trở nên vô dụng", ông Hugo Aerts, Giám đốc Chương trình Trí tuệ Nhân tạo trong Y học tại Bệnh viện General Brigham ở tiểu bang Massachusetts, cho biết.

Trong các cuộc nghiên cứu được cho công bố trên tạp chí Nature, ông Aerts và các đồng nghiệp đã phát hiện ra những người có tuyến ức khỏe mạnh, ít có khả năng bị mắc ung thư phổi hoặc tử vong do bệnh tim mạch hoặc bất cứ nguyên nhân bệnh lý nào khác. Họ cũng đáp ứng tốt hơn với các phương pháp điều trị miễn dịch ung thư.

Tuy vậy, nhiều câu hỏi quan trọng vẫn còn cho bỏ ngỏ: Liệu tuyến ức có thực sự là yếu tố trực tiếp giúp việc cải thiện sức khỏe tốt hay chỉ đơn giản phản ảnh ra về tình trạng sức khỏe tổng quát tốt hơn? Vì sao tốc độ suy giảm của tuyến ức lại khác nhau ở mỗi người và liệu có thể làm chậm hay ngăn chặn quá trình này hay không? Và quan trọng hơn, tại sao lại phải mất quá lâu để cho giới khoa học mới xem xét lại vai trò của tuyến ức?

Cuộc nghiên cứu đưa tuyến ức trở lại tâm điểm chú ý được bắt đầu hoàn toàn do sự tình cờ.

Kameron Kooshesh, sinh viên y khoa làm việc trong phòng thí nghiệm của giáo sư David Scadden tại Bệnh viện Đa khoa ở Massachusetts và Viện Tế bào gốc ở đại học Harvard, ban đầu muốn tìm hiểu vai trò của tuyến ức ở một nhóm bệnh nhân khá hẹp: những người trưởng thành được cho ghép tủy xương. Khi các bệnh nhân này tái tạo lại hệ miễn dịch, giới nghiên cứu biết rằng tuyến ức đã từng có vai trò tương tự ở thời thơ ấu.

Sau đó, đại dịch Covid-19 đã khiến cho mọi thứ bị đình trệ. Nhóm nghiên cứu chuyển sang một thí nghiệm có thể thực hiện từ xa và mở rộng câu hỏi nghiên cứu sau: Hồ sơ y tế của những người trưởng thành từng phẫu thuật cắt bỏ tuyến ức cho thấy điều gì về sức khỏe tổng quát của họ?

Kết quả đã khiến cho cả nhóm bị sửng sốt. Trong vòng 5 năm sau khi cho cắt bỏ tuyến ức, những người này có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn gấp hai lần so với nhóm người tương tự từng qua phẫu thuật tim hoặc ở lồng ngực nhưng vẫn còn giữ lại tuyến ức. Những người không còn tuyến ức cũng có nguy cơ bị mắc ung thư cao gấp đôi. Khi giới nghiên cứu chỉ cho phân tích những người trước đó không có vấn đề gì có liên quan đến hệ miễn dịch, nhóm đã cắt bỏ tuyến ức cũng dễ bị mắc bệnh tự miễn cao hơn.

"Thành thật mà nói, ban đầu tôi chỉ nghĩ đây chỉ là cách nhằm giúp sinh viên của mình tiếp tục có việc làm trong thời kỳ dịch Covid và không nghĩ là cuộc nghiên cứu sẽ cho ra điều gì đặc biệt hết", giáo sư Scadden có nói. "Tất cả chúng tôi đều thực sự thấy kinh ngạc. Điều này có tác động rất lớn, không chỉ đối với những điều mà chúng tôi lo ngại mà còn với tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân gây ra".

Kết quả từ cuộc nghiên cứu này đã được cho công bố ra vào năm 2023 trên tạp chí New England Journal of Medicine, kèm theo một bài bình luận gọi đây là "nghiên cứu đi đầu".

Bác sĩ David Scadden cùng các đồng nghiệp tại phòng thí nghiệm của họ tại Bệnh viện Đa khoa ở Massachusetts và Viện Tế bào gốc ở đại học Harvard. (Ảnh: Kris Snibbe/Harvard Staff Photographer)
Một bộ phận trong cơ thể của thời thơ ấu

Trong lịch sử về môn giải phẫu học, tuyến ức từng là bộ phận gần như chưa được khám phá trong phần lớn lịch sử y khoa. Các bác sĩ thường mô tả đây là bộ phận lớn cuối cùng được phát hiện ra nhiều chức năng. Tuyến ức có thể bị cho cắt bỏ qua thủ thuật gọi là "thymectomy" vì nhiều lý do, bao gồm tạo điều kiện để tiếp cận tim dễ hơn khi cho phẫu thuật. Và theo hiểu biết trước đây, những bệnh nhân này dường như vẫn sống bình thường.

Mãi cho đến những năm 1960, các chuyên gia nghiên cứu mới bắt đầu cho ghép nối được vai trò quan trọng của tuyến ức trong thời thơ ấu. Nó huấn luyện các tế bào miễn dịch gọi là tế bào T (chữ "T" là viết tắt của tuyến ức-thymus), giúp cho chúng biết cách để chống lại virus và các tác nhân gây ra bệnh khác, đồng thời tránh tấn công lầm các mô khỏe mạnh của cơ thể. Trẻ em sinh ra không có tuyến ức sẽ bị suy giảm hệ miễn dịch nghiêm trọng và có thể bị tử vong nếu không được cho cấy ghép.

"Tế bào T được sinh ra từ tủy xương rồi di chuyển đến bộ phận này. Ban đầu, chúng trải qua một giai đoạn mà tôi gọi đó là 'trường mẫu giáo hay nhà trẻ'. Các tế bào được sinh sôi và phát triển mạnh mẽ", Andri Lemarquis, bác sĩ và chuyên gia nghiên cứu phục hồi tuyến ức tại Trung tâm Nghiên cứu và Điều trị ung thư City of Hope, cho biết. "Sau đó, chúng bước vào 'thời kỳ đại học' và một số sẽ bị loại bỏ ra. Chúng tôi không muốn bất cứ tế bào nào quay sang tấn công lại chính cơ thể của mình".

Tuyến ức là yếu tố quan trọng giúp cho hệ miễn dịch không bị hoạt động mất kiểm soát và quay sang tấn công các tế bào của chính cơ thể, hiện tượng mà các chuyên gia về miễn dịch học gọi là "khả năng tự dung nạp".

Tuy nhiên, khi con người bước vào tuổi thiếu niên, tuyến ức bắt đầu bị thoái hóa trở thành mô mỡ. Do vậy, có nhiều bác sĩ cho rằng đây chỉ là bộ phận đã bị thoái hóa, gần như không còn tác dụng gì nữa trong phần lớn cuộc đời.

Xem xét lại và tìm cách cho tái tạo lại tuyến ức
Việc tập trung nghiên cứu vào tuyến ức đã giúp liên kết bộ phận này với rất nhiều kết quả khác nhau về sức khỏe.

Nhóm của bác sĩ Aerts đã tiếp cận vấn đề này qua việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm kiếm các mô hình trong những nguồn số liệu lớn, theo dõi lâu dài bệnh tim mạch và ung thư. Trong quá trình cho kiểm tra sức khỏe, hàng ngàn người đã được chụp CT, qua đó có ghi lại hình ảnh của tuyến ức. Nhóm nghiên cứu áp dụng AI thiết kế ra một thang điểm để đánh giá sức khỏe của tuyến ức, sau đó tìm kiếm mối liên hệ với hồ sơ sức khỏe của những người này trong nhiều năm tiếp theo.

Họ đã phát hiện ra tuyến ức khỏe mạnh là yếu tố dự báo về sức khỏe tốt trên nhiều tiêu chuẩn khác nhau. Trong một bộ số liệu, những người có điểm về sức khỏe của tuyến ức cao ít có nguy cơ bị tử vong do mọi nguyên nhân trong vòng 12 năm tiếp theo. Họ cũng ít bị mắc ung thư phổi hoặc tử vong do bệnh tim hơn.

Điều thú vị là nhóm nghiên cứu còn phát hiện ra những người có tuyến ức khỏe mạnh đáp ứng tốt hơn với thuốc miễn dịch điều trị ung thư, loại thuốc kích thích hệ miễn dịch chống lại tế bào ung thư nhưng không lại hiệu quả đối với nhiều bệnh nhân.

Dù các cuộc nghiên cứu hiện tại chưa thể khẳng định cho rằng tuyến ức là nguyên nhân trực tiếp tạo ra các kết quả về sức khỏe tích cực, chúng đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới cần được tiếp tục theo dõi thêm.

Với một số khoa học gia, sự quan tâm này đáng lẽ phải có mặt từ lâu.
"Cuối cùng, mọi người cũng nhận ra tuyến ức là một bộ phận quan trọng", bà Paola Bonfanti, chuyên gia về sinh học tế bào tại Viện Francis Crick và là giáo sư tại Đại học College ở London, cho hay. Bà đặc biệt bị cuốn hút từ sự nghịch lý của tuyến ức: bộ phận này có khả năng cho tái tạo lại phi thường nhưng đồng thời lại là một trong những cơ quan bị lão hóa nhanh nhất.

"Nó có chứa các tế bào gốc tương đương với tế bào gốc của da chúng ta, trong khi da có thể tái tạo mới sau mỗi ba tuần", bà Bonfanti cho biết.

Bà Bonfanti hiện đang nghiên cứu việc tạo ra tuyến ức người trong phòng thí nghiệm. Về lâu dài, bà hi vọng có thể tạo ra tuyến ức từ cơ quan hiến tặng để giúp những người được ghép tạng chấp nhận bộ phận mới mà không cần phải sử dụng thuốc chống thải ghép. Những loại thuốc này giúp bảo vệ cho bộ phận mới này khỏi bị hệ miễn dịch tấn công nhưng lại đi kèm với nhiều tác dụng phụ xấu.

Bà cũng muốn tìm hiểu thêm, liệu rằng có cách nào làm chậm lại quá trình thoái hóa tự nhiên của tuyến ức hay không. Công trình này có thể mở ra nhiều ứng dụng trong việc điều trị bệnh tự miễn, cải thiện hiệu quả vaccine ở người lớn tuổi hoặc gia tăng đáp ứng của bệnh nhân với liệu pháp miễn dịch điều trị ung thư.

Từ bao đời nay, người Việt vẫn có câu: "Thanh danh đi trước, thực lực theo sau". Đối với nước Nga, lễ diễu binh kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5) vốn không chỉ là một nghi thức lịch sử, mà còn là bản tuyên ngôn đanh thép về sức mạnh quân sự vô song, là dịp để những khí tài hạng nặng phô diễn uy lực khiến cả thế giới phải ngước nhìn. Thế nhưng, năm 2026 này, bầu không khí tại Quảng trường Đỏ lại nhuốm màu trầm mặc và thận trọng đến lạ kỳ. Không còn những đoàn xe bọc thép rầm rập làm rung chuyển lòng đường, không còn những khí tài tối tân phô trương sức mạnh, một kỳ lễ kỷ niệm "thu hẹp" đang diễn ra, phản ánh những biến động dữ dội đằng sau bức màn nhung chính trị.

Khi gươm đao phải lùi bước trước thực tại

"Sông có khúc, người có lúc", và ngay cả một cường quốc như Nga cũng đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có. Bộ Quốc phòng Nga vừa qua đã đưa ra một quyết định gây ngỡ ngàng: không có thiết bị quân sự hạng nặng nào được trình diễn trong cuộc diễu binh năm nay do "tình hình tác chiến hiện tại". Quảng trường Đỏ, vốn là sân khấu của những dàn tên lửa liên lục địa và xe tăng uy phong, giờ đây chỉ còn là nơi của các khối bộ binh và sĩ quan diễu duyệt. Giáo sư Sam Greene từ Đại học King’s College London nhận định rằng, đây là một động thái "khác thường" đối với Tổng thống Vladimir Putin – người vốn luôn coi trọng hình ảnh kiểm soát và quyền lực tuyệt đối. Việc thu hẹp quy mô này chẳng khác nào một lời thừa nhận ngầm về những áp lực an ninh đang bủa vây điện Kremlin.

Bóng ma an ninh và những hồi chuông cảnh báo

Quyết định tinh giản lễ hội không phải là ngẫu nhiên. "Cẩn tắc vô áy náy", sự thận trọng của Moscow dâng cao tột độ sau hàng loạt vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine thọc sâu vào lãnh thổ Nga, đặc biệt là nhắm vào các nhà máy lọc dầu. Thậm chí, một chiếc drone đã đâm trúng tòa chung cư cao cấp ở phía Tây trung tâm Moscow ngay trước thềm lễ hội, giáng một đòn mạnh mẽ vào tâm lý an ninh của thủ đô. Trên khắp các ngả đường Moscow, đằng sau những dải ruy băng Thánh George đen cam rực rỡ và những lá cờ ba màu, người ta dễ dàng bắt gặp các hệ thống phòng không đang chĩa nòng lên trời xanh. Thậm chí, các nhà mạng viễn thông còn cảnh báo người dân về việc hạn chế Internet và tin nhắn để đảm bảo an ninh tối đa cho sự kiện. Giáo sư Nina Khrushcheva cho rằng, sự "ám ảnh" về an ninh của ông Putin đang ở mức cao nhất sau hàng loạt biến cố quốc tế và những mối đe dọa trực tiếp từ drone mỗi ngày.

Lệnh ngừng bắn bất ngờ và cuộc trao đổi tính bằng mạng người

Giữa lúc không khí căng thẳng tưởng chừng như sắp bùng nổ, một tia hy vọng mong manh đã xuất hiện. Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố Nga và Ukraine đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong 3 ngày (từ 9/5 đến 11/5). Đi kèm với đó là một cuộc trao đổi tù binh khổng lồ với quy mô "1.000 đổi 1.000". Tổng thống Ukraine Zelensky đã xác nhận thông tin này với một thái độ đầy hàm ý: "Quảng trường Đỏ không quan trọng bằng mạng sống của những người con Ukraine được trở về nhà". Ông thậm chí còn ban hành một sắc lệnh đầy mỉa mai khi "cho phép" cuộc diễu binh tại Moscow được diễn ra suôn sẻ. "Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại", lệnh ngừng bắn này dường như đã giúp Moscow trút bỏ được gánh nặng về một cuộc tập kích ngay giữa lễ hội, dù những lời cảnh báo đáp trả tàn khốc trước đó từ Bộ Ngoại giao Nga vẫn còn vang vọng.

Nỗi lòng người dân và ánh hào quang bị giới hạn

Năm nay, danh sách khách mời quốc tế cũng trở nên khiêm tốn hơn hẳn so với sự hiện diện của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào năm 2025. Chỉ có những đồng minh thân thiết như Tổng thống Belarus Lukashenko, Quốc vương Malaysia và Tổng thống Lào hiện diện. Thậm chí, giới truyền thông quốc tế cũng bị hạn chế gắt gao. Nhiều hãng thông tấn lớn, bao gồm cả CNN, đã bị hủy thẻ tác nghiệp vào phút chót với lý do "quy mô buổi lễ bị giới hạn", buộc họ phải đưa tin qua những thước phim từ đài truyền hình nhà nước Nga.

Đằng sau những khẩu hiệu hào hùng, tâm thế của người dân Moscow dường như đang chùng xuống. "Trâu chậm uống nước đục", sự trì trệ của kinh tế và các lệnh hạn chế Internet đang khiến cuộc sống thường nhật trở nên mệt mỏi. Mikhail, một người dân Moscow, chia sẻ đầy xót xa: "Đã đến lúc kết thúc rồi. Người chết, tiền bạc tan biến, mọi thứ thật khó chịu". Hay như bà Galina đến từ vùng Donbas đang đi tham quan Moscow cũng không giấu được nỗi lòng: "Chiến tranh chỉ mang lại đau khổ cho người dân, chiến tranh chẳng tốt cho ai cả". Có lẽ, đối với họ, một cuộc diễu binh hoành tráng không còn quan trọng bằng một mái nhà yên bình và những bữa cơm không còn bóng dáng chia ly. "Hòa khí sinh tài", câu nói ấy có lẽ chính là mong ước lớn nhất của bao người dân Nga lúc này giữa những ngày tháng 5 lịch sử.

Giữa lúc cả thế giới đang nín thở chờ đợi một tia hy vọng hòa bình, thì tại "yết hầu" của ngành năng lượng thế giới – Eo biển Hormuz – tiếng súng và những vụ nổ lại vang lên chát chúa. Thứ Sáu vừa qua, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận các chiến đấu quân sự của họ đã nổ súng, vô hiệu hóa hai tàu chở dầu treo cờ Iran là M/T Sea Star III và M/T Sevda khi những con tàu này cố gắng vượt qua vòng vây phong tỏa. Những chiếc tiêm kích F/A-18 Super Hornet từ tàu sân bay USS George H.W. Bush đã tung ra những đòn tấn công chính xác vào thẳng ống khói của hai tàu này, biến chúng thành những khối sắt vụn bất động giữa khơi xa. Đây không chỉ là một hành động quân sự, mà là một thông điệp đanh thép từ Washington: "Nội bất xuất, ngoại bất nhập". Hiện tại, hơn 70 con tàu chở dầu, mang theo khối tài sản khổng lồ hơn 13 tỷ USD, đang bị kẹt cứng trong vòng vây của Mỹ, khiến dòng chảy "vàng đen" của Iran bị bóp nghẹt hoàn toàn.

"Cú chạm nhẹ" đầy sát thương và lời cảnh báo từ Washington

Trong khi truyền thông Iran loan tin về một cuộc "đọ súng hạn chế" đầy căng thẳng, thì Tổng thống Mỹ Donald Trump lại dùng một từ ngữ đầy ẩn dụ để miêu tả các cuộc không kích vào cơ sở quân sự tại Bandar Abbas và đảo Qeshm: "Chỉ là một cú chạm nhẹ" (love tap). Thế nhưng, ẩn sau cái tên mỹ miều ấy là sức mạnh của những tàu khu trục lớp Arleigh Burke như USS Truxtun hay USS Mason – những "vị thần chiến tranh" trên biển đã đánh bật các đòn tấn công đa tầng bằng tên lửa và drone của Iran. "Thuận mua vừa bán", ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực, nhưng cũng không quên kèm theo một lời đe dọa lạnh lùng: "Nếu Iran không ký thỏa thuận nhanh chóng, chúng tôi sẽ quật ngã họ mạnh bạo và bạo lực hơn nhiều". Ngoại trưởng Marco Rubio cũng bồi thêm rằng: "Lỗ kim không qua thì voi cũng chẳng lọt", Mỹ sẽ không bao giờ để yên nếu người Mỹ bị đe dọa.

Hezbollah "đục nước béo cò" và sự rạn nứt của những lệnh ngừng bắn

"Họa vô đơn chí", cùng lúc với cơn bão Hormuz, lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn đã bất ngờ tấn công căn cứ quân sự của Israel bằng "mưa tên lửa" tiên tiến. Đây là lần đầu tiên nhóm này công khai thừa nhận phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập từ giữa tháng Tư. Cả Israel và Hezbollah đang rơi vào vòng xoáy "ông ăn chả, bà ăn nem", cáo buộc lẫn nhau vi phạm các điều khoản hòa bình. Tại Lebanon, chiến dịch quân sự của Israel đã quét sạch gần một phần tư diện tích đất nông nghiệp, biến những vườn cam, vườn chuối xanh tươi thành tro bụi, khiến hơn 29.000 đàn ong bị tiêu diệt và hàng ngàn người dân phải rời bỏ quê hương. Máu vẫn đổ và khói súng vẫn bao trùm lấy những dải đất vốn đã quá đau thương.

Khi người dân thế giới phải "thắt lưng buộc bụng" vì cuộc chiến

"Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết oan". Cuộc chiến xa xôi tại Trung Đông đang gõ cửa từng căn bếp của các gia đình trên toàn cầu. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng chi phí chiến tranh đang được đẩy trực tiếp lên vai người tiêu dùng. Giá thực phẩm thế giới đã tăng tháng thứ ba liên tiếp; giá xăng tại Mỹ dù giảm nhẹ nhưng vẫn neo ở mức cao chót vót, đặc biệt là tại California với hơn 6 USD/gallon. Paul Donovan, chuyên gia kinh tế từ UBS, nhận định cay đắng rằng người dân đang phải cắt giảm tiền tiết kiệm chỉ để duy trì mức sống cơ bản. Khi những "ông lớn" đấu đá trên bàn cờ chính trị, thì người lao động bình thường lại phải gánh chịu hậu quả từ sự dysfunction (rối loạn) của hệ thống ngoại giao và sự leo thang của giá năng lượng.

Vĩ thanh: Hòa bình hay là sự hủy diệt?

Giữa những ồn ào chiến sự, vẫn còn đó những nỗ lực ngoại giao ngầm. Tổng thống Trump dự kiến sẽ gặp nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần tới, với hy vọng Bắc Kinh có thể gây áp lực lên Tehran. Trong khi đó, tại Iran, một cuộc mất điện Internet kéo dài suốt 70 ngày đã cô lập hàng chục triệu người dân khỏi thế giới bên ngoài. Cựu Phó Tổng thống Kamala Harris đã không ngần ngại chỉ trích gay gắt cuộc chiến này, cho rằng nó chỉ mang lại lợi ích cho Nga và khiến nước Mỹ lâm vào cảnh nguy hiểm. Một quan chức hàng hải Iran chia sẻ đầy lo âu: "Cơ hội cho một giải pháp thân thiện là rất mong manh. Chúng tôi lo sợ chiến tranh thực sự sẽ bắt đầu sớm". Liệu hòa bình có thể mỉm cười, hay thế giới sẽ phải nhìn thấy "một quầng sáng khổng lồ từ Iran" như lời cảnh báo của Trump? Câu trả lời vẫn còn nằm lại phía sau những làn sóng dữ dội của Eo biển Hormuz.

Một năm trước, khi làn khói trắng bay lên từ nhà nguyện Sistine, cả thế giới đã ngỡ ngàng trước một sự kiện chưa từng có tiền lệ: một người Mỹ bước lên ngôi vị cao nhất của Giáo hội Công giáo. Từ một Hồng y kín tiếng, Đức Leo XIV đã trở thành gương mặt dễ nhận diện nhất hành tinh. Những người bạn thân thiết của Ngài tại dòng Âu-tinh chia sẻ rằng, dù mặc trên mình bộ phẩm phục trắng cao quý, Ngài vẫn là vị tu sĩ giản dị ngày nào. Cha Joseph Farrell hóm hỉnh nhận xét: "Trông Ngài như thể đã từng đi học trường đào tạo Giáo hoàng vậy". Dẫu vậy, sự hài hước đậm chất Mỹ của Ngài vẫn không hề mất đi. Khi một người bạn lo lắng hỏi liệu việc ôm Giáo hoàng sau khi đắc cử có phạm quy tắc không, Ngài chỉ cười: "Họ suýt nữa thì bắn anh đấy!".

Cuộc đối đầu lịch sử: Khi Vatican không lùi bước trước Nhà Trắng

"Cây ngay không sợ chết đứng", Đức Leo XIV đã minh chứng bản lĩnh của mình khi không ngần ngại lên tiếng trước những vấn đề gai góc, ngay cả khi điều đó làm phật lòng Tổng thống Donald Trump. Khác với người tiền nhiệm Francis đầy ngẫu hứng, Đức Leo XIV – vốn là một nhà toán học – tiếp cận các vấn đề một cách có quy trình, điềm tĩnh nhưng vô cùng quyết liệt. Ngài gọi cách đối xử với người di cư tại Mỹ là "phi nhân tính" và mạnh mẽ kêu gọi bãi bỏ án tử hình. Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc chiến Iran đang tàn phá thế giới, Ngài đã đích thân chỉ trích các "bạo chúa" và bác bỏ mọi lý do tôn giáo để biện minh cho xung đột. Hồng y Blase Cupich nhận định rằng, Đức Leo XIV không coi mình là đối thủ của bất kỳ nguyên thủ quốc gia nào, Ngài chỉ đơn giản là thực hiện sứ mệnh hòa bình mà không cần "đặt cược" hay thỏa hiệp.

Làn gió mới mang hương vị Mỹ giữa lòng Rome cổ kính

Mười hai tháng qua, Vatican đã khoác lên mình một diện mạo mới mẻ chưa từng thấy. Hình ảnh vị Giáo hoàng đội chiếc mũ bóng chày của đội Chicago White Sox hay thưởng thức bánh tart bí ngô trong chuyến bay nhân ngày lễ Tạ ơn đã trở nên quen thuộc. Ngài thích tán gẫu về kết quả bóng chày, sẵn sàng nhận một miếng pizza đế dày hay món kẹo Peeps yêu thích từ giáo dân. Việc có một Giáo hoàng sử dụng tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ với giọng Trung Tây đặc trưng đã giúp thông điệp của Giáo hội tiếp cận trực tiếp và mạnh mẽ hơn tới hàng trăm triệu người thuộc thế giới nói tiếng Anh – một điều mà suốt nhiều thế kỷ qua thường phải thông qua phiên dịch.

Cải cách bằng những bước chân vững chắc

"Dục tốc bất đạt", Đức Leo XIV chọn con đường cải cách thận trọng nhưng không thể đảo ngược. Ngài tiếp tục tầm nhìn của Đức Francis về một Giáo hội bao trùm, tăng cường vai trò của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo cấp cao tại Vatican. Khi được hỏi về đạo đức, Ngài thẳng thắn: "Chúng ta thường nghĩ đạo đức chỉ là vấn đề tình dục, nhưng thực tế, công lý, bình đẳng và tự do tôn giáo mới là những ưu tiên hàng đầu". Với các nạn nhân bị lạm dụng trong Giáo hội, Ngài duy trì lập trường "không khoan nhượng", khẳng định sự minh bạch là con đường duy nhất để chữa lành.

Vị Giáo hoàng của thời đại số và trí tuệ nhân tạo

Sẽ không quá lời khi gọi Ngài là vị Giáo hoàng "sành công nghệ" nhất lịch sử. Đức Leo XIV đeo Apple Watch, tự viết email và là người am hiểu về nhiếp ảnh cũng như truyền thông. Ngài từng hướng dẫn nhiếp ảnh gia của Vatican cách dàn dựng một bức ảnh đẹp và thậm chí còn chỉ cách khôi phục máy tính cho người thân qua điện thoại. Sắp tới, thông điệp chung đầu tiên của Ngài dự kiến sẽ tập trung vào Trí tuệ nhân tạo (AI) – một chủ đề mà Ngài vô cùng quan tâm. Ngài hiểu rõ sức mạnh của công nghệ nhưng luôn nhắc nhở thế giới về đạo đức trong kỷ nguyên số.

"Hiệu ứng Leo" và sự hồi sinh của đức tin

Một hiện tượng thú vị đang diễn ra mà giới quan sát gọi là "Hiệu ứng Leo". Tại Mỹ và châu Âu, sự quan tâm đến Công giáo đang tăng vọt, đặc biệt là trong thế hệ Gen Z. Các tu viện ghi nhận số lượng thanh niên muốn gia nhập tăng đột biến. Ở tuổi 70, Đức Leo XIV có lợi thế về thời gian để thực hiện những kế hoạch dài hạn. Ngài đang lặng lẽ tái định hình Giáo hội Mỹ thông qua việc bổ nhiệm những Giám mục có tư tưởng tiến bộ và đa dạng nguồn gốc, như Giám mục Michael Pham (người tị nạn gốc Việt) hay Evelio Menjivar-Ayala (người từng nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ).

"Tre già măng mọc", sự xuất hiện của Đức Leo XIV như một làn gió mát lành thổi vào những góc cạnh khô khan của chính trị và tôn giáo. Một năm qua mới chỉ là sự khởi đầu, nhưng vị Giáo hoàng đến từ Chicago này đã khẳng định một chân lý: dù ở bất kỳ vị trí nào, sự chân thành và lòng trắc ẩn luôn là ngôn ngữ chung để gắn kết nhân loại. Ngài vẫn đang tiếp tục hành trình của mình – một hành trình pha trộn giữa bản sắc Mỹ, trái tim Mỹ Latinh và trí tuệ của Vatican.

Một ngày sau khi chị Thùy Dung (chủ quán cà phê) cho đăng clip bị trộm tiền ở quầy thủ ngân, tên đàn ông này đã bị công an bắt giữ.

Tên đàn ông đang lấy trộm tiền từ chiếc túi của chị Dung để ở quầy. (Minh họa)
Khoảng 10g sáng ngày 5/5, lợi dụng khi chủ quán cà phê trên đường Dương Văn Bé (phường Vĩnh Hưng, Hà Nội) đang tập trung làm đồ uống cho khách, tên đàn ông này đã trộm số tiền hơn 8 triệu đồng trong chiếc túi để trên quầy thu ngân.

Chia sẻ với Znews, chị Thùy Dung (chủ quán) cho biết sau hơn một ngày đăng clip ghi lại vụ việc trên diễn đàn và được dân mạng chia sẻ rầm rộ, người đàn ông đã bị công an bắt giữ vào hôm 7/5.

"Số tiền lấy trộm từ chổ tôi có thể đã bị tiêu xài hết, chưa lấy lại được. Ngoài ra, ông ta còn trộm tài sản của những người khác. Hiện tại, tôi vẫn tiếp tục chờ kết quả làm việc từ cơ quan chức năng", chị Dung cho biết.

Chị Dung kể lại sự việc đã xảy ra vào buổi sáng, khi nhân viên đang nghỉ ngơi và chỉ có một mình chị làm đồ uống cho khách nên rất bận rộn. Người đàn ông đi bộ đến quán, gọi 4 cốc nước. Trong lúc chị Dung tập trung pha chế, người này xin vào nhà vệ sinh rửa tay nhờ.

"Chuyện khách xin được rửa tay cũng là bình thường nên tôi không để ý. Lúc đi ra, ông ta cố tình ngồi ở vị trí quầy thu ngân để chờ lấy nước, nhân lúc tôi không để ý rồi trộm lấy tiền", chị Dung kể lại.

Trong quá trình này, người đàn ông vẫn cứ thoải mái trò chuyện. Sau khi lấy được tiền xong, người này bỏ đi và "bom"(?) 4 cốc nước.

Chị cho biết quán chủ yếu là khách quen và người đàn ông này lần đầu đã đến đây. Chị đồng thời thừa nhận bản thân đã có chút lơ là và không đề phòng, để túi khá hớ hênh nên tạo điều kiện tốt cho kẻ trộm cắp ra tay.

"Tôi và các nạn nhân khác vẫn chưa biết có lấy lại được tài sản không, vì ông ta đã cho tẩu tán và không chắc có thể bồi thường. Dù sao, kẻ trộm cũng đã bị bắt và sẽ phải nhận mức phạt xứng đáng", chị nói, cho biết đăng video mục đích để cảnh giác và mong mọi người cùng đề phòng cảnh giác kẻ xấu nhiều hơn.

Trao đổi với Znews, đại diện công an phường Vĩnh Hưng xác nhận vụ việc trộm cắp xảy ra tại quán cà phê trên đường Dương Văn Bé. "Chúng tôi đã bắt giữ đối tượng ngày hôm qua (7/5) và đang xử lý", đại diện công an phường nói.

Trong thế giới tự nhiên đầy rẫy những điều kỳ diệu, có những cái tên đã trở thành biểu tượng, thành nhịp cầu nối liền tri thức nhân loại với linh hồn của muôn loài. Người Việt ta có câu: "Trăm năm bia đá thì mòn, ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ". Với Sir David Attenborough, "bia miệng" ấy không chỉ là lòng ngưỡng mộ của hàng triệu khán giả, mà còn là sự hiện diện vĩnh cửu trong hệ thống phân loại sinh học. Nhân dịp đại thọ 100 tuổi của ông, các nhà khoa học đã tặng ông một món quà vô giá: tên của ông được đặt cho một chi và loài ong bắp cày mới phát hiện, chấm dứt hơn 40 năm "ngủ quên" trong viện bảo tàng.

Báu vật ngủ quên bốn thập kỷ trong ngăn kéo bảo tàng

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1983, tại vùng tỉnh Valdivia thuộc miền nam Chile xa xôi, một mẫu vật ong bắp cày nhỏ bé đã được thu thập. Kể từ đó, nó nằm lặng lẽ trong bộ sưu tập khổng lồ của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London. "Gừng càng già càng cay", và những mẫu vật càng nằm lâu trong bảo tàng đôi khi lại ẩn chứa những bí mật chấn động. Phải mất đến 43 năm, nhờ sự tỉ mỉ của tình nguyện viên Augustijn De Ketelaere và sự dẫn dắt của Tiến sĩ Gavin Broad, "danh tính" thực sự của sinh vật này mới được đưa ra ánh sáng.

Loài ong này được đặt tên khoa học là Attenboroughnculus tau. Trong đó, Attenboroughnculus là tên chi được đặt theo tên của Sir David, còn tau ám chỉ những dấu vết đặc biệt trên bụng nó, trông giống như chữ cái "T" trong bảng chữ cái Hy Lạp. Việc đặt tên chi theo tên một người là một vinh dự đặc biệt cao quý, bởi lẽ chi là cấp bậc phân loại cao hơn loài; trong khi chúng ta tìm thấy hàng ngàn loài mới mỗi năm, thì việc phát hiện ra một chi hoàn toàn mới là điều cực kỳ hiếm hoi.

Sứ giả của siêu lục địa Gondwana cổ đại

Với chiều dài khiêm tốn chỉ 3,5 mm (khoảng 0,13 inch), Attenboroughnculus tau không gây ấn tượng bởi kích thước nhưng lại khiến giới khoa học sửng sốt bởi nguồn gốc tổ tiên. Nó thuộc về một phân họ ong bắp cày đặc hữu chỉ có ở Chile, Argentina, Australia và New Guinea. Sự phân bố kỳ lạ này là minh chứng sống động cho thời kỳ siêu lục địa Gondwana còn tồn tại cách đây 180 triệu năm.

Tiến sĩ Gavin Broad chia sẻ rằng những sinh vật nhỏ bé này là "di tích" của một thời đại hoàng kim khi các lục địa phía Nam còn dính liền nhau. Trong khi tổ tiên của chúng có lẽ đã tuyệt diệt ở phần còn lại của thế giới, thì tại những góc nhỏ của Nam Mỹ và châu Đại Dương, chúng vẫn kiên cường bám trụ. "Cây có cội, nước có nguồn", loài ong này chính là sợi dây liên kết hiện tại với quá khứ địa chất xa xăm của Trái Đất.

Lời tri ân gửi đến người truyền cảm hứng vĩ đại

Đối với Gavin Broad, việc đặt tên loài ong này theo tên David Attenborough không chỉ là một thủ tục khoa học, mà còn là lời cảm ơn chân thành từ một người học trò từ xa. Ông tâm sự mình lớn lên cùng những chương trình huyền thoại như "Life on Earth" hay "Living Planet", và chính Sir David là người đã khơi gợi ngọn lửa đam mê để ông trở thành một nhà phân loại học.

Đáp lại vinh dự này, vị nhà tự nhiên học sắp tròn trăm tuổi đã gửi một bức thư tay cảm ơn đầy trân trọng tới bảo tàng. Thực tế, Sir David Attenborough đã có hơn 50 loài được đặt theo tên mình, từ loài thú mỏ vịt tí hon ở New Guinea (Zaglossus attenboroughi) đến những loài bò sát biển từ thời kỷ Jura (Attenborosaurus). Thậm chí, có loài thực vật còn được đặt tên theo bộ phim tài liệu nổi tiếng của ông: Syracosphaera azureaplaneta (latinh hóa của "The Blue Planet").

Di sản trăm năm của "Hiệp sĩ thiên nhiên"

Sinh ngày 8/5/1926, Sir David Attenborough đã dành cả đời mình để mở ra "đời sống riêng tư" của thực vật và động vật cho nhân loại thấy. Ở tuổi 84, ông vẫn là một trong những người cao tuổi nhất từng đặt chân đến Bắc Cực để ghi hình cho loạt phim "Frozen Planet". Hiện tại, dù đã chạm ngưỡng 100 tuổi, ông vẫn miệt mài làm việc, gần nhất là dẫn chuyện cho loạt phim về động vật hoang dã ngay trong vườn nhà người Anh mang tên "Secret Garden".

Việc định danh Attenboroughnculus tau còn mang một ý nghĩa sống còn khác: "Có tên mới có tuổi". Trong sinh học, một loài không thể được bảo vệ nếu nó chưa được đặt tên. Giữa bối cảnh nhiều loài đang đứng trước bờ vực tuyệt chủng do sự hủy hoại của con người, cái tên Attenborough gắn liền với loài ong này như một lời nhắc nhở về sứ mệnh bảo tồn mà ông đã theo đuổi suốt một thế kỷ qua. Chúc mừng Sir David Attenborough, người đã dùng cả cuộc đời để dạy chúng ta cách yêu thương và trân trọng từng nhịp thở của hành tinh xanh.

Thứ Sáu vừa qua, tại thủ đô Rome cổ kính, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã phải đăng đàn để xoa dịu những lo ngại đang bùng phát sau kế hoạch rút 5.000 quân khỏi Đức. Trong bối cảnh mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang xuất hiện những vết rạn nứt lớn, Rubio nỗ lực khẳng định rằng Tổng thống Donald Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc rút thêm quân khỏi lục địa già. Tuy nhiên, đằng sau những lời lẽ mềm mỏng ấy là một thực tế phũ phàng: sự tin tưởng vốn là "sợi chỉ đỏ" kết nối liên minh quân sự này đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Con số 14% và bóng ma của sự hoài nghi

"Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao", nhưng hiện tại, dường như mỗi "cây" trong liên minh NATO đang nhìn về một hướng khác nhau. Rubio tìm cách giảm nhẹ tầm quan trọng của việc rút quân khi nhấn mạnh rằng 5.000 binh sĩ chỉ chiếm chưa đầy 14% tổng lực lượng Mỹ tại Đức. Theo ông, đây chỉ là một phần của kế hoạch "tái cơ cấu" đã có từ trước, đưa sự hiện diện quân sự của Mỹ trở lại mức của năm 2022. Thế nhưng, "nói gần nói xa chẳng qua nói thật", giới chức châu Âu không hề cảm thấy an lòng. Họ nhìn thấy ở đó không chỉ là sự xê dịch quân số đơn thuần, mà là một đòn trừng phạt của Trump nhắm vào Thủ tướng Đức Friedrich Merz sau những bình luận bất đồng về cuộc chiến Iran.

Bài toán lợi ích và cái giá của sự bảo vệ

Sự không hài lòng của Nhà Trắng đối với NATO không còn là chuyện mới, nhưng nay nó đã được đẩy lên một tầm cao mới khi gắn liền với chiến sự tại Trung Đông. Trump và các cộng sự, trong đó có Rubio, đang đặt ra một câu hỏi lạnh lùng về tính thực dụng của liên minh: Nếu Mỹ duy trì lực lượng tại châu Âu để sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp toàn cầu, mà giờ đây các đồng minh lại không ủng hộ các chiến dịch đó – điển hình là cuộc chiến tại Iran – thì sự hiện diện đó còn ý nghĩa gì? Rubio thẳng thắn cảnh báo rằng đây là một vấn đề cần phải "xem xét lại". Dù Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nỗ lực nhấn mạnh đóng góp của các đồng minh trong việc bảo vệ tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz, nhưng có vẻ như "đàn gảy tai trâu", cơn thịnh nộ của Trump vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Đối thoại thẳng thắn tại Rome: Lợi ích quốc gia hay sự thống nhất phương Tây?

Trong khuôn khổ chuyến thăm Ý, Rubio đã có cuộc hội kiến với Thủ tướng Giorgia Meloni. Dù không đi sâu vào chi tiết về việc rút quân khỏi Ý hay khả năng Mỹ rời khỏi NATO, cuộc gặp vẫn được mô tả là một "cuộc đối thoại thẳng thắn". Bà Meloni chia sẻ trên mạng xã hội X về một mối quan hệ giữa những đồng minh biết bảo vệ lợi ích quốc gia của chính mình nhưng cũng hiểu rõ giá trị của sự thống nhất phương Tây. Tuy nhiên, người ta không quên rằng chính Marco Rubio, khi còn là Thượng nghị sĩ, đã đồng bảo trợ cho đạo luật ngăn chặn Tổng thống đơn phương rút khỏi NATO. Sự mâu thuẫn giữa lập trường cá nhân lâu đời của Rubio và chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Trump đang đẩy vị Ngoại trưởng này vào thế "đứng giữa đôi dòng nước".

Tương lai bất định trên bàn cờ địa chính trị

Kết thúc buổi họp báo, Rubio để ngỏ một cánh cửa đầy lo âu khi nói rằng: "Quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống. Nhóm của ông ấy và những người như tôi sẽ cung cấp các phương án, nhưng ông ấy chưa đưa ra quyết định". Câu nói này chẳng khác nào một lời nhắc nhở rằng số phận của hàng ngàn binh sĩ và an ninh của cả một lục địa đang nằm trong tay một người duy nhất. "Cháy nhà mới ra mặt chuột", những cuộc khủng hoảng liên tiếp từ eo biển Hormuz đến các thủ đô châu Âu đang phơi bày sự mong manh của trật tự thế giới cũ. Liệu NATO sẽ tiếp tục là "lá chắn thép" của phương Tây hay sẽ tan rã dưới áp lực của những lợi ích riêng biệt? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, khi những nước cờ tiếp theo của Trump vẫn còn là một ẩn số đối với cả thế giới.

Hom thứ Sáu 8/5/26, các máy bay tiêm kích F/A-18 Super Hornet của Hải Quân Mỹ đã tấn công trực diện vào hệ thống ống khói của hai chiếc tàu chở dầu treo cờ Iran tại Vịnh Oman.

Vụ tấn công này đã làm vô hiệu hóa cả 2 chiếc tàu ngay trước khi chúng tiến vào hải cảng. Đây là đợt không kích mới nhất của Washington nhằm duy trì lệnh phong tỏa hàng hải đối với Mỹ. Theo hãng tin Fars của Iran, các vụ chạm trán giữa lực lượng Iran và các chiến hạm Mỹ tại eo biển Hormuz đã xảy ra liên tục trong nhiều giờ vừa qua.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã xác nhận có 2 chiếc tàu bị đánh chặn vào ngày 8/5 gồm M/T Sea Star III và M/T Sevda của Iran.

Tiêm kích F/A-18 Super Hornet không kích ngăn chặn tàu chở dầu M/T Sevda tại Vịnh Oman. (Ảnh cắt từ video của CENTCOM).

Thông báo trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết các chiến đấu cơ đã xuất phát từ hàng không mẩu hạm USS George H.W. Bush (CVN 77) đã nhắm bắn hư hỏng động cơ của 2 chiếc tàu không tuân thủ theo lệnh phong tỏa bằng cách bắn chính xác vào bộ phận thoát khí.

Trước đó, vào ngày 6/5, một máy bay tiêm kích khác từ hàng không mẩu hạm USS Abraham Lincoln (CVN 72) cũng đã bắn pháo 20mm đánh nát bánh lái tàu M/T Hasna khi con tàu này cố tình băng về phía hải cảng của Iran. CENTCOM cũng khẳng định: "Hiện cả ba chiếc tàu này đã bị cho loại bỏ ra khả năng di chuyển về phía lãnh hải Iran".

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, nhấn mạnh cho biết, quân đội Mỹ tại Trung Đông sẽ duy trì lệnh cam kết cho phong tỏa tuyệt đối các tàu ra vào Iran. Ông cũng tiết lộ kể từ khi chiến dịch bắt đầu, Mỹ đã cưỡng chế chuyển hướng hơn 50 chiếc tàu thương mại và vô hiệu hóa nhiều phương tiện tàu bè cố tình vi phạm.

Hãng tin Fars của Iran cùng ngày xác nhận các cuộc đụng độ gián đoạn giữa quân đội nước này và Hải quân Mỹ vẫn đang tiếp diễn tại eo biển Hormuz.

Tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng sau khi 3 tàu khu trục hạm Mỹ băng qua eo biển này dưới làn thỏa tiển và máy bay không người lái từ phía Iran. Trong khi đôi bên vẫn đang đổ lỗi cho nhau về việc nổ súng trước, Tổng thống Donald Trump đã gọi các vụ va chạm này chỉ là "cú chạm nhẹ", khẳng định lệnh ngừng bắn về mặt lý thuyết vẫn đang có hiệu lực.

Năm 1980, giữa lúc Chiến tranh Lạnh đang căng thẳng, nhóm quân nhân Mỹ đóng tại căn cứ không quân RAF Bentwaters ở Suffolk, miền đông nước Anh, đã báo cáo về một cuộc chạm trán với vật thể bay không xác định (UFO) kỳ lạ trong rừng Rendlesham - sự kiện gây rúng động cả thế giới thời điểm đó đến nay vẫn được xem là một trong những vụ UFO nổi tiếng và gây tranh cãi nhất lịch sử Anh quốc.


Một mô hình UFO tại địa điểm được cho là nơi hạ cánh trong khu rừng Rendlesham, nước Anh. Ảnh: Rob Anscombe/Alamy
Nick Pope, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Anh từng phụ trách “phòng UFO” từ năm 1991 đến 1994, mô tả đây là một cuộc chạm trán UFO hoàn hảo", hội tụ gần như mọi yếu tố: nhiều nhân chứng quân sự, kéo dài suốt 3 đêm liên tiếp, có dấu vết vật lý, tài liệu giải mật, dữ liệu radar và cả ghi âm hiện trường.

Ánh sáng bí ẩn giữa đêm Giáng sinh
Mọi chuyện bắt đầu vào đêm Giáng sinh năm 1980, khi quân nhân John Burroughs đang tuần tra gần cổng phía đông căn cứ RAF Woodbridge thì phát hiện những ánh đèn đỏ và xanh nhấp nháy trong rừng Rendlesham.

Ban đầu, họ nghĩ có máy bay rơi. Trung sĩ Jim Penniston cùng đồng đội Edward Cabansag lập tức được điều động tới hiện trường.

Khi tiến sâu vào khu rừng tối om, cả nhóm bất ngờ nhìn thấy một luồng sáng trắng chói lòa bùng lên giữa những hàng cây. Penniston kể, ông cảm thấy như có tĩnh điện chạy dọc tóc và quần áo trước khi ánh sáng dần biến mất, để lộ một vật thể hình tam giác màu đen nằm trong khoảng đất trống.

Theo lời ông, vật thể này phát ra các dải ánh sáng nhiều màu chạy trên bề mặt, lơ lửng cách mặt đất bằng những “tia sáng” thay vì càng đáp thông thường.

Penniston khẳng định ông đã tiến sát vật thể, thậm chí chạm tay vào bề mặt của nó. Ông mô tả lớp vỏ “ấm, nhẵn” và có những ký hiệu giống chữ tượng hình Ai Cập cổ đại.

Điều kỳ lạ hơn là khi chạm vào một biểu tượng, ông nói mình nhìn thấy hàng loạt dãy số nhị phân hiện lên trong đầu.

Sau đó, vật thể bất ngờ phát sáng dữ dội rồi bay vọt lên trời trong im lặng tuyệt đối.

Đoạn ghi âm khiến cả thế giới rúng động

Hai ngày sau, Phó chỉ huy căn cứ Charles Halt dẫn một nhóm quân nhân quay lại hiện trường để điều tra. Ông mang theo máy ghi âm và thứ được ghi lại đêm đó đã trở thành một trong những tài liệu UFO nổi tiếng nhất thế giới.

Trong đoạn băng, ông Halt liên tục mô tả những ánh sáng lạ di chuyển phía trước nhóm điều tra.

“Có thứ gì đó rất kỳ quái ở phía trước”, ông Halt nói.

Sau đó, giọng ông trở nên kích động khi vật thể được cho là đang lao về phía họ.

“Nó đang tiến tới! Chắc chắn nó đang tiến tới!”, ông nhấn mạnh thêm.


Ông Charles Halt, Phó Chỉ huy căn cứ vào thời điểm xảy ra vụ việc. Ảnh: YouTube/Quardian
Các quân nhân còn kể rằng họ thấy những “tia sáng” bắn xuống mặt đất từ các vật thể trên không. Sau này, Halt tuyên bố ông nghe được qua radio rằng các tia sáng đó chiếu thẳng xuống khu lưu trữ vũ khí hạt nhân của căn cứ.

Tại hiện trường, nhóm điều tra phát hiện ba vết lõm hình tam giác trên mặt đất cùng dấu cháy trên thân cây. Máy đo Geiger ghi nhận mức phóng xạ cao hơn bình thường, dù chưa tới mức nguy hiểm.

UFO, hải đăng hay trí tưởng tượng?
Suốt nhiều thập kỷ, vụ chạm trán UFO trong rừng Rendlesham bị chia rẽ giữa hai phe: những người tin đây là bằng chứng UFO thật sự và các nhà hoài nghi cho rằng mọi thứ chỉ là hiểu lầm.

Nhà thiên văn học Ian Ridpath cho rằng các ánh sáng kỳ lạ thực chất đến từ ngọn hải đăng Orfordness gần đó kết hợp với sao trời và thiên thạch. Ông nói ánh đèn nhấp nháy đúng chu kỳ 5 giây - trùng với đèn hải đăng.

Một số chuyên gia lâm nghiệp cũng cho rằng các vết lõm trên mặt đất chỉ là dấu thỏ đào hang, còn dấu cháy trên cây do kiểm lâm tạo ra trước đó.

Tuy nhiên, Nick Pope bác bỏ các giải thích này. Ông cho biết đã nhiều lần tới hiện trường và khẳng định địa hình khu rừng khiến ánh đèn hải đăng khó có thể nhìn thấy rõ như mô tả.

“Nó không thể chỉ là một ngọn hải đăng”, ông Pope nói.

Những bí ẩn chưa có lời giải
Điều khiến vụ Rendlesham càng gây tranh cãi là nhiều tài liệu liên quan được cho là đã biến mất khỏi kho lưu trữ Bộ Quốc phòng Anh.

Ngoài ra, quân nhân John Burroughs sau này được Bộ Cựu chiến binh Mỹ chấp thuận chi trả chi phí y tế vì các vấn đề sức khỏe mà ông cho là bắt nguồn từ việc tiếp xúc với phóng xạ trong sự kiện Rendlesham.

Một báo cáo mật dài 460 trang của Bộ Quốc phòng Anh, được giải mật năm 2006, cũng nhắc tới khả năng các nhân chứng “đã tiếp xúc với hiện tượng trên không chưa xác định”.

Dù chưa có bằng chứng xác thực về người ngoài hành tinh, vụ Rendlesham vẫn là một trong những bí ẩn quân sự lớn nhất nước Anh.

Trước khi qua đời hồi tháng 4 năm nay vì ung thư giai đoạn cuối, Nick Pope từng viết: “Những bí mật tôi được biết, những nơi tôi từng đi và những điều tôi chứng kiến… tôi sẽ không đánh đổi chúng lấy bất cứ điều gì trên đời".

VietBF@ sưu tập