Bữa sáng giúp cung cấp năng lượng và khởi động trao đổi chất sau một đêm dài. Trong các món quen thuộc, trứng luộc là lựa chọn đơn giản, giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi dùng đúng cách.

Nguồn protein chất lượng cao
Trứng là nguồn protein hoàn chỉnh, chứa đầy đủ các axit amin thiết yếu mà cơ thể cần. Ăn trứng vào buổi sáng giúp duy trì năng lượng và hỗ trợ xây dựng cơ bắp, theo thông tin từ trang Harvard Health Publishing (Mỹ).

Bác sĩ Frank Hu, chuyên gia dinh dưỡng tại Harvard T.H. Chan School of Public Health, cho biết protein từ trứng có giá trị sinh học cao, giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn so với nhiều nguồn thực phẩm khác.


Trứng luộc là lựa chọn đơn giản, giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi dùng đúng cách

Ảnh: AI

Giúp no lâu, hạn chế ăn vặt
Một lợi ích đáng chú ý khác của việc ăn trứng là khả năng tạo cảm giác no. Bữa sáng giàu protein có thể giúp giảm cảm giác thèm ăn trong ngày, từ đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng, theo Mayo Clinic (Mỹ).

Tốt cho não bộ
Trứng chứa choline - dưỡng chất quan trọng cho hoạt động của não. Theo các chuyên gia từ Cleveland Clinic (Mỹ), choline góp phần hỗ trợ trí nhớ và chức năng thần kinh.

Chuyên gia dinh dưỡng Joan Salge Blake, giáo sư lâm sàng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết việc bổ sung choline từ trứng vào bữa sáng có thể giúp cải thiện khả năng tập trung, đặc biệt ở người làm việc trí óc.

Hỗ trợ sức khỏe mắt
Trứng còn chứa lutein và zeaxanthin - 2 chất chống oxy hóa có lợi cho mắt. Các hợp chất này giúp bảo vệ võng mạc và giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng.

Cung cấp vitamin và khoáng chất thiết yếu
Ngoài protein, trứng còn cung cấp nhiều vitamin như B12, D, cùng các khoáng chất như sắt và kẽm. Những dưỡng chất này góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể.

Ăn sao cho đúng?
Các chuyên gia khuyến cáo nên ăn trứng với lượng vừa phải, khoảng 1-2 quả mỗi ngày, kết hợp với rau xanh hoặc thực phẩm giàu chất xơ để cân bằng dinh dưỡng. Người có bệnh lý đặc biệt nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng tiêu thụ phù hợp, theo Mayo Clinic.

Trứng luộc là món ăn quen thuộc, dễ tìm nhưng mang lại nhiều lợi ích nếu được đưa vào bữa sáng hợp lý. Đây là lựa chọn đơn giản giúp khởi đầu ngày mới khỏe mạnh và đầy năng lượng.

VietBF@sưu tập

Một nhận định chiến lược đang nổi lên cho thấy thỏa thuận hợp tác quốc phòng giữa Hoa Kỳ và Indonesia dưới thời Tổng thống Trump không đơn thuần là hợp tác thông thường, mà là một bước đi có tính toán nhằm kiểm soát một trong những huyết mạch năng lượng quan trọng nhất của Trung Cộng.

Từ năm 2003, cựu Chủ tịch Trung Cộng Hu Jintao đã cảnh báo về “thế tiến thoái lưỡng nan Malacca,” khi nền kinh tế Trung Cộng phụ thuộc nặng nề vào dầu khí nhập cảng phải đi qua một eo biển hẹp giữa Indonesia, Malaysia và Singapore. Đây là điểm nghẽn chiến lược mà các cường quốc hải quân có thể kiểm soát trong thời khủng hoảng.

Thỏa thuận “Đối tác Hợp tác Quốc phòng Lớn” giữa Hoa Kỳ và Indonesia được trình bày dưới những thuật ngữ ngoại giao quen thuộc như tăng cường năng lực, an ninh hàng hải và huấn luyện chung. Tuy nhiên, bản chất sâu xa của thỏa thuận này là nâng cao khả năng giám sát toàn diện các hoạt động hàng hải giữa Ấn Độ Dương và Biển Đông, bao gồm cả năng lực dưới mặt nước và các hệ thống tự động.

Điều này đồng nghĩa với việc Hoa Kỳ và các đồng minh có thể theo dõi, kiểm soát và trong trường hợp cần thiết, can thiệp vào dòng chảy năng lượng đi qua khu vực trọng yếu này.

Hơn một thế kỷ trước, học giả hải quân Alfred Thayer Mahan đã khẳng định rằng sức mạnh biển, các hạm đội và các điểm nghẽn hàng hải sẽ quyết định số phận của các cường quốc. Ngày nay, “thế tiến thoái lưỡng nan Malacca” chính là sự hiện thân hiện đại của học thuyết này, khi một cường quốc lục địa như Trung Cộng phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển do các thế lực khác kiểm soát.



Dù Bắc Kinh đã cố gắng trong suốt 2 thập niên để giảm sự lệ thuộc này thông qua các đường ống từ Trung Á, Nga, hành lang qua Myanmar và mạng lưới cảng biển trải dài từ Gwadar đến Djibouti, nhưng phần lớn năng lượng của Trung Cộng vẫn phải đi qua các tuyến hàng hải Đông Nam Á.

Nói cách khác, vấn đề đã được quản trị, nhưng chưa bao giờ được giải quyết.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Indonesia trở nên then chốt. Dù Jakarta vẫn khẳng định giữ thế cân bằng giữa Washington và Bắc Kinh, việc hợp tác sâu hơn với Hoa Kỳ trong lĩnh vực giám sát và an ninh hàng hải đã âm thầm thay đổi môi trường chiến lược.
Khi các lực lượng Indonesia phối hợp huấn luyện với Hoa Kỳ và tích hợp các hệ thống giám sát hiện đại, mọi hoạt động vận tải qua eo biển Malacca và các tuyến thay thế đều có khả năng nằm trong tầm theo dõi và ảnh hưởng của một mạng lưới nghiêng về phía Hoa Kỳ.

Điều này đặt ra một thách thức chiến lược nghiêm trọng cho Trung Cộng. Trong bất kỳ kịch bản khủng hoảng nào, từ Đài Loan đến Biển Đông hay Trung Đông, Bắc Kinh phải đối diện với nguy cơ dòng năng lượng sống còn của mình bị giám sát, hoặc thậm chí bị kiểm soát.

Đây chính là logic cốt lõi trong chiến lược của Tổng thống Trump: thay vì tìm cách áp đảo trên lục địa, Hoa Kỳ tập trung củng cố quyền kiểm soát các tuyến hàng hải và các điểm nghẽn chiến lược, nơi quyết định vận mệnh kinh tế của các đối thủ.

Từ việc tái thiết công nghiệp đóng tàu, gia tăng hiện diện hải quân tại Ấn Độ Dương Thái Bình Dương, đến việc thiết lập các quan hệ đối tác như với Indonesia, một mô hình rõ ràng đang hình thành: Hoa Kỳ quyết tâm duy trì vị thế siêu cường hải quân và buộc Trung Cộng phải sống chung với nỗi lo chiến lược mà chính họ đã nhận thức từ hơn 20 năm trước.

Đau tim và đột quỵ là nỗi lo lớn, thường liên quan huyết áp cao, cholesterol, hút thuốc, tiểu đường, béo phì và ít vận động. Tuy nhiên, một thói quen hằng ngày ít ai ngờ có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ đau tim.

Đó là ngồi hàng giờ. Một bác sĩ tim mạch đã lên tiếng cảnh báo tác hại khó lường của thói quen này.

Tiến sĩ Sanjay Bhojraj, bác sĩ tim mạch đang làm việc tại Ấn Độ, với hơn 20 năm kinh nghiệm, trong bài đăng gần đây trên mạng xã hội, đã nhấn mạnh rằng ngồi quá nhiều làm tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch đe dọa tính mạng.


Hãy đứng dậy sau mỗi 30 - 60 phút ngồi, đi tới lui, làm vài động tác squats (ngồi xổm), vận động cơ thể thường xuyên

Ảnh: AI

Nguy hiểm của việc "ngồi hàng giờ"
Bác sĩ Sanjay Bhojraj cảnh báo: Thói quen ngồi nhiều hằng ngày làm tăng gấp đôi nguy cơ nhồi máu cơ tim, theo tờ Hindutan Times.

Trong khi nhiều người tập trung vào chế độ ăn uống hoặc hút thuốc, bác sĩ Bhojraj cho biết thiếu vận động thể chất là nguyên nhân chính gây ra bệnh tim mạch.

Bác sĩ Bhojraj cho biết, sau hơn 20 năm theo dõi, ông nhận thấy một thói quen phổ biến là ngồi quá lâu. Việc ngồi hàng giờ làm chậm lưu thông máu, tăng đường huyết và nguy cơ hình thành cục máu đông, từ đó làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Bác sĩ ơi: Cần làm gì để phát hiện sớm ung thư nội mạc tử cung?

Vậy nên làm gì?
Bác sĩ Bhojraj nhấn mạnh, không cần tập luyện quá nhiều, điều quan trọng là tránh ngồi quá lâu. Ông khuyên nên đứng dậy sau mỗi 30 - 60 phút, đi lại nhẹ nhàng, thực hiện vài động tác đơn giản như ngồi xổm để kích hoạt cơ thể. Những thay đổi nhỏ nhưng đều đặn này đã đủ mang lại lợi ích đáng kể.

Dữ liệu y tế toàn cầu củng cố cảnh báo này
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đã xác định rằng thiếu hoạt động thể chất là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tử vong do các bệnh không lây nhiễm. Lối sống ít vận động là nguyên nhân trực tiếp làm tăng huyết áp, béo phì và bệnh tiểu đường - những yếu tố chính gây ra bệnh tim mạch.

Các chuyên gia giải thích rằng ngồi lâu khiến quá trình trao đổi chất chậm lại. Khi cơ thể không vận động, các enzyme giúp phân giải chất béo trong máu giảm đi, khiến mỡ dễ tích tụ hơn. Lâu dần, tình trạng này làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, cản trở lưu thông máu và tạo điều kiện hình thành cục máu đông, từ đó làm gia tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ.

VietBF@sưu tập

Nhiều người duy trì thói quen bổ sung dầu cá omega-3 để tận dụng các lợi ích cho sức khỏe, từ bảo vệ tim mạch, tăng cường chức năng não, cải thiện thị lực đến hỗ trợ xương khớp.

Tuy nhiên, có một lợi ích bất ngờ của viên uống bổ sung này, ít người biết đến. Đó là hỗ trợ khả năng sinh sản, theo trang tin Verywell Health.

Ông Jonathan Purtell, chuyên gia dinh dưỡng, đang làm việc tại Bệnh viện Lenox Hill (Mỹ), cho biết: Axit béo omega-3 còn có công dụng đặc biệt đối với khả năng sinh sản, thông qua các lợi ích sau:


Có một lợi ích bất ngờ của viên uống bổ sung này, ít người biết đến. Đó là hỗ trợ khả năng sinh sản

Ảnh: AI

Có thể tăng cường hoóc môn và khả năng sinh sản
Trong phân tích đánh giá, tổng hợp 13 nghiên cứu, bao gồm 6.121 người tham gia, được công bố trên tạp chí khoa học Heliyon A cell Press Journal năm 2024, các chuyên gia tại Trường Y Đại học Israel và Hebrew (Israel) đã phát hiện chất béo omega-3 có thể cải thiện đáng kể khả năng sinh sản bằng cách tăng tỷ lệ mang thai và thụ tinh, kể cả thụ tinh trong ống nghiệm.

Một nghiên cứu khác được công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ PMC, bao gồm 78 phụ nữ thừa cân hoặc béo phì, mắc hội chứng buồng trứng đa nang và có kinh nguyệt không đều, được theo dõi trong 8 tuần. Kết quả đã phát hiện bổ sung dầu cá omega-3 giúp ích cho những bệnh nhân này bằng cách giảm nồng độ testosterone (một loại hoóc môn sinh dục nam) trong huyết thanh và điều hòa chu kỳ kinh nguyệt.

Tập thể dục bao lâu để thấy được kết quả?

Có thể hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh
Omega-3 có thể giúp hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh và sự phát triển của thai nhi ở phụ nữ trẻ. Tiến sĩ Doha Ayish, bác sĩ đang làm việc tại Bệnh viện Houston Methodist West (Mỹ), giải thích: Chất béo omega-3 đã được chứng minh là hỗ trợ sự phát triển mắt và não bộ khỏe mạnh của thai nhi ở phụ nữ mang thai. Bác sĩ Ayish cho biết: Bổ sung đủ dầu cá omega-3 cũng giúp giảm nguy cơ sinh non và trầm cảm sau sinh.

Bên cạnh sức khỏe sinh sản, omega-3 còn mang lại những lợi ích toàn diện khác.

Sức khỏe não bộ: Omega-3 giúp não hoạt động tốt hơn, giảm viêm và tổn thương tế bào, giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.

Xương và khớp: Bổ sung dầu cá omega-3 cũng giúp giảm nguy cơ loãng xương, giảm đau và cải thiện chức năng khớp ở bệnh nhân thoái hóa khớp.

Tim mạch: Omega-3 giúp giảm nguy cơ tử vong sớm và bảo vệ chống lại bệnh tim. Đặc biệt, nó giúp bù đắp một phần tác động bảo vệ tim bị suy giảm do lượng estrogen giảm ở phụ nữ sau mãn kinh.

Nguồn cung cấp omega-3 tốt nhất
Cơ thể không thể tự sản xuất omega-3, vì vậy cần phải bổ sung thông qua chế độ ăn uống hoặc qua viên uống bổ sung. Chuyên gia dinh dưỡng Vanessa King, Giám đốc Dinh dưỡng lâm sàng tại hệ thống y tế The Queen's Health Systems (Mỹ), khuyên: Nếu có thể, tốt nhất nên hấp thu omega-3 từ thực phẩm như cá hồi, quả óc chó, hạt chia, hạt lanh hoặc trứng. Nếu không thể đáp ứng qua chế độ ăn, cần uống viên bổ sung dầu cá omega-3, theo Verywell Health.

VietBF@sưu tập

Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã công bố một loạt tài liệu giải mật, cho rằng tiến trình dẫn đến cuộc luận tội năm 2019 đối với Tổng thống Trump được xây dựng trên nền tảng chứng cứ yếu, thiếu nhân chứng trực tiếp và mang dấu hiệu thiên lệch chính trị rõ rệt.

Theo nội dung tài liệu, cựu Tổng Thanh tra Cộng đồng Tình báo Michael Atkinson đã không tuân thủ các thủ tục cần thiết trước khi chuyển đơn tố giác liên quan đến cuộc điện đàm tháng 7 năm 2019 giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky lên Quốc hội, sự kiện sau đó trở thành cơ sở cho nỗ lực luận tội đầu tiên của phe Dân Chủ.

Bà Gabbard khẳng định rằng các “thành phần ngầm” trong cộng đồng tình báo đã dựng nên một “câu chuyện sai lệch,” được sử dụng để phục vụ mục tiêu chính trị, nhằm làm suy yếu và luận tội một Tổng thống đắc cử hợp pháp.

Theo các tài liệu giải mật, ông Atkinson chỉ tiến hành phỏng vấn 4 người trong cuộc điều tra ban đầu, bao gồm cả người tố giác. Tuy nhiên, không ai trong số những người này có kiến thức trực tiếp về nội dung cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky.

Một trong các nhân chứng được mô tả là bạn của người tố giác, đồng thời là đồng tác giả của bản đánh giá tình báo năm 2017 liên quan đến cáo buộc Nga can thiệp bầu cử, và có liên hệ với cựu nhân viên FBI Peter Strzok. Hai người còn lại chỉ đóng vai trò “nhân chứng tính cách,” hoàn toàn không có thông tin trực tiếp về cuộc gọi.

Dù thiếu bằng chứng trực tiếp, ông Atkinson vẫn tiến hành các bước đi quan trọng, bao gồm việc chuyển đơn tố giác lên Quốc hội, gửi hồ sơ sang FBI và để lộ thông tin ra truyền thông. Văn phòng của bà Gabbard cho rằng ông đã dựa hoàn toàn vào lời khai gián tiếp để thúc đẩy tiến trình này.

Tài liệu cũng cho thấy người tố giác có thể mang động cơ chính trị, khi thừa nhận đã trao đổi với các thành viên đảng Dân Chủ tại Quốc hội trước khi nộp đơn. Ngoài ra, người này được ghi nhận là đảng viên Dân Chủ và từng làm việc chặt chẽ với Phó Tổng thống Joe Biden trong các vấn đề liên quan đến Ukraine.



Bà Gabbard nhấn mạnh rằng ông Atkinson đã “cố ý vượt quá thẩm quyền pháp lý” khi phân loại đơn tố giác là “mối quan tâm khẩn cấp,” bất chấp hướng dẫn từ Bộ Tư pháp rằng nội dung này không đáp ứng tiêu chuẩn vì không liên quan trực tiếp đến việc tài trợ, quản trị hoặc vận hành một hoạt động tình báo.

Ngoài ra, ông Atkinson bị cáo buộc đã không thực hiện các bước kiểm tra cơ bản, bao gồm việc không yêu cầu tiếp cận bản ghi cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky, một nguồn thông tin trực tiếp có thể xác minh nội dung khiếu nại.

Các tài liệu cũng cho thấy văn phòng Thanh tra Tình báo đã thay đổi mẫu đơn tố giác trong thời gian ngắn sau sự kiện, loại bỏ yêu cầu phải có kiến thức trực tiếp, mở đường cho việc sử dụng các nguồn tin gián tiếp trong các khiếu nại tương lai.

Sau cuộc điều tra sơ bộ kéo dài 14 ngày, các lãnh đạo Dân Chủ tại Quốc hội, bao gồm Adam Schiff và Nancy Pelosi, đã sử dụng các thông tin này để thúc đẩy tiến trình luận tội, tạo ra làn sóng truyền thông và tranh luận chính trị trên toàn quốc.

Cuối cùng, Tổng thống Trump đã được tuyên trắng án tại Thượng viện, chấm dứt nỗ lực luận tội đầu tiên.

Bà Gabbard kết luận rằng việc công bố các tài liệu này nhằm phơi bày những phương thức mà bà cho là đã được sử dụng để “vũ khí hóa” cộng đồng tình báo, đồng thời nhấn mạnh rằng việc minh bạch và trách nhiệm giải trình là điều cần thiết để bảo vệ nền cộng hòa dân chủ Hoa Kỳ khỏi những lạm dụng quyền lực trong tương lai.

Thủ đô Washington rơi vào tình trạng chấn động khi dân biểu Eric Swalwell tuyên bố từ chức khỏi Quốc hội vào ngày thứ Hai, giữa làn sóng cáo buộc sai trái tình dục nghiêm trọng, làm dấy lên phản ứng mạnh mẽ từ cả hai đảng.

Quyết định từ chức được ông Swalwell công bố trong một bản tuyên bố viết với giọng điệu trầm lắng, trong đó ông xin lỗi vì “những sai lầm trong phán đoán” nhưng vẫn phủ nhận các cáo buộc nghiêm trọng nhất, bao gồm tố cáo từ một cựu nhân viên cho rằng ông đã tấn công tình dục.

Tuy nhiên, nỗ lực kiểm soát tình hình nhanh chóng sụp đổ khi các nhà lập pháp phản ứng dữ dội. Dân biểu Anna Paulina Luna đã công khai chỉ trích, cho rằng việc từ chức không xóa bỏ các căn cứ cho việc trục xuất, đồng thời kêu gọi mở cuộc điều tra hình sự toàn diện. Bà cảnh báo rằng các thông tin nghiêm trọng hơn có thể tiếp tục được công bố trong thời gian tới.

Bà Luna nhấn mạnh rằng quyết định từ chức là đúng đắn, nhưng không phải là kết thúc, khi áp lực điều tra pháp lý vẫn đang gia tăng. Những phát biểu này làm nổi bật khả năng vụ việc sẽ chuyển từ khủng hoảng chính trị sang một tiến trình tố tụng hình sự.



Cùng lúc đó, một phụ nữ khác dự kiến tổ chức họp báo tại Beverly Hills để công bố thêm các cáo buộc “nghiêm trọng,” càng làm gia tăng mức độ chú ý của công luận.

Tại Quốc hội, sự ủng hộ dành cho ông Swalwell đã sụp đổ nhanh chóng. Ngay cả các đồng minh trong đảng Dân Chủ cũng bắt đầu công khai giữ khoảng cách. Thượng nghị sĩ Ruben Gallego cho biết ông không hề biết về các cáo buộc trước đó và bày tỏ thất vọng sâu sắc, nói rằng ông đã đặt niềm tin vào một người mà nay không còn là con người như ông từng nghĩ.

Trước khi từ chức, ông Swalwell đã bị Ủy ban Đạo đức Hạ viện điều tra, và nhiều dân biểu từ cả hai đảng đã cân nhắc việc đưa ra một cuộc bỏ phiếu trục xuất. Trong lịch sử 237 năm của Hạ viện Hoa Kỳ, chỉ có 6 dân biểu từng bị trục xuất, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình mà ông đang đối diện.

Dù đã từ chức, vụ việc chưa có dấu hiệu dừng lại. Các cáo buộc hình sự vẫn đang được điều tra, và một đoạn video lan truyền trên mạng, được cho là liên quan đến đời sống cá nhân của ông, đã làm gia tăng áp lực dư luận.

Trong nhiều năm, các phong trào hoạt động môi trường đã cảnh báo rằng biến đổi khí hậu do nhiên liệu hóa thạch gây ra sẽ đe dọa nghiêm trọng nguồn cung lương thực toàn cầu. Tuy nhiên, diễn biến mới từ cuộc chiến Iran cho thấy một thực tế ngược lại: chính việc thiếu tiếp cận nhiên liệu hóa thạch mới là mối đe dọa cấp bách hơn đối với an ninh lương thực thế giới.

Hiện nay, khoảng một nửa tổng lượng calo mà nhân loại tiêu thụ từ đạm, tinh bột và chất béo phụ thuộc trực tiếp vào phân bón nhân tạo, vốn chủ yếu được sản xuất từ khí tự nhiên. Điều này đồng nghĩa rằng nếu không có nhiên liệu hóa thạch, một nửa dân số thế giới sẽ đối diện nguy cơ thiếu lương thực nghiêm trọng.

Đặc biệt quan trọng, khoảng 25% lượng phân bón toàn cầu thông thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, xung đột tại khu vực Vịnh Ba Tư và các lệnh phong tỏa, trước đây từ phía Iran và hiện nay từ lực lượng Hoa Kỳ, đang làm gián đoạn dòng chảy này, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng lương thực trong niên vụ tới.

Liên Hiệp Quốc ước tính rằng cuộc khủng hoảng có thể đẩy giá phân bón tăng từ 15% đến 20%, đồng thời khiến thêm ít nhất 45 triệu người rơi vào tình trạng thiếu đói nghiêm trọng.

Trong khi đó, dữ liệu lịch sử cho thấy bức tranh hoàn toàn khác với các cảnh báo bi quan. Trong hơn 125 năm qua, lương thực toàn cầu đã trở nên rẻ hơn và dồi dào hơn đáng kể nhờ tiến bộ khoa học và gia tăng năng suất. Nếu như năm 1928, hơn hai phần ba nhân loại sống trong tình trạng đói triền miên, thì hiện nay con số này đã giảm xuống dưới 10%, và từng xuống dưới 7% trước khi bị gián đoạn bởi đại dịch COVID-19 và chiến tranh Ukraine.

Sản lượng ngũ cốc toàn cầu đã tăng gấp 5 lần kể từ năm 1926, nhờ vào giống cây trồng cải tiến, phân bón công nghiệp và cơ giới hóa. Giá lương thực toàn cầu, tính theo giá trị thực, đã giảm hơn một nửa, trong khi thu nhập tăng đã giúp hàng tỷ người thoát khỏi nghèo đói và cải thiện dinh dưỡng.

Ước tính hơn 4 tỷ người đã được cứu khỏi nạn đói trong thế kỷ qua, một thành tựu phản ánh sức mạnh của đổi mới nông nghiệp và tăng trưởng kinh tế.

Ngay cả hiện tại, triển vọng vẫn tích cực. Dự báo của Liên Hiệp Quốc vào tháng 4 cho thấy sản lượng thu hoạch toàn cầu niên vụ 2025-2026 có thể đạt mức kỷ lục, do phần lớn mùa vụ đã được gieo trồng trước khi khủng hoảng Iran bùng phát.

Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 670 triệu người trên thế giới đối diện với tình trạng mất an ninh lương thực, đặc biệt tại các khu vực như châu Phi cận Sahara, nơi năng suất nông nghiệp còn thấp do thiếu phân bón, thuốc trừ sâu và cơ giới hóa.



Trong bối cảnh đó, một số quan điểm tại các quốc gia phát triển kêu gọi loại bỏ phân bón hóa học vì lý do môi trường bị cho là thiếu thực tế. Kinh nghiệm tại Sri Lanka năm 2021 cho thấy khi chuyển sang nông nghiệp hữu cơ, sản lượng lúa giảm hơn 30%, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lương thực.

Các nhà hoạt động khí hậu thường cảnh báo rằng nhiệt độ gia tăng sẽ phá hủy mùa màng, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy tác động tổng thể là hạn chế và mang tính khu vực, với nơi được lợi và nơi bị thiệt hại.

Hơn nữa, CO2 còn đóng vai trò như một dạng “phân bón tự nhiên,” góp phần làm gia tăng diện tích xanh toàn cầu. Từ năm 2000, diện tích lá cây gia tăng thêm tương đương diện tích của cả lục địa Úc.

Các chính sách cắt giảm khí thải mạnh mẽ được đánh giá là tốn kém và có hiệu quả hạn chế trong việc cải thiện nguồn cung lương thực, trong khi lại làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp như phân bón, nhiên liệu và đất đai, gây áp lực lớn lên nông dân nhỏ.

Một số nghiên cứu cho thấy trong kịch bản phát thải thấp với giá carbon cao, số người thiếu đói toàn cầu có thể tăng thêm 50 triệu vào giữa thế kỷ này.

Cuộc chiến Iran đã làm lộ rõ một thực tế rằng vấn đề lương thực toàn cầu không nằm ở việc giảm khí thải bằng mọi giá, mà ở khả năng tiếp cận nguồn phân bón giá rẻ, phần lớn vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Đối với các quốc gia đang phát triển, giải pháp không phải là các chính sách khí hậu tốn kém hay áp đặt nông nghiệp hữu cơ, mà là mở rộng khả năng tiếp cận với phân bón và công nghệ nông nghiệp hiện đại.

Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ (American Cancer Society), đau ở vùng bả vai phải có liên quan đến những dấu hiệu sớm của ung thư gan.

Các báo cáo ca bệnh đã ghi nhận đau vai có thể là triệu chứng của ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) - dạng ung thư gan nguyên phát phổ biến nhất, theo Fox News (Mỹ).

Bác sĩ Mark Ashamalla, Trưởng khoa xạ trị ung thư tại Episcopal Health Services (Mỹ), xác nhận rằng ung thư gan đôi khi có thể gây ra cơn đau cảm nhận ở vai phải, dù bản thân khớp vai hoàn toàn bình thường.

Ông Mark Ashamalla giải thích: “Gan nằm ở phần bụng trên bên phải, ngay dưới cơ hoành. Nếu khối u gan phát triển đủ lớn, nằm ở vị trí làm kéo căng lớp bao ngoài của gan hoặc kích thích cơ hoành, nó có thể kích hoạt các dây thần kinh tại khu vực này. Khi đó, não có thể hiểu nhầm tín hiệu thần kinh và ‘cảm nhận’ cơn đau ở vai phải hoặc bả vai phải, dù vấn đề thực sự nằm ở gan”.

Ông cũng làm rõ rằng đây không phải là “đau ảo” (phantom pain) - thuật ngữ thường dùng cho cơn đau xuất hiện ở phần cơ thể đã bị cắt bỏ.


Ung thư gan đôi khi có thể gây ra cơn đau cảm nhận ở vai phải, dù bản thân khớp vai hoàn toàn bình thường

ẢNH MINH HỌA: AI

Dấu hiệu gợi ý đau vai do ung thư gan
Theo bác sĩ, đau vai do cơ - xương - khớp thường xảy ra sau chấn thương, vận động quá mức, ngủ sai tư thế, mang vác nặng hoặc lặp đi lặp lại một động tác. Cơn đau thường tăng khi cử động tay, kèm cảm giác cứng, yếu hoặc hạn chế tầm vận động của vai.

Ngược lại, “đau quy chiếu” (referred pain) từ gan thường không biểu hiện giống đau vai thông thường. Các dấu hiệu gợi ý đau vai có thể liên quan đến ung thư gan gồm:

Đau bên phải, gần đỉnh vai hoặc quanh bả vai phải.
Cơn đau không tăng rõ khi cử động tay.
Khám vai không phát hiện bất thường rõ ràng.
Đau âm ỉ, sâu bên trong hơn là đau cơ học sắc nét.
Đau kéo dài dù đã nghỉ ngơi hoặc điều trị thông thường.
Đau kèm các triệu chứng khác như sụt cân, chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, bụng đầy tức, bụng trướng hoặc vàng da, vàng mắt.

Bác sĩ ơi: Cần làm gì để phát hiện sớm ung thư nội mạc tử cung?

Ung thư gan thường có triệu chứng mơ hồ
Theo bác sĩ Ashamalla, ung thư gan hiếm khi biểu hiện bằng một triệu chứng “rầm rộ”. Thay vào đó, nó xuất hiện bằng một loạt thay đổi mơ hồ, dễ bị bỏ qua. Các dấu hiệu ung thư gan có thể dễ bị bỏ sót gồm:

Nhanh no dù ăn rất ít.
Mất cảm giác ngon miệng kéo dài, không rõ nguyên nhân.
Sụt cân không chủ ý.
Mệt mỏi, suy nhược kéo dài.
Cảm giác nặng, tức hoặc đầy vùng bụng trên bên phải.
Bụng trướng do tích dịch trong ổ bụng.
Vàng da, vàng mắt (có thể nhẹ lúc đầu).
Nước tiểu sậm màu, phân nhạt màu.
Ngứa da dù không có phát ban.
Sốt nhẹ hoặc cảm giác giống cúm không rõ nhiễm trùng.
“Đau vai rất phổ biến và phần lớn là lành tính. Đừng hoảng loạn vì cơn đau vai thông thường; nhưng cũng đừng bỏ qua nếu nó kéo dài, không rõ nguyên nhân hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo khác. Với những người đã có bệnh gan, có yếu tố nguy cơ ung thư gan như xơ gan hay viêm gan mạn tính, các triệu chứng bất thường càng cần được chú ý hơn. Người bệnh nên đi khám nếu cơn đau đáp ứng một số tiêu chí đáng lo ngại kể trên”, bác sĩ Ashamalla lưu ý.

VietBF@sưu tập

Sứ mệnh Artemis II thành công tốt đẹp, nhưng đây mới chỉ là bước khởi đầu. NASA đang tăng tốc để biến Mặt trăng thành 'bàn đạp' cho các sứ mệnh xa hơn, đặc biệt là sao Hỏa.


Tàu Orion đã hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương ngoài khơi California sáng 11-4 - Ảnh: NASA

Sứ mệnh Artemis II đã kết thúc thành công sau 10 ngày bay vòng quanh Mặt trăng, đánh dấu chuyến bay có người lái đầu tiên quay lại khu vực này kể từ thời Apollo 17. Tàu Orion đã hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương ngoài khơi California, khép lại một cột mốc quan trọng trong hành trình không gian hiện đại.

Theo NASA, Artemis II không phải là "một lần trong đời", mà là sự khởi đầu cho chuỗi sứ mệnh liên tục, với mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt Mặt trăng vào năm 2027 và xây dựng sự hiện diện lâu dài của con người tại đây.

Không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, Artemis II còn giúp kiểm nghiệm hệ thống tàu Orion trong điều kiện thực tế, từ điều khiển bay, hệ thống hỗ trợ sự sống đến khả năng chịu nhiệt khi quay trở lại khí quyển. Đây là nền tảng quan trọng để chuẩn bị cho các sứ mệnh phức tạp hơn trong tương lai.

Chiến lược mới: xây căn cứ trên Mặt trăng thay vì trạm quỹ đạo
Một thay đổi đáng chú ý trong kế hoạch của NASA là từ bỏ ý tưởng xây dựng trạm không gian quay quanh Mặt trăng (Gateway), để tập trung trực tiếp vào việc xây dựng căn cứ trên bề mặt.

Theo các chuyên gia, việc hiện diện trực tiếp trên Mặt trăng sẽ mang lại nhiều giá trị khoa học hơn, từ thử nghiệm công nghệ, khai thác tài nguyên đến rèn luyện kỹ năng sinh tồn ngoài Trái đất. Đây cũng được xem là bước "tập dượt" quan trọng trước khi tiến tới các sứ mệnh xa hơn như sao Hỏa.

Chương trình Artemis vì thế được thiết kế không chỉ để "đặt chân" lên Mặt trăng, mà còn nhằm xây dựng một hệ sinh thái khám phá không gian bền vững, với sự tham gia của cả khu vực công và tư nhân.

Sau Artemis II, NASA đã vạch ra lộ trình cụ thể cho các bước tiếp theo.

Sứ mệnh Artemis III dự kiến diễn ra vào năm 2027, nhưng sẽ chưa đưa con người xuống Mặt trăng ngay. Thay vào đó, nhiệm vụ chính là thử nghiệm việc kết nối (dock) giữa tàu Orion và các tàu đổ bộ trong quỹ đạo gần Trái đất. Đây là bước quan trọng để đảm bảo an toàn cho các chuyến đổ bộ sau này.

Các tàu đổ bộ này được phát triển bởi hai doanh nghiệp tư nhân lớn là Blue Origin (do ông Jeff Bezos sáng lập) và SpaceX (do ông Elon Musk sáng lập), cho thấy xu hướng hợp tác công, tư ngày càng rõ nét trong ngành hàng không vũ trụ.

Đến năm 2028, sứ mệnh Artemis IV sẽ đưa phi hành gia đến quỹ đạo Mặt trăng, sau đó hai người sẽ đổ bộ xuống khu vực cực Nam, nơi được cho là có băng nước. Họ sẽ ở lại khoảng một tuần để thực hiện các nghiên cứu khoa học.

Các sứ mệnh tiếp theo như Artemis V sẽ hướng tới việc tăng tần suất đổ bộ, có thể đạt mức một lần mỗi 6 tháng, đồng thời tối ưu chi phí và công nghệ để việc đi lại giữa Trái đất và Mặt trăng trở nên "thường xuyên" hơn.

Những bài học quan trọng từ Artemis II

Bên cạnh thành công, Artemis II cũng giúp NASA nhận diện rõ hơn những vấn đề kỹ thuật cần khắc phục.

Một trong những mục tiêu chính là kiểm tra tấm chắn nhiệt của tàu Orion, sau khi phát hiện hơn 100 điểm hư hại trong sứ mệnh Artemis I không người lái năm 2022. Với quỹ đạo quay về mới, NASA cho biết không ghi nhận hiện tượng bất thường đáng kể, cho thấy hướng cải tiến đang đi đúng.

Tuy nhiên tàu Orion lại gặp vấn đề với hệ thống van helium trong bộ phận đẩy. Dù rò rỉ đã được phát hiện từ trước khi phóng, mức độ nghiêm trọng tăng lên trong không gian buộc NASA phải tính đến việc thiết kế lại hệ thống này cho các sứ mệnh sau.

Ngoài yếu tố kỹ thuật, Artemis II cũng thành công về mặt truyền thông. Hình ảnh Mặt trăng và Trái đất từ không gian đã thu hút hàng chục triệu lượt xem trực tuyến, cho thấy sức hút mạnh mẽ của các sứ mệnh không gian đối với công chúng toàn cầu.

Dù đã có lộ trình rõ ràng, NASA vẫn đối mặt với nhiều thách thức trước khi có thể đưa con người quay lại bề mặt Mặt trăng.

Tên lửa thế hệ mới cho Artemis III đang được hoàn thiện, trong khi tàu Orion cũng đang trong quá trình lắp ráp tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy. Tuy nhiên việc xử lý triệt để các lỗi kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống đẩy, vẫn là bài toán chưa có lời giải cuối cùng.

Quan trọng hơn, các tàu đổ bộ do Blue Origin và SpaceX phát triển vẫn chưa được thử nghiệm đầy đủ trong không gian. Các báo cáo kiểm toán gần đây cho thấy cả hai dự án đều đang chậm tiến độ và đối mặt với nhiều thách thức kỹ thuật, có thể ảnh hưởng đến kế hoạch tổng thể.

Dù vậy, NASA vẫn giữ mục tiêu phóng Artemis III vào năm 2027, thể hiện quyết tâm đẩy nhanh tiến độ quay lại Mặt trăng.

Không chỉ dừng lại ở Mặt trăng, chương trình Artemis còn là bước chuẩn bị quan trọng cho các sứ mệnh xa hơn trong tương lai.

Việc xây dựng căn cứ trên Mặt trăng sẽ giúp con người thử nghiệm công nghệ sinh tồn, khai thác tài nguyên và vận hành hệ thống trong môi trường ngoài Trái đất, những yếu tố then chốt nếu muốn chinh phục sao Hỏa.

Tuy nhiên như nhiều chuyên gia đã cảnh báo, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà ở chính cơ thể con người. Những nghiên cứu về y học vũ trụ, bức xạ và khả năng thích nghi lâu dài vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.

Artemis II vì thế không chỉ là một chuyến bay lịch sử, mà còn là lời nhắc rằng hành trình chinh phục không gian là một quá trình dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa khoa học, công nghệ và hiểu biết sâu sắc về chính con người.

VietBF@sưu tập

Dân biểu Eric Swalwell đã trải qua một sự sụp đổ chính trị hiếm thấy khi chỉ trong vòng 2 ngày liên tiếp, ông buộc phải rút khỏi cuộc đua Thống đốc California và tuyên bố từ chức khỏi Quốc hội Hoa Kỳ, giữa làn sóng cáo buộc nghiêm trọng và áp lực từ cả hai đảng.

Chuỗi sự kiện bắt đầu bùng nổ vào cuối tuần qua khi 4 phụ nữ công khai cáo buộc ông Swalwell có hành vi sai trái tình dục, trong đó có một cựu nhân viên cáo buộc ông đã tấn công tình dục trong tình trạng cô không có khả năng đồng thuận. Một số cáo buộc khác mô tả các hành vi không phù hợp xảy ra trong các cuộc gặp riêng tư, bao gồm việc tiếp xúc thể xác không được chấp thuận và các tương tác mang tính cá nhân vượt quá giới hạn.

Văn phòng Biện lý Manhattan đã nhanh chóng mở cuộc điều tra hình sự liên quan đến ít nhất một vụ việc được cho là xảy ra tại New York, nâng mức độ nghiêm trọng của vụ việc từ tranh cãi chính trị sang rủi ro pháp lý thực sự.

Song song với các cáo buộc tình dục, ông Swalwell còn đối diện với các khiếu nại khác liên quan đến việc thuê một người giữ trẻ người Brazil không có giấy phép lao động hợp pháp. Theo các đơn khiếu nại nộp lên Bộ Lao động và Bộ Nội An, ông và gia đình bị cáo buộc đã tìm cách duy trì việc làm của người này ngay cả khi giấy phép hết hạn, đồng thời bị cho là đã sử dụng quỹ chiến dịch để chi trả trong một thời gian dài.



Những yếu tố này kết hợp lại tạo nên một khủng hoảng đa chiều, không chỉ về đạo đức cá nhân mà còn liên quan đến việc lạm dụng quyền lực và vi phạm luật liên bang.
Áp lực chính trị gia tăng nhanh chóng. Hơn 50 cựu nhân viên đã ký thư công khai kêu gọi ông từ chức. Nhiều dân biểu từ cả hai đảng, bao gồm Ro Khanna, Jared Huffman và Anna Paulina Luna, đã lên tiếng yêu cầu ông rời chức hoặc đối diện với việc bị trục xuất khỏi Hạ viện. Các tổ chức lao động và đồng minh chính trị cũng đồng loạt rút lại sự ủng hộ.

Trước làn sóng phản đối, ông Swalwell vào tối Chủ nhật đã tuyên bố đình chỉ chiến dịch tranh cử Thống đốc California, dù trước đó được xem là một trong những ứng viên dẫn đầu kế nhiệm Gavin Newsom.

Đến ngày thứ Hai, ông chính thức tuyên bố sẽ từ chức khỏi Quốc hội, thừa nhận những “sai lầm trong phán đoán” trong quá khứ nhưng tiếp tục phủ nhận các cáo buộc nghiêm trọng. Ông cho biết quyết định từ chức nhằm tránh việc bản thân bị phân tâm khỏi trách nhiệm phục vụ cử tri, đồng thời tránh kéo dài một cuộc khủng hoảng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của Quốc hội.

Ngoài ra, quá khứ chính trị của ông cũng bị soi lại, bao gồm mối liên hệ trước đây với Christine Fang trong giai đoạn 2012 đến 2015. Dù ông không bị cáo buộc vi phạm trong vụ việc này, nhưng chi tiết này một lần nữa được nhắc lại trong bối cảnh khủng hoảng, góp phần làm xấu thêm hình ảnh chính trị của ông.

Hồ sơ làm việc tại Quốc hội của ông cũng bị chỉ trích khi vắng mặt trong 95 trên tổng số 342 cuộc bỏ phiếu trong năm 2025, làm dấy lên câu hỏi về mức độ cam kết với nhiệm vụ công vụ.

Thêm vào đó, các báo cáo từ địa phương cho thấy nơi cư trú tại California mà ông khai báo không được các hàng xóm xác nhận, làm gia tăng nghi ngờ về sự gắn bó thực tế với khu vực đại diện.

Toàn bộ diễn biến đã biến ông Swalwell từ một chính trị gia đang trên đà thăng tiến thành một trường hợp điển hình về sự sụp đổ nhanh chóng dưới áp lực kết hợp giữa pháp lý, đạo đức và truyền thông.