Tổng thống Trump được tường trình đang chuẩn bị đề cử Harmeet Dhillon vào chức vụ Thứ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ, vị trí cao thứ ba trong Bộ Tư pháp, trong bối cảnh những thay đổi nhân sự quan trọng đang diễn ra tại cơ quan này.

Theo nhiều nguồn tin, bà Dhillon, hiện đang giữ chức Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách Ban Dân quyền, là ứng viên hàng đầu cho vị trí này. Động thái này diễn ra sau khi Stanley Woodward, người trước đó đảm nhiệm vai trò nói trên, đã từ chức vào ngày thứ Bảy.

Sự thay đổi nhân sự này nối tiếp một loạt biến động lớn tại Bộ Tư pháp, đặc biệt sau khi Tổng thống Trump quyết định bãi nhiệm Pam Bondi, với lý do không hài lòng về tiến trình điều tra và việc thiếu các truy tố trong những hồ sơ quan trọng. Hiện tại, Todd Blanche đang giữ vai trò quyền Bộ trưởng Tư pháp, trong khi các phương án bổ nhiệm chính thức vẫn đang được cân nhắc.



Bà Dhillon được xem là một trong những nhân vật pháp lý nổi bật và kiên định trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump. Sau khi được chuẩn thuận vào năm 2025 để lãnh đạo Ban Dân quyền, bà đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm tái định hướng cơ quan này theo đường lối của hành pháp. Các hành động bao gồm việc thách thức các chương trình DEI, xem xét lại các quy trình bầu cử, và tiến hành nhiều vụ kiện liên quan đến các vấn đề hiến pháp và văn hóa.

Các nguồn tin trong nội bộ cho biết Tổng thống Trump đang xây dựng một đội ngũ lãnh đạo pháp lý có lập trường mạnh mẽ hơn và trung thành với định hướng của chính quyền. Trong tiến trình tái cấu trúc này, bà Dhillon được xem là một nhân tố trung tâm, phản ánh chiến lược chuyển đổi Bộ Tư pháp theo hướng quyết đoán hơn trong các vấn đề pháp lý và chính sách.

Ngoài bà Dhillon, một số nhân vật khác cũng được nhắc đến cho các vai trò cao cấp trong Bộ Tư pháp, trong đó có Lee Zeldin. Tuy nhiên, chưa có xác nhận chính thức về quyết định cuối cùng.

Phát ngôn viên Bộ Tư pháp từ chối bình luận về các vấn đề nhân sự, cho thấy các thảo luận vẫn đang diễn ra ở cấp cao nhất. Trong khi đó, giới quan sát nhận định rằng việc đề cử bà Dhillon, nếu được thực hiện, sẽ đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chiến lược pháp lý của chính quyền Tổng thống Trump.

Diễn biến này phản ánh một nỗ lực rõ rệt nhằm củng cố bộ máy hành chánh tư pháp, bảo đảm khả năng thực thi chính sách một cách hiệu quả hơn trong bối cảnh các cuộc đối đầu pháp lý ngày càng gia tăng.

Trong khi chiến trường hiện đại đã chứng kiến sự hiện diện rõ rệt của trí tuệ nhân tạo trong các chiến dịch quân sự, một bước nhảy công nghệ mới đang làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong giới chiến lược Hoa Kỳ: khả năng “tự cải tiến đệ quy” của AI, hay còn gọi là recursive self-improvement.

Theo phân tích của Wynton Hall, tác giả cuốn sách “Code Red: The Left, the Right, China, and the Race to Control AI”, AI chiến tranh không còn là giả thuyết mà đã trở thành thực tế. Trong cuộc xung đột gần đây với Iran, Hoa Kỳ đã triển khai AI để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ từ hình ảnh, âm thanh, video và tín hiệu vệ tinh nhằm phục vụ tình báo và mục tiêu tác chiến.

Các hệ thống AI hiện nay, bao gồm những công cụ như Claude của công ty Anthropic, được tích hợp vào hệ thống Maven của công ty Palantir, đã giúp gia tốc quá trình ra quyết định quân sự. Công nghệ nhận diện mẫu số lượng lớn cho phép giảm đáng kể thời gian phân tích của con người, qua đó nâng cao hiệu quả tác chiến.

Tuy nhiên, bước tiến mang tính quyết định không nằm ở những ứng dụng hiện tại, mà ở khả năng AI tự nâng cấp chính mình mà không cần sự can thiệp của con người. Đây chính là khái niệm recursive self-improvement, một mô hình trong đó hệ thống AI có thể tự học, tự điều chỉnh và tự nâng cấp liên tục.

Dù hiện vẫn còn ở mức lý thuyết, giới chuyên môn cảnh báo rằng nếu công nghệ này trở thành hiện thực, nó sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện chiến tranh. Một hệ thống AI có khả năng tự cải tiến có thể được tích hợp vào các phương tiện quân sự như drone, robot chiến đấu, cũng như các công cụ tấn công mạng và xâm nhập hệ thống hạ tầng.

Theo nhận định, quốc gia nào đạt được bước đột phá này trước sẽ nắm ưu thế toàn diện trên chiến trường, từ mã hóa, phá mã, tấn công hệ thống hỏa tiễn, cho đến kiểm soát an ninh mạng. Đây không chỉ là ưu thế chiến thuật, mà là ưu thế chiến lược mang tính quyết định.

Trong bối cảnh đó, nguy cơ Trung Cộng đạt được công nghệ này trước Hoa Kỳ được xem là một mối đe dọa nghiêm trọng. Các chuyên gia cảnh báo rằng điều này có thể dẫn đến sự hình thành của một hệ thống kiểm soát kỹ thuật số toàn diện, nơi công nghệ được sử dụng để củng cố một mô hình cai trị độc đoán.



Trong nội bộ Hoa Kỳ, vấn đề còn trở nên phức tạp hơn khi phát sinh tranh chấp giữa Bộ Chiến Tranh và các công ty công nghệ tư nhân. Bộ Trưởng Chiến Tranh Pete Hegseth đã yêu cầu quyền sử dụng đầy đủ các hệ thống AI cho các mục đích quân sự hợp pháp. Tuy nhiên, giám đốc điều hành của Anthropic, Dario Amodei, đã đặt ra các giới hạn, không cho phép sử dụng công nghệ của họ trong các hệ thống vũ khí tự động hoàn toàn hoặc giám sát quy mô lớn trong nước.

Trước lập trường này, Bộ Chiến Tranh đã phản ứng mạnh mẽ, cho rằng các điều khoản từ phía doanh nghiệp không thể vượt lên trên yêu cầu của chiến trường. Tổng thống Trump cũng đã ra lệnh loại bỏ công nghệ của Anthropic khỏi Ngũ Giác Đài, mô tả công ty này là một tổ chức mang khuynh hướng cực tả và áp đặt hạn chế không phù hợp với nhu cầu quốc phòng.

Các quan điểm trong giới chiến lược cho rằng quyền quyết định trong chiến tranh phải thuộc về lãnh đạo được dân bầu và quân đội, chứ không thể bị chi phối bởi các điều khoản dịch vụ của một công ty tư nhân. Khi sinh mạng quân nhân bị đặt vào tình thế nguy hiểm, bất kỳ sự gián đoạn nào do ràng buộc kỹ thuật hay pháp lý đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu các công ty công nghệ tiếp tục hạn chế hợp tác với quân đội Hoa Kỳ, điều này có thể làm suy yếu vị thế của Hoa Kỳ trong cuộc cạnh tranh với Trung Cộng về AI. Trong khi lực lượng quân sự đã bảo vệ môi trường ổn định giúp các công ty phát triển, thì đến lượt các công ty cần đóng góp vào an ninh quốc gia.

Cuộc đua AI vì thế không còn đơn thuần là cạnh tranh công nghệ, mà đã trở thành một mặt trận chiến lược quyết định tương lai trật tự thế giới. Việc ai đạt được khả năng tự cải tiến trước sẽ không chỉ định hình chiến tranh, mà còn định hình cách mà quyền lực được thực thi trong thế kỷ 21.

Truyền thông Hoa Kỳ loan báo một tin đặc biệt quan trọng: thành viên phi hành đoàn Hoa Kỳ thứ hai, người đã mất tích suốt 48 giờ phía sau phòng tuyến địch trong lãnh thổ Iran, đã được giải cứu an toàn. Diễn biến này ngay lập tức được mô tả như một phép lạ Phục Sinh và là một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử quân sự Hoa Kỳ.

Theo bản tường trình trực tiếp từ Tel Aviv của ký giả Trey Yingst, quân nhân Hoa Kỳ này thuộc phi hành đoàn chiếc F-15 bị bắn hạ tại miền tây nam Iran. Sau khi phi cơ rơi vào ngày thứ Sáu, viên sĩ quan hệ thống vũ khí đã di chuyển lên một sườn núi cao, ẩn náu tại đó và chờ lực lượng Hoa Kỳ tới giải cứu. Phi công còn lại đã được cứu ra trước đó trong ngày thứ Sáu, nhưng việc công bố được trì hoãn để không làm nguy hại đến chiến dịch thứ hai.

Tổng thống Trump đã xác nhận cuộc triệt xuất thành công trong đêm trên Truth Social với lời tuyên bố ngắn gọn nhưng dứt khoát: “Chúng ta đã đưa được ông ấy trở về.” Sau đó, ông cho biết hàng chục phi cơ quân sự Hoa Kỳ đã được huy động để xác định vị trí và hỗ trợ chiến dịch, trong khi hàng trăm binh sĩ tham gia một cuộc chạy đua khẩn cấp với thời gian để cứu quân nhân đang mắc kẹt sâu trong lãnh thổ địch.

Tổng thống Trump còn nhấn mạnh rằng đây là lần đầu tiên trong ký ức quân sự Hoa Kỳ, 2 phi công Hoa Kỳ được giải cứu riêng biệt, sâu trong lãnh thổ do địch kiểm soát. Theo những người dẫn chương trình Fox News, Tổng thống Trump đã thức trắng suốt 2 ngày, trực tiếp theo dõi diễn biến và tham gia ở mọi cấp độ của chiến dịch. Nhiều người chung quanh nhận thấy ông gần như không rời công việc trong suốt thời gian đó.

Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết họ đã tránh không oanh kích khu vực có liên quan đến chiến dịch khi các phi cơ và trực thăng Hoa Kỳ bay thấp tìm kiếm dấu vết của quân nhân mất tích. Tuy nhiên, tại các khu vực khác, Israel vẫn gia tăng các cuộc oanh kích trong cuối tuần, đặc biệt nhắm vào các cơ sở hóa dầu của Iran.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố rằng Israel sẽ tiếp tục đập tan chế độ khủng bố tại Tehran. Ông cho biết sau khi phá hủy từ 70 đến 80 phần trăm năng lực sản xuất thép của Iran, là nguồn nguyên liệu cho vũ khí, Israel tiếp tục đánh vào các nhà máy hóa dầu. Trong khi đó, Iran tiếp tục phóng hỏa tiễn đạn đạo vào Israel. Theo bản tin, phần lớn các hỏa tiễn này đánh trúng các mục tiêu dân sự, và Tehran còn đe dọa sẽ sử dụng các loại hỏa tiễn mới hiện đại hơn, đồng thời đe dọa bắn hạ thêm các phi cơ Hoa Kỳ.
Một phát ngôn viên phía Iran tuyên bố rằng họ đang dựa vào các hệ thống phòng không mới do chính lực lượng trong nước phát triển, và sẽ lần lượt đưa vào chiến trường. Phía Iran còn khẳng định họ sẽ giành quyền kiểm soát hoàn toàn bầu trời quốc gia. Tuy nhiên, theo bản tường trình từ Fox News, thực tế trên chiến trường cho thấy điều ngược lại. Hoa Kỳ và Israel đã thực hiện hàng ngàn phi vụ trên bầu trời Iran, oanh kích nhiều mục tiêu quân sự khác nhau, và chiến dịch giải cứu vừa qua là bằng chứng mạnh mẽ về năng lực áp đảo của Hoa Kỳ.

Phóng viên Trey Yingst nhận định rằng chiến dịch này sẽ được ghi vào lịch sử như một chiến công không chỉ về hỏa lực mà còn về năng lực tình báo. Theo bản tường trình, hàng trăm binh sĩ Hoa Kỳ đã đổ bộ phía nam Isfahan mà không bị phát hiện. Họ tiếp cận được quân nhân mất tích, lúc ấy đang ẩn náu trong vùng núi gần 48 giờ, rồi giải cứu và đưa ông rời khỏi lãnh thổ Iran an toàn.

Điểm nổi bật nhất của chiến dịch là sự phối hợp chặt chẽ giữa công nghệ, tình báo và hành động quân sự. Tổng thống Trump cho biết người phi hành đoàn ấy chưa bao giờ thực sự cô độc, vì lực lượng Hoa Kỳ có thiết bị định vị trong trang bị của ông để truyền vị trí về trung tâm chỉ huy. Mỗi khi lực lượng Iran tiến gần khu vực ẩn náu, họ đều bị đánh chặn. Điều đó cho thấy Hoa Kỳ không những quan sát từ trên không mà còn theo dõi diễn biến sát từng giờ, từng phút.

Bản tin cũng cho biết CIA đã tham gia chiến dịch, cùng với các đơn vị đặc nhiệm và hàng chục phi cơ quân sự Hoa Kỳ đổ bộ sâu trong lãnh thổ Iran. Hỏa lực chế áp được thi hành chính xác, khiến lực lượng Iran không thể tiến gần mục tiêu. Phía Iran thậm chí đã treo thưởng hàng chục ngàn Mỹ kim cho dân thường nhằm bắt giữ quân nhân Hoa Kỳ này, nhưng không thành công. Một phần lý do được cho là nhờ chiến dịch đánh lừa của CIA, khiến phía Iran tin rằng mục tiêu đã nằm trong tay họ hoặc đã bị đưa đi nơi khác.



Trong phần trao đổi tiếp theo, chương trình đặt câu hỏi liệu chiến dịch này có cho thấy Hoa Kỳ có điệp viên trên mặt đất hay không, hay toàn bộ chỉ dựa vào thiết bị định vị. Phóng viên trả lời rằng chiến dịch này nói lên sự xuất sắc trong công tác chuẩn bị của quân đội Hoa Kỳ cho một tình huống tồi tệ nhất của chiến tranh. Dù phần lớn hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy, bất kỳ lúc nào đối phương còn đủ sức bắn vào phi cơ Hoa Kỳ, các lực lượng đặc nhiệm vẫn phải sẵn sàng nhận lệnh tiến vào và kéo đồng đội trở về.

Ông cũng nhấn mạnh rằng đây không phải là một nhiệm vụ đơn giản, mà là một cuộc hành quân cực kỳ phức tạp, sử dụng cấp độ cao nhất của tình báo Hoa Kỳ để xác định vị trí, dẫn đường và bảo đảm rằng lực lượng Hoa Kỳ tiếp cận được quân nhân mất tích trước khi Iran làm được điều đó. Tổng thống Trump đã làm việc suốt ngày đêm cùng các tướng lĩnh để theo dõi sát sao từng diễn biến, bởi đây là một cuộc chạy đua thật sự với thời gian.

Theo đánh giá của ký giả Trey Yingst, chiến dịch này gửi một thông điệp rất rõ ràng đến các đối thủ của Hoa Kỳ trên toàn thế giới. Trong bối cảnh cuộc xung đột với Iran đã kéo dài hơn một tháng vì Tehran không chịu trở lại bàn đàm phán một cách thiện chí, việc Hoa Kỳ có thể đưa hàng trăm đặc nhiệm vào sâu trong lãnh thổ Iran, gần các cơ sở quân sự trọng yếu, giải cứu người của mình rồi rút ra an toàn, cho thấy không chỉ sức mạnh quân sự mà còn là ý chí chính trị của Hoa Kỳ dưới quyền lãnh đạo của Tổng thống Trump.

Những người dẫn chương trình Fox News cũng đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của Tổng thống Trump. Họ nói rằng khi biết có một phi công Hoa Kỳ mất tích, điều khiến họ yên tâm là Tổng thống Trump đang nắm quyền, bởi họ tin rằng ông sẽ không bao giờ bỏ lại quân nhân Hoa Kỳ phía sau. Theo họ, đây là loại quyết định chỉ một vị Tổng thống thật sự tự tin mới dám chấp nhận, vì mức độ rủi ro của chiến dịch là cực lớn.

Toàn bộ diễn biến này, từ việc phi cơ bị bắn hạ, quân nhân mất tích trong vùng núi suốt gần 48 giờ, cho đến cuộc triệt xuất thành công ngay giữa lãnh thổ Iran, đã trở thành một câu chuyện về lòng can đảm, kỷ luật, tình báo và quyết tâm không bỏ rơi người của mình. Nó cũng phản ánh một thông điệp rộng lớn hơn: dưới quyền Tổng thống Trump, Hoa Kỳ sẵn sàng sử dụng toàn bộ khả năng quân sự và tình báo của mình để bảo vệ quân nhân, đồng thời gửi lời cảnh cáo nghiêm khắc tới các chế độ thù địch.

Việc Hoa Kỳ được tường trình đã sử dụng một đơn vị đặc nhiệm cấp cao như SEAL Team 6 trong chiến dịch giải cứu phi hành đoàn F-15E tại Iran không đơn thuần là một quyết định quân sự thông thường, mà phản ánh bản chất đặc biệt của nhiệm vụ. Đây không còn là một cuộc tìm kiếm và giải cứu tiêu chuẩn, mà là một chiến dịch phức hợp, diễn ra sâu trong lãnh thổ đối phương, dưới áp lực truy lùng của IRGC và trong bối cảnh nhạy cảm về chính trị.

Theo các phúc trình, viên sĩ quan hệ thống vũ khí bị thương nặng đã rơi vào một khu vực mà Iran nhanh chóng triển khai lực lượng truy lùng quy mô lớn. Việc chính quyền Iran kêu gọi dân chúng tham gia truy tìm, thậm chí treo thưởng lên đến $60,000, cho thấy rõ mục tiêu không chỉ là tiêu diệt, mà còn là bắt sống để khai thác giá trị chiến lược. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ giải cứu lập tức chuyển từ một bài toán kỹ thuật sang một cuộc chạy đua với thời gian, tình báo và khả năng kiểm soát địa hình của đối phương.

Trong học thuyết quân sự Hoa Kỳ, lực lượng Không quân đã có sẵn các đơn vị chuyên trách giải cứu, như Pararescue, được huấn luyện để hoạt động trong môi trường thù địch, kể cả những khu vực bị phong tỏa hoặc có mức độ nguy hiểm cao. Tuy nhiên, khi nhiệm vụ đòi hỏi phải xâm nhập sâu, đối đầu trực tiếp với lực lượng truy lùng, và bảo đảm rút lui an toàn trong điều kiện bị hỏa lực đối phương uy hiếp, thì yêu cầu vượt ra ngoài phạm vi của một chiến dịch cứu nạn thông thường.

Chính tại điểm này, vai trò của SEAL Team 6 trở nên phù hợp về mặt chiến thuật. Đây là đơn vị được thiết kế cho các nhiệm vụ có độ rủi ro cực cao, nơi sai số gần như không được phép tồn tại. Các đặc điểm của chiến dịch, bao gồm xâm nhập bí mật, phối hợp chặt chẽ với tình báo, tiến hành hành động trong điều kiện có giao tranh, và rút lui nhanh chóng trước khi đối phương khép vòng vây, đều trùng khớp với năng lực cốt lõi của một lực lượng cấp chiến lược.

Một yếu tố quan trọng khác là sự phối hợp giữa quân sự và tình báo. Chiến dịch được cho là có sự tham gia của một kế hoạch nghi binh do cơ quan tình báo triển khai, phát tán thông tin sai lệch nhằm đánh lạc hướng lực lượng truy lùng của Iran. Khi một chiến dịch kết hợp giữa đánh lạc hướng chiến lược, xâm nhập bí mật bằng phi cơ chuyên dụng, và hành động trực tiếp trên mặt đất, thì đây không còn là một nhiệm vụ đơn thuần của lực lượng cứu nạn, mà là một chiến dịch đặc nhiệm cấp quốc gia.



Thực tế chiến trường càng củng cố nhận định này. Các báo cáo cho thấy lực lượng Hoa Kỳ phải đối mặt với hỏa lực mạnh, trực thăng bị bắn trúng, và tình huống phi cơ vận tải bị hư hại buộc phải phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay đối phương.

Điều đó cho thấy môi trường tác chiến không ổn định, đòi hỏi khả năng thích ứng nhanh, duy trì an ninh và tiếp tục nhiệm vụ ngay cả khi kế hoạch ban đầu bị gián đoạn. Đây là đặc điểm điển hình của một lực lượng tấn công đặc biệt, chứ không phải chỉ là lực lượng cứu nạn.

Địa hình cũng đóng vai trò quyết định. Khu vực núi cao tại Iran không chỉ hạn chế khả năng tiếp cận của phi cơ, mà còn tạo điều kiện cho phục kích và kéo dài thời gian truy lùng. Trong môi trường như vậy, một lực lượng thông thường dễ bị lộ diện và bị áp lực liên tục. Ngược lại, một đơn vị như SEAL Team 6 có thể tận dụng yếu tố bất ngờ, tốc độ và cường độ hành động để tạo ra một “cửa sổ ưu thế tạm thời,” đủ để hoàn tất nhiệm vụ trước khi đối phương kịp phản ứng.

Do đó, logic quân sự của quyết định này rất rõ ràng. Hoa Kỳ cần một lực lượng có khả năng xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương, phối hợp với tình báo, chịu được hỏa lực, bảo vệ một mục tiêu có giá trị cao, và rút lui trong điều kiện áp lực liên tục. Đây là sự kết hợp giữa giải cứu chiến đấu, hành động bí mật và ngăn chặn một cuộc khủng hoảng có thể leo thang.

Chiến dịch này, do đó, không chỉ nhằm đưa một quân nhân trở về, mà còn nhằm ngăn chặn khả năng Iran biến một phi công bị bắn hạ thành một con bài mặc cả chiến lược. Trong bối cảnh đó, việc sử dụng một đơn vị như SEAL Team 6 không phải là lựa chọn cực đoan, mà là lựa chọn cần thiết để bảo đảm kết quả trong một tình huống mà thất bại sẽ mang hậu quả vượt xa phạm vi chiến thuật.

Mỗi lần căng thẳng bùng phát ở Trung Đông, Iran lại lôi ra một con bài quen thuộc: đóng cửa Eo biển Hormuz. Và điều đáng sợ là đây không phải lời hù dọa rỗng tuếch. Hormuz là tuyến đường hàng hải gần như không thể thay thế để dầu thô từ các nước vùng Vịnh đến được phần còn lại của thế giới, và chỉ cần cái bóng của khả năng đóng cửa nó là đủ để thị trường năng lượng toàn cầu đỏ lửa.

Phía Iran hiểu điều này rõ hơn ai hết, và đó là lý do tại sao eo biển nhỏ bé này xuất hiện đi xuất hiện lại trong mọi cuộc khủng hoảng địa chính trị suốt nhiều thập kỷ qua.

Nhưng Hormuz không chỉ là một điểm nóng trên bản đồ quyền lực. Ít người biết rằng đây còn là một trong những kỳ quan địa chất hiếm nhất trên hành tinh, một trong số ít nơi anh em có thể nhìn thấy bằng mắt thường dấu tích của hai lục địa khổng lồ đang va chạm vào nhau, in hằn lên vách đá, núi non và đường bờ biển xung quanh. Cùng một lịch sử kiến tạo địa chất đã vừa tạo ra những mỏ dầu khổng lồ của khu vực, vừa vẽ ra cái eo biển hẹp chết người này. Địa chất và địa chính trị ở đây đan xen nhau theo một cách rất khó tách rời.

Tại sao Hormuz là nút thắt của nền kinh tế năng lượng thế giới?

Eo biển Hormuz rộng khoảng 48 km, chưa bằng chiều dài của một đoạn đường cao tốc, nằm kẹp giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Mỗi ngày, những chiếc tàu chở dầu khổng lồ lặng lẽ nối đuôi nhau đi qua đây, và tổng cộng chúng mang theo khoảng một phần tư lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của cả thế giới. Không có đường vòng nào thực sự tiện lợi và khả thi để thay thế nó.

Trong giới hàng hải và kinh tế, Hormuz thuộc nhóm được gọi là “chokepoint”, tức là những eo biển hẹp, lưu lượng cao, mà nếu bị tắc nghẽn hay phong tỏa sẽ kéo theo những cơn chấn động nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu. Những eo biển này hình thành tự nhiên qua hàng triệu năm do sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo và mực nước biển dâng lên khi băng hà tan chảy. Từ hàng thế kỷ trước, các thương nhân và thủy thủ đã tận dụng những "lối tắt địa lý" này vì chúng tiết kiệm đáng kể so với việc đi vòng qua các lục địa trên đại dương mở.

Điều này giải thích tại sao mỗi lần xung đột bùng phát ở khu vực, như giai đoạn từ cuối tháng Hai năm nay do căng thẳng leo thang ở Trung Đông, thị trường dầu mỏ phản ứng gần như ngay lập tức, dù eo biển chưa bị đóng cửa một ngày nào. Cái bóng của khả năng đó là đủ. Và chừng nào dầu mỏ vẫn là huyết mạch của nền kinh tế toàn cầu, Hormuz sẽ vẫn còn là thứ quyền lực địa lý mà Iran biết cách khai thác triệt để.

Tại sao các nhà địa chất học mê vùng này đến vậy?

Khoảng 35 triệu năm trước, nơi đây không trông gì giống như ngày hôm nay. Hai mảng kiến tạo khổng lồ, mảng Arab ở phía nam và mảng Á-Âu (Eurasian) ở phía bắc, còn đang bị ngăn cách bởi một đại dương cổ đại tên là Tethys, đặt theo tên vị Titan của biển cả trong thần thoại Hy Lạp. Rồi mảng Arab bắt đầu đẩy dần về phía bắc, chui xuống bên dưới mảng Á-Âu theo một quá trình địa chất gọi là “subduction”, hay nói nôm na là húc vào và chui dưới. Quá trình này từng bước tiêu thụ toàn bộ đại dương Tethys, cho đến khi hai lục địa hoàn toàn khớp vào nhau.

Mark Allen, trưởng khoa Khoa học Trái Đất tại Đại học Durham ở Anh, người đã dành nhiều năm nghiên cứu vụ va chạm Arabia-Eurasia này, có một câu giải thích rất hay: "Điều thú vị về các vụ va chạm lục địa là chúng không kết thúc trong chớp mắt. Những lực lượng sâu thẳm bên trong Trái Đất vẫn có thể tiếp tục hoạt động trong hàng chục triệu năm sau khi hai lục địa đã được ghép lại với nhau." Nói cách khác, cuộc va chạm này vẫn đang diễn ra, chỉ là ở một tốc độ mà con người không thể cảm nhận được.

Khi mảng Arab tiếp tục ủi về phía bắc như một chiếc máy ủi địa chất, cả hai mảng bắt đầu bị nén lại và dày thêm, Allen mô tả nó như cảnh hai chiếc ô tô đâm thẳng vào nhau. Kết quả của sự "va chạm" khổng lồ và chậm chạp đó chính là dãy Zagros hùng vĩ ở Iran ngày nay. Nhưng đó chưa phải tất cả. Allen dùng một hình ảnh rất trực quan để giải thích sự hình thành của Vịnh Ba Tư và Eo biển Hormuz: hãy nghĩ mảng Arab như một cái thước kẻ mềm. Khi bạn đặt một vật nặng, ví dụ như cả một dãy núi, lên một đầu của nó, đầu kia sẽ bị kéo chúi xuống và tạo ra một cái lõm. Cái lõm địa chất đó, qua hàng triệu năm, chính là Vịnh Ba Tư và Eo biển Hormuz.

Rồi đến phần dầu mỏ, và đây mới là điều thực sự khiến các nhà khoa học bất ngờ. Trước khi mảng Arab va vào Á-Âu, trong hàng trăm triệu năm, nó nằm lặng lẽ ngay dưới mực nước biển, tích lũy từng lớp đá trầm tích là nguyên liệu hoàn hảo để hình thành dầu khí. Rồi khi va chạm xảy ra, áp lực kiến tạo đã nhốt chặt những túi dầu và khí đó lại dưới các lớp đá ở phần phía bắc của mảng Arab, tức là khu vực ngày nay là Iran, Iraq và một phần Syria. Allen giải thích sự giàu có phi thường của Trung Đông bằng một câu ngắn gọn: "Điều khác biệt ở Trung Đông là quy mô thuần túy của tất cả những điều này." Không chỉ nhiều dầu, mà là những mỏ dầu khổng lồ đến mức một số có thể khai thác liên tục trong nhiều thập kỷ mà không cạn kiệt. Chính vì vậy, toàn bộ kho dầu đó muốn đi ra thế giới, đều phải đi qua Hormuz.

Vùng đất này trông như thế nào ngoài thực tế?

Nếu anh em có dịp đứng nhìn bản đồ khu vực, bán đảo Musandam của Oman trông như một mũi dao nhọn đâm thẳng lên phía bắc về phía Iran, và chính cái "mũi dao" địa lý đó tạo ra điểm hẹp nhất của Hormuz. Đây không phải hình ảnh ẩn dụ cho vui; đó là mô tả địa hình thực tế. Mike Searle, giáo sư Khoa học Trái Đất tại Worcester College thuộc Đại học Oxford, giải thích rằng chính các lực lượng kiến tạo địa chất tương tự đã nghiêng bán đảo Musandam về phía đông đến mức nó thu hẹp eo biển lại.

Và bán đảo này vẫn đang dịch chuyển về phía bắc cho đến tận ngày hôm nay, Searle trích dẫn một nghiên cứu năm 2014 của ông và các cộng sự xác nhận điều đó. Điều đó có nghĩa là Hormuz sẽ dần dần thu hẹp lại và đóng cửa, dù chuyện đó sẽ không xảy ra sớm hơn khoảng 10 triệu năm nữa.



Về phía bắc, dãy Zagros của Iran trải ra như một cuốn sách địa chất khổng lồ mở toang. Theo Allen, đây là cảnh quan địa chất ấn tượng nhất mà bạn có thể tìm thấy trên Trái Đất. Dãy núi được tầng tầng lớp lớp đá trầm tích bao phủ: sa thạch, đá phiến và đặc biệt là đá vôi, một loại đá rất cứng và bền với xói mòn đến mức bạn có thể đi bộ trên cùng một lớp đá vôi liên tục trong nhiều kilômét. Không có gì ngạc nhiên khi Zagros từ lâu được gọi là “thiên đường cho các nhà địa chất cấu trúc”, tức là những nhà khoa học chuyên nghiên cứu cách và tại sao các tảng đá hình thành nên những cấu trúc như vậy. Anh em có thể quan sát những cấu trúc khổng lồ này bằng cách đi bộ qua chúng, hoặc nhìn từ ảnh vệ tinh.

Một đặc điểm kỳ lạ khác của Zagros là những "sông băng muối" và các vòm muối. Khi muối từ sâu trong lòng đất bị đẩy lên qua các nếp gấp do va chạm kiến tạo tạo ra, nó bắt đầu chảy xuống sườn núi, Allen mô tả đây giống hệt như dòng chảy của một sông băng đá thực sự. Đó là một hình ảnh vừa siêu thực vừa mang tính khoa học sâu sắc.

Còn về phía nam, bán đảo Musandam lại mang một vẻ đẹp hoàn toàn khác: những vách đá đen dốc đứng và đường bờ biển gồ ghề lởm chởm của những thung lũng chìm xuống nước, loại địa hình hình thành khi mực nước biển dâng lên và nhấn chìm các thung lũng sông cổ đại. Nhưng ấn tượng nhất với giới địa chất học ở đây là sự hiện diện của ophiolite: những loại đá thường chỉ tồn tại chôn sâu dưới đáy đại dương, nhưng ở Musandam lại lộ ra hoàn toàn ngoài mặt đất. Searle gọi đây là "phức hợp ophiolite lớn nhất và đẹp nhất trên toàn thế giới", được hình thành trong khoảng từ 95 đến 60 triệu năm trước vào cuối kỷ Cretaceous, khi lớp vỏ và manti đại dương Tethys cổ đại bị đẩy lên bề mặt Arabia trong quá trình va chạm lục địa.

Một eo biển, hai câu chuyện?

Hormuz là lời nhắc nhở rằng địa lý không bao giờ chỉ là địa lý. Một eo biển chưa đầy 50 km, được tạo ra bởi những vụ va chạm lục địa trong hàng chục triệu năm, vô tình trở thành nút thắt của nền kinh tế năng lượng toàn cầu thế kỷ 21.

Những lực lượng địa chất đã khép Tethys lại, dựng nên Zagros, đẩy Musandam lên và nhốt chặt dầu khí dưới lòng đất, và chính những lực lượng đó cũng vẽ ra cái bản đồ quyền lực mà Iran đang sử dụng hôm nay.

Lực lượng không quân Israel, dưới sự chỉ đạo của cơ quan tình báo quân sự Aman, đã tiến hành một cuộc tấn công chính xác tại khu vực Tehran vào ngày thứ Bảy, tiêu diệt Mohammad Reza Ashrafi-Qaqi, một chỉ huy cao cấp thuộc bộ phận dầu khí của IRGC, chịu trách nhiệm về hoạt động thương mại.

Theo các nguồn tin quân sự, cơ quan dầu khí này hoạt động trực tiếp dưới quyền chỉ huy của IRGC, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì và mở rộng năng lực quân sự của Iran thông qua nguồn thu từ việc bán dầu, vượt qua các biện pháp trừng phạt quốc tế.

Ashrafi-Qaqi được xác định là người quản trị toàn bộ hoạt động thương mại của cơ quan này, với quy mô tài chánh lên đến hàng tỷ Mỹ kim mỗi năm. Nguồn tài lực này được sử dụng để phát triển các chương trình quân sự của IRGC, đồng thời tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm của Iran trên toàn Trung Đông, bao gồm lực lượng Houthi, Hezbollah và Hamas.



Các nguồn tin cho biết nguồn tài chánh từ hoạt động dầu khí đã trực tiếp hỗ trợ việc phát triển các hệ thống hỏa tiễn đạn đạo và phi cơ không người lái của Iran. Những hệ thống này đã được sử dụng để phóng hỏa tiễn vào lãnh thổ Israel cũng như các quốc gia vùng Vịnh, với mục tiêu gây thiệt hại cho hạ tầng năng lượng chiến lược trong khu vực.

Chiến dịch tiêu diệt này diễn ra ngay sau khi Israel loại bỏ Jamshid Eshaghi, người chỉ huy cơ quan dầu khí thuộc lực lượng vũ trang Iran. Việc liên tiếp loại bỏ các nhân vật chủ chốt được xem là một đòn giáng mạnh vào nền tảng tài chánh và hệ thống an ninh của chế độ Iran.

Giới quan sát nhận định rằng việc nhắm trực tiếp vào nguồn tài trợ thay vì chỉ vào lực lượng tác chiến cho thấy một chiến lược mới, nhằm làm suy yếu từ gốc rễ khả năng duy trì chiến tranh của Iran. Đây cũng là một bước đi có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trong khu vực Trung Đông trong thời gian tới.

Sau hơn 1 tháng chịu oanh kích liên tục từ Hoa Kỳ và Israel, Iran không chỉ trụ vững mà còn đang thể hiện một khả năng phục hồi đáng báo động: khôi phục các bệ phóng hỏa tiễn chỉ trong vài giờ sau khi bị đánh trúng.

Theo các đánh giá tình báo mới nhất, lực lượng Iran đang tích cực đào bới lại các hầm ngầm bị sập và nhanh chóng đưa các bệ phóng trở lại trạng thái hoạt động. Những hệ thống này vốn được thiết kế sâu dưới lòng đất, cho phép che giấu, bảo vệ và tái triển khai với tốc độ cao ngay cả khi bị đánh phá nặng nề.

Các phân tích cho thấy dù nhiều cơ sở sản xuất và hạ tầng quân sự đã bị phá hủy, Iran vẫn giữ được một phần đáng kể năng lực hỏa tiễn và bệ phóng di động. Việc sử dụng mục tiêu giả và hệ thống hầm ngầm phức tạp khiến Hoa Kỳ không thể xác định chính xác mức độ thiệt hại thực tế.

Một báo cáo gần đây cũng xác nhận rằng gần một nửa số bệ phóng của Iran vẫn còn hoạt động, bất chấp các cuộc không kích kéo dài nhiều tuần.  Điều này cho thấy chiến dịch không kích, dù gây tổn thất lớn, vẫn chưa thể vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực tấn công của Tehran.

Trên thực địa, Iran tiếp tục duy trì các đợt tấn công bằng hỏa tiễn và drone, với cường độ hàng chục hỏa tiễn và hàng chục đến hàng trăm phi cơ không người lái mỗi ngày, nhắm vào Israel và các khu vực Vùng Vịnh. Điều này phản ánh một chiến lược rõ ràng: bảo toàn và xoay vòng các bệ phóng để duy trì áp lực liên tục.



Giới chuyên gia nhận định rằng yếu tố then chốt nằm ở hệ thống “thành phố hỏa tiễn” dưới lòng đất của Iran, nơi các bệ phóng có thể được cất giấu, di chuyển và tái kích hoạt nhanh chóng. Chính cấu trúc phân tán và linh hoạt này đã giúp Iran duy trì năng lực chiến đấu ngay cả khi bị áp đảo về không quân.

Trong khi đó, phía Hoa Kỳ khẳng định đã làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự Iran, với các cuộc tấn công giảm mạnh và nhiều cơ sở sản xuất bị phá hủy. Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy một bức tranh phức tạp hơn: Iran không cần phải thắng tuyệt đối, mà chỉ cần duy trì đủ năng lực để tiếp tục gây áp lực.

Diễn biến này đặt ra một thách thức chiến lược lớn cho chánh quyền Tổng thống Trump. Không kích có thể phá hủy mục tiêu, nhưng không dễ dàng triệt tiêu một hệ thống được thiết kế để sống sót và tái sinh ngay dưới lòng đất.

Trong giai đoạn hiện tại, cuộc chiến đang chuyển từ “phá hủy” sang “đua tốc độ”: Hoa Kỳ đánh phá, Iran khôi phục. Và trong cuộc đua đó, thời gian đang trở thành yếu tố quyết định.

Các cơ quan liên bang Hoa Kỳ đã tiến hành bắt giữ Sarinasadat Hosseiny, cháu cố của cố Tướng Qasem Soleimani, cùng mẹ là Hamideh Soleimani Afshar tại Los Angeles, sau khi Bộ Ngoại giao dưới quyền Ngoại trưởng Marco Rubio chấm dứt quy chế thường trú nhân hợp pháp của họ.

Theo thông báo chính thức, quyết định thu hồi thẻ xanh được đưa ra dựa trên các mối liên hệ với chế độ Iran, đặc biệt là sự ủng hộ công khai của bà Afshar đối với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, một tổ chức bị Hoa Kỳ liệt vào danh sách khủng bố.

Sarinasadat Hosseiny, người từng nhập cảnh Hoa Kỳ bằng visa du học vào năm 2015 và được cấp thẻ xanh vào năm 2023, được ghi nhận đã sống một cuộc đời xa hoa tại Hoa Kỳ, trái ngược hoàn toàn với lập trường chính trị mà gia đình bà công khai ủng hộ.

Các hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy Hosseiny thường xuyên di chuyển bằng phi cơ riêng, tham dự các lễ hội âm nhạc, nghỉ dưỡng trên du thuyền, và xuất hiện tại nhiều địa điểm nổi tiếng như Miami, Alaska và Las Vegas. Lối sống này được thể hiện qua các hình ảnh du lịch, giải trí và tiêu dùng cao cấp, không đi kèm với dấu hiệu về một nghề nghiệp ổn định.

Nhiều hình ảnh còn cho thấy phong cách ăn mặc tự do, không phù hợp với các chuẩn mực khắt khe tại Iran, càng làm nổi bật sự tương phản giữa đời sống cá nhân tại Hoa Kỳ và lập trường chính trị của gia đình.



Bộ Ngoại giao nhấn mạnh rằng trong thời gian sinh sống tại Hoa Kỳ, bà Afshar đã tích cực tuyên truyền cho chế độ Iran, ca ngợi các hành động chống lại quân nhân Hoa Kỳ, và thể hiện sự ủng hộ không thay đổi đối với IRGC.

Việc bắt giữ và thu hồi quy chế cư trú được xem là một phần trong chính sách nhất quán của chánh quyền Tổng thống Trump nhằm bảo đảm an ninh quốc gia, không cho phép những cá nhân có liên hệ hoặc ủng hộ các tổ chức thù địch được tiếp tục cư trú tại Hoa Kỳ.

Vụ việc cũng làm nổi bật một nghịch lý đáng chú ý: những cá nhân có liên hệ với một chế độ thù địch lại có thể tận hưởng mức sống cao tại Hoa Kỳ trong khi công khai ủng hộ các hành động chống lại chính quốc gia đã cấp quyền cư trú cho họ.
Trong bối cảnh chiến sự và căng thẳng với Iran gia tăng, các hành động siết chặt kiểm soát di trú như vậy được xem là bước đi nhằm củng cố kỷ luật và bảo vệ lợi ích quốc gia trong dài hạn.

Một bài bình luận mới của học giả Victor Davis Hanson đã làm dấy lên tranh luận mạnh mẽ về vai trò thực sự của NATO, khi cho rằng nhiều quốc gia châu Âu không những không hỗ trợ mà còn cản trở các chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ nhằm vô hiệu hóa mối đe dọa từ Iran.

Theo phân tích, trong khi Iran là mối đe dọa trực tiếp hơn đối với châu Âu do khoảng cách địa lý và khả năng hỏa tiễn đạn đạo, các quốc gia NATO tại châu Âu lại từ chối hỗ trợ Hoa Kỳ trong các hoạt động quân sự then chốt.

Tây Ban Nha đã không cho phép Hoa Kỳ sử dụng các căn cứ chiến lược thuộc NATO, bao gồm căn cứ hải quân Rota và căn cứ không quân Morón, đồng thời đóng cửa không phận đối với các hoạt động liên quan. Ý cũng từ chối cho phép máy bay ném bom Hoa Kỳ hạ cánh và tiếp nhiên liệu tại một căn cứ NATO tại Sicily.

Anh Quốc bị cho là đã chần chừ trong nhiều ngày trước khi xem xét việc cho phép Hoa Kỳ sử dụng căn cứ Diego Garcia, một cơ sở mà Hoa Kỳ từng hỗ trợ bảo vệ trong cuộc chiến Falklands năm 1982, khi Tổng thống Reagan cung cấp thông tin tình báo, hậu cần và tiếp tế quy mô lớn cho Anh.



Bài viết nhấn mạnh sự tương phản rõ rệt trong lịch sử liên minh. Hoa Kỳ từng hỗ trợ Pháp trong nhiều thập niên tại Chad, và đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ Ukraine, dù quốc gia này không phải là thành viên NATO. Tuy nhiên, khi Hoa Kỳ cần sự hỗ trợ tối thiểu về hậu cần để đối phó với Iran, nhiều quốc gia châu Âu lại không đáp ứng.

Các số liệu kinh tế và dân số cũng được đưa ra để củng cố lập luận. Liên minh châu Âu và các quốc gia NATO tại châu Âu có tổng dân số khoảng 450 triệu người và tổng sản lượng kinh tế vượt $22 ngàn tỷ Mỹ kim, lớn hơn nhiều so với Nga. Theo lập luận này, châu Âu không thiếu năng lực, mà lựa chọn phụ thuộc vào Hoa Kỳ.

Quan điểm được đưa ra cho rằng mô hình liên minh hiện tại đang mất cân bằng, khi Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò bảo vệ chính, trong khi các đồng minh không đáp ứng tương xứng khi Hoa Kỳ cần hỗ trợ.

Bài viết kết luận rằng nếu tiếp tục xu hướng này, chính các hành động thiếu nhất quán từ phía các quốc gia NATO có thể làm suy yếu nền tảng của liên minh, biến một cấu trúc hợp tác quân sự thành một mối quan hệ phụ thuộc một chiều.

Trong bối cảnh Tổng thống Trump theo đuổi đường lối đặt lợi ích Hoa Kỳ lên hàng đầu, những diễn biến này có thể trở thành cơ sở cho việc tái định hình vai trò và cam kết của Hoa Kỳ đối với NATO trong tương lai.

Chánh quyền Tổng thống Trump đã đề nghị cắt giảm $707 triệu Mỹ kim trong ngân sách năm tài khóa 2027 dành cho Cơ quan An ninh Mạng và Hạ tầng Hoa Kỳ, trong một bước đi được mô tả là nhằm tái tập trung cơ quan này vào nhiệm vụ cốt lõi thay vì các hoạt động bị cho là lệch hướng.

Theo đề xuất ngân sách, CISA sẽ tiếp tục bị thu hẹp đáng kể sau khi đã mất hàng triệu Mỹ kim và khoảng 1/3 lực lượng nhân sự, tương đương gần 1000 nhân viên, trong năm đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump. Trước đó, kế hoạch ngân sách năm 2026 từng đề nghị cắt $491 triệu, nhưng Quốc hội chỉ chấp thuận giảm khoảng $135 triệu.

Chánh quyền cho rằng CISA đã đi chệch khỏi nhiệm vụ bảo vệ hạ tầng trọng yếu, thay vào đó tập trung vào các chương trình liên quan đến kiểm soát thông tin và truyền thông. Văn kiện ngân sách chỉ trích cơ quan này đã đặt quốc gia vào rủi ro do quản trị yếu kém, kém hiệu quả và chú trọng vào hình ảnh hơn là an ninh thực chất.

Đề xuất mới sẽ loại bỏ nhiều chương trình bị xem là trùng lặp với các cơ quan tiểu bang và liên bang khác, bao gồm một số sáng kiến về an toàn học đường. Đồng thời, các chương trình liên quan đến “thông tin sai lệch”, truyền thông đối ngoại, và hợp tác quốc tế cũng sẽ bị xóa bỏ, với lập luận rằng những hoạt động này từng bị sử dụng để hạn chế quyền tự do ngôn luận và nhắm vào công dân Hoa Kỳ.

Trong thực tế, nhiều chương trình trong số này đã bị chấm dứt từ năm đầu nhiệm kỳ, bao gồm Hội đồng Đánh giá An toàn Mạng, Hội đồng An toàn Trí tuệ Nhân tạo, và các hội đồng tư vấn liên quan đến hạ tầng và viễn thông quốc gia.



Ngoài ra, CISA cũng đã cắt giảm mạnh tài trợ cho các tổ chức hỗ trợ an ninh mạng cấp tiểu bang và địa phương, bao gồm việc giảm gần một nửa ngân sách $10 triệu dành cho Trung tâm Chia sẻ Thông tin Đa Tiểu bang, và chấm dứt hợp tác với Trung tâm An ninh Internet.

Tuy nhiên, các ý kiến từ giới chuyên môn cảnh báo rằng việc cắt giảm sâu như vậy có thể làm suy yếu khả năng phối hợp giữa các cấp chính quyền và khu vực tư nhân trong việc quản trị rủi ro an ninh mạng. Một cựu viên chức CISA nhận định rằng các đơn vị bị cắt giảm chính là những bộ phận then chốt giúp duy trì nhận thức chung, cảnh báo sớm và phản ứng đồng bộ trước các mối đe dọa.

Ngược lại, chánh quyền Tổng thống Trump cho rằng việc tinh giản bộ máy và loại bỏ các chương trình không thiết yếu sẽ giúp tập trung nguồn lực vào việc bảo vệ hệ thống hạ tầng quan trọng của quốc gia, từ đó nâng cao hiệu quả thực sự của an ninh mạng.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi và mang tính chiến lược, đề xuất này đang đặt ra một câu hỏi lớn: liệu việc thu gọn bộ máy có giúp tăng hiệu quả, hay sẽ làm suy giảm năng lực phòng thủ trong dài hạn.