Argentina đang chạy đua với thời gian để truy ngược nguồn gốc ổ dịch trên tàu du lịch hạng sang khởi hành từ nước này hôm 1.4, trong lúc có tin một số hành khách đã quay về Mỹ.

Argentina bắt đầu gửi vật liệu di truyền của vi rút Andes (biến thể của vi rút Hanta) cùng thiết bị xét nghiệm tới Tây Ban Nha, Senegal, Nam Phi, Hà Lan và Anh trong nỗ lực hỗ trợ các nước truy vết. AP hôm qua dẫn thông báo của Bộ Y tế Argentina cho biết từ tháng 6.2025 đến ngày 5.5, nước này ghi nhận 101 ca nhiễm vi rút Hanta, tăng gấp đôi so với thời gian trước đó.

Con người thường nhiễm vi rút Hanta khi tiếp xúc với các loài gặm nhấm mang mầm bệnh, đặc biệt là chuột, trong khi khả năng lây từ người sang người rất hiếm gặp. Tuy nhiên, biến thể Andes được tìm thấy ở Nam Mỹ có thể gây ra hội chứng nghiêm trọng ở phổi với tỷ lệ tử vong cao.

Theo Bộ Y tế Argentina, gần 1/3 số ca mắc trong năm qua do biến thể này đã tử vong, và một số đợt bùng phát trước đây cho thấy đã xảy ra tình trạng lây nhiễm giữa người và người mắc chủng Andes.


Hà Lan sơ tán một số hành khách bị nhiễm vi rút trên tàu MV Hondius hôm 6.5

ảnh: AFP

Tờ The Guardian dẫn lời giới hữu trách xác nhận những hành khách mắc bệnh trên tàu MV Hondius dương tính với chủng vi rút Andes. Đến nay, 3 hành khách đã tử vong, một người đang được điều trị tích cực tại bệnh viện ở Nam Phi, và 3 bệnh nhân được sơ tán khỏi tàu hôm 6.5. Thêm một người đàn ông rời tàu trước đó cũng được xác nhận dương tính với vi rút tại Thụy Sĩ. Du thuyền rời Ushuaia (Argentina) hôm 1.4, còn ca tử vong đầu tiên xảy ra hôm 11.4 là một công dân Hà Lan 70 tuổi. Thi thể người này tiếp tục được để trên tàu cho đến khi du thuyền cập cảng đảo Saint Helena (lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh ở Nam Đại Tây Dương) gần 2 tuần sau.

Virus hanta có nguy cơ lây từ người qua người không?

Người vợ 69 tuổi của nạn nhân sau đó di chuyển bằng máy bay từ đảo Saint Helena đến Nam Phi. Hãng hàng không KLM (Hà Lan) hôm qua cho biết bà có mặt trong thời gian ngắn trên chuyến bay hôm 25.4 từ Saint Helena tới Johannesburg (Nam Phi) trong lúc xuất hiện triệu chứng bệnh. Người này được đưa xuống máy bay trước giờ khởi hành, và sau đó mua vé chuyến bay khác của Hãng Airlink (Nam Phi). Chuyến bay của Airlink có 82 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn. Đến sân bay Johannesburg, người bệnh ngã quỵ và tử vong tại bệnh viện hôm 26.4. Chính bà đã tiếp xúc với nữ tiếp viên hãng KLM vừa nhập viện ở Amsterdam, theo AFP hôm qua. Trước khi lên tàu MV Hondius, hai vợ chồng nói trên đi du lịch ở Argentina, Uruguay và Chile.

Lo ngại cũng gia tăng khi giới hữu trách Hà Lan phát hiện khoảng 40 hành khách hôm 23.4 đã rời tàu MV Hondius lên đảo Saint Helena, theo báo El País. Nhóm này đã quay về nước, trong đó có Mỹ.

Tờ The New York Times hôm qua đưa tin giới chức y tế tại ít nhất 3 tiểu bang của Mỹ, gồm Georgia, California và Arizona, đang theo dõi tình trạng sức khỏe những người này. Con tàu nói trên hiện hướng đến quần đảo Canary sau khi Tây Ban Nha đồng ý cho tàu cập cảng dù chính quyền quần đảo Canary tỏ ra lo ngại. Hiện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang tiếp tục theo dõi sát sao các diễn biến.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Liên minh châu Âu (EU) phải phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Washington trước ngày 4.7, nếu không sẽ đối mặt với mức thuế 'cao hơn nhiều'.

Phát biểu trên được đưa ra sau cuộc trao đổi với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 7.5, theo AFP. Ông Trump cho biết đã đồng ý gia hạn thời gian đến dịp kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ, nhưng nhấn mạnh nếu không đạt tiến triển, thuế quan sẽ "ngay lập tức tăng mạnh".

"Tôi đã kiên nhẫn chờ đợi EU thực hiện phần trách nhiệm của họ trong thỏa thuận thương mại lịch sử mà chúng ta đã đạt được tại Turnberry, Scotland, thỏa thuận thương mại lớn nhất từ trước đến nay", ông Trump đăng trên nền tảng Truth Social.


Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 6.5.2026

ẢNH: AP

Mỹ và EU trước đó đạt được một thỏa thuận vào tháng 7.2025, quy định mức thuế 15% đối với phần lớn hàng hóa của EU. Tuy nhiên, văn bản cuối cùng vẫn cần được các quốc gia thành viên thông qua - điều khiến Washington tỏ ra không hài lòng. Tuần trước, ông Trump đe dọa nâng thuế đối với ô tô và xe tải từ EU lên 25%, cáo buộc khối này chậm thực hiện cam kết.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 6.5 cho rằng việc triển khai thỏa thuận của EU "đã quá hạn", đồng thời để ngỏ khả năng áp dụng thêm các biện pháp ngoài lĩnh vực ô tô nếu tiến trình tiếp tục đình trệ.

Về phía châu Âu, tiến trình phê chuẩn vẫn đang được thúc đẩy nhưng chưa hoàn tất. Dù Nghị viện châu Âu đã bật đèn xanh có điều kiện từ cuối tháng 3, thỏa thuận vẫn cần tiếp tục đàm phán với các quốc gia thành viên trước khi có hiệu lực, theo Reuters.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 7.5 cho biết: "Chúng tôi cũng đã thảo luận về thỏa thuận thương mại EU - Mỹ. Cả hai bên đều hoàn toàn cam kết thực hiện thỏa thuận này. Tiến trình tốt đẹp đang được thực hiện hướng tới việc giảm thuế quan vào đầu tháng 7".

Tuy nhiên, các bất đồng nội bộ trong EU vẫn là thách thức lớn. Chủ tịch Ủy ban thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange cho biết tiến trình đang đạt được tiến triển, nhưng "vẫn còn một chặng đường dài phía trước", đặc biệt liên quan các cơ chế bảo vệ mà một số nước thành viên yêu cầu.

Một số nghị sĩ EU đề xuất bổ sung các điều khoản nghiêm ngặt hơn, bao gồm khả năng đình chỉ thỏa thuận nếu Mỹ không tuân thủ, gắn việc cắt giảm thuế với hành động cụ thể của Washington, và chấm dứt hoàn toàn các ưu đãi thuế quan vào ngày 31.3.2028.

Các nhà đàm phán EU dự kiến nhóm họp trở lại vào ngày 19.5 để tiếp tục thảo luận, theo Reuters. Síp - quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU - cho biết mong muốn duy trì "đà tích cực" trong tiến trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ.

VietBF@sưu tập

Azzam Al-Hayya thiệt mạng trong cuộc không kích nhằm vào Gaza City, trở thành người con trai thứ tư của thủ lĩnh Hamas bị Israel hạ sát.

Thông tin được phát ngôn viên Hamas Basim Naim công bố hôm nay, một ngày sau khi thủ lĩnh Khalil Al-Hayya xác nhận con trai Azzam bị thương nặng sau cuộc không kích của Israel nhằm vào Gaza City.

Thủ lĩnh Hayya cũng cáo buộc Israel đang cản trở các nỗ lực đàm phán, hiện thông qua trung gian là Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn dắt. "Những vụ tấn công và vi phạm lệnh ngừng bắn từ Israel cho thấy họ không muốn tuân thủ thỏa thuận, cũng không thực thi đúng những điều kiện trong giai đoạn một", ông nói.


Khói bụi bốc lên khi tòa tháp Mushtaha bị tập kích ở Gaza City vào tháng 9/2025. Ảnh: AFP

Trước Azzam, ông Hayya từng có ba người con thiệt mạng vì những cuộc tập kích của Israel. Lần gần nhất xảy ra năm 2025, khi quân đội Israel hạ sát ban lãnh đạo Hamas đang họp tại Qatar. Ông Hayya thoát chết, nhưng một người con trai của ông nằm trong số 6 người thiệt mạng.

Hai người con trai khác của Hayya thiệt mạng trong các vụ tập kích ở Gaza vào năm 2008 và 2014, đều được cho là liên quan âm mưu ám sát ông.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin. Báo Jerusalem Post dẫn nguồn tin quan chức Israel cho biết Azzam Al-Hayya không phải mục tiêu mà họ nhắm đến ở Gaza City.

Khalil Al-Hayya là trưởng đoàn đàm phán của Hamas trong các cuộc thảo luận do Mỹ làm trung gian về tương lai Gaza. Lãnh đạo Hamas cùng các lực lượng khác của Palestine đang đối thoại ở Ai Cập với các bên trung gian và Nickolay Mladenov, đặc phái viên của Tổng thống Trump phụ trách Hội đồng Hòa bình.

Hayya sống lưu vong bên ngoài Dải Gaza và là quyền thủ lĩnh chính trị của Hamas. Ông được xem là người có quyền lực nhất trong hội đồng lãnh đạo 5 thành viên, cơ chế được thiết lập sau khi thủ lĩnh Ismail Haniyeh và Yahya Sinwar bị hạ sát năm 2024.

Hamas tổ chức bỏ phiếu bầu tân thủ lĩnh chính trị vào ngày 2/5, trong đó Hayya là một trong hai ứng viên chủ chốt, song kết quả chưa được công bố.

Thỏa thuận tái lập hòa bình tại Dải Gaza được Israel và Hamas nhất trí hồi tháng 10/2025, bao gồm giai đoạn một là lệnh ngừng bắn và quân đội Israel rút dần khỏi khu vực. Giai đoạn tái thiết vùng lãnh thổ có thể được khởi động khi Hamas đồng ý giải giáp.

Ít nhất 830 người Palestine đã thiệt mạng vì các cuộc không kích của Israel kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực.

VietBF@sưu tập

Phong trào ly khai tại tỉnh Alberta đối mặt rào cản pháp lý, kinh tế và nguy cơ bất ổn, khiến tham vọng tách khỏi Canada khó trở thành hiện thực.

Phong trào đòi tách tỉnh Alberta khỏi Canada đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với Ottawa. Phe ly khai tại Alberta ngày 5/5 cho biết họ đã nộp khoảng 302.000 chữ ký lên cơ quan bầu cử ở thủ phủ Edmonton, vượt xa ngưỡng cần thiết để đề xuất tổ chức trưng cầu dân ý.

Chính quyền Alberta cuối năm 2025 cho phép Stay Free Alberta bắt đầu thu thập chữ ký cử tri về tổ chức trưng cầu dân ý độc lập khỏi Canada. Ngưỡng tối thiểu mà phong trào này cần đạt được để yêu cầu tổ chức trưng cầu dân ý là 178.000 chữ ký.

"Đây là ngày lịch sử đối với Alberta. Chúng tôi đã vượt qua vòng loại trực tiếp và giờ bước vào trận chung kết", Mitch Sylvestre, lãnh đạo nhóm vận động Stay Free Alberta, nói, ví von nỗ lực như một giải đấu khúc côn cầu.

Nếu trưng cầu dân ý diễn ra, cử tri Alberta sẽ phải trả lời câu hỏi: "Bạn có đồng ý rằng Alberta nên chấm dứt là một phần của Canada để trở thành một quốc gia độc lập hay không?". Dù vậy, khoảng cách từ một cuộc trưng cầu dân ý tới việc tỉnh 5 triệu dân này thực sự rời Canada vẫn còn rất lớn, khi nỗ lực ly khai đối mặt rất nhiều trở ngại.


Một người ủng hộ tỉnh Alberta ly khai khỏi Canada vẫy cờ tại thủ phủ Edmonton ngày 4/5. Ảnh: AFP

Rào cản đầu tiên đến từ các cộng đồng bản địa First Nations ở Alberta, những người hồi tháng 1 đệ đơn kiện phản đối nỗ lực của Stay Free Alberta, cho rằng động thái vi phạm các quyền theo hiệp ước giữa họ với Ottawa.

Theo luật Canada, chính quyền có nghĩa vụ phải tham vấn các cộng đồng First Nations khi ra các quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. Vì Alberta cho phép tiến trình ly khai diễn ra mà chưa tham vấn đầy đủ người bản địa, các nhóm này cho rằng quy trình đó là "phi pháp".

"Cộng đồng bản địa sẽ tiếp tục dùng các cơ chế pháp lý như tòa án để ngăn tiến trình ly khai diễn ra", Daniel Beland, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Montreal, nói.

Thẩm phán Shaina Leonard tại Edmonton đầu tháng 4 yêu cầu giới chức Alberta không xúc tiến quá trình bỏ phiếu trước khi bà ra phán quyết về vụ kiện của cộng đồng bản địa First Nations. Nếu thuận lợi, một cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 10. Nếu tòa đứng về phía cộng đồng bản địa, tiến trình trưng cầu dân ý có thể bị đình chỉ.

Trong khi đó, việc Stay Free Alberta thu thập đủ chữ ký không đồng nghĩa chính quyền tỉnh này chắc chắn sẽ tổ chức bỏ phiếu trưng cầu dân ý. Cơ quan bầu cử Alberta cần phải xác minh các chữ ký thu thập được, đề phòng các trường hợp gian lận.

Trên thực tế, mức độ ủng hộ của người dân Alberta dành cho phong trào ly khai chưa đủ mạnh, khiến nhiều chuyên gia chính trị cho rằng khả năng cuộc trưng cầu dân ý được thông qua là không cao. Một cuộc thăm dò do CBC thực hiện tháng 4 cho thấy chỉ 27% người tham gia khảo sát nói rằng họ sẽ bỏ phiếu ủng hộ việc tách khỏi Canada, trong khi 67% cho biết sẽ phản đối đề xuất này.

"Phong trào ly khai đã tồn tại từ lâu. Trong vài tháng gần đây, họ trở nên ồn ào hơn, nhưng dường như không tìm thêm được sự ủng hộ", Janet Brown, chuyên gia thăm dò dư luận, cho biết.

Thomas Lukaszuk, cựu phó thủ hiến Alberta có quan điểm thân chính quyền Canada, nói với AFP rằng phong trào ly khai này đại diện cho điều mà phần lớn người dân Alberta và Canada vốn không ủng hộ.

"Đây là một dạng phản quốc", theo ông Lukaszuk.

Ngay cả khi cuộc trưng cầu dân ý được đưa lên lá phiếu và được thông qua, tỉnh Alberta cũng sẽ không lập tức trở thành một quốc gia độc lập.

Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định mọi nỗ lực ly khai phải tuân thủ Đạo luật Minh bạch, được ban hành sau cuộc trưng cầu dân ý tại Quebec năm 1995, khi phe ủng hộ ly khai chỉ thua sít sao.

Theo Đạo luật Minh bạch, Hạ viện Canada có quyền quyết định nội dung câu hỏi trưng cầu dân ý có "rõ ràng" hay không. Kết quả bỏ phiếu cũng phải có cách biệt đủ lớn, thay vì chỉ thắng sát nút. Ngay cả khi trưng cầu dân ý thành công, tỉnh đó cũng không tự động độc lập mà phải đàm phán với chính phủ liên bang và các bên liên quan về biên giới, tài sản, nợ công và quyền của người bản địa.

"Có pháp quyền, có Đạo luật Minh bạch", ông Carney nói. "Mọi cuộc trưng cầu dân ý ở bất kỳ nơi nào tại Canada đều phải phù hợp với khuôn khổ đó".

Kinh tế cũng là bài toán nan giải đối với phe ly khai. Alberta dù giàu dầu khí nhưng là tỉnh không giáp biển, phụ thuộc lớn vào hệ thống hạ tầng vận chuyển năng lượng xuyên Canada cũng như thị trường Mỹ. Một Alberta độc lập sẽ phải đối mặt hàng loạt câu hỏi về tiền tệ, thương mại, biên giới, quốc phòng và quan hệ quốc tế.

Các chuyên gia cảnh báo một cuộc ly khai, ngay cả khi không thành công, cũng có thể gây bất ổn đầu tư kéo dài. Trong khi đó, Canada đang cần hàng tỷ USD cho các dự án năng lượng và cơ sở hạ tầng mới.

"Chúng ta đã chứng kiến những gì xảy ra với Quebec khi tỉnh này đòi ly khai", ông Lukaszuk nói. "Hàng trăm nghìn người đã thu dọn đồ đạc, bán nhà và rời khỏi Quebec. Các công ty lớn rời Quebec. Dòng vốn đầu tư cạn kiệt".

Không chỉ Canada, nhiều nhà phân tích tại Mỹ cũng cho rằng Washington không thực sự hưởng lợi nếu nước láng giềng bị chia rẽ.

Christopher Hernandez-Roy, phó giám đốc Chương trình châu Mỹ tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), cảnh báo một Canada rạn nứt có thể làm gián đoạn hoạt động của Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ (NORAD), cũng như gây phức tạp cho quan hệ thương mại giữa hai nước.

Vấn đề kinh tế, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người Alberta ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada. Alberta nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ tỉnh này chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.

Thủ hiến Danielle Smith trước đó cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu của Alberta, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD. Bà tuyên bố sẽ xúc tiến quy trình ly khai nếu số chữ ký được xác minh hợp lệ.

Trước nguy cơ phong trào ly khai lan rộng, Thủ tướng Carney đang tìm cách xoa dịu Alberta bằng các điều chỉnh chính sách. Sau khi lên nắm quyền, ông đã hủy thuế carbon tiêu dùng, dừng kế hoạch áp trần phát thải dầu cát và để ngỏ khả năng xây dựng thêm đường ống dẫn dầu tới tỉnh này.

Chính phủ liên bang cũng đạt thỏa thuận hợp tác mới với Alberta nhằm thúc đẩy xuất khẩu năng lượng và đầu tư hạ tầng. Ông Carney cho biết cách tốt nhất để chống lại chủ nghĩa ly khai là "làm cho đất nước vận hành hiệu quả".

"Tạo ra một Canada hiệu quả cho Alberta, cho người bản địa và cho mọi người dân Canada", ông Carney nói.

VietBF@sưu tập

Mỹ nói Iran tấn công 3 khu trục hạm đi qua eo biển Hormuz, trong khi Tehran tuyên bố đáp trả hành động vi phạm lệnh ngừng bắn của Washington.

Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran ngày 7/5 cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công các tàu hàng ở eo biển Hormuz.

"Mỹ đã nhắm mục tiêu vào tàu chở dầu Iran đang di chuyển từ vùng biển ven bờ ở khu vực Jask về phía eo biển Hormuz, cũng như một tàu khác đang đi vào Hormuz, đối diện cảng Fujairah của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)", cơ quan này cho hay.

Quân đội Iran cáo buộc Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều khu vực miền nam nước này dưới sự phối hợp với một số quốc gia trong khu vực. "Lực lượng Iran đã lập tức tấn công đáp trả nhằm vào các tàu quân sự của Mỹ", tuyên bố của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya có đoạn.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, sau đó cáo buộc Iran triển khai nhiều tên lửa, máy bay không người lái và xuồng cao tốc khi tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến vào vịnh Oman.

"Lực lượng Mỹ đã loại bỏ mối đe dọa đang tiếp cận và nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công", CENTCOM cho hay, thêm rằng mục tiêu gồm điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, trung tâm chỉ huy, các cơ sở tình báo, giám sát và trinh sát.

Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương, cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ". "Chúng tôi không mong muốn leo thang xung đột, nhưng vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng để bảo vệ lực lượng Mỹ", CENTCOM cho hay, nhấn mạnh các cuộc tấn công được thực hiện với mục đích tự vệ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.


Tàu khu trục USS Rafael Peralta bên cạnh tàu treo cờ Iran ngày 26/4. Ảnh: US Navy

Đây không phải lần đầu hai bên đấu hỏa lực kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Quân đội Mỹ ngày 4/5 thông báo đã phá hủy 6 xuồng nhỏ và đánh chặn tên lửa hành trình cùng máy bay không người lái của Iran, trong lúc Tehran tìm cách ngăn chặn chiến dịch "Dự án Tự do" của Washington nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin này.

Mỹ đang chờ Iran phản hồi về đề xuất nhằm chấm dứt giao tranh. Tuy nhiên, nó không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Mỹ, như Iran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu trước chiến sự.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét".

Trước cuộc đấu hỏa lực mới nhất, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thể hiện thái độ lạc quan khi phát biểu trên truyền hình rằng "lệnh ngừng bắn sẽ trở thành lâu dài".

VietBF@sưu tập

Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu 10% của Mỹ, nhưng chỉ chặn áp dụng với bang Washington và 2 doanh nghiệp nhỏ.

Ngày 7/5, CIT ra phán quyết thuế nhập khẩu 10% Tổng thống Donald Trump đang áp dụng trên toàn cầu là không có cơ sở theo Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhiên, Tòa án chỉ chặn thuế này với 2 doanh nghiệp nhỏ và bang Washington - nhóm đã nộp đơn kiện thuế này từ đầu tháng 3.

Tòa án từ chối ban hành lệnh cấm áp thuế với các hãng nhập khẩu, qua đó bác bỏ đề nghị từ nhóm 24 bang, chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo. Tòa cho rằng các bang không có tư cách pháp lý để yêu cầu biện pháp đó.

Các thẩm phán cho rằng phần lớn bang khởi kiện, trừ Washington, không phải là bên nhập khẩu trả tiền thuế hoặc có thể phải trả thuế. Riêng Washington đã nộp được bằng chứng cho thấy họ trả thuế thông qua Đại học Washington - một tổ chức nghiên cứu công. Vì vậy, với các hãng nhập khẩu khác, thuế 10% vẫn được áp dụng trong thời gian chính phủ Mỹ kháng cáo.


Tổng thống Donald Trump bên ngoài Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, ngày 13/4. Ảnh: AP

Hai doanh nghiệp nhỏ thắng kiện là hãng đồ chơi Basic Fun! và công ty nhập khẩu gia vị Burlap & Barrel. Họ cho rằng việc ông Trump áp thuế mới là để lách phán quyết hồi tháng 2 của Tòa án Tối cao Mỹ. Khi đó, Tòa bác bỏ các loại thuế nhập khẩu mà ông Trump áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.

Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết "tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán" nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.

Phán quyết ngày 7/5 cho rằng đạo luật này không phù hợp với loại thâm hụt thương mại mà ông Trump viện dẫn trong sắc lệnh tháng 2. "Quyết định này là một chiến thắng quan trọng cho các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào sản xuất toàn cầu để cung cấp sản phẩm an toàn với giá hợp lý. Các mức thuế trái luật khiến những doanh nghiệp như chúng tôi khó cạnh tranh và tăng trưởng", CEO Basic Fun Jay Foreman nhận xét.

Chính quyền ông Trump lập luận rằng Mỹ đang thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng, thể hiện qua thâm hụt thương mại hàng hóa ở mức 1.200 tỷ USD và thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4% GDP. Tuy nhiên, một số nhà kinh tế học và luật sư thương mại cho rằng Mỹ chưa đứng trước nguy cơ khủng hoảng cán cân thanh toán, khiến các mức thuế mới dễ gặp thách thức về mặt pháp lý.

VietBF@sưu tập

Tổng số tiền khắc phục của toàn bộ vụ án, các bị can đã nộp hơn 251 tỷ đồng, trong đó cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan đã nộp 15,8 tỷ đồng.

Viện KSND Tối cao vừa ra cáo trạng truy tố các bị can: Nguyễn Bá Hoan (cựu Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Cựu Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội); Tổng Hải Nam (cựu Cục trưởng); Phạm Viết Hương (cựu Phó cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước) và các bị can Nguyễn Thành Hưng; Phan Thị Thu Trang; Đỗ Vân Hương; Tạ Thị Thanh Thúy; Nguyễn Gia Liêm (đều cán bộ của Quản lý lao động ngoài nước); bị can Lê Thanh Hà (Trưởng ban quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc, thuộc Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc) về tội “Nhận hối lộ”.

Các bị can Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Hoàng Long); Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch HĐQT Công ty Sona); Nghiêm Văn Định (Giám đốc Công ty Incoop3) cùng nhiều cán bộ, nhân viên cấp dưới bị truy tố tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Cáo trạng xác định, từ năm 2017 - 2025, các bị can tại Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội có sai phạm trong quá trình thực hiện thẩm định hồ sơ của 28 công ty đề nghị cấp Giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (Giấy phép) và 4 công ty đề nghị phê duyệt cấp Phiếu trả lời đăng ký hợp đồng cung ứng lao động đi làm việc tại nước ngoài (Phiếu trả lời).

Các bị can Nguyễn Bá Hoan và Tống Hải Nam, bị cáo buộc là người đứng đầu, chỉ đạo một số cán bộ dưới quyền kéo dài thời gian thẩm định, gây khó khăn buộc doanh nghiệp phải đưa tiền "bôi trơn" hơn 30,2 tỷ đồng. Trong đó, ông Nguyễn Bá Hoan nhận tổng cộng 16,3 tỷ đồng; ông Tống Hải Nam nhiều lần nhận hối lộ tổng 14,3 tỷ đồng và hưởng lợi cá nhân 7,9 tỷ đồng.

7 bị can thuộc nhóm cựu cán bộ của Cục Quản lý lao động nước ngoài thuộc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cũng nhận hối lộ người ít nhất là hơn 164 triệu đồng, nhiều nhất là hơn 7,7 tỷ đồng.

Cáo trạng cho hay, tính đến thời điểm truy tố, tổng số tiền khắc phục của toàn bộ vụ án, các bị can đã nộp hơn 251 tỷ đồng (giai đoạn điều tra nộp hơn 100 tỷ đồng, đến giai đoạn truy tố nộp thêm hơn 151 tỷ đồng).

Trong đó, ông Hoan, đã nộp 15,8 tỷ đồng; ông Tống Hải Nam nộp 8,3 tỷ đồng; các cấp dưới của ông Nam người nộp thấp nhất hơn 200 triệu, người nộp cao nhất hơn 3 tỷ đồng.



Đối với nhóm bị can là giám đốc một số doanh nghiệp xuất khẩu lao động chi tiền "bôi trơn" cho nhóm cựu quan chức thuộc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội dù đã chi hàng chục tỷ đồng, song cả nhóm không ai bị xử lý hình sự tội “Đưa hối lộ”.

Tuy nhiên, do các công ty sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán khi thu tiền môi giới của người lao động, "bỏ ngoài" hơn 1.241 tỷ đồng, gây thiệt hại về thuế hơn 244 tỷ đồng cho Nhà nước, nên bị truy tố tội “Vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.

Nhóm doanh nghiệp trốn thuế nộp hàng trăm tỷ đồng

Đến nay, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao xác định bị can Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT Công ty Hoàng Long) cùng vợ là Phạm Thị Hạnh là nhóm nộp khắc phục hậu quả nhiều nhất, với tổng số tiền hơn 155 tỷ đồng. Khi khám xét trụ sở Công ty Hoàng Long, cơ quan điều tra thu giữ nhiều tiền mặt, ngoại tệ, vàng, với tổng trị giá tạm tính hơn 39,3 tỷ đồng; kê biên 4 bất động sản, gồm các nhà ở và biệt thự đứng tên vợ chồng ông Hưng.

Cũng trong nhóm doanh nghiệp, bị can Nghiêm Văn Định (Giám đốc Công ty Incoop 3) nộp 1 tỷ đồng; bị can Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch HĐQT Công ty Sona) nộp 500 triệu đồng, Nguyễn Thị Thanh Hằng (Trưởng phòng của Công ty Sona) nộp 7 tỷ đồng…

Ngoài nhóm bị can bị truy tố, Viện Kiểm sát cáo buộc có hàng chục người liên quan cũng nhận tiền nhưng chưa đến mức xử lý trách nhiệm hình sự. Nhóm người này đã nộp thấp nhất 5 triệu đồng đến người cao nhất là hơn 3 tỷ đồng.

Như ông Lê Tấn Dũng, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, cựu Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, bị quy kết nhận hối lộ 500 triệu đồng, cũng đã nộp lại toàn bộ.

Viện Kiểm sát không truy cứu trách nhiệm hình sự ông Dũng với lý do, ông ta không biết cấp dưới “ép” lãnh đạo doanh nghiệp đưa người đi xuất khẩu lao động phải hối lộ.

Mỹ đã xem xét lại các kế hoạch triển khai tên lửa Tomahawk tại Đức do lo ngại leo thang căng thẳng với Nga và tình trạng thiếu hụt vũ khí, theo chuyên gia quân sự.

Theo nhà phân tích, quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy bỏ sáng kiến của chính quyền Biden xuất phát từ ba yếu tố chính:

Nguy cơ đối đầu với Nga: Mỹ nhận thấy việc mở rộng phạm vi hiện diện của Tomahawk tại châu Âu ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích an ninh của Moskva. Các biện pháp đáp trả được dự báo từ phía Nga trở thành yếu tố răn đe nghiêm túc.

Cạn kiệt kho dự trữ: Cuộc xung đột kéo dài với Iran và các đợt viện trợ tên lửa quy mô lớn cho Israel đã dẫn đến tình trạng tiêu hao nghiêm trọng kho dự trữ chiến lược của Mỹ. Chi phí đạn dược thực tế vượt xa đáng kể so với tính toán ban đầu của Lầu Năm Góc.

Thay đổi chính sách: Trump đang tái định hướng các nguồn lực cho các nhu cầu nội địa của Mỹ, xem xét khả năng cắt giảm sự hiện diện quân sự tại châu Âu.

Điều này tạo ra nguy cơ làm suy yếu hoặc thậm chí tan rã NATO trong bối cảnh bất đồng ngày càng gia tăng giữa Washington và EU.

Chính quyền Tổng thống Trump công bố chiến lược chống khủng bố mới mở rộng phạm vi an ninh quốc gia Hoa Kỳ sang các băng đảng ma túy và các nhóm cực đoan trong nước bên cạnh các tổ chức Hồi giáo cực đoan truyền thống.

Tài liệu dài 16 trang xác định ba nguồn đe dọa chính gồm “khủng bố ma túy và các băng đảng xuyên quốc gia,” “các tổ chức Hồi giáo cực đoan truyền thống,” và “các phần tử cực đoan cánh tả bạo lực, gồm vô chính phủ và chống phát xít.”

Đây được xem là sự thay đổi so với các khuôn khổ sau biến cố 11 tháng 9 vốn tập trung chủ yếu vào ISIS và al Qaeda.

Chiến lược đưa ra ba hướng hành động gồm nhận diện các đối tượng và âm mưu trước khi xảy ra, cắt nguồn tài chánh và tuyển mộ, và cuối cùng là phá hủy các mạng lưới đã hình thành.

Tài liệu mở rộng định nghĩa khủng bố theo hướng có thể cho phép sử dụng rộng hơn các công cụ quân sự, tình báo và công lực đối với cartel và các đối tượng bên trong Hoa Kỳ.



Chiến lược cũng chỉ trích cộng đồng tình báo Hoa Kỳ vì bị cho là vẫn nhìn nhận mối đe dọa theo cách cũ và đôi khi bị “vũ khí hóa” cho mục tiêu chính trị.

Chiến lược đặt trọng tâm lớn hơn vào việc xác định và phá vỡ các mạng lưới cực đoan hoạt động bên trong Hoa Kỳ.

Sebastian Gorka, phụ tá chống khủng bố tại Tòa Bạch Ốc, cho biết chính quyền sẽ sử dụng “mọi công cụ được Hiến pháp cho phép” để xác định và ngăn chặn các phần tử cực đoan.

Ông nhắc đến vụ sát hại nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk và vụ Robert Westman liên quan đến trẻ em tại trường Công giáo Annunciation như các ví dụ về điều ông gọi là sự gia tăng bạo lực cực đoan.

“Nếu quý vị nhìn vào vụ Tyler Robinson, vụ ám sát Charlie Kirk, hay Robert Westman, kẻ sát hại những đứa trẻ nhỏ tại trường Annunciation Catholic School năm ngoái, chúng ta thấy một hệ tư tưởng từng rao giảng sự khoan dung đang bị sử dụng để gây bạo lực đối với những trẻ em vô tội tại trường học và nhà thờ Công giáo,” ông nói.
Ông Gorka cho biết bất kỳ ai sử dụng hoặc cổ xúy bạo lực vì mục đích chính trị đều đang thực hiện hành vi khủng bố, bất kể xuất phát từ cánh hữu hay cánh tả.

Chiến lược cũng đưa các cartel ma túy thành mối đe dọa an ninh quốc gia trọng tâm, đặt ngang hàng với các tổ chức Hồi giáo cực đoan.

Ông Gorka cho rằng số người Mỹ chết vì ma túy do cartel đưa vào Hoa Kỳ hiện vượt tổng số binh sĩ tử trận của Hoa Kỳ trong 70 năm chiến tranh.

“Họ đã tuyên chiến với chúng ta. Chúng ta đang đáp trả,” ông nói.

Chiến lược này nối tiếp các bước đã được thực hiện trước đó, gồm việc chỉ định các cartel là Tổ chức Khủng bố Ngoại quốc và mở các chiến dịch quân sự nhắm vào các hoạt động bị nghi buôn lậu.

Các chiến dịch gần đây đã nhắm vào các tàu nghi chở ma túy tại Caribbean và Thái Bình Dương phía đông trong khuôn khổ chống “khủng bố ma túy.”

“Nếu chúng tôi biết quý vị ở đâu, nếu quý vị giết người Mỹ hoặc âm mưu giết người Mỹ, trong vòng 72 giờ chúng tôi có thể bắt hoặc tiêu diệt quý vị,” ông Gorka nói.
Chiến lược cũng xác định Iran là mối đe dọa khủng bố được nhà nước hậu thuẫn lớn nhất đối với Hoa Kỳ.

Tài liệu cho rằng mối đe dọa lớn nhất đối với Hoa Kỳ từ Trung Đông xuất phát trực tiếp từ Iran, nhắc đến năng lực quân sự của Tehran và sự hậu thuẫn đối với Hezbollah.
Ông Gorka nói rằng phần lớn các mối đe dọa toàn cầu cuối cùng đều dẫn về Iran.

“Chín trên mười lần, khi quý vị đào sâu vào mối đe dọa đó, chỉ vài nanomet sau quý vị sẽ thấy Iran,” ông nói.

Chiến lược kêu gọi tiếp tục các hoạt động quân sự, tình báo và bí mật nhằm vào Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này cho đến khi Tehran không còn bị xem là mối đe dọa đối với Hoa Kỳ.

Tòa án thương mại Hoa Kỳ vào ngày thứ Năm đã ra phán quyết chống lại mức thuế quan toàn cầu 10% mới nhất của Tổng thống Trump, cho rằng các mức thuế áp dụng trên diện rộng không được biện minh theo một đạo luật thương mại từ thập niên 1970.

Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đã ra phán quyết có lợi cho các doanh nghiệp nhỏ đã kiện phản đối các mức thuế có hiệu lực từ ngày 24 tháng 2. Phán quyết được thông qua với tỷ lệ 2-1, trong đó một thẩm phán cho rằng còn quá sớm để trao chiến thắng cho phía nguyên đơn là các doanh nghiệp nhỏ.

Các doanh nghiệp nhỏ lập luận rằng các mức thuế mới là một nỗ lực nhằm lách một phán quyết mang tính bước ngoặt của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã bác bỏ các mức thuế năm 2025 của Tổng thống Cộng Hòa được áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế.

Các cần cẩu gần những chồng container tại cảng Yangshan bên ngoài Thượng Hải.
Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đã ra phán quyết có lợi cho các doanh nghiệp nhỏ phản đối các mức thuế có hiệu lực từ ngày 24 tháng 2. Hình trên là các container vận tải bên ngoài một cảng tại Thượng Hải.

Trong sắc lệnh tháng 2 của mình, Tổng thống Trump đã viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép áp đặt thuế quan trong tối đa 150 ngày để điều chỉnh các “thâm hụt cán cân thanh toán” nghiêm trọng hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng đô la mất giá nghiêm trọng.



Phán quyết của tòa hôm thứ Năm cho rằng đạo luật này không phù hợp với loại thâm hụt thương mại mà Tổng thống Trump đã viện dẫn trong sắc lệnh tháng 2.

“Quyết định này là một chiến thắng quan trọng cho các công ty Mỹ phụ thuộc vào sản xuất toàn cầu để cung cấp các sản phẩm an toàn và giá phải chăng. Các mức thuế bất hợp pháp khiến các doanh nghiệp như chúng tôi khó cạnh tranh và phát triển hơn,” ông Jay Foreman, giám đốc điều hành hãng đồ chơi Basic Fun!, cho biết.

“Chúng tôi được khích lệ bởi việc tòa án công nhận rằng các mức thuế này đã vượt quá thẩm quyền của Tổng thống. Phán quyết này mang lại sự rõ ràng và ổn định cần thiết cho các công ty đang điều hướng các chuỗi cung ứng toàn cầu,” ông nói trong một tuyên bố.

Ông Jay Foreman, giám đốc điều hành Basic Fun!, đứng trước các mô hình K’nex tại Hội chợ Đồ chơi New York.

Ông Jay Foreman gọi quyết định này là “một chiến thắng quan trọng cho các công ty Mỹ phụ thuộc vào sản xuất toàn cầu để cung cấp các sản phẩm an toàn và giá phải chăng.”

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại bục diễn thuyết với quốc kỳ Mỹ phía sau.
Trong sắc lệnh tháng 2, Tổng thống Trump đã viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép áp đặt thuế quan trong tối đa 150 ngày để điều chỉnh các “thâm hụt cán cân thanh toán” nghiêm trọng hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng đô la mất giá.

Chính quyền Trump lập luận rằng Hoa Kỳ đang đối diện một thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng dưới hình thức thâm hụt thương mại hàng hóa hàng năm lên tới 1.2 ngàn tỷ USD và thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4% GDP.

Tuy nhiên, một số nhà kinh tế và luật sư thương mại cho rằng Hoa Kỳ không ở bên bờ một cuộc khủng hoảng cán cân thanh toán, khiến các mức thuế mới dễ bị thách thức về mặt pháp lý.