DS. Nguyễn Thu cho biết, trong những năm gần đây, nước chanh nghệ trở thành thức uống quen thuộc trong nhiều chế độ chăm sóc sức khỏe tự nhiên. Thức uống này thường được pha từ nước ấm, nước cốt chanh tươi và một lượng nhỏ bột nghệ. Một số người còn thêm gừng, tiêu đen hoặc mật ong để tăng hương vị.

Chanh cung cấp vitamin C và các hợp chất flavonoid có đặc tính chống oxy hóa. Nghệ chứa curcumin – hoạt chất được nghiên cứu rộng rãi nhờ khả năng chống viêm và chống oxy hóa. Khi sử dụng với lượng vừa phải, nước chanh nghệ có thể bổ sung một số hợp chất sinh học có lợi cho cơ thể.

Tuy nhiên, bất kỳ loại thực phẩm hay đồ uống nào nếu dùng không phù hợp cũng có thể gây tác động bất lợi. Với nước chanh nghệ, một số nguy cơ sức khỏe có thể xảy ra khi uống thường xuyên hoặc sử dụng không đúng cách.

Những người không nên uống nước chanh nghệ buổi sáng

Dưới đây là những người không nên uống nước chanh nghệ:

Người bị bệnh dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản

Đối với những người bị viêm dạ dày, loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản, axit trong chanh có thể làm tăng cảm giác nóng rát, đau thượng vị hoặc ợ chua. Vì vậy, nhóm này nên hạn chế uống nước chanh nghệ khi bụng đói hoặc nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Người đang dùng thuốc chống đông máu

Curcumin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi kết hợp với các thuốc chống đông máu như aspirin hoặc warfarin. Do đó, những người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc có rối loạn đông máu cần thận trọng khi dùng nghệ thường xuyên trong thực phẩm hoặc đồ uống.

Người mắc bệnh túi mật

Một số nghiên cứu cho thấy nghệ có thể kích thích tiết mật. Điều này có thể gây khó chịu ở những người bị sỏi mật hoặc bệnh túi mật. Vì vậy, người mắc các bệnh lý liên quan đến túi mật nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng nghệ thường xuyên.

Người có dạ dày nhạy cảm

Một số người có thể bị buồn nôn, đầy bụng hoặc khó chịu khi uống nước chanh nghệ, đặc biệt khi uống lúc đói. Trong trường hợp này, nên giảm lượng chanh hoặc uống sau bữa ăn nhẹ.

Nước chanh pha nghệ tốt cho gan, thận khi uống vào buổi sáng

Báo Lao động dẫn nguồn trang NIH & WJG pha 2 hỗn hợp trên đúng cách là hòa tan 1/2 quả chanh vắt lấy nước, 1/2 muỗng cà phê bột nghệ nguyên chất trong 200ml nước ấm (khoảng 40–50°C).

Nên uống vào buổi sáng khi bụng còn đói để tăng khả năng hấp thu. Có thể thêm một chút mật ong nguyên chất để dễ uống và tăng cường tác dụng kháng khuẩn.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nghệ có thể gây kích ứng dạ dày nếu dùng quá liều. Cũng không nên thay thế điều trị y tế bằng các biện pháp dân gian. Người có tiền sử sỏi mật hoặc đang dùng thuốc chống đông nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Nước chanh pha nghệ có thể là một hỗn hợp hỗ trợ tốt cho gan và thận khi dùng đúng cách, đúng liều lượng và kết hợp cùng lối sống lành mạnh.

Theo ông, thực phẩm có thể giống như một loại “thuốc”. Nếu lựa chọn đúng, nó giúp cải thiện chuyển hóa, giảm viêm, hỗ trợ giảm cân và kéo dài tuổi thọ. Nhưng nếu ăn sai, chính “loại thuốc” đó lại có thể gây béo phì, tiểu đường, viêm mạn tính và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Ông cảnh báo rằng một số loại thực phẩm còn có khả năng kích hoạt hệ thống phần thưởng trong não, khiến con người cảm thấy hưng phấn bất thường và dễ hình thành thói quen ăn uống gây nghiện. Khi thói quen này kéo dài, nó không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn định hình cả lối sống không lành mạnh.

Không phải calo quyết định tất cả

Trong cuốn sách mới How to Eat (And Still Lose Weight) , bác sĩ Jenkinson cho rằng calo chỉ là yếu tố thứ cấp. Điều thực sự quan trọng là tín hiệu sinh học mà thực phẩm gửi đến cơ thể và não bộ.

Các thành phần trong thực phẩm có thể hoạt động giống như tín hiệu hóa học, khiến cơ thể phản ứng theo những cách khác nhau, tương tự như khi dùng thuốc. Vì vậy, nếu xem thực phẩm theo hai nhóm “có lợi” và “độc hại”, mọi người sẽ dễ dàng xây dựng chế độ ăn lành mạnh hơn mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào ý chí.

Theo ông, khi hiểu rõ cách thực phẩm tác động đến cơ thể, con người sẽ tự nhiên có xu hướng thèm những món ăn tốt cho sức khỏe thay vì các loại thực phẩm gây hại.
4 loại thực phẩm bác sĩ khuyên nên hạn chế

- Thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế

Bác sĩ Jenkinson cho biết leptin - hormone do tế bào mỡ tiết ra - đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa cân nặng, vì nó giúp tăng chuyển hóa và giảm cảm giác thèm ăn.

Tuy nhiên, ở người béo phì, tình trạng viêm trong cơ thể có thể khiến leptin mất tác dụng, gây ra hiện tượng kháng leptin, dẫn đến tăng cân.

Những thực phẩm chứa nhiều đường và tinh bột tinh chế như bánh ngọt, mì pasta hay bánh mì trắng được ông gọi là “kẻ phá vỡ leptin”, vì chúng làm gián đoạn tín hiệu leptin và thúc đẩy tăng cân.

- Nước ngọt có đường

Fructose là loại đường tự nhiên có trong trái cây và mật ong, nhưng hiện nay nó thường được bổ sung nhiều trong thực phẩm chế biến và nước ngọt.

Theo bác sĩ Jenkinson, nếu tiêu thụ lượng fructose lớn, cơ thể có thể kích hoạt một cơ chế sinh học cổ xưa khiến tế bào gửi tín hiệu tăng cân.

Trong điều kiện tự nhiên, phản ứng này hiếm khi xảy ra. Nhưng trong chế độ ăn hiện đại, nơi nhiều thực phẩm chứa hàm lượng fructose cao, “công tắc fructose” này có thể bị bật lên thường xuyên, từ đó thúc đẩy tích trữ năng lượng và tăng cân.

- Đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn

Đồ ăn chế biến sẵn thường được thiết kế để tạo cảm giác ngon miệng và thỏa mãn mạnh mẽ, khiến não bộ dễ “nghiện” và ưu tiên chúng hơn các thực phẩm tự nhiên.

Theo bác sĩ Jenkinson, nhiều loại thực phẩm này chứa dầu thực vật công nghiệp như dầu hướng dương, dầu cải hay dầu hạt cải. Những loại dầu này có hàm lượng omega-6 rất cao, có thể phá vỡ sự cân bằng với omega-3 - loại chất béo có lợi cho sức khỏe.

Khi omega-6 quá nhiều, nó có thể làm rối loạn tín hiệu insulin, khiến cơ thể cần nhiều insulin hơn, tạo hiệu ứng tương tự như tiêu thụ quá nhiều đường. Ngoài ra, lượng omega-6 dư thừa còn có thể kích hoạt phản ứng viêm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính.

Những thực phẩm thường chứa nhiều chất béo dạng này bao gồm đồ ăn nhanh, khoai tây chiên, thực phẩm đóng gói lâu ngày và các món chiên bằng dầu thực vật.

- Thực phẩm chứa phụ gia nhân tạo

Theo bác sĩ Jenkinson, phần lớn chất tạo màu, tạo hương, chất nhũ hóa và phụ gia thực phẩm thực chất không phải là thực phẩm tự nhiên mà là các hợp chất hóa học được tạo ra trong phòng thí nghiệm.

Một số nghiên cứu cho thấy chúng có thể liên quan đến viêm, dị ứng nặng và thậm chí tăng nguy cơ ung thư. Vì vậy, ông khuyến cáo nên hạn chế tối đa các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều phụ gia.

Những thực phẩm nên ăn nhiều hơn

- Cá

Cá giàu axit béo omega-3, có tác dụng chống viêm và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Theo bác sĩ Jenkinson, chế độ ăn nhiều cá như ở Nhật Bản có thể góp phần giúp người dân nơi đây duy trì sức khỏe tốt và tuổi thọ cao.

- Lòng trắng trứng

Lòng trắng trứng là nguồn protein chất lượng cao nhưng chứa rất ít chất béo, giúp bổ sung dinh dưỡng mà không làm tăng lượng omega-6 như trong lòng đỏ trứng.

- Ngũ cốc và hạt lành mạnh

Nếu đang muốn giảm cân, nên hạn chế tinh bột từ cơm trắng, khoai tây và bánh mì trắng. Thay vào đó, các loại đậu, đậu lăng, quinoa (hạt diêm mạch) hoặc kiều mạch sẽ tốt hơn vì ít gây tăng đột ngột insulin.

- Rau xanh

Các loại rau tươi, đặc biệt là rau lá xanh và rau có màu sắc đậm, chứa nhiều phytochemical (hợp chất thực vật sinh học) và chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Theo bác sĩ Jenkinson, nếu phần lớn lượng carbohydrate đến từ rau, hormone kiểm soát cân nặng trong cơ thể sẽ hoạt động ổn định hơn, giúp hạn chế tăng cân.

- Các loại quả mọng

Dâu, việt quất và các loại quả mọng khác chứa nhiều hợp chất thực vật có lợi nhưng hàm lượng fructose thấp, nên ít kích hoạt cơ chế tích trữ năng lượng trong cơ thể.

- Chất béo bão hòa tự nhiên

Theo ông, các nghiên cứu gần đây cho thấy thịt đỏ từ động vật ăn cỏ, bơ và sữa chua có thể là nguồn chất béo tự nhiên tốt cho sức khỏe.

Ngược lại, dầu cọ nên hạn chế vì có liên quan đến nguy cơ bệnh tim.

- Gia vị tự nhiên

Các loại gia vị và thảo mộc tự nhiên không chỉ giúp món ăn ngon hơn mà còn cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và hợp chất chống viêm.

Nếu không mắc bệnh tăng huyết áp, việc sử dụng một lượng muối vừa phải để nêm nếm thực phẩm như thịt hoặc cá cũng có thể giúp món ăn đậm đà và hấp dẫn hơn, từ đó khuyến khích thói quen nấu ăn tại nhà - yếu tố quan trọng để duy trì chế độ ăn lành mạnh lâu dài.

Nguồn và ảnh: The Mirror

BS. Nguyễn Yên Thao cho biết, nước đậu đen chứa các dưỡng chất như protein, chất xơ, chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất, có thể dùng để nấu ăn hoặc thưởng thức như một thức uống bổ dưỡng. Màu sẫm của nước đậu đen đến từ sắc tố anthocyanin được chiết xuất từ đậu đen trong quá trình nấu.

Ngoài ra, nước đậu đen rang là thức uống hoàn toàn không chứa caffeine, thích hợp để thưởng thức vào mọi thời điểm, kể cả là buổi tối.

Dưới đây là những tác dụng của nước đậu đen với sức khỏe:

Giúp xương khoẻ mạnh

Báo Lao động dẫn nguồn trang Medical News Today cho biết, canxi và phốt pho là hai khoáng chất rất quan trọng trong việc hình thành nên cấu trúc xương; trong khi sắt và kẽm lại đóng vai trò duy trì sức mạnh và độ đàn hồi cho xương khớp. Điều thú vị là mọi thành phần vừa nêu đều có mặt trong đậu đen.

Do vậy, nếu muốn phòng ngừa các bệnh lý về xương khớp và giữ cho xương chắc khỏe, bạn nên duy trì thói quen dùng nước đậu đen rang.

Nước đỗ đen rang rất tốt cho sức khỏe

Giúp hạ huyết áp

Duy trì lượng natri thấp là điều cần thiết để giữ huyết áp ở mức bình thường. Đậu đen xanh lòng là ứng cử viên sáng giá cho tiêu chí này. Loại thực phẩm này có hàm lượng natri thấp và chứa kali, canxi và magiê, giúp giảm huyết áp một cách tự nhiên.

Bảo vệ sức khỏe tim mạch

Đậu đen còn có tính kháng viêm và chứa thành phần vitamin nhóm B phức hợp cao, giúp cho mạch máu được tăng thêm sức khỏe, làm giảm lượng cholesterol xấu và triglyceride trong cơ thể, hỗ trợ cho những người đang mắc bệnh tim được khỏe mạnh hơn.

Hỗ trợ tiêu hoá

Do có hàm lượng chất xơ nên đậu đen giúp thực phẩm di chuyển dễ dàng hơn thông qua quá trình tiêu hóa, giảm các vấn đề về tiêu hóa như ợ nóng, táo bón.

Hỗ trợ giảm cân

Đậu đen giàu chất xơ nên làm tăng cảm giác no sau khi ăn và giảm cảm giác thèm ăn, khiến bạn no lâu hơn, do đó làm giảm lượng calo tổng thể. Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ từng chỉ ra rằng việc tăng tiêu thụ thực phẩm thực vật như đậu đen làm giảm nguy cơ béo phì, tiểu đường, bệnh tim.

Làm đẹp da

Đậu đen có 10 loại axit amin thiết yếu có trong đậu đen đóng vai trò thiết yếu trong quá trình sản sinh collagen. Do đó, uống nước đậu đen có thể giúp bạn duy trì làn da mịn màng, ngăn ngừa lão hóa.

Theo BSCKI. Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM (cơ sở 3), ngải cứu là vị thuốc quen thuộc trong Đông y. Lá ngải cứu phơi khô được gọi là ngải diệp, khi tán thành bột mịn gọi là ngải nhung. Đây là loại cây dễ trồng, có thể thu hoạch quanh năm, vừa được dùng làm thực phẩm, nước uống vừa làm thuốc.

Theo Đông y, ngải cứu có vị cay đắng, tính ấm và mùi thơm đặc trưng. Dược liệu này có tác dụng tán hàn thấp, làm ấm kinh lạc, điều hòa khí huyết và cầm máu. Ngải cứu thường được dùng trong các trường hợp đau bụng do lạnh, chảy máu cam, động thai, kinh nguyệt không đều và đau nhức xương khớp do phong hàn.

Mặc dù là cây thuốc tương đối lành tính, khi sử dụng tại nhà người dân vẫn cần lưu ý dùng đúng cách để tránh tác dụng không mong muốn, bác sĩ Như Thủy lưu ý.

Một trong những cách đơn giản để tận dụng tác dụng giảm đau của ngải cứu chính là làm túi chườm nóng. Người dùng chuẩn bị khoảng 400g ngải cứu tươi và hai nắm muối hột. Ngải cứu rửa sạch, để ráo, cắt khúc rồi rang nóng cùng muối hột. Sau đó cho hỗn hợp vào khăn mềm, bọc kín và chườm lên vùng khớp đau cho đến khi nguội.

Bác sĩ Như Thủy cho hay, phương pháp này có thể thực hiện 2–3 lần mỗi ngày. Khi túi chườm nguội, có thể rang lại hoặc quay lò vi sóng để tái sử dụng. Để tăng hiệu quả làm ấm, có thể bổ sung thêm khoảng 400g gừng già rửa sạch, xắt sợi và rang chung với ngải cứu và muối.

Tuy nhiên, người dùng cần chú ý không để túi chườm quá nóng để tránh bỏng da. Nên lót thêm một lớp vải mỏng khi chườm và không áp dụng nếu vùng khớp đang sưng nóng, viêm hoặc có vết thương hở.
Nước ngâm hoặc tắm từ ngải cứu

Một trong những tác dụng khác của ngải cứu là dùng để nấu nước ngâm khớp hoặc ngâm chân. Nguyên liệu gồm 400g ngải cứu tươi, 300g gừng già đập dập, 4 cây sả và khoảng 1,5–2 lít nước.

Các nguyên liệu được đun sôi trong khoảng 10 phút, sau đó tắt bếp và hãm thêm khoảng 20 phút rồi lọc bỏ bã. Nước này có thể dùng để ngâm khớp đau, ngâm chân hoặc pha thêm nước để tắm.

Theo bác sĩ Như Thủy, nước ngải cứu kết hợp gừng và sả có tác dụng hành khí, tán phong hàn, giúp giảm đau, thư giãn cơ thể và hỗ trợ giấc ngủ.

Ngoài ra, nước ngải cứu còn có thể dùng để xông giúp giảm đau đầu. Khi xông, tăng gấp đôi lượng nguyên liệu và thêm một nắm lá bạc hà, đun sôi khoảng 15 phút rồi xông trong khoảng 20 phút.

Tuy nhiên, người dùng chỉ nên ngâm tối đa hai lần mỗi ngày, xông một lần mỗi ngày và tránh tắm quá muộn trong ngày, tốt nhất trước 19h. Cũng cần lưu ý nhiệt độ nước để tránh gây bỏng, bác sĩ Như Thủy cho biết.

Bên cạnh việc chườm và ngâm, ngải cứu còn có thể chế biến thành các món ăn giúp hỗ trợ người bị đau xương khớp mạn tính, đặc biệt là những trường hợp đau tăng khi thời tiết thay đổi.

Một số món ăn phổ biến như trứng gà chiên ngải cứu, cháo hạt sen ngải cứu, canh ngải cứu thịt bằm hay gà hầm ngải cứu. Những món ăn này giúp làm ấm cơ thể, bổ sung dinh dưỡng và hỗ trợ giảm đau.

Tuy nhiên, người có mỡ máu cao không nên ăn trứng gà chiên ngải cứu quá hai lần mỗi tuần, bác sĩ Như Thủy lưu ý.

Các nghiên cứu y học gần đây cho thấy, bên cạnh muối, còn có nhiều yếu tố khác âm thầm tác động đến huyết áp mà chúng ta thường bỏ qua trong sinh hoạt hằng ngày. Các chuyên gia cảnh báo rằng huyết áp tăng kéo dài có thể làm tổn thương hệ mạch máu và làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ. Vì vậy, việc phát hiện sớm và kiểm soát huyết áp ổn định có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa bệnh tim mạch.

Một nghiên cứu công bố tháng 11/2025 trên tạp chí Education and Health Promotion chỉ ra 3 yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ với nguy cơ tăng huyết áp.

Ngủ không đủ hoặc ngủ kém chất lượng

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với hệ tim mạch. Theo nghiên cứu, những người mắc tăng huyết áp thường có điểm đánh giá chất lượng giấc ngủ kém cao gấp đôi so với người bình thường.

Không chỉ mất ngủ hoàn toàn, những biểu hiện như ngủ chập chờn, thường xuyên thức giấc ban đêm, cảm giác mệt mỏi vào ban ngày hoặc rối loạn giấc ngủ mức độ nhẹ đều có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

Các nhà nghiên cứu cho biết, những người có chất lượng giấc ngủ kém có nguy cơ phát triển tăng huyết áp cao hơn khoảng 24% so với người ngủ đủ và ngủ sâu.

Ít vận động

Ít vận động từ lâu đã được xem là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý tim mạch, trong đó có tăng huyết áp. Nghiên cứu cho thấy khi giấc ngủ kém kết hợp với lối sống ít vận động, nguy cơ tăng huyết áp có thể tăng từ 21% đến 38%.

Lối sống ít vận động tại khiến độ đàn hồi của mạch máu giảm, đồng thời làm chậm quá trình tuần hoàn trong máu. Điều này có thể khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.

Ngược lại, vận động thể chất có thể phần nào bù đắp tác động tiêu cực của giấc ngủ kém. Những người duy trì thói quen tập luyện thường xuyên dù ngủ không thật sự tốt vẫn chỉ tăng khoảng 4% nguy cơ tăng huyết áp.

Các chuyên gia cho rằng chỉ cần đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày, làm việc nhà hoặc lao động nhẹ cũng có thể giúp cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.

Cân nặng không cân đối

Nhiều người nghĩ rằng chỉ những người béo phì mới dễ mắc tăng huyết áp. Tuy nhiên kết quả nghiên cứu cho thấy nhận định này chưa hoàn toàn chính xác.

Ở những người ngủ kém, dù thừa cân, béo phì hay thậm chí thiếu cân (chỉ số BMI thấp) thì nguy cơ tăng huyết áp đều tăng khoảng 22–24%. Điều này cho thấy duy trì cân nặng hợp lý và ổn định là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Làm thế nào để kiểm soát huyết áp hiệu quả

Các chuyên gia cho rằng kiểm soát huyết áp hiệu quả cần dựa trên 3 yếu tố nền tảng: chế độ ăn, vận động và giấc ngủ.

Chế độ ăn hợp lý

Kiểm soát huyết áp không chỉ là giảm muối mà còn cần chú ý đến loại thực phẩm ăn hàng ngày. Một nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí Scientific Reports cho thấy việc thay thế một phần gạo trắng và bột mì tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, lúa mì nguyên cám có thể giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp.

Các thực phẩm tự nhiên như cà chua, trứng, các sản phẩm từ đậu nành cũng được cho là có lợi cho việc kiểm soát huyết áp nếu sử dụng hợp lý trong khẩu phần ăn.

Tăng cường vận động

Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì 150-300 phút vận động aerobic mỗi tuần, như đi bộ nhanh, chạy bộ hoặc bơi lội. Một nghiên cứu đăng trên British Journal of Sports Medicine năm 2023 cho thấy tập thể dục có hiệu quả đáng kể trong việc hạ huyết áp.

Duy trì giấc ngủ ổn định

Nghiên cứu công bố năm 2025 trên tạp chí Progress in Sleep cho thấy việc đi ngủ đúng giờ mỗi ngày có thể giúp cải thiện huyết áp. Khoảng thời gian được cho là lý tưởng để đi ngủ là từ 22h đến 23h, khi đó nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở mức thấp nhất.

Theo Toutiao

Một nghiên cứu mới từ Đại học Helsinki (Phần Lan) dựa trên hơn 14.800 phụ nữ cho thấy tuổi mà họ sinh con cũng như số đứa trẻ họ sinh ra trong đời có liên quan đáng kể đến tuổi thọ và tốc độ lão hóa sinh học.

Viết trên tạp chí khoa học Nature Communications, nhóm tác giả cho biết nghiên cứu mới này cho thấy việc sinh quá nhiều con hay không sinh con đều liên quan đến tuổi thọ ngắn hơn và tốc độ lão hóa sinh học nhanh hơn.

Ngược lại, những người có số lượng con trung bình thường có sức khỏe sinh học tốt nhất.

Hơn 14.800 người tham gia nghiên cứu đều thuộc về các cặp song sinh, giúp đối chiếu chi tiết sự khác biệt. Họ được chia thành 7 nhóm dựa trên số con họ có trong đời. Tuổi của họ khi sinh mỗi đứa trẻ cũng được thống kê.

Bên cạnh đó, một nhóm nhỏ trong số đó gồm 1.054 người được kiểm tra chuyên sâu các dấu ấn biểu hiện gene để xác định độ tuổi sinh học thực tế.

Kết quả cho thấy những người sinh từ 2-3 con và trong độ tuổi từ 24-38 sẽ có tốc độ lão hóa sinh học chậm nhất và tuổi thọ cao nhất.

Trong khi đó, những người không sinh con hoặc có từ 6 - 7 con trở lên có nguy cơ tử vong sớm và tốc độ lão hóa cao nhất.

Các tác giả cho rằng việc sinh nhiều con làm ảnh hưởng đến sức khỏe chủ yếu là do cơ thể con người có nguồn lực hạn chế; khi dồn quá nhiều năng lượng cho việc sinh sản, các cơ chế tự sửa chữa và bảo trì tế bào sẽ bị bỏ qua, dẫn đến lão hóa nhanh.

Còn đối với người không sinh con, có 2 lý do. Thứ nhất là do họ có vấn đề sức khỏe nên mới không thể sinh con và chính vấn đề sức khỏe đó tác động đến tuổi thọ, tuổi sinh học. Thứ hai, người khỏe mạnh không sinh con sẽ không nhận được một số thay đổi nội tiết tố có lợi khi mang thai và cho con bú, đã được chứng minh trước đó.

Qua đó, nhóm tác giả kết luận rằng các lựa chọn trong lịch sử đời sống (như việc sinh con) sẽ để lại dấu ấn sinh học vĩnh viễn, có thể đo lường được từ rất sớm trước khi con người già đi.

Kết quả này đem lại dữ liệu thú vị hỗ trợ phát triển các chiến lược sức khỏe cộng đồng và nghiên cứu sâu hơn về cơ chế sinh học của sự lão hóa.

Việc sinh quá nhiều con (vượt mức trung bình) hoặc không sinh con đều có liên quan đến tuổi thọ ngắn hơn và tốc độ lão hóa sinh học nhanh hơn. Ngược lại, những người có số lượng con trung bình thường có sức khỏe sinh học tốt nhất.

Khi cuộc chiến với Iran ngày càng leo thang, các “động mạch năng lượng” của thế giới đang bị siết chặt. Mỗi ngày eo biển Hormuz đóng cửa không chỉ khiến nỗi đau kinh tế tăng gấp đôi, mà còn nhân lên theo cấp số nhân.

Vì vậy, chính quyền Tổng thống Trump đang cố gắng giải quyết cuộc khủng hoảng dầu mỏ trên nhiều mặt trận: gấp rút tổ chức một chiến dịch quân sự phức tạp để khơi thông lại dòng tàu chở dầu đi qua eo biển, đồng thời tìm cách hạ nhiệt giá cả bằng các biện pháp thị trường. Chính quyền cũng phát động một chiến dịch truyền thông nhằm trấn an công chúng rằng việc giá xăng tăng chỉ là tạm thời.

Tuy nhiên, bên trong Bộ Quốc phòng Mỹ và Nhà Trắng, các phép tính đang trở nên phức tạp. Giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng. Tình trạng thiếu dầu lưu thông trên thị trường toàn cầu đã khiến sản xuất chậm lại đáng kể, và đang nhanh chóng tiến tới thời điểm các nhà sản xuất lớn buộc phải ngừng khai thác hoàn toàn do hạn chế về lưu trữ.

Kuwait, Iraq và UAE đang phải đóng các giếng dầu khi bể chứa tràn đầy. Khi những giếng này ngừng hoạt động, chúng không thể đơn giản bật lại ngay lập tức, tạo ra khoảng trống lớn trong nguồn cung, có thể gây hiệu ứng dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu.

Một cựu quan chức cấp cao trong chính quyền nói với CNN : “Nếu điều kiện thị trường như thế này kéo dài hoặc tệ hơn, chúng ta sẽ buộc phải xem xét lại quy mô và phạm vi của chiến dịch. Cần có một giải pháp ngắn hạn khẩn cấp, và Nhà Trắng hiểu rõ điều đó”.

Theo các lãnh đạo ngành dầu mỏ, chuyên gia phân tích thị trường và giới ngoại giao, giải pháp tức thời duy nhất cho cuộc khủng hoảng đang leo thang này là Hải quân Mỹ triển khai chiến dịch hộ tống - điều mà ông Trump hứa từ tuần trước.

“Vấn đề này đang được quân đội nghiên cứu rất kỹ và thảo luận liên tục. Đã có nhiều tiến triển trong việc xây dựng kế hoạch có thể thực hiện đúng những gì tổng thống đề xuất”, một quan chức cấp cao của chính quyền cho biết.

Một số người nắm được tình hình cho biết, các cuộc thảo luận nội bộ về thời điểm và điều kiện triển khai chiến dịch hộ tống đã trở thành vấn đề trọng tâm của chính quyền suốt tuần qua. Các cuộc cân nhắc căng thẳng chủ yếu tập trung vào việc phân tích rủi ro khi đưa tàu hải quân Mỹ vào một khu vực đang có xung đột.

“Thung lũng tử thần”

Một nguồn tin mô tả tình trạng hiện tại của eo biển là “thung lũng tử thần”.

Dù nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã sẵn sàng, việc thực hiện chiến dịch vẫn vô cùng nguy hiểm. Hiện có 2 lực lượng của Iran đang kiểm soát eo biển, gồm Hải quân và Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Lực lượng này có khả năng triển khai một “chuỗi thử thách chết chóc”, gồm các tàu rải mìn, xuồng cảm tử chở đầy chất nổ và các bệ phóng tên lửa đặt trên bờ.

Hiện tại, các tàu Mỹ đang tránh những điểm nghẽn nguy hiểm nhất trong eo biển nhưng vẫn hỗ trợ các hoạt động của Mỹ tại Iran. Nếu nhận nhiệm vụ hộ tống, hải quân Mỹ sẽ phải đưa tàu vào vùng nguy hiểm để bảo vệ tàu chở dầu, dù điều này không mang lại lợi thế chiến lược rõ ràng cho cuộc chiến.

Tình báo Mỹ nhận thấy rằng Iran đang dùng đòn tâm lý: không tấn công tàu khi đi vào Vịnh, mà có thể tấn công khi tàu rời đi, lúc đã chở đầy hàng.

Giới phân tích tin rằng Iran sẽ ưu tiên tấn công tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trước, vì những tàu này có thể “nổ như quả bom Beirut”, sau đó là tàu chở dầu, để tối đa hóa hỗn loạn kinh tế và môi trường.

Ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, nhấn mạnh lập trường của Iran trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 9/3: “Khó có thể đạt được an ninh ở eo biển Hormuz giữa những ngọn lửa chiến tranh mà Mỹ và Israel châm ngòi trong khu vực”.

Bài viết phản hồi bình luận của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về việc thành lập lực lượng hộ tống tàu biển để khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển.

Trong động thái thực dụng nhưng nhạy cảm về chính trị, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Mỹ sẵn sàng “gỡ bỏ trừng phạt” hàng trăm triệu thùng dầu Nga đang mắc kẹt trên biển, để tăng nguồn cung vào thị trường ngay lập tức.

Chính quyền Mỹ cũng nói về việc tăng sản lượng khai thác dầu mỏ ở Venezuela, sau khi Washington triển khai chiến dịch đột kích để thay đổi lãnh đạo nước này.

Đối với ông Trump, cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn là sự sống còn đối với sinh mệnh chính trị của ông và đảng Cộng hòa. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang tới gần, giá xăng tăng vọt có thể gây tổn thất lớn mà không lời hùng biện nào có thể che đậy.

Trong khi chính quyền quyết định giữ nguyên kho dự trữ chiến lược, giới lãnh đạo ngành năng lượng chia sẻ một nhận định: con đường duy nhất để thoát khỏi khủng hoảng là mở lại eo biển Hormuz.

Cho đến khi Hải quân Mỹ có thể đảm bảo rằng các tàu chở dầu sẽ không trở thành những “giàn hỏa thiêu nổi”, nền kinh tế toàn cầu vẫn bị tuyến đường biển rộng 21 dặm này chi phối.

Sâu bên dưới những con phố cổ kính của khu tài chính sầm uất tại London, có một mê cung ngầm khổng lồ gồm 8 hầm vàng, đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế toàn cầu.

Đó chính là hầm vàng của Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of England - BoE), nơi lưu trữ vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ đứng sau Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York.

Bên trong những căn phòng kiên cố được bao bọc bởi các bức tường bê tông dày đặc, khoảng 400.000 thỏi vàng đang nằm tĩnh lặng, tạo nên nền tảng vững chắc cho sự ổn định tài chính quốc tế.

Nguồn gốc của kho báu khổng lồ

Dù tọa lạc tại London, nhưng phần lớn số vàng trong hầm không thuộc sở hữu của riêng Vương quốc Anh. Trên thực tế, dự trữ quốc gia của Anh chỉ chiếm một phần nhỏ trong số này.

Ngân hàng Trung ương Anh hiện quản lý khoảng 6% dự trữ vàng thế giới thay mặt cho Bộ Tài chính Anh (HM Treasury). Phần lớn số vàng thuộc sở hữu của 60 ngân hàng trung ương và một số công ty thương mại được lựa chọn trên toàn cầu. Vì London là trung tâm giao dịch vàng vật chất của thế giới, nhiều chính phủ ưu tiên lưu trữ vàng tại đây để thuận tiện cho việc tiếp cận và giao dịch nhanh chóng.

Đáng chú ý, Ngân hàng Trung ương Anh đóng vai trò là "người quản thác" chính cho các ngân hàng trung ương, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp khắp năm châu. Riêng đối với BoE, họ thực tế chỉ sở hữu vỏn vẹn hai thỏi vàng, hiện đang được trưng bày tại bảo tàng ở tầng trên.

Bằng cách ký gửi tài sản tại London, các quốc gia được cung cấp một "vịnh tránh bão" an toàn, cho phép chuyển nhượng quyền sở hữu một cách nhanh chóng. Mô hình này giúp duy trì tính thanh khoản cho thị trường vàng London, giúp các quốc gia quản lý dự trữ hiệu quả mà không phải đối mặt với những rủi ro và phiền toái khi vận chuyển khối lượng vàng khổng lồ qua biên giới.

Mỗi thỏi vàng tại đây đều nặng khoảng 12 kg. Với mức giá hiện tại, mỗi thỏi vàng có giá trị khoảng 2 triệu USD, cao hơn cả giá trung bình của một căn nhà tại Anh, theo BBC. Tổng giá trị số vàng trong kho ước tính lên đến 800 tỷ USD.

Diện mạo của mỗi thỏi vàng có sự khác biệt tinh tế tùy thuộc vào nơi chúng được tinh luyện. Có những thỏi được đúc cạnh vát nghiêng để dễ cầm nắm, trong khi số khác lại có hình dáng tròn trịa như một ổ bánh mì. Không gian bên trong hầm hoàn toàn không có mùi (vì kim loại không mùi) và tuyệt đối yên tĩnh nhờ những bức tường bê tông cực dày.

Kiến trúc kiên cố và mê cung bảo mật

Thiết kế vật lý của kho chứa tương xứng với trách nhiệm nặng nề mà nó gánh vác. Được xây dựng từ thập niên 1930, hệ thống hầm này ăn sâu vào lớp đất sét của London và trải rộng trên một diện tích tương đương với nhiều sân bóng đá cộng lại.

Hệ thống hầm vàng của BoE được xây dựng trong Thế chiến II, khi toàn bộ vàng của Anh được bí mật chuyển sang Canada để bảo toàn lực lượng, một trong những hầm chứa này đã được sử dụng làm căng tin cho nhân viên Ngân hàng. Ngày nay, trên tường vẫn còn dán những tờ quảng cáo cũ của hãng tàu P&O thời đó. Đến những năm 1940, nơi này tiếp tục trở thành hầm trú ẩn bom đạn.

Dù là một ngân hàng trung ương hiện đại, BoE vẫn duy trì những phương thức bảo mật thủ công đầy kinh điển. Để mở cửa hầm, người ta vẫn phải sử dụng những chiếc chìa khóa dài tới gần 1 mét. Các chuyên gia tin rằng việc chỉ dựa vào truy cập điện tử có thể dễ bị lạm dụng hơn. Tất nhiên, quy trình vẫn kết hợp công nghệ hiện đại: nhân viên phải đọc mật khẩu vào micro để máy tính đối chiếu với mẫu giọng nói đã lưu.

Cấu trúc của hầm được tính toán kỹ lưỡng để chịu đựng áp lực khủng khiếp từ trọng lượng của hàng trăm nghìn thỏi vàng. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, vàng được xếp cẩn thận trên các pallet (đế lót) chịu lực với giới hạn độ cao nghiêm ngặt, nhằm tránh gây ra bất kỳ sự sụt lún nào cho tòa nhà.

Một thách thức kỹ thuật lớn đối với London là địa chất. Vì phần lớn thành phố nằm trên nền đất sét và vàng lại quá nặng, nên việc xếp chồng vàng quá cao sẽ khiến hầm bị lún.

Để so sánh, tại Manhattan (Mỹ), Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể xếp vàng từ sàn đến trần nhà vì họ xây dựng trên nền đá gốc vững chắc. Tại London, ở tầng trên, vàng chỉ được xếp cao tối đa 4 pallet; ở tầng dưới là 6 pallet. Điều này buộc London phải xây dựng nhiều hầm nhỏ hơn và dàn trải diện tích để phân bổ trọng lượng.

Nơi nghiêm ngặt nhất

Hành trình tiến vào kho báu này bắt đầu tại trụ sở chính của Ngân hàng trên phố Threadneedle. Tại đây, khách phải đi qua một hệ thống cổng và rào chắn thép phức tạp được bố trí như một mê cung. Thiết kế này nhằm mục đích làm mất phương hướng của bất kỳ ai có ý định ghi nhớ hoặc tìm ra con đường chính xác dẫn đến các phòng lưu trữ. Nhân viên phải đi qua nhiều trạm kiểm soát trước khi tiếp cận được những cánh cửa chính được khóa kín.

Bên trong, hàng nghìn thỏi vàng được xếp ngay ngắn trên các pallet thép. Xe nâng sẽ di chuyển các pallet này theo nhóm 4 chiếc, mỗi pallet chứa khoảng 80 thỏi vàng, tương đương với trọng lượng một tấn.

Vẻ ngoài mang đậm hơi hướng thời kỳ Victoria này tương phản hoàn toàn với hệ thống giám sát điện tử tối tân, công nghệ nhận dạng giọng nói và các lớp bảo vệ chống bom hiện đại. Dù được bảo vệ nghiêm ngặt, không gian bên trong lại mang đến cảm giác giản đơn đến ngạc nhiên với những dãy vàng thỏi xếp hàng thẳng tắp, lặng lẽ phô diễn quy mô khổng lồ của sự thịnh vượng toàn cầu.

Sự tin tưởng đặt vào kho chứa này dựa trên sự minh bạch tuyệt đối. Mỗi thỏi vàng đều có mã số sê-ri riêng biệt, dấu xác nhận độ tinh khiết và nhãn hiệu của đơn vị tinh luyện. Hệ thống này đảm bảo rằng mỗi thỏi trong số khoảng 400.000 thỏi vàng đều có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Ngân hàng Trung ương Anh thực hiện các cuộc kiểm toán định kỳ và kỹ lưỡng để duy trì danh tiếng là "người canh giữ" đáng tin cậy cho tài sản của thế giới.

Ngay cả khi tài chính kỹ thuật số đang tiến xa, những thỏi vàng này vẫn là biểu tượng hữu hình của sự ổn định. Kho chứa không đơn thuần là nơi giữ kim loại quý; nó còn bồi đắp niềm tin vào hệ thống tiền tệ toàn cầu bằng cách cung cấp một nền tảng vật chất an toàn cho mạng lưới quản lý dự trữ và thương mại phức tạp ngày nay.

Trong bối cảnh tiền tệ và thị trường chứng khoán biến động, vàng một lần nữa khẳng định vị thế "vua" của mình trong thế giới tài chính.

Động thái được đưa ra trong bối cảnh tình hình chiến sự Mỹ - Israel và Iran bước sang ngày thứ 10. Các quan chức Mỹ cho rằng mục tiêu tấn công của Mỹ là làm suy yếu Iran, để nước này không còn đe dọa Mỹ và các nước láng giềng ở Trung Đông.

Trả lời NBC News, ông Trump cho biết chưa muốn thảo luận cụ thể về việc liệu Mỹ có nên tịch thu dầu mỏ của Iran hay không, song thừa nhận: “Chắc chắn đã có người nói về điều đó”.

Ông Trump cũng nhắc tới trường hợp của Venezuela. Tháng 1 vừa qua, Mỹ tiến hành một chiến dịch đột kích và bắt Tổng thống Nicolás Maduro. Kể từ đó, chính quyền Trump đã triển khai các bước nhằm tiếp cận và khai thác trữ lượng dầu của quốc gia Nam Mỹ.

Trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang tháng trước, ông Trump cho biết Mỹ đã thu được hơn 80 triệu thùng dầu từ Venezuela.

“Nhìn vào Venezuela mà xem”, ông nói. “Mọi người đã nghĩ đến chuyện đó, nhưng còn quá sớm để nói về việc này”.

Tuy nhiên, theo NBC News, nếu Mỹ kiểm soát một phần nguồn dầu của Iran, quan hệ giữa Washington và Trung Quốc có thể trở nên căng thẳng. Hiện khoảng 80% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran được bán cho Trung Quốc – nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và cũng là đối thủ địa chính trị lớn của Mỹ.

Trong khi đó, giá dầu thế giới cuối tuần qua đã vượt 100 USD/thùng khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran leo thang. Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ 9 thế giới, chiếm khoảng 5% sản lượng dầu toàn cầu.

Trong cuộc trao đổi, ông Trump cũng đề cập đến việc Iran lựa chọn lãnh tụ tối cao mới sau khi Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong một cuộc không kích khi chiến sự bùng phát. Người kế nhiệm là Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, con trai ông Khamenei, được đánh giá là nhân vật có lập trường cứng rắn.

“Tôi nghĩ họ đã phạm sai lầm lớn” , ông Trump nói. “Tôi không biết điều đó có kéo dài hay không, nhưng tôi cho rằng đó là một sai lầm”.

Cùng ngày, ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Iran cản trở hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đối với nguồn cung dầu toàn cầu.

Ông khẳng định hải quân Mỹ đang hiện diện dày đặc tại khu vực và tuyên bố Washington sẽ “tấn công mạnh” nếu các tàu thuyền bị đe dọa. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump sau đó cũng cảnh báo Iran có thể phải đối mặt với các đòn tấn công “mạnh gấp 20 lần” nếu làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển này.

Những tuyên bố trên được đưa ra ngay sau khi ông Trump nói với các nghị sĩ Đảng Cộng hoà rằng cuộc chiến với Iran sẽ sớm kết thúc.

“Đây chỉ là một chiến dịch phải thực hiện. Và chúng tôi đang tiến rất gần đến việc hoàn tất nó”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, khi được hỏi thêm chi tiết, ông không đưa ra mốc thời gian cụ thể. Trả lời câu hỏi về sự khác biệt giữa nhận định của mình và phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth – người cho rằng các cuộc tấn công “mới chỉ là khởi đầu”, ông Trump nói: “Tôi nghĩ cả hai điều đều có thể đúng”.

Các đế chế công nghệ thường trỗi dậy rồi suy tàn nhanh đến mức khó ai có thể tưởng tượng một công ty tồn tại tới nửa thế kỷ. Nhưng điều đó là sự thật: Năm 1976, hai chàng trai ngoài 20 tuổi tên Steve Jobs và Steve Wozniak đã nhờ người cố vấn 41 tuổi của mình, Ron Wayne, hoàn tất các giấy tờ để thành lập Apple.

Giống như nhiều người bước vào tuổi trung niên, Apple có một lịch sử phức tạp. Con đường từ một nhóm thanh niên lắp ráp máy tính trong gara ở Silicon Valley trở thành gã khổng lồ công nghệ toàn cầu ngày nay hoàn toàn không phải một đường thẳng.

Những thành công ban đầu trong việc định hình và phổ biến máy tính cá nhân đã nhanh chóng được nối tiếp bằng một giai đoạn “tuổi teen nổi loạn” đầy khó khăn, suýt khiến công ty sụp đổ. Nhưng chính cuộc khủng hoảng đó lại mở ra cơ hội cho một cuộc tái sinh huyền thoại, đưa Apple lên quỹ đạo trở thành một trong những công ty giá trị và sinh lời nhất thế kỷ, hiện được định giá gần 4 nghìn tỷ USD.

Cuốn sách “Apple: The First 50 Years” kể lại những câu chuyện phía sau hàng chục sáng tạo công nghệ của Apple. Tác giả David Pogue đã chứng kiến nhiều giai đoạn của Apple từ rất gần: Ông từng viết cho tạp chí Macworld trước khi trở thành cây bút của The New York Times và phóng viên cho các chương trình khoa học của PBS và CBS.

Thành công của Apple thì đã quá nổi tiếng, nhưng Pogue cũng không né tránh những sản phẩm thất bại hay các trục trặc trong nội bộ công ty. Trong khi truyền thông công nghệ thường tập trung vào các sản phẩm mới và những cá tính nổi bật, cuốn sách của ông thực chất là một cuốn tiểu sử của chính Apple, một trong những “nhân vật” độc đáo nhất trong lịch sử kinh doanh Mỹ.

Trong những ngày đầu, Silicon Valley vẫn còn đầy vườn cây ăn trái và Apple vẫn còn rất xa hình ảnh tập đoàn được thiết kế chỉn chu như ngày nay. Wozniak và Jobs là một cặp đôi hoàn hảo. Wozniak thực hiện hàng loạt kỳ tích kỹ thuật khi thiết kế các linh kiện của những chiếc máy tính Apple đầu tiên. Trong khi đó, Jobs tận dụng bản năng marketing thiên bẩm để bán những chiếc máy tính đã lắp ráp sẵn trong vỏ nhựa thân thiện, khiến chúng hấp dẫn hơn nhiều đối với người tiêu dùng không có ý định tự lắp máy.

Những chiếc Apple đầu tiên hoạt động giống mọi máy tính thời đó: Người dùng phải gõ lệnh qua bàn phím. Nhưng khi Apple II bắt đầu thành công, Jobs và các đồng nghiệp (đặc biệt là Jef Raskin) bị truyền cảm hứng từ các phát minh tại phòng thí nghiệm như Xerox PARC. Tại đây, các nhà nghiên cứu đang phát triển máy tính có giao diện hoàn toàn khác: Người dùng điều khiển con trỏ bằng chuột, nhấp vào các biểu tượng và chọn lệnh từ menu.

Nhiều người tin rằng Macintosh được Jobs tạo ra một cách thiên tài trong khoảnh khắc bùng nổ sáng tạo. Nhưng như Pogue mô tả, thực tế lộn xộn hơn nhiều. Trước đó Apple đã có máy Lisa với giao diện cửa sổ, nhưng giá quá cao khiến sản phẩm này thất bại.

Nhóm Macintosh ban đầu muốn tạo ra một chiếc máy đơn giản và rẻ hơn, nhưng Jobs đã giành quyền kiểm soát dự án và đẩy Raskin ra ngoài. Jobs biến Mac thành một phiên bản nhỏ gọn của Lisa và đó là thiết kế xuất hiện trong quảng cáo nổi tiếng do Ridley Scott đạo diễn tại Super Bowl 1984, thay đổi hoàn toàn cách con người nghĩ về máy tính.

Cuốn sách cũng kể chi tiết về giai đoạn khó khăn của Apple trong thập niên 1980 và 1990. Jobs bị sa thải năm 1985 bởi chính CEO mà ông tuyển về. Sau đó ông lập công ty NeXT, mua Pixar, và chỉ quay lại Apple khi công ty gần cạn tiền.

Ngày nay Apple không thích nhắc nhiều đến giai đoạn đó, nhưng ai cho rằng đó là “vùng đất chết” sẽ ngạc nhiên khi thấy nhiều thành công như PowerBook, định hình thiết kế laptop hiện đại hay Newton MessagePad, chiếc máy tính cầm tay từng bị chế giễu nhưng nay được xem như tiền thân của iPhone.

Một vấn đề lớn là thành công ban đầu của Mac đã che giấu nhiều vấn đề kỹ thuật nghiêm trọng, đặc biệt là việc Apple không thể phát triển một hệ điều hành đa nhiệm hiện đại để thay thế hệ điều hành Mac cũ. Cuối cùng công ty phải mua lại NeXT để có được công nghệ này.

Trong thập niên 80–90, cộng đồng người dùng Mac khá nhỏ, chủ yếu ở các trường đại học và bộ phận thiết kế. Chỉ khi Jobs trở lại năm 1997, Apple mới xây dựng chiến lược hướng tới đại chúng. Công ty nhanh chóng tung ra iMac với thiết kế tròn và trong suốt, sản phẩm thành công giúp Apple có dòng tiền để sống sót.

Nếu sự trở lại của Jobs không phải bước ngoặt lớn nhất của Apple, thì có lẽ danh hiệu đó thuộc về iPod năm 2001. Máy nghe nhạc bỏ túi này xuất phát từ một cuộc gặp tình cờ với nhà sản xuất ổ cứng mini. Một lãnh đạo Apple nhớ lại: “Họ nói: ‘Chúng tôi có thứ này nhưng không biết dùng vào đâu’”.

Nhưng Apple nhận ra rằng “một ổ cứng nhỏ bằng chiếc bánh Oreo” sẽ hoàn hảo cho máy nghe nhạc di động và họ nhanh chóng giành quyền sử dụng độc quyền.

iPod giúp Apple bước ra khỏi thị trường truyền thống, trở thành hit toàn cầu và kéo khách hàng tới các Apple Store mới mở. Quan trọng hơn, nó khiến Jobs nghĩ tới một tương lai nơi Apple không chỉ sản xuất máy tính cá nhân mà còn các thiết bị cầm tay.

Sau iPod là hàng loạt phiên bản như iPod mini, nano và shuffle. Nhưng vinh quang có lẽ nằm ở năm 2007, khi Apple giới thiệu iPhone, chiếc smartphone thay đổi ngành công nghệ và vẫn là trụ cột của Apple.

iPhone là sự kết hợp của nhiều dự án khác nhau tại Apple, bao gồm giao diện cảm ứng ban đầu được thiết kế cho một thiết bị giống iPad. Jobs quyết định loại bỏ bàn phím vật lý, vốn rất phổ biến nhờ BlackBerry một quyết định đầy rủi ro. Các kỹ sư đã nhiều lần thất bại trong việc tạo ra bàn phím cảm ứng tốt. Cuối cùng họ đã làm được.

Sau khi iPhone và App Store ra đời, hoạt động kinh doanh của Apple bùng nổ, với các phiên bản mới hàng năm giúp tăng thị phần và lợi nhuận.

Khi Pogue tiến gần đến hiện tại, những lời kể thẳng thắn của những người tham gia tạo ra sản phẩm dần ít đi. Apple trong thời kỳ Jobs thứ hai kín tiếng hơn nhiều và nhiều nhân vật chính vẫn đang làm việc trong ngành. Thời kỳ của Tim Cook khó nhìn nhận dưới góc độ lịch sử, dù chắc chắn có nhiều câu chuyện về Apple Watch, Vision Pro và các chip tự thiết kế của Apple sẽ được tiết lộ sau này.

Kỷ nguyên Cook có lẽ sẽ được nhớ đến bởi sự tối ưu hiệu quả và việc tập trung mạnh vào dịch vụ thuê bao, giúp lợi nhuận tăng mạnh nhưng có thể ít câu chuyện “ly kỳ” hơn.

Viết tiểu sử cho một tập đoàn đã trải qua nhiều “cuộc đời” trong 50 năm là nhiệm vụ khổng lồ, và văn phong nhẹ nhàng của Pogue rất phù hợp với văn hóa nhiệt huyết luôn bao quanh các sản phẩm Apple.

Có lẽ vào một dịp kỷ niệm xa hơn trong tương lai, sẽ có cuốn sách kể lại 15 năm phát triển sản phẩm gần đây của Apple một cách đầy đủ hơn.

Chẳng ai biết được Apple sẽ còn sống thêm bao nhiêu “cuộc đời” nữa và tung ra bao nhiêu sản phẩm đình đám trong thời gian tới?

Theo: WSJ