Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) ngày 5/4 cho biết một chiếc trực thăng quân sự của nước này đã bay vào Khu phi quân sự (DMZ) trong lúc tham gia dập cháy rừng, song phía Triều Tiên không có phản ứng tức thời.Tờ The Korea Herald dẫn nguồn JSC cho hay chiếc trực thăng đa dụng Surion được triển khai để khống chế đám cháy rừng tại Yeoncheon, tỉnh Gyeonggi, hôm 23/3 đã được xác nhận bay vào khu vực DMZ.

“Vụ việc đang được điều tra, thông tin chi tiết còn hạn chế do liên quan đến yếu tố tác chiếc”, JCS nêu.

DMZ - vùng đệm ngăn cách hai miền Triều Tiên - được thiết lập theo thỏa thuận đình chiến năm 1953 sau Chiến tranh Triều Tiên. Các hoạt động trong khu vực này do Bộ Tư lệnh Liên hợp quốc (UNC) do Mỹ dẫn đầu quản lý.

Một nguồn tin quân sự cho biết trực thăng ban đầu được phân công hoạt động ở phía Nam DMZ, nơi không cần sự chấp thuận riêng từ UNC. Tuy nhiên, một sai sót trong phối hợp được cho là đã khiến máy bay đi vào không phận của khu phi quân sự.

Theo Hiệp định đình chiến, mọi hoạt động đưa người hoặc phương tiện quân sự, dân sự vào DMZ đều phải được UNC phê duyệt trước, do cơ quan này có thẩm quyền quản lý khu vực.

Trực thăng cũng được cho là đã bay gần Đường Ranh giới Quân sự (MDL), khiến giới chức Hàn Quốc và UNC xem xét liệu máy bay có vượt qua ranh giới hay không.Nguồn tin cho biết chiếc Surion, dòng trực thăng đa dụng do Hàn Quốc tự phát triển, không mang vũ khí trong thời điểm thực hiện nhiệm vụ.

JCS cho hay Triều Tiên không có phản ứng đối với sự cố, đồng thời lưu ý chưa rõ phía này có nhận diện được đây là trực thăng quân sự hay không, trong bối cảnh nhiều trực thăng chữa cháy dân sự cũng hoạt động trong khu vực vào thời điểm đó.

“Quân đội đang điều tra vụ việc, nhưng thông tin chi tiết bị hạn chế do tính chất nhạy cảm của hoạt động”, JCS cho biết thêm.

Hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu tắc nghẽn, chỉ một số ít tàu được phép đi qua các “hành lang” đặc biệt do Iran kiểm soát.Theo AFP, trong thông tin công bố ngày 6/4, một tàu chở khí hóa lỏng (LPG) mang cờ Ấn Độ, thuộc sở hữu công ty con của tập đoàn vận tải biển Nhật Bản Mitsui OSK Lines, đã vượt qua Eo biển Hormuz và đang trên hành trình tới Nam Á.

Đại diện Mitsui xác nhận tàu Green Asha đã đi qua khu vực an toàn, toàn bộ thủy thủ đoàn và hàng hóa đều không bị ảnh hưởng. Đây là tàu thứ ba có liên quan đến Nhật Bản vượt qua eo biển chiến lược này kể từ khi xung đột Trung Đông leo thang.Động thái diễn ra trong bối cảnh Iran gần như phong tỏa Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới - nhằm đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2. Việc siết chặt tuyến vận tải này đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và đẩy giá năng lượng tăng mạnh trên toàn cầu.

Trước khi chiến sự bùng phát hơn một tháng trước, khoảng một phần năm sản lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới được vận chuyển qua eo biển này. Tuy nhiên, hiện nay lưu lượng tàu thuyền đã giảm xuống mức rất thấp.

Các tàu vẫn có thể đi qua Eo biển Hormuz chủ yếu phải sử dụng tuyến đường được Iran cho phép, chạy qua vùng biển gần đảo Larak. Tuyến này được tạp chí hàng hải Lloyd’s List gọi là “trạm thu phí Tehran”.

Trước đó, ngày 5/4, tàu LPG Green Sanvi - cũng thuộc công ty con của Mitsui - đã đi qua Eo biển Hormuz an toàn. Một ngày trước đó, ba tàu chở dầu, trong đó có một tàu đồng sở hữu bởi doanh nghiệp Nhật Bản, cũng đã vượt qua khu vực này.

Đáng chú ý, tàu Sohar LNG của Mitsui trở thành tàu chở LNG đầu tiên đi qua Eo biển Hormuz kể từ ngày 1/3, tức ngay sau khi xung đột bắt đầu leo thang.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một tàu container thuộc sở hữu Pháp và một tàu Nhật Bản nằm trong số ít phương tiện vượt qua Eo biển Hormuz trong những ngày đầu tháng 4.

Cụ thể, tàu Kribi treo cờ Malta, thuộc tập đoàn vận tải CMA CGM, đã rời Vịnh Ba Tư hôm 3/4. Theo dữ liệu từ Marine Traffic, con tàu này đã đi qua Eo biển Hormuz bằng tuyến đường được Iran phê duyệt và đến sáng hôm sau đã xuất hiện ngoài khơi Muscat (Oman), vẫn phát tín hiệu thuộc Pháp trên hệ thống nhận dạng.

Bên cạnh đó, ba tàu chở dầu khác - trong đó có tàu Sohar LNG đồng sở hữu bởi Mitsui - đã chọn một lộ trình thay thế ở phía Nam, di chuyển sát bờ Bán đảo Musandam của Oman. Theo Lloyd’s List, đây là lần đầu tiên trong gần ba tuần có tàu sử dụng tuyến đường này.

Đáng chú ý, cả ba tàu đều phát tín hiệu nhận dạng là tàu thuộc Oman khi đi qua khu vực, cho thấy các biện pháp điều chỉnh tín hiệu nhằm giảm thiểu rủi ro trong vùng xung đột.

Tàu New Vision treo cờ Hong Kong (Trung Quốc) - từng vượt Eo biển Hormuz vào ngày 1/3 ngay sau khi chiến sự bùng phát - dự kiến sẽ cập cảng Le Havre (Pháp) vào tối 5/4, cho thấy hành trình qua khu vực này vẫn kéo dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Kể từ khi xung đột Trung Đông nổ ra, hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz đã giảm xuống mức “nhỏ giọt”, khi Iran tiến hành các cuộc tấn công có chọn lọc nhằm vào tàu thương mại và cơ sở năng lượng trong Vịnh, nhằm đáp trả các hành động quân sự của Mỹ và Israel.

Một số tàu thương mại gần đây vẫn tiếp tục đi qua Eo biển Hormuz, nhưng phần lớn phải tuân thủ các hành lang do Iran kiểm soát hoặc lựa chọn các tuyến đường thay thế với mức độ rủi ro cao hơn.

Việc các tàu Nhật Bản và Pháp lần lượt vượt qua Eo biển Hormuz cho thấy tuyến vận tải này chưa hoàn toàn tê liệt, song vẫn hoạt động trong điều kiện hạn chế nghiêm ngặt và chịu sức ép an ninh ngày càng lớn.

Trước áp lực sáp nhập từ Washington, Copenhagen đã kích hoạt chiến dịch Arctic Endurance, sẵn sàng phá hủy hạ tầng chiến lược và huy động tiêm kích F-35 để bảo vệ chủ quyền.

Căng thẳng giữa Đan Mạch và Mỹ liên quan đến đảo Greenland đã chuyển từ tranh cãi ngoại giao sang các kịch bản chuẩn bị quân sự thực tế. Greenland hiện được xem là mắt xích cốt yếu trong hệ thống phòng thủ tên lửa và kiểm soát tuyến đường hàng hải ngắn nhất giữa Nga và Mỹ. Với vị trí chiến lược đặc biệt tại Bắc Cực, hòn đảo này trở thành tâm điểm trong các toan tính an ninh toàn cầu của Washington.

Chiến dịch Arctic Endurance: Kế hoạch phòng ngự bất đối xứng
Theo Eurasian Times, Copenhagen đã âm thầm triển khai kế hoạch phòng thủ mang tên "Operation Arctic Endurance" (Chiến dịch Kiên cường Bắc Cực) từ đầu năm 2026. Đây là phản ứng trực tiếp sau những tuyên bố cứng rắn về việc sáp nhập hòn đảo này. Đan Mạch không chỉ tăng cường quân số mà còn phối hợp chặt chẽ với các đồng minh châu Âu như Pháp, Đức và các quốc gia Bắc Âu nhằm tạo ra một thế trận răn đe đa quốc gia.

Đáng chú ý, quân đội Đan Mạch đã chuẩn bị phương án "vườn không nhà trống" đầy quyết liệt. Lực lượng công binh được cho là đã đặt sẵn thuốc nổ tại các đường băng chiến lược ở thủ đô Nuuk và khu vực Kangerlussuaq. Mục tiêu của hành động này là vô hiệu hóa khả năng đổ bộ đường không – vốn là thế mạnh áp đảo của quân đội Mỹ – trong trường hợp nổ ra xung đột vũ trang.

Thủ tướng Mette Frederiksen cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào Greenland sẽ phá vỡ trật tự an ninh hậu Thế chiến II, thậm chí đẩy NATO tới bờ vực tan rã.

Nghịch lý tác chiến: Khi F-35 đối đầu F-35
Một trong những kịch bản quân sự phức tạp nhất được giới chuyên gia tính đến là cuộc đối đầu trực diện giữa các phi đội tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II. Cả Mỹ và Đan Mạch đều vận hành dòng máy bay thế hệ thứ năm này do Lockheed Martin sản xuất. Điều này tạo ra một tình huống tác chiến chưa từng có tiền lệ: hai bên sử dụng cùng một nền tảng công nghệ, hệ thống radar và mạng lưới liên kết dữ liệu chống lại nhau.

Dù sở hữu cùng loại vũ khí, tương quan lực lượng tổng thể vẫn nghiêng tuyệt đối về phía Washington. Tuy nhiên, mục đích của Copenhagen không phải là giành chiến thắng trong một cuộc chiến tổng lực. Thay vào đó, Đan Mạch tập trung vào khả năng phản kháng ban đầu, gây thiệt hại đủ lớn để nâng cao chi phí chính trị và quân sự, đồng thời kéo dài thời gian để kích hoạt các cơ chế can thiệp ngoại giao từ Liên minh Châu Âu và NATO.

Đan Mạch hiện vận hành tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II do chính Mỹ sản xuất, điều này tạo ra nghịch lý khi hai bên có thể sử dụng cùng một nền tảng vũ khí trong trường hợp xung đột.

Tính toán chiến lược dài hạn tại Bắc Cực
Mặc dù căng thẳng đã tạm thời hạ nhiệt sau khi có những đề nghị đàm phán thay vì sử dụng vũ lực, giới quan sát quân sự nhận định tham vọng của Mỹ tại Bắc Cực vẫn không thay đổi. Việc thiết lập thêm các căn cứ quân sự và điểm tiếp cận tại Greenland nằm trong chiến lược lớn hơn nhằm kiểm soát các tuyến hàng hải mới đang lộ ra do băng tan.

Quân đội Mỹ đang tìm cách mở rộng sự hiện diện tại khu vực này để đối trọng với tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của các cường quốc khác. Cuộc khủng hoảng Greenland cho thấy ngay cả trong mối quan hệ đồng minh thân cận nhất, những xung đột về lợi ích lãnh thổ và tài nguyên vẫn có thể dẫn đến các chuẩn bị quân sự ở mức độ cao nhất. Đối với các quốc gia nhỏ như Đan Mạch, việc chuẩn bị cho những kịch bản "không thể xảy ra" đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong môi trường an ninh quốc tế biến động.

Iran phát động cuộc tấn công mới trên khắp Trung Đông và đe dọa trả đũa "tàn khốc" sau lời cảnh báo đầy "thô tục" của Tổng thống Mỹ Donald Trump về eo biển Hormuz.
Israel, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đều báo cáo về một loạt cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái xảy ra trong khu vực vào rạng sáng ngày 6/4.

Riêng tại thủ đô Abu Dhabi của UAE, giới chức cho biết có một người đàn ông bị thương do mảnh đạn từ tên lửa Iran bị đánh chặn trên khu phố Musaffah của thành phố. Đó là khu vực gần căn cứ không quân Al Dhafra, nơi đóng quân của lực lượng Mỹ, nhiều lần bị Iran nhắm mục tiêu trong suốt cuộc xung đột.Trong khi đó, dịch vụ cứu hộ của Israel báo cáo một số địa điểm bị trúng tên lửa Iran nhắm vào nhiều thành phố ở miền trung Israel.

Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Tehran tăng cường chỉ trích chống lại Tổng thống Mỹ Donald Trump, với việc Bộ chỉ huy quân sự Khatam al-Anbiya của Iran cảnh báo có sự trả đũa "tàn khốc hơn nhiều" nếu đối phương tấn công mục tiêu dân sự.Lời cảnh báo được đưa ra vài giờ sau khi ông Trump đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, yêu cầu Tehran phải nhượng bộ trước những điều khoản của ông để đạt được thỏa thuận mở cửa lại vùng Vịnh.

Trong khi người Kitô giáo đang kỷ niệm Lễ Phục Sinh, ông Trump cũng nhắc lại những lời cảnh báo về cuộc không kích vào nhà máy điện và cầu của Iran, khi họ ăn mừng việc giải cứu phi công bị thương trên chiếc F-15 rơi bên trong lãnh thổ Iran.

Hiện tại, Iran đang phong tỏa một phần eo biển Hormuz.

Trong khi đó, theo Axios, các bên trung gian liên quan đến Iran đang thực hiện nỗ lực cuối cùng nhằm đạt được một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 45 ngày.

Dù vậy, các nguồn tin cho biết khả năng đạt được thỏa thuận một phần trong vòng 48 giờ tới là rất thấp. Đây được xem là cơ hội cuối cùng để tránh leo thang nghiêm trọng cuộc xung đột, bao gồm khả năng làm bùng nổ các cuộc tấn công quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran và các đòn trả đũa nhằm vào hệ thống năng lượng, nước của các quốc gia vùng Vịnh.

Theo Reuters, Iran và Mỹ đã nhận đề xuất ngừng bắn có thể triển khai ngay hôm nay, qua đó mở lại eo Hormuz, trong kế hoạch hai giai đoạn do Pakistan làm trung gian.

Việc loại bỏ các chỉ huy cấp cao trong thời kỳ xung đột là điều hiếm gặp, làm dấy lên lo ngại về tính liên tục và mức độ sẵn sàng của chiến dịch.
Theo Military Watch, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth thực hiện cuộc thanh lọc quy mô lớn trong hàng ngũ lãnh đạo Lực lượng Vũ trang Mỹ, điều hiếm thấy trong lịch sử gần đây, khi cách chức Tổng tham mưu trưởng Lục quân Mỹ, Tướng Randy George, cùng nhiều tướng lĩnh cấp cao khác bao gồm David Hodne và William Green.

Ông Hegseth cho biết vị trí của ông George cần được thay thế bởi người có khả năng “thực hiện tầm nhìn của Tổng thống Trump” tốt hơn, làm dấy lên nhiều suy đoán rằng các quan điểm khác biệt của giới lãnh đạo quân sự đối với kế hoạch thực hiện chiến dịch trên bộ vào Iran là nguyên nhân chính dẫn đến quyết định này.

Tướng George chịu trách nhiệm chuẩn bị và trang bị cho Lục quân cho các chiến dịch tác chiến quy mô lớn, và được cho là đã bày tỏ những lo ngại nghiêm trọng về rủi ro cao, chi phí khổng lồ và khả năng thương vong lớn nếu một chiến dịch toàn diện được triển khai.Việc loại bỏ các chỉ huy cấp cao trong thời kỳ xung đột quân sự là điều hiếm gặp, làm dấy lên lo ngại về tính liên tục và mức độ sẵn sàng của chiến dịch. Hiện chưa có lời giải thích chính thức thống nhất nào cho các cuộc thanh lọc này, trong khi thông tin về việc loại bỏ thêm nhiều lãnh đạo quân sự cấp cao khác đã xuất hiện nhưng chưa được xác nhận.

Nhiều nguồn tin còn cho biết có xu hướng rộng hơn trong việc sa thải và thay thế trên toàn bộ cấp cao, làm dấy lên lo ngại về việc chính trị hóa quân đội.Các mô phỏng chiến dịch do Lực lượng Vũ trang Mỹ và nhiều tổ chức nghiên cứu (think tank) của Mỹ thực hiện không chỉ cảnh báo về việc phát động chiến dịch quy mô lớn với Iran, mà còn cho thấy một cuộc tấn công trên bộ có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt thảm khốc.

Khả năng duy trì các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Lực lượng Vũ trang Iran, như thể hiện từ ngày 28/2, có thể khiến các tàu đổ bộ và đơn vị lục quân Mỹ trở nên cực kỳ dễ bị tấn công, thậm chí còn dễ bị nhắm đến hơn so với các lực lượng Mỹ đóng tại Vùng Vịnh và các khu vực khác trong khu vực.Với nhiều nguồn tin cho biết Mỹ đã chịu tổn thất đáng kể trong chiến dịch do các căn cứ, khách sạn và khu phức hợp nơi quân đội đồn trú bị tấn công, điều này có thể càng làm gia tăng tranh cãi xung quanh việc leo thang triển khai lực lượng bộ binh trên lãnh thổ Iran.

ăng thẳng Mỹ – Iran tại Eo biển Hormuz đang không chỉ làm nóng thị trường năng lượng mà còn thúc đẩy những thay đổi sâu sắc trong cách thức giao dịch dầu mỏ, với nguy cơ làm suy yếu hệ thống petrodollar (dùng USD để mua dầu trên thị trường quốc tế) do Mỹ dẫn dắt.
Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, dưới sức ép từ các tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Donald Trump về việc buộc mở lại Eo biển Hormuz, đang dần vượt ra ngoài khuôn khổ an ninh, chuyển thành một cuộc cạnh tranh mang tính kinh tế và tiền tệ.

Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu – từ lâu giữ vai trò then chốt trong an ninh năng lượng thế giới. Trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn tuyến đường này, Iran được cho là đang tận dụng lợi thế địa lý để gia tăng sức ép, bao gồm việc yêu cầu thanh toán dầu bằng các đồng tiền ngoài USD như Nhân dân tệ, thậm chí cả tiền điện tử.

Động thái này thách thức trực tiếp hệ thống petrodollar – nền tảng giúp Mỹ duy trì vị thế tài chính toàn cầu suốt từ sau thập niên 1970. Khi đó, Washington đạt thỏa thuận với các nước sản xuất dầu chủ chốt, khiến phần lớn giao dịch dầu mỏ toàn cầu được định giá bằng USD, qua đó củng cố vai trò thống trị của đồng tiền này.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, Iran không chỉ điều chỉnh phương thức thanh toán mà còn thay đổi cả chiến lược xuất khẩu dầu. Theo các phân tích từ hình ảnh vệ tinh, Tehran đang gia tăng đáng kể hoạt động tại cảng Jask – một cơ sở từng ít được sử dụng và nằm cách Eo biển Hormuz khoảng 95 dặm về phía Đông.Kể từ khi xung đột leo thang, hàng triệu thùng dầu đã được vận chuyển từ Jask, đồng thời lượng dầu lưu trữ tại đây cũng tăng lên rõ rệt. Giới chuyên gia nhận định, Jask đang trở thành “kế hoạch B” của Iran nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến xuất khẩu truyền thống vốn dễ bị tổn thương trước các sức ép quân sự.

Trong nhiều năm, các điểm trung chuyển lớn hơn ở phía Bắc Vịnh Ba Tư vẫn là đầu mối xuất khẩu chủ lực của Iran. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa tuyến vận chuyển – đặc biệt là tránh phụ thuộc hoàn toàn vào Hormuz – cho thấy Tehran đang chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn kéo dài.

Trong bối cảnh này, việc Iran kết hợp đa dạng hóa tuyến xuất khẩu và thúc đẩy giao dịch phi USD có thể tạo ra tác động sâu rộng. Nếu xu hướng này lan rộng, thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể dần rời xa đồng USD, qua đó làm suy giảm một trong những công cụ ảnh hưởng kinh tế quan trọng nhất của Mỹ.

Các cuộc tấn công vào lưới điện, nước và chuỗi cung ứng đang tái định hình xung đột Trung Đông, làm gia tăng rủi ro lan rộng và đe dọa trực tiếp đến ổn định kinh tế toàn cầu.Trung Đông đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm mới, trong đó không chỉ các mục tiêu quân sự mà cả cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu cũng trở thành chiến trường. Đó là nhận định của Abdullah F. Alrebh, Phó Giáo sư tại Đại học Grand Valley State ở Michigan và học giả tại Viện Trung Đông ở Washington, D.C., trong bình luận mới đây với mạng truyền thông Alarabiya (Saudi Arabia).

Chiến tranh cơ sở hạ tầng - hình thái xung đột mới

Theo chuyên gia Alrebh, điều đang nổi lên không chỉ đơn thuần là một vòng đối đầu quân sự giữa Israel và Mỹ với Iran. Đây là sự chuyển dịch sang hình thái "chiến tranh cơ sở hạ tầng", trong đó các hệ thống dân sự và kinh tế trọng yếu đã trở thành một phần của chiến trường. Lưới điện, các nhà máy khử muối nước, cảng biển và chuỗi cung ứng giờ đây là mục tiêu chiến lược, vì chúng định hình trực tiếp khả năng phục hồi của các quốc gia hiện đại.

Trong một cuộc xung đột như vậy, sự sụp đổ của các dịch vụ thiết yếu có thể gây ra những hậu quả vượt xa chiến trường trực tiếp. Một sự gián đoạn chỉ kéo dài vài ngày cũng có thể tạo ra những sự cố dây chuyền lan rộng khắp các lĩnh vực giao thông, phân phối thực phẩm, thông tin liên lạc và trật tự công cộng.

Đây chính là lý do vì sao tính cấp bách lại đang có tầm quan trọng đặc biệt. Với các xã hội có tính liên kết cao, ngay cả một cú sốc ngắn ngủi cũng có thể tạo ra những hậu quả to lớn và khó lường. Nếu một cuộc xung đột làm mất đi một phần đáng kể nguồn cung dầu toàn cầu hoặc đe dọa nguồn nước tại các trung tâm đô thị lớn, nó sẽ vượt ngưỡng giới hạn. Trong trường hợp đó, vấn đề sẽ không còn là tranh chấp khu vực, nó sẽ trở thành một cuộc khủng hoảng quốc tế rộng lớn hơn.

Các quốc gia vùng Vịnh buộc phải điều chỉnh chiến lược

Các quốc gia vùng Vịnh cho đến nay đã phản ứng một cách kiềm chế, ưu tiên sự ổn định để hỗ trợ các chương trình chuyển đổi kinh tế đầy tham vọng của họ. Tuy nhiên, khi các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu trở nên thường xuyên hơn, các quốc gia này sẽ buộc phải điều chỉnh lại chiến lược.

Chuyên gia Alrebh lưu ý, răn đe chủ động, thay vì chịu đựng thụ động, sẽ ngày càng định hình tư duy chiến lược của họ. Chiến tranh cơ sở hạ tầng kéo dài sẽ làm chuyển hướng nguồn lực khỏi các dự án phát triển dài hạn và hướng tới quốc phòng, khả năng phục hồi và bảo vệ khẩn cấp. Dù vậy, cho đến nay khả năng thích ứng của các quốc gia này cho thấy đây là sự trì hoãn và điều chỉnh, hơn là chệch hướng hoàn toàn khỏi các mục tiêu dài hạn của họ.

Tuy nhiên, phạm vi địa lý của cuộc đối đầu cũng đang mở rộng đáng kể. Lực lượng Houthi đã trở thành một nhân tố quan trọng, và các hoạt động bất đối xứng của họ ở Biển Đỏ đã biến tranh chấp khu vực thành một cuộc khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu. Hành động của họ phơi bày sự mong manh của an ninh hàng hải và cho thấy tốc độ mà xung đột cục bộ có thể làm gián đoạn thương mại quốc tế.

Sự xói mòn của chiếc ô an ninh truyền thống

Cuộc xung đột cũng phản ánh sự xói mòn của chiếc ô an ninh truyền thống từng định hình khu vực suốt nhiều thập kỷ. Thời đại mà các quốc gia gần như hoàn toàn dựa vào những đảm bảo từ Washington đang dần lụi tàn. Các cường quốc khu vực hiện đang đa dạng hóa các quan hệ đối tác quốc phòng và đầu tư mạnh hơn vào khả năng răn đe và phục hồi nội tại. Theo chuyên gia Alrebh, sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là chiến thuật - đó là phản ứng trước diễn biến liên quan đến chính trị nội bộ Mỹ và sự không chắc chắn về các cam kết chính sách đối ngoại trong tương lai.

Về dài hạn, cuộc xung đột giữa Israel và Mỹ với Iran đang diễn ra có khả năng thúc đẩy một sự chuyển đổi chiến lược sâu rộng. Các quốc gia trong khu vực sẽ ngày càng coi khả năng phục hồi cơ sở hạ tầng là yếu tố cốt lõi của an ninh quốc gia, ngang hàng với quốc phòn, quân sự truyền thống. Kết quả sẽ là một trật tự khu vực đa cực hơn, được định hình bởi các thỏa thuận quốc phòng nội bộ, các liên minh đa dạng và sự chú trọng nhiều hơn đến cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu.

Chuyên gia Alrebh kết luận: Truyền thông phương Tây thường khó nắm bắt được những động lực chiến lược và xã hội sâu sắc này, khi thường chỉ tập trung vào những sự kiện tức thời của các cuộc không kích và leo thang quân sự. Nhưng câu chuyện thực sự rộng lớn hơn nhiều: Trung Đông đang bước vào một kỷ nguyên mà khả năng phục hồi, cơ sở hạ tầng và ổn định trong nước sẽ quan trọng không kém gì sức mạnh trên chiến trường.

Tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) Green Asha đã vượt Eo biển Hormuz, cho thấy tín hiệu nối lại dòng chảy năng lượng của Ấn Độ, dù nhiều tàu khác vẫn mắc kẹt và rủi ro an ninh chưa giảm.Theo tờ The Hindu, tàu chở LPG mang cờ Ấn Độ Green Asha đã vượt qua Eo biển Hormuz ngày 5/4, trong bối cảnh tuyến vận tải năng lượng quan trọng này gần như bị gián đoạn do xung đột tại Trung Đông.

Theo dữ liệu hàng hải, Green Asha vận chuyển khoảng 15.400 tấn LPG và đã rời cảng Al Rams của UAE từ ngày 30/3, di chuyển với tốc độ khoảng 12,8 hải lý/giờ. Con tàu đi sát bờ biển Iran, băng qua khu vực giữa các đảo Larak, Hormuz và Qeshm để ra khỏi eo biển.Đây là tàu LPG thứ 8 treo cờ Ấn Độ rời khỏi tuyến hàng hải này kể từ khi xung đột nổ ra sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2, sự kiện đã kéo theo một cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu. Trước khi chiến sự leo thang, khoảng 90% lượng LPG nhập khẩu của Ấn Độ đi qua eo biển này.

Green Asha thuộc sở hữu của công ty MOL India Private Limited và được thuê bởi công ty dầu khí thuộc sở hữu nhà nước Bharat Petroleum Corporation Limited, ban đầu dự kiến cập cảng Jawaharlal Nehru tại Mumbai. Trước đó một ngày, tàu Green Sanvi chở 46.650 tấn LPG cùng 25 thủy thủ cũng đã đi qua khu vực này an toàn.

Tuy nhiên, hoạt động vận chuyển vẫn đối mặt nhiều rủi ro khi một số tàu khác, bao gồm tàu Jag Vikram, chở khoảng 20.000 tấn LPG, hiện vẫn mắc kẹt tại vùng Vịnh. Ngoài ra, ba tàu treo cờ nước ngoài khác với tổng cộng 87.000 tấn LPG đang chờ điều kiện an toàn để đi qua eo biển.

Theo Bộ Dầu mỏ và Khí đốt tự nhiên Ấn Độ, hiện vẫn còn 17 tàu treo cờ nước này, với khoảng 460 thuyền viên, đang hoạt động tại phía Tây Vịnh Ba Tư. Chính phủ Ấn Độ cho biết các cơ quan chức năng, bao gồm Tổng cục Vận tải biển và các cơ quan ngoại giao, đang phối hợp chặt chẽ với chủ tàu để theo dõi tình hình và đảm bảo an toàn.

Trong khi đó, Bộ Vận tải biển Ấn Độ khẳng định chưa ghi nhận sự cố nào liên quan đến tàu mang cờ nước này trong 24 giờ qua. Công tác bảo hộ công dân cũng được đẩy mạnh, với 345 ngư dân Ấn Độ mắc kẹt tại Iran đã được đưa về nước thông qua tuyến di chuyển từ miền nam Iran sang Armenia, trước khi bay về Chennai.

Diễn biến mới cho thấy một số chuyến hàng năng lượng đã bắt đầu tìm được lối đi qua điểm nghẽn chiến lược, tuy nhiên lưu thông vẫn bị hạn chế và phụ thuộc lớn vào điều kiện an ninh khu vực.

Chiến sự Iran làm xáo trộn ngành hàng không toàn cầu, mở ra cơ hội cho hãng bay phương Tây giành thị phần từ các đối thủ Trung Đông...

Nhiều năm qua, các hãng hàng không Mỹ và châu Âu chứng kiến sự phát triển vượt bậc của nhiều hãng hàng không Trung Đông khi thu hút ngày càng nhiều hành khách lựa chọn hành trình quá cảnh qua Dubai và Doha nhờ giá vé cạnh tranh và đội bay thế hệ mới.

Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways dần vươn lên thành những đối thủ cạnh tranh lớn trên các đường bay quốc tế, với lợi thế địa lý của vùng Vịnh - khu vực nằm giữa châu Âu, châu Phi và châu Á.

CỤC DIỆN ĐẢO CHIỀU NHẤT THỜI HAY DÀI HẠN?

Tuy nhiên, cục diện này gần như đảo chiều chỉ sau một đêm khi chiến sự Iran bùng phát. Hàng loạt không phận bị đóng cửa, nhiều máy bay không thể cất cánh, còn các hãng hàng không trong khu vực rơi vào cảnh xáo trộn. Công suất bay của các hãng hàng không Trung Đông vì thế suy giảm mạnh, kéo năng lực khai thác các đường bay dài trên toàn cầu đi xuống và mở ra cơ hội để các hãng hàng không phương Tây nhanh chóng lấp khoảng trống.

Khi các hãng bay Trung Đông suy yếu, giới lãnh đạo doanh nghiệp hàng không phương Tây nhanh chóng nhận ra cơ hội giành lại thị phần và mở thêm các đường bay thay thế để hút khách.

Vào tháng trước, tập đoàn hàng không Deutsche Lufthansa, British Airways và Air France-KLM đã điều chuyển máy bay tới các thị trường như Ấn Độ, Thái Lan và Singapore nhằm đón lượng hành khách đang tìm kiếm lựa chọn bay mới. Dù vậy, mức thị phần giành thêm đến nay vẫn còn hạn chế và cũng không dễ biến cơ hội ngắn hạn này thành động lực tăng trưởng bền vững.

Theo phân tích của hãng tin Bloomberg dựa trên dữ liệu từ công ty theo dõi Flightradar24, số chuyến bay bằng máy bay thân rộng của 21 hãng hàng không lớn trong một tháng trước và sau khi chiến sự bùng phát cho thấy ngành hàng không toàn cầu chứng kiến sự xáo trộn lớn. Câu hỏi đặt ra là liệu đây chỉ là biến động nhất thời, hay sẽ trở thành dài hạn, khi các điểm trung chuyển từng được coi là an toàn nay bị phủ bóng bởi xung đột quân sự.

Với các hãng hàng không châu Âu đang tìm cách vượt lên, thách thức không chỉ nằm ở việc giành thêm hành khách mà còn ở bài toán chi phí. Giá nhiên liệu tăng mạnh do chiến sự đang gây ra sức ép lớn, buộc các hãng hoặc phải tăng giá vé, hoặc phải chấp nhận gánh chi phí cao hơn để thu hút khách mới, trong khi chưa rõ xung đột sẽ kéo dài bao lâu.

“Các hãng hàng không Trung Đông chưa từ bỏ tham vọng trở thành các trung tâm trung chuyển toàn cầu. Do đó, các hãng châu Âu chỉ có thể tranh thủ giai đoạn thuận lợi hiện nay để mở rộng hiện diện và giành thêm thị phần", ông Rob Walker, nhà phân tích hàng không tại công ty tư vấn ICF, nhận định với Bloomberg.

Trong khi đó, mức tăng công suất bay lớn nhất đến nay lại diễn ra tại Mỹ, dù điều này phần nào phản ánh những kế hoạch đã được chuẩn bị từ trước khi xung đột nổ ra ở Trung Đông. Theo dữ liệu từ Flightradar24, các hãng hàng không lớn như United Airlines và Delta Air Lines đã tăng công suất bay đường dài bằng máy bay thân rộng lần lượt 11% và 12%. Hai hãng này tăng thêm chuyến bay tới các điểm đến hiện có ở châu Âu của mình, đồng thời mở các đường bay mới để phục vụ nhóm du khách Mỹ có khả năng chi tiêu cao.

BÀI TOÁN NHIÊN LIỆU BAY

Trên thực tế, các hãng hàng không Mỹ chịu rủi ro lớn hơn so với các đối thủ khi giá nhiên liệu máy bay tăng vọt, do hầu hết không thực hiện phòng ngừa rủi ro giá. Dù vậy, trong tháng trước, nhóm này vẫn ghi nhận nhu cầu đi lại tăng lên khi nhiều hành khách tranh thủ đặt vé sớm trước nguy cơ giá vé bị đẩy cao hơn.

Ông Rob Walker, nhà phân tích hàng không tại công ty tư vấn ICF, cho rằng gián đoạn tại Trung Đông có thể mang lại lợi thế cho các chuyến bay thẳng từ Mỹ tới châu Á, cũng như các đường bay xuyên Đại Tây Dương - nơi nhiều hãng hàng không Mỹ hợp tác liên danh với các hãng châu Âu.

Theo ông Walker, chiến sự càng kéo dài, áp lực đối với các hãng hàng không đặt đại bản doanh tại Trung Đông sẽ càng lớn. Tuần trước, trong bài phát biểu toàn quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể và rõ ràng cho cuộc chiến tại Iran, đồng thời khẳng định sẽ có thêm các hành động quyết liệt hơn nhằm vào Iran.

Theo dữ liệu của Bloomberg, hãng hàng không Turkish Airlines đã giành thêm thị phần trong tháng đầu tiên sau khi chiến sự bùng phát nhờ lợi thế địa lý, trong khi Qatar Airways là hãng mất thị phần nhiều nhất.

Tập đoàn hàng không Lufthansa cũng ghi nhận nhu cầu đi lại tăng trong ngắn hạn, nhưng muốn tận dụng sự dịch chuyển tạm thời này để tạo ra xu hướng bền vững hơn. Giám đốc tài chính Till Streichert của Lufthansa cho biết hãng "hoàn toàn" có thể điều chuyển thêm công suất sang châu Á và vận hành dài hạn.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh mạng lưới bay không hề đơn giản, nhất là khi đội bay không phù hợp. Một máy bay thân hẹp đang khai thác tuyến châu Âu - vùng Vịnh chưa chắc có thể đáp ứng hiệu quả các đường bay dài hơn tới châu Á. Trong khi đó, các dòng máy bay thân rộng mới, tiết kiệm nhiên liệu, đều có thời gian chờ giao kéo dài nhiều năm. Ngoài ra, việc mở một đường bay mới cũng cần nhiều tháng chuẩn bị, từ suất cất hạ cánh, lịch bay đến nhân sự.

Trong bối cảnh đó, lo ngại thiếu hụt nhiên liệu máy bay đã khiến ban lãnh đạo Lufthansa chuẩn bị các phương án ứng phó khủng hoảng, trong đó có kịch bản phải dừng khai thác một số máy bay.

Áp lực chi phí cũng nhanh chóng phản ánh lên thị trường chứng khoán. Kể từ khi chiến sự bùng nổ, giá cổ phiếu Lufthansa đã giảm 17%. Cùng giai đoạn, giá cổ phiếu của IAG SA - công ty mẹ của hãng hàng không British Airways - giảm 13%, còn Air France-KLM giảm 27%. Gần đây, ngân hàng Morgan Stanley và ngân hàng UBS cũng hạ giá mục tiêu cổ phiếu của một số hãng hàng không châu Âu, với lý do chi phí nhiên liệu tăng cao gây áp lực lên hoạt động vận hành.

CUỘC ĐUA GIÁ VÉ

Trong khi chưa ai biết chiến sự khi nào sẽ kết thúc, một điều gần như chắc chắn là các hãng hàng không Trung Đông sẽ sớm quay lại thị trường với quyết tâm giành lại thị phần. Khi đó, giá vé nhiều khả năng sẽ trở thành mặt trận cạnh tranh nóng.

"Tôi cho rằng các hãng hàng không vùng Vịnh sẽ đưa ra mức giá rất hấp dẫn để kéo hành khách quay trở lại các trung tâm trung chuyển của họ. Điều đó đồng nghĩa các hãng hàng không châu Âu có thể chỉ có một khoảng thời gian ngắn để tận dụng nhu cầu cao và mặt bằng giá vé cao hiện nay", ông Richard Evans, cố vấn cấp cao tại công ty phân tích Cirium, nhận định.

Mô hình trung tâm trung chuyển của Trung Đông đã giúp Emirates và Etihad tăng trưởng mạnh trong vài thập kỷ qua. Riêng trong năm 2025, Emirates vận chuyển 55,6 triệu lượt hành khách - cao gấp hơn 4 lần so với 20 năm trước.

Sự tăng trưởng đó góp phần đưa sân bay quốc tế Dubai trở thành sân bay quốc tế nhộn nhịp nhất thế giới. Tuy nhiên, các đối thủ cho rằng đà mở rộng của các hãng hàng không vùng Vịnh trong nhiều năm qua được duy trì nhờ những khoản trợ cấp thiếu công bằng.

Ông Ben Smith, CEO tập đoàn hàng không Air France-KLM cho biết ông không đồng tình với quan điểm ca ngợi các hãng hàng không vùng Vịnh chỉ vì họ sở hữu đội bay mới và được phục vụ bởi những sân bay hiện đại.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn của Bloomberg vào tháng trước, ông Smith nói rằng điều khiến ông khó chấp nhận là nhiều người xem đó hoàn toàn là thành quả tự thân, trong khi theo ông, những lợi thế như vậy có thể được tạo ra khi môi trường cạnh tranh không bình đẳng.

Trong khi đó, nhiều hãng hàng không châu Á cũng đang tăng cường các chuyến bay đường dài. Hãng hàng không Singapore Airlines tăng thêm chuyến bay tới London và Melbourne, còn hãng hàng không Cathay Pacific Airways của Hồng Kông tăng tần suất bay tới Paris, Zurich và London. Air India cho biết hãng đã bổ sung thêm chuyến bay, trong khi hãng hàng không Qantas Airways của Australia cũng đang tìm cách tăng công suất trên các tuyến châu Âu.

Thực tế, hoạt động bay giữa châu Á và châu Âu vốn đã gặp nhiều trở ngại từ trước, khi nhiều hãng hàng không phương Tây phải tránh không phận Nga sau khi Moscow mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.

Xung đột Iran càng khiến bài toán này thêm phức tạp. Khi không phận Iran và Iraq bị đóng cửa, các máy bay buộc phải đổi hướng qua những hành lang bay hẹp qua không phận Georgia, Azerbaijan và Trung Á.

"Vấn đề với các hãng hàng không châu Âu trên các tuyến tới châu Á là họ vừa bị hạn chế về không phận, vừa phải cạnh tranh với các hãng hàng không châu Á - những hãng có lợi thế lớn hơn và vẫn có thể bay qua không phận Nga", ông Conroy, nhà phân tích tại Bloomberg Intelligence, nhận định.

Theo ông Gaynor, công suất bay sẽ tiếp tục dồn nhiều hơn sang các tuyến qua Đại Tây Dương nhưng cũng có lo ngại rằng nhu cầu có thể không đủ lớn để hấp thụ mức tăng công suất quá lớn như vậy.

Eo biển Bab al-Mandeb nối kênh đào Suez và Biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Đây là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Theo báo Telegraph, eo biển Bab al-Mandeb cũng đang đối mặt với mối đe dọa tắc nghẽn khi phiến quân Houthi sẵn sàng tham gia vào cuộc chiến ở Trung Đông.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 3-4 ám chỉ khả năng gây tác động lên eo biển Bab al-Mandeb, trong tiếng Ả Rập có nghĩa là "cánh cổng nước mắt".

"Bao nhiêu phần trăm lượng dầu, khí LNG, lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào có khối lượng vận chuyển qua eo biển này lớn nhất?" – ông Ghalibaf đặt câu hỏi trong một bài đăng trên mạng xã hội X.Việc tham gia xung đột với lực lượng Houthi ở eo biển Bab al-Mandeb có thể sẽ rất khó khăn đối với quân đội Mỹ.

"Vấn đề là lần trước Mỹ không thể chế áp đủ hỏa lực đối với Houthi. Phần lớn không quân Mỹ đang được sử dụng để tấn công Iran quanh eo Hormuz mà vẫn chưa đạt kết quả. Có thể Hải quân Mỹ sẽ hộ tống các tàu hàng nhưng ngay cả như vậy, một số tàu vẫn có thể bị trúng đạn" – chuyên gia Benjamin Friedman của Tổ chức nghiên cứu Defense Priorities (trụ sở tại Washington) nói.

Ông Friedman cũng nhận định nếu Mỹ phải thực hiện nhiệm vụ hộ tống ở cả hai khu vực (bao gồm Hormuz), điều này sẽ gây quá tải cho nguồn lực hải quân nếu không có sự hỗ trợ từ các đồng minh.Ông nhấn mạnh đây "không chỉ là vấn đề quân sự" mà còn là "vấn đề kinh doanh", khi các chủ tàu và công ty bảo hiểm muốn tránh rủi ro đi qua Bab al-Mandeb trong lúc eo biển này bị Houthi tấn công, ngay cả khi xác suất trúng đạn thấp.

Khoảng 12% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua eo biển Bab al-Mandeb. Trong khi đó, kênh đào Suez vận chuyển khoảng 10% thương mại hàng hải toàn cầu, bao gồm 40% lưu lượng container của thế giới.Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới, hiện gần như bị phong tỏa đối với các tàu không thuộc các quốc gia thân thiện với Iran.

Ông Nayeem Noor, Phó chủ tịch phát triển kinh doanh tại GMS (công ty mua tàu lớn nhất thế giới), cho biết: "Khi Hormuz gặp áp lực, sự chú ý lập tức chuyển sang điểm nghẽn tiếp theo có thể làm gián đoạn dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu."

Ông nhấn mạnh Bab al-Mandeb là cửa ngõ phía Nam của tuyến biển Đỏ – Suez, nên bất kỳ mối đe dọa nào tại đây cũng ảnh hưởng đến tàu chở dầu, container, hàng rời, chi phí bảo hiểm, phí rủi ro chiến tranh và toàn bộ hiệu quả kinh tế của tuyến vận tải Á - Âu.