Mỡ máu cao từ lâu đã được xem là “kẻ thù thầm lặng” của sức khỏe. Cùng với huyết áp cao và đường huyết cao, tình trạng này làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, dẫn đến các bệnh tim mạch nguy hiểm như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.

Tuy nhiên, điều ít người để ý là rối loạn lipid máu không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn liên quan đến nguy cơ ung thư. Khi lượng cholesterol xấu (LDL-C) tăng cao, cơ thể dễ rơi vào trạng thái viêm mạn tính và stress oxy hóa - hai yếu tố được xem là “mảnh đất màu mỡ” cho tế bào ung thư phát triển.

Theo TS.BS Trương Hồng Sơn - Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, chia sẻ trên báo VnExpress: “Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát mỡ máu. Một số thực phẩm tự nhiên có thể hỗ trợ giảm cholesterol, từ đó góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch và các bệnh mạn tính, bao gồm ung thư.”

Trong đó, có hai loại rau rất quen thuộc được ví như “statin tự nhiên” - tức có khả năng hỗ trợ điều hòa mỡ máu một cách an toàn.

Vì sao cần kiểm soát mỡ máu?
Khi xét nghiệm, chỉ số LDL-C (cholesterol xấu) cao sẽ làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Ngược lại, HDL-C (cholesterol tốt) giúp bảo vệ thành mạch và giảm nguy cơ bệnh tim.

Một số nghiên cứu gần đây cũng cho thấy, môi trường cơ thể giàu lipid có thể:

- Kích hoạt viêm mạn tính, tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển

- Tăng stress oxy hóa, gây tổn thương DNA

- Làm suy giảm miễn dịch, khiến cơ thể khó tiêu diệt tế bào bất thường

Chính vì vậy, kiểm soát mỡ máu không chỉ tốt cho tim mà còn là một “lá chắn” quan trọng với sức khỏe tổng thể.

1. Hành tây - “statin tự nhiên” dễ tìm nhất
Hành tây là loại rau gia vị quen thuộc nhưng lại chứa nhiều hoạt chất quý. Trong hành tây có các hợp chất chứa lưu huỳnh và quercetin - những chất có khả năng giảm cholesterol, cải thiện tuần hoàn máu và chống viêm hiệu quả. Một số nghiên cứu còn cho thấy hành tây giúp giảm độ nhớt của máu, từ đó hạn chế hình thành mảng xơ vữa.

Không chỉ vậy, hành tây còn được đánh giá cao ở khả năng hỗ trợ phòng ngừa ung thư:

- Quercetin là chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương

- Hợp chất lưu huỳnh hỗ trợ gan thải độc và ức chế sự phát triển của tế bào bất thường

Bạn có thể dùng hành tây trong các món xào, salad hoặc ăn sống (nếu phù hợp) để tận dụng tối đa dưỡng chất.

2. Nấm hương - “vua miễn dịch” hỗ trợ giảm mỡ máu
Nấm hương (shiitake) không chỉ là thực phẩm ngon mà còn rất giàu giá trị dinh dưỡng.Loại nấm này chứa lentinan – một hoạt chất nổi tiếng với khả năng tăng cường miễn dịch. Ngoài ra, chất xơ trong nấm giúp giảm hấp thu cholesterol tại ruột, từ đó hỗ trợ kiểm soát mỡ máu hiệu quả.

Một số lợi ích nổi bật của nấm hương:

- Giảm cholesterol: Nhờ các hợp chất hỗ trợ phân giải lipid

- Tăng cường miễn dịch: Kích hoạt tế bào miễn dịch trong cơ thể

- Hỗ trợ phòng ngừa ung thư: Nhờ khả năng chống oxy hóa và điều hòa miễn dịch

Bạn có thể dùng nấm hương trong các món canh, xào hoặc hầm. Lượng khuyến nghị khoảng 50g nấm tươi mỗi ngày là phù hợp.

Dù là “statin tự nhiên”, hành tây và nấm hương chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách và kết hợp với lối sống lành mạnh.

Một số nguyên tắc quan trọng:

- Ăn đa dạng thực phẩm: Không phụ thuộc vào một loại rau duy nhất

- Tăng chất xơ: Từ rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt

- Giảm chất béo xấu: Hạn chế đồ chiên rán, mỡ động vật

- Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 150 phút/tuần

- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Theo dõi mỡ máu và các chỉ số liên quan

Hành tây và nấm hương - hai loại thực phẩm quen thuộc, giá rẻ - lại mang đến lợi ích sức khỏe đáng kể nếu được sử dụng hợp lý. Không chỉ hỗ trợ giảm mỡ máu, chúng còn góp phần tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ bệnh tật.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng không có “siêu thực phẩm” nào có thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị. Một chế độ ăn cân bằng, lối sống khoa học và theo dõi sức khỏe định kỳ vẫn là chìa khóa quan trọng nhất.

Hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong bữa ăn hàng ngày - bởi đôi khi, bí quyết bảo vệ sức khỏe lại nằm ở những nguyên liệu quen thuộc nhất.

Lãi suất cho vay bất động sản tăng lên 10-14%/năm, cao hơn các lĩnh vực khác. Áp lực vốn, thanh khoản và chính sách siết tín dụng là những nguyên nhân chính.

Thị trường nhà ở đang chịu áp lực bởi lãi suất tăng cao. Ảnh: Quỳnh Danh.
Trong các chỉ đạo điều hành từ cuối năm ngoái đến đầu năm nay, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực bất động sản, đặc biệt là các sản phẩm có tính đầu cơ.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh giá nhiều loại hình bất động sản liên tục leo thang, tình trạng đầu cơ, “lướt sóng” có dấu hiệu gia tăng, lấn át nhu cầu ở thực. Đồng thời, quy mô tín dụng vào lĩnh vực này cũng tăng nhanh. Đến cuối năm 2025, dư nợ bất động sản đạt khoảng 4,74 triệu tỷ đồng, tăng hơn 36% so với năm trước và chiếm trên 25% tổng dư nợ toàn hệ thống. Riêng tín dụng cho hoạt động kinh doanh bất động sản tăng gần 50%, vượt xa tốc độ chung của nền kinh tế.

Lãi vay mua nhà đồng loạt tăng cao
Với thực tế đó, lãi suất cho vay bất động sản từ đầu năm đến nay đã được các ngân hàng điều chỉnh theo hướng tăng. So với các lĩnh vực kinh tế khác như cho vay sản xuất kinh doanh, cho vay mua ôtô... lãi vay bất động sản đang cao hơn 1-1,5 điểm %, tùy ngân hàng.

Tại Vietcombank, ngân hàng đang áp dụng lãi suất cho vay mua nhà, căn hộ và nhà phố ở mức 9,6%/năm trong 6 tháng đầu, 9,9%/năm trong 12 tháng và 13,6%/năm trong 18 tháng. Đáng chú ý, với các khoản vay kỳ hạn 24 tháng, lãi suất tại Vietcombank có thể chạm 13,9%/năm.

BIDV niêm yết lãi suất cho vay bất động sản từ 9,7%/năm trong 6 tháng đầu, song sau giai đoạn ưu đãi, lãi suất thả nổi có thể lên trên mức 12%/năm. Còn VietinBank công bố lãi suất cho vay mua nhà ở, nhà dự án, nhà ở xã hội, bất động sản với mức hơn 12%/năm, cố định trong 2 năm đầu tiên.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, ACB duy trì lãi suất cao nhất khoảng 11,2%/năm cố định trong 5 năm, MSB áp dụng mức 8,8%/năm trong 2 năm đầu, còn TPBank đưa ra lãi suất khoảng 10,6%/năm trong 18 tháng đầu.

Nhóm ngân hàng ngoại - vốn có lợi thế chi phí vốn - cũng đã tăng 1,5-2 điểm % lãi suất so với năm trước. Chẳng hạn, Ngân hàng Shinhan đang triển khai các gói vay mua nhà với lãi suất từ 8,95%/năm cố định trong 1 năm hoặc 9,6%/năm cố định trong 2 năm. Hay Woori Bank đưa ra mức lãi suất cố định cho năm đầu tiên là 9%/năm, cố định 2 năm đầu tiên là 9,6%/năm.

Áp lực vốn và chính sách siết tín dụng bất động sản
Trao đổi với Tri Thức - Znews, giám đốc một chi nhánh ngân hàng thương mại cho rằng diễn biến lãi suất cho vay bất động sản cần được đặt trong bức tranh chung của thị trường tài chính.

Theo đó, áp lực lớn nhất đến từ thanh khoản hệ thống khi nhiều ngân hàng đang tiến sát ngưỡng tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR). Để duy trì tăng trưởng tín dụng, các tổ chức tín dụng buộc phải đẩy mạnh huy động vốn, kéo theo lãi suất đầu vào tăng và làm chi phí vốn bị đội lên.

Áp lực này đến từ nhiều yếu tố như việc kết thúc cơ chế tính tiền gửi của Kho bạc Nhà nước vào LDR, dòng tiền rút khỏi hệ thống trong mùa thu ngân sách, hay xu hướng dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác như vàng. Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng năm 2025 lại cao hơn huy động vốn, khiến áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng lớn.

Riêng với bất động sản, tín dụng còn chịu ràng buộc chặt hơn từ chính sách điều hành. Từ năm 2026, Ngân hàng Nhà nước chuyển sang phân bổ hạn mức tín dụng theo quý thay vì theo năm.

Chẳng hạn, với hạn mức tín dụng cả năm ở mức 12%, trong quý I ngân hàng chỉ được phép tăng khoảng 3%. Tín dụng bất động sản cũng phải tuân theo trần này, khiến nhiều ngân hàng nhanh chóng chạm giới hạn cho vay. Khi dư địa bị thu hẹp nhưng nhu cầu vẫn cao, lãi suất trở thành công cụ điều tiết, dẫn đến mặt bằng lãi vay bất động sản cao hơn các lĩnh vực khác.

Ngoài ra, đặc thù của các khoản vay bất động sản là giá trị lớn, thời hạn dài và phụ thuộc nhiều vào biến động thị trường. Sau giai đoạn trầm lắng, thị trường đang phục hồi nhưng chưa thực sự bền vững, khiến ngân hàng phải định giá rủi ro cao hơn. Điều này cũng góp phần kéo lãi suất cho vay mua nhà lên mức cao.

Về tác động của lãi suất đến thị trường nhà đất, theo nhận định của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), lãi suất tăng cao đang tạo áp lực đáng kể lên người vay. Nhiều người bị chuyển đột ngột từ mức lãi suất 5-6% trong giai đoạn ưu đãi lên 11-12%/năm, thậm chí cao hơn, điều này khiến các tính toán tài chính ban đầu bị đảo lộn, nhất là với các cá nhân tận dụng các gói vay ưu đãi để “lướt sóng”.

Theo nhận định từ VARS, áp lực còn có thể rõ hơn trong giai đoạn 2027-2028, khi nhóm mua nhà ở năm 2025, với mặt bằng giá cao và sử dụng đòn bẩy lớn, đồng loạt hết thời gian ân hạn nợ gốc và ưu đãi lãi suất. Nếu thu nhập không tăng tương ứng và thị trường không có dư địa tăng giá đủ mạnh, áp lực tài chính sẽ trở nên rõ nét hơn.

Trong khi đó, ở góc nhìn tích cực hơn, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng việc lãi suất vay bất động sản tăng cao chỉ mang tính cục bộ, không phản ánh toàn bộ thị trường, bởi lãi suất luôn biến động theo cung - cầu vốn và chi phí đầu vào.

Mức 12-15%/năm chủ yếu xuất hiện ở các khoản vay thả nổi, không phải phổ biến, trong khi thị trường vẫn có sự cạnh tranh giữa các ngân hàng với nhiều mức lãi suất khác nhau.

Theo ông, việc lãi suất tăng có thể ảnh hưởng ngắn hạn đến người vay, nhưng về dài hạn sẽ giúp hạn chế đầu cơ và đưa thị trường bất động sản phát triển ổn định hơn.

VietBF@ sưu tập

Khi chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao, người Việt cũng chú trọng hơn đến chế độ dinh dưỡng hàng ngày. Tuy nhiên, không phải cứ ăn “tươi” hay “bổ” là an toàn tuyệt đối. Trên thực tế, một số thực phẩm quen thuộc vẫn có nguy cơ chứa ký sinh trùng nếu không được làm sạch và chế biến đúng cách.

Ký sinh trùng tồn tại ở dạng vi thể, không thể nhìn thấy bằng mắt thường và cũng không dễ bị loại bỏ chỉ bằng cách rửa nước thông thường. Chúng có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe từ nhẹ đến nghiêm trọng nếu tích tụ lâu dài.

Theo ThS.BS Trần Văn Phúc - Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội), chia sẻ trên báo VietnamNet: Nhiều loại thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm sống trong môi trường nước hoặc bùn, có nguy cơ mang ký sinh trùng. Người dân cần đặc biệt lưu ý khâu sơ chế và nấu chín để hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh.

Dưới đây là những thực phẩm phổ biến nhưng tiềm ẩn rủi ro mà bạn nên thận trọng khi sử dụng.

1. Súp lơ - bổ dưỡng nhưng khó làm sạch
Súp lơ (bông cải) là loại rau giàu vitamin, chất xơ và chất chống oxy hóa, rất tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, cấu trúc đặc biệt của nó lại là “điểm yếu” lớn.

Các khe nhỏ và bề mặt gồ ghề của súp lơ tạo điều kiện cho bụi bẩn, vi khuẩn và thậm chí ký sinh trùng ẩn nấp. Việc rửa thông thường dưới vòi nước khó có thể làm sạch hoàn toàn.

Nếu không được xử lý kỹ, nguy cơ tồn dư vi sinh vật là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là phải “tránh xa” súp lơ, mà quan trọng là biết cách sơ chế đúng: ngâm nước muối loãng, tách nhỏ từng nhánh và nấu chín kỹ trước khi ăn.

Các loại giun sán từ chất thải động vật hoặc người có thể theo nguồn nước tưới tiêu hoặc nước bề mặt nhiễm vào cây rau

2. Cần tây nước - môi trường sống tiềm ẩn rủi ro
Cần tây nước là loại rau mọc trong môi trường ao, hồ, bùn đất - nơi có điều kiện thuận lợi cho ký sinh trùng phát triển. Chính môi trường sinh trưởng này khiến loại rau này tiềm ẩn nguy cơ cao hơn so với nhiều loại rau khác.

Rễ cây tiếp xúc trực tiếp với bùn, nước tù đọng, nơi có thể chứa nhiều vi sinh vật gây hại. Dù được rửa sạch và nấu chín, việc loại bỏ hoàn toàn ký sinh trùng vẫn không phải lúc nào cũng đảm bảo tuyệt đối.

Vì vậy, nếu sử dụng loại rau này, người tiêu dùng nên chọn nguồn rõ ràng, rửa kỹ nhiều lần và ưu tiên chế biến chín hoàn toàn.

Ấu trùng ký sinh trùng (như sán lá, trùng bánh xe) có thể dễ dàng xâm nhập vào cơ thể ếch qua da hoặc niêm mạc khi chúng bơi lội hoặc trú ẩn dưới nước.

3. Ếch - món “đặc sản” nhưng không nên lạm dụng
Ếch đồng là món ăn được nhiều người yêu thích nhờ thịt ngọt, giàu protein và dễ chế biến thành nhiều món ngon. Tuy nhiên, đây cũng là thực phẩm có nguy cơ chứa ký sinh trùng cao nếu không được xử lý đúng cách.

Ếch sống trong môi trường ao hồ, nơi có nhiều vi sinh vật và ký sinh trùng. Bề mặt da và nội tạng của ếch có thể là nơi trú ngụ của các loại ký sinh trùng nguy hiểm.

Nhiều người cho rằng chỉ cần nấu chín là đủ an toàn, nhưng thực tế, nếu chế biến không kỹ hoặc không đảm bảo nhiệt độ phù hợp, một số ký sinh trùng vẫn có thể tồn tại.

Do đó, khi ăn ếch, cần chọn nguồn sạch, sơ chế kỹ và nấu chín hoàn toàn. Đồng thời, không nên ăn quá thường xuyên.

Để hạn chế rủi ro từ thực phẩm, bạn nên ghi nhớ một số nguyên tắc quan trọng:

- Rửa sạch đúng cách: Không chỉ rửa qua loa mà nên ngâm nước muối loãng hoặc nước sạch nhiều lần

- Nấu chín kỹ: Hạn chế ăn đồ sống, tái, đặc biệt với thực phẩm có nguy cơ cao

- Chọn nguồn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng

- Không lạm dụng một loại thực phẩm: Ăn đa dạng để giảm nguy cơ tích tụ chất có hại

- Giữ vệ sinh dụng cụ chế biến: Tránh lây nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín

Thực phẩm hàng ngày không phải lúc nào cũng “an toàn tuyệt đối” như chúng ta nghĩ. Một số món quen thuộc như súp lơ, cần tây nước hay ếch đều có thể tiềm ẩn nguy cơ ký sinh trùng nếu không được xử lý đúng cách.

Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn những thực phẩm này, mà là hiểu rõ cách lựa chọn, sơ chế và chế biến an toàn. Khi ăn uống đúng cách, bạn hoàn toàn có thể tận dụng giá trị dinh dưỡng của chúng mà không phải lo lắng về rủi ro sức khỏe.

Một chế độ ăn thông minh không chỉ là ăn ngon mà còn phải ăn đúng – và an toàn luôn là yếu tố cần được đặt lên hàng đầu.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố đã loại bỏ thêm 2 quan chức tình báo cấp cao của Iran, trong đó có chỉ huy của lực lượng bán quân sự Basij.
Trong các thông cáo đăng trên mạng xã hội X đêm 20/3, IDF cho biết Không quân Israel trong những ngày gần đây đã hạ sát thêm 2 chỉ huy tình báo của Iran là Mehdi Reshtami Shah'Ma'astan và Ismail Ahmadi.

“Hôm 18/3, với sự hỗ trợ từ các cơ quan tình báo Aman, Mossad và Shin Bet, Không quân Israel đã không kích thủ đô Tehran của Iran và tiêu diệt Shah'Ma'astan, một chỉ huy quan trọng của Bộ Tình báo Iran… Vào đầu tuần này, trong cuộc không kích nhằm vào các chỉ huy cấp cao của lực lượng bán quân sự Basij thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Israel đã ‘vô hiệu hóa’ Ismail Ahmadi, người đứng đầu bộ phận tình báo của Basij”, IDF thông tin.


Ông Ismail Ahmadi, chỉ huy bộ phận tình báo của lực lượng Basij. Ảnh: IDF
Theo IDF, cả hai nhân vật trên đều nắm vai trò quan trọng trong việc thực hiện các kế hoạch chống lại người dân và Nhà nước Israel. Hiện phía Iran chưa bình luận về các tuyên bố của quân Israel.

Israel không kích lãnh thổ Syria

Báo Times of Israel đưa tin, vào rạng sáng 20/3, IDF đã mở chiến dịch không kích vào các hạ tầng quân sự ở miền nam Syria, khiến nhiều quốc gia trong khu vực phải lên tiếng bày tỏ lo ngại.

Trong thông cáo trên kênh Telegram cùng ngày, quân đội Israel giải thích: “Để đáp trả việc dân thường trong khu vực Druze ở miền nam Syria bị tấn công, IDF đã tập kích một trung tâm chỉ huy và kho vũ khí nằm trong các khu vực quân sự của chính quyền Damascus. IDF sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành vi gây tổn hại nào cho người dân Druze ở Syria và sẽ có thêm hành động để bảo vệ họ”.

Theo hãng thông tấn Al Jazeera, hoạt động quân sự trên của Israel đã khiến một loạt quốc gia như Qatar, Jordan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ bày tỏ quan ngại. Bộ Ngoại giao Qatar hôm 20/3 cáo buộc cuộc không kích của IDF “đã vi phạm chủ quyền quốc gia của Syria, luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc… cũng như làm trầm trọng hơn nữa cuộc khủng hoảng mà cả khu vực Trung Đông đang phải đối mặt”.

VietBF@ sưu tập

Công viên rừng quốc gia Đông Bình ở quận Sùng Minh, thành phố Thượng Hải mới đây ra thông báo cho biết, sẽ tổ chức cuộc thi “Thử thách ngủ trong rừng Sùng Minh 2026”, với tiêu chí là người tham gia thức dậy một cách tự nhiên. Người có điểm giấc ngủ cao nhất sẽ nhận được giải thưởng 3.000 nhân dân tệ (436,5 USD).

Thử thách sẽ diễn ra vào mỗi thứ Bảy từ 21/3 đến 26/4, cũng như vào ngày 2 và 3/5, theo thông báo trên tài khoản WeChat chính thức của quận. Mỗi hôm thi sẽ có 50 người tham gia, phí đăng ký là 299 nhân dân tệ. Người đăng ký phải là những người khỏe mạnh từ 18-50 tuổi. Ban tổ chức sẽ sử dụng các thiết bị theo dõi giấc ngủ chuyên nghiệp và người tham gia phải đeo chúng theo hướng dẫn. Giải thưởng sẽ được xác định dựa trên dữ liệu khách quan ghi lại từ các thiết bị này.

Thử thách kéo dài từ 12h trưa đến 7h tối. Trong thời gian đó, người tham gia phải nằm trên một chiếc giường tiêu chuẩn do ban tổ chức cung cấp, được phép trở mình, nhưng không được để bất kỳ bộ phận nào của cơ thể rời khỏi quá 1/3 chiều dài của nệm. Việc ngồi dậy, đứng lên hoặc ra khỏi giường để đi vệ sinh sẽ bị coi là phạm quy và mất quyền tham gia thử thách. Trong suốt cuộc thi, người tham gia bị cấm sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại di động để giải trí, trò chuyện hoặc ăn uống. Bất kỳ loại thuốc nào nhằm mục đích hỗ trợ giấc ngủ cũng bị cấm.

Mỗi người chơi sẽ thi đấu trong lều và giường riêng được cung cấp tại địa điểm tổ chức. Người dân có thể quan sát sự kiện nhưng không được phép vào khu vực thi đấu. Người chơi có điểm ngủ cao nhất sẽ được trao danh hiệu “Thần ngủ” cùng giải thưởng tiền mặt 3.000 nhân dân tệ, trong khi người chơi vào giấc ngủ nhanh nhất sẽ nhận được 2.000 nhân dân tệ.

Ngoài ra, tổng giải thưởng 10.000 nhân dân tệ (gần 40 triệu đồng Việt Nam), sẽ được chia cho tất cả những người chơi tuân thủ quy tắc và tham gia cuộc thi đến cuối cùng. Theo trang Jiemian News, từ ngày 17/3, cuộc thi đầu tiên ngày 21/3 đã được đăng ký kín chỗ.

Trong số các đơn vị hỗ trợ sự kiện có các bệnh viện và doanh nghiệp. Ban tổ chức giải thích, nhiều nhân viên văn phòng nước này gặp vấn đề về giấc ngủ và sức khỏe do căng thẳng công việc và cuộc sống, thậm chí một số người còn bị mất ngủ mãn tính. Việc mời các chuyên gia đến sự kiện nhằm mục đích cung cấp tư vấn sức khỏe, cuộc thi hướng đến việc nâng cao nhận thức về giấc ngủ và các vấn đề sức khỏe khác.

Số liệu cho thấy, gần 40% dân số ở Trung Quốc thường xuyên thức giấc vào ban đêm và cứ 4 người thì có 1 người ngủ ít hơn 6 tiếng mỗi ngày. Hơn một nửa dân số nước này ngủ sau 12h đêm. Thông tin về cuộc thi đã ngay lập tức trở thành chủ đề thảo luận sôi nổi trên mạng xã hội Trung Quốc.

Trong bối cảnh kế hoạch loại biên phi đội cường kích A-10 của Mỹ được dời tới cuối năm tài khóa 2026, mẫu chiến đấu cơ này đã bất ngờ xuất hiện tại cuộc xung đột Iran.
Theo tờ Insider, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine ngày 19/3 đã thông báo về việc cường kích A-10 tham gia chiến đấu tại Trung Đông, thậm chí còn đóng vai trò quan trọng trong việc đối phó với các nguy cơ từ Iran.

"Phi đội A-10 đang đảm nhận nhiều nhiệm vụ tại Trung Đông nhưng chủ yếu là đối phó với máy bay không người lái (UAV) Shahed của Iran. Các máy bay này cũng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ lực lượng trên biển khi Hải quân Mỹ tìm kiếm các tàu rải thủy lôi của Iran. Ngoài ra, A-10 cũng đặc biệt hiệu quả trong việc áp chế trận địa tên lửa ven bờ của Iran hay truy đuổi xuồng cao tốc", Tướng Caine nói.

Thông tin A-10 được sử dụng trở lại đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận, bởi mẫu cường kích này từ lâu đã bị coi là lỗi thời. Trong suốt những năm qua, Không quân Mỹ đã nhiều lần thuyết phục Quốc hội loại biên A-10 để thay thế bằng các loại máy bay hiện đại hơn. Kế hoạch "nghỉ hưu" hiện tại của A-10 là vào cuối năm tài khóa 2026, nhưng việc xuất hiện tại Trung Đông có thể khiến tình hình thay đổi. Ở thời điểm hiện tại, Mỹ vẫn còn khoảng 160 chiếc A-10 đang hoạt động.


Cường kích "lợn lòi" A-10 Thunderbolt II của Mỹ. Ảnh: Không quân Mỹ
Trên thực tế, việc A-10 cho thấy hiệu quả tác chiến trong cuộc xung đột Iran cũng làm nhiều người ngạc nhiên. Vào năm 2022, Bộ Quốc phòng Mỹ từng ngỏ ý muốn gửi A-10 tới Ukraine, nhưng Kiev lại không mấy mặn mà với ý tưởng này.

Cường kích A-10 Thunderbolt II thường được biết tới với cái tên "Lợn lòi" nhờ vẻ ngoài hung tợn, đặc trưng với những chiếc răng nhọn hoắt ở phần đầu máy bay. Mẫu cường kích này được đưa vào biên chế lần đầu tiên vào năm 1977, với đặc điểm nhận dạng là một khẩu pháo GAU-8 Avenger 30mm có tốc độ bắn lên tới 3.500 viên/phút gắn ngay ở mũi.

A-10 do hãng Fairchild Republic sản xuất, hoạt động tốt ở độ cao 300-2.500m, khiến cường kích trở thành lựa chọn hàng đầu cho các nhiệm vụ tấn công mặt đất và yểm trợ bộ binh từ trên không. "Lợn lòi" có trọng lượng 12.000kg và có thể mang theo tới 13.000kg bom đạn các loại. Các vũ khí nổi bật lắp đặt trên A-10 là tên lửa không đối đất AGM Maverick hay hỏa tiễn tầm nhiệt Sidewinder.

Dù không thực sự nhanh nhẹn, nhưng "Lợn lòi" lại có khả năng "chịu đòn" rất tốt. Với lớp vỏ bọc titan dày 12,7 - 38,1mm, cường kích này có thể chống đạn phòng không 23mm. Điềm trừ lớn nhất của A-10 là chi phí duy trì hoạt động lên đến 20.000 USD/giờ, con số quá cao cho một máy bay chiến đấu 50 tuổi.

VietBF@ sưu tập

Cháy pin xe điện thường khó dập tắt hơn so với xe chạy xăng, chủ yếu do đặc tính của pin lithium-ion và hiện tượng mất kiểm soát nhiệt. Khi xảy ra sự cố, các tế bào pin bên trong bộ pin có thể quá nóng và kích hoạt phản ứng hóa học dây chuyền. Quá trình này giải phóng khí độc, làm nhiệt độ tăng cao và khiến đám cháy kéo dài.

Ngay cả khi ngọn lửa bên ngoài đã được dập tắt, các tế bào pin bên trong vẫn có thể tiếp tục nóng lên và làm tăng nguy cơ cháy trở lại. Do đó, mục tiêu chính của lực lượng cứu hỏa là làm mát bộ pin càng nhanh càng tốt. Tuy nhiên, pin xe điện thường được đặt dưới gầm xe và nằm trong một khoang kín để bảo vệ khỏi va chạm, điều này khiến việc tiếp cận và làm mát pin trở nên khó khăn hơn.

Lượng nước cần dùng để dập cháy xe điện cũng lớn hơn đáng kể so với xe chạy xăng. Theo Hiệp hội Cứu hỏa và Cứu hộ Quốc tế (CTIF), một vụ cháy pin của xe Tesla tại Mỹ từng cần khoảng 90.000 lít nước trong hơn 40 phút để kiểm soát. Một số ước tính cho thấy lượng nước cần thiết có thể gấp hàng chục lần so với đám cháy xe sử dụng động cơ đốt trong.

Điểm khác biệt khiến cháy xe điện nguy hiểm hơn xe xăng
Trong một số trường hợp, lực lượng cứu hỏa có thể phủ chăn chống cháy để hạn chế oxy tiếp xúc với đám cháy. Tuy nhiên, phương pháp này cũng tiềm ẩn rủi ro do các khí độc sinh ra từ pin có thể tích tụ bên dưới lớp chăn. Nếu lớp chăn bị tháo ra và khí gặp oxy, nguy cơ phát nổ có thể xảy ra.

Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy việc phun nước từ nhiều hướng cùng lúc giúp làm mát pin hiệu quả hơn. Thử nghiệm của Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Quốc gia Mỹ (NFPA) cho thấy khi nâng và nghiêng xe điện để tiếp cận khu vực pin tốt hơn, lực lượng cứu hỏa có thể dập tắt đám cháy trong khoảng 24 phút với hơn 14.500 lít nước.

Dù nhận được nhiều sự chú ý khi xảy ra, các vụ cháy xe điện thực tế vẫn khá hiếm. Báo cáo của cơ quan an toàn Thụy Điển cho thấy trung bình chỉ khoảng 20 vụ cháy xe điện mỗi năm trong giai đoạn 3 năm gần đây, tuy nhiên vẫn thấp hơn nhiều so với hàng nghìn vụ cháy ở xe chạy xăng.

Mặc dù vậy, việc sử dụng tai nghe nhét tai cũng đặt ra những lo ngại về vệ sinh, điều mà người dùng cần đặc biệt chú ý. Tai nghe nhét tai thường được thiết kế để vừa vặn trong tai, nhưng điều này cũng khiến chúng dễ tích tụ bụi bẩn, vi khuẩn và mồ hôi. Do đó, việc vệ sinh tai nghe định kỳ được xem là rất quan trọng.

Trong khi một số người dùng có thói quen vệ sinh tai nghe hàng ngày, các chuyên gia cho rằng đây là việc làm không cần thiết. Thay vào đó, người dùng nên lau sơ qua ít nhất một lần mỗi tuần và thực hiện vệ sinh kỹ lưỡng ít nhất một lần mỗi tháng.

Tần suất vệ sinh tai nghe phụ thuộc vào mức độ sử dụng. Nếu sử dụng tai nghe hàng ngày, đặc biệt là khi tập thể dục, người dùng hãy vệ sinh chúng ít nhất một lần mỗi tuần. Đối với những người sử dụng ở mức độ trung bình, việc vệ sinh một lần mỗi tháng là đủ để ngăn ngừa sự tích tụ bụi bẩn và vi khuẩn.

Cách vệ sinh tai nghe nhét tai
Để vệ sinh tai nghe, người dùng có thể sử dụng khăn lau hoặc dung dịch xịt không chứa cồn. Hãy đầu tư vào bộ dụng cụ vệ sinh thiết bị chuyên dụng hoặc sử dụng tăm bông và bàn chải đánh răng lông mềm để làm sạch các bề mặt. Đặc biệt, hãy chú ý đến lưới loa và micrô, vốn là những nơi dễ tích tụ bụi bẩn. Nếu cần thiết, người dùng có thể sử dụng xà phòng nhẹ pha với nước cất để loại bỏ cặn bẩn.

Đối với tai nghe có dây, đừng quên lau sạch dây cáp bằng khăn mềm. Còn với tai nghe không dây, hãy vệ sinh cả hộp sạc để đảm bảo không có bụi bẩn bám vào các điểm sạc. Sau khi vệ sinh, hãy để các bộ phận khô hoàn toàn trước khi lắp lại vào hộp sạc.

Việc giữ cho tai nghe sạch sẽ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tai của người dùng mà còn nâng cao trải nghiệm âm thanh. Hãy biến việc vệ sinh tai nghe thành một phần trong thói quen hàng ngày để đảm bảo sự an toàn và hiệu suất tối ưu.

Mỗi ngày, hàng trăm triệu người dùng internet thực hiện một nghi thức quen thuộc: giải mã các ô hình ảnh mờ nhòe của reCAPTCHA để đăng nhập tài khoản hoặc gửi biểu mẫu. Chúng ta coi đó là một phiền toái nhỏ để bảo mật, nhưng đằng sau những cú nhấp chuột "vô hại" ấy là một cỗ máy khai thác dữ liệu khổng lồ, nơi nhân loại đang lặng lẽ huấn luyện không công cho các hệ thống xe tự lái của Google.

Từ giấc mơ số hóa tri thức đến công cụ gán nhãn dữ liệu
Câu chuyện bắt đầu vào năm 2000, khi Luis von Ahn, một nhà khoa học máy tính tại Đại học Carnegie Mellon, phát minh ra CAPTCHA để ngăn chặn nạn tin rác. Tuy nhiên, ông sớm nhận ra hàng triệu giờ lao động trí tuệ của con người đang bị lãng phí vào những ký tự vô nghĩa. Năm 2007, reCAPTCHA ra đời với một ý tưởng nhân văn: thay vì gõ linh tinh, người dùng sẽ giúp số hóa các cuốn sách cũ mà phần mềm nhận dạng chữ viết (OCR) không thể đọc được.

Dự án này đã thành công rực rỡ khi giúp số hóa toàn bộ kho lưu trữ của Google Books và 13 triệu bài báo của tờ The New York Times . Năm 2009, Google mua lại reCAPTCHA với giá hàng chục triệu USD. Kể từ đây, sứ mệnh của công cụ này bắt đầu rẽ hướng. Khi kỷ nguyên của sách giấy dần lùi xa, Google đối mặt với một thách thức mới: dữ liệu hình ảnh cho bản đồ và trí tuệ nhân tạo.

Đến khoảng năm 2012, những dòng chữ cong vẹo biến mất, thay thế bằng các lưới ảnh thực tế từ Street View. Người dùng bắt đầu được yêu cầu "chọn tất cả các ô có biển báo đường phố" hoặc "nhận diện cửa hiệu". Về bản chất, Google đã biến hàng tỷ người dùng thành những cộng tác viên gán nhãn dữ liệu (data labeler) quy mô nhất thế giới mà không phải trả một xu tiền lương.

Thương vụ 6 tỷ USD từ những cú nhấp chuột "miễn phí"
Quy mô của hoạt động này lớn đến mức khó tin. Một nghiên cứu năm 2023 từ Đại học California, Irvine (UCI) mang tên "Dazed & Confused" đã chỉ ra rằng, trong hơn 13 năm qua, nhân loại đã tiêu tốn khoảng 819 triệu giờ để giải reCAPTCHA. Nếu tính theo mức lương tối thiểu, giá trị lao động này tương đương ít nhất 6,1 tỷ USD.

Nghiên cứu cũng ước tính giá trị trọn đời của dữ liệu từ các cookie theo dõi mà reCAPTCHA thu thập được có thể lên tới 888 tỷ USD. Những con số này cho thấy reCAPTCHA không chỉ là một công cụ bảo mật đơn thuần; nó là một "trang trại" dữ liệu khổng lồ.

Dữ liệu hình ảnh sau khi được con người xác nhận sẽ chảy trực tiếp vào hệ thống của Google Maps để nhận diện địa chỉ và cấu trúc đô thị. Đáng chú ý hơn, nhiều chuyên gia tin rằng đây chính là nền tảng để huấn luyện Waymo – dự án xe tự lái của Alphabet (công ty mẹ của Google). Dù Google từng phủ nhận việc dữ liệu reCAPTCHA trực tiếp đào tạo Waymo, nhưng sự trùng khớp giữa các vật thể cần nhận diện (đèn giao thông, vạch kẻ đường, người đi bộ) và nhu cầu của xe tự lái là không thể phủ nhận.

Sự đánh đổi giữa bảo mật và quyền riêng tư

Năm 2018, Google tiến thêm một bước với reCAPTCHA v3. Phiên bản này không còn yêu cầu người dùng giải đố, mà âm thầm theo dõi hành vi trong nền. Nó phân tích quỹ đạo chuột, cách cuộn trang và môi trường trình duyệt để đánh giá độ tin cậy của người dùng.

Tuy nhiên, tính hiệu quả của nó đang bị đặt dấu hỏi lớn. Nghiên cứu của UCI phát hiện ra rằng ngay từ năm 2016, các thuật toán đã có thể vượt qua xác thực hình ảnh với độ chính xác 70%, thậm chí là 100% đối với một số loại xác thực khác. Điều này dẫn đến một kết luận sắc bén: reCAPTCHA hiện nay giống một công cụ thu thập dữ liệu và theo dõi người dùng hơn là một lá chắn bảo mật hiệu quả.

Các cơ quan quản lý tại châu Âu đã bắt đầu vào cuộc. Tòa án Liên bang Áo từng phán quyết rằng reCAPTCHA vi phạm quy định GDPR vì truyền dữ liệu người dùng sang Google mà không có sự đồng ý rõ ràng. Tại sao chúng ta phải giúp một công ty trị giá hàng nghìn tỷ USD huấn luyện sản phẩm thương mại của họ chỉ để được quyền truy cập vào tài khoản ngân hàng của chính mình?

Hành trình từ một ý tưởng số hóa sách miễn phí cho nhân loại đến một công cụ huấn luyện AI cho Waymo – doanh nghiệp vừa huy động thêm 16 tỷ USD với định giá 126 tỷ USD vào đầu năm 2026 – là minh chứng rõ nhất cho việc "không có gì là miễn phí trên Internet". Khi bạn nhấn vào ô "Tôi không phải là người máy", bạn thực chất đang khẳng định vai trò của mình trong một dây chuyền sản xuất công nghệ hiện đại: một người lao động không lương, cung cấp tài nguyên quý giá nhất của kỷ nguyên mới – dữ liệu.

Trong nhiều thập kỷ, giới khoa học tin rằng những căn bệnh phá hủy não nghiêm trọng chỉ xuất hiện khi hệ miễn dịch bị suy giảm sâu. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây đã làm lung lay giả định này khi phát hiện rằng một loại virus phổ biến, âm thầm tồn tại trong cơ thể hàng tỷ người, có thể bất ngờ "thức tỉnh" và gây tổn thương não chết người ngay cả ở những người không thuộc nhóm suy giảm miễn dịch điển hình.

Loại virus được nhắc đến là human polyomavirus 2, hay còn gọi là virus JC. Đây là một tác nhân gây bệnh được cho là đã lây nhiễm từ 50 đến 90% dân số toàn cầu. Đáng chú ý, phần lớn những người nhiễm virus này hoàn toàn không có triệu chứng và thậm chí không hề biết mình mang mầm bệnh trong suốt cuộc đời.

Theo các nghiên cứu, virus JC thường xâm nhập cơ thể từ sớm, có thể qua đường tiêu hóa hoặc amidan, sau đó tồn tại ở trạng thái "ngủ yên". Trong giai đoạn này, nó không gây ra bất kỳ dấu hiệu bệnh lý nào và được gọi là dạng nguyên thủy. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm hoi, virus có thể biến đổi, tái cấu trúc vật liệu di truyền và chuyển sang dạng gây bệnh nguy hiểm.

Khi đó, nó gây ra một căn bệnh có tên bệnh não chất trắng đa ổ tiến triển, viết tắt là PML. Đây là một trong những bệnh lý thần kinh nghiêm trọng nhất, khi virus tấn công trực tiếp vào não, phá hủy các tế bào tạo nên bao myelin - lớp bảo vệ quan trọng của sợi thần kinh. Hậu quả là hệ thần kinh bị rối loạn nghiêm trọng, dẫn đến suy giảm chức năng và chết tế bào.

Biểu hiện của PML rất đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh khác như đột quỵ hay đa xơ cứng. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc nói, suy giảm thị lực, rối loạn vận động hoặc thậm chí co giật. Việc chẩn đoán thường dựa vào hình ảnh tổn thương đặc trưng trên não kết hợp với việc phát hiện DNA virus trong dịch não tủy.

Lịch sử ghi nhận PML lần đầu vào năm 1958 ở một bệnh nhân ung thư. Trong nhiều năm, bệnh được xem là cực kỳ hiếm gặp. Tuy nhiên, đến những năm 1980, khi đại dịch HIV/AIDS bùng phát, PML trở thành một trong những bệnh đặc trưng, với tỷ lệ mắc lên tới 2-5% ở bệnh nhân HIV trong giai đoạn đầu. Khi đó, gần như tất cả các trường hợp đều dẫn đến tử vong.

Sự ra đời của liệu pháp kháng retrovirus mạnh vào năm 1996 đã giúp thay đổi cục diện. Số ca PML giảm đáng kể và bệnh không còn đồng nghĩa với án tử tuyệt đối, dù những người sống sót thường phải đối mặt với các di chứng nặng nề.

Trong suốt thời gian dài, PML được xem là hệ quả của tình trạng suy giảm miễn dịch nghiêm trọng. Tuy nhiên, một báo cáo ca bệnh mới đăng trên Annals of Internal Medicine đã đặt ra một khả năng đáng lo ngại hơn.