Trong dòng chảy của lịch sử, mối quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng "núi liền núi, sông liền sông" Việt Nam và Trung Quốc vốn dĩ luôn nằm trong trạng thái uyển chuyển, lúc thăng lúc trầm như câu ca dao: "Anh em xa không bằng láng giềng gần". Tuy nhiên, những diễn biến chính trị mới nhất vào trung tuần tháng 4 năm 2026 đang cho thấy một sự xích lại gần nhau mạnh mẽ hơn bao giờ hết, khi Hà Nội dường như đang chủ động "soi gương" vào mô hình quản trị của Bắc Kinh để định hình tương lai.

Sáng ngày 14/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chính thức đặt chân đến Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên trên cương vị mới kể từ khi ông được bầu giữ chức Chủ tịch nước vào ngày 7/4. Chuyến đi này không chỉ đơn thuần là nghi lễ ngoại giao mà còn là một chỉ dấu chiến lược quan trọng. Tháp tùng ông là một "đội hình" cực kỳ hùng hậu gồm chín Ủy viên Bộ Chính trị và nhiều Ủy viên Trung ương Đảng, cho thấy sự coi trọng đặc biệt của Hà Nội đối với người láng giềng phương Bắc. Đón đoàn tại sân bay là ông Doãn Lực – Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Bắc Kinh, cùng hàng loạt quan chức cấp cao khác.
Chuyến công du Bắc Kinh: Tín hiệu chính trị không thể xem nhẹ
Trong buổi sớm ngày 14/4, giữa rừng cờ đỏ và nghi lễ trang nghiêm tại Bắc Kinh, Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Tô Lâm đã chính thức bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc. Đây không chỉ là chuyến đi ngoại giao thông thường, mà là chuyến công du đầu tiên sau khi ông vừa được củng cố quyền lực tối cao ngày 7/4 – một dấu mốc chính trị đặc biệt.
Tháp tùng ông là đoàn đại biểu hùng hậu gồm chín Ủy viên Bộ Chính trị và nhiều Ủy viên Trung ương, cho thấy tầm quan trọng chiến lược của chuyến đi. Đón tiếp phía Trung Quốc là những nhân vật cấp cao như Bí thư Thành ủy Bắc Kinh Doãn Lực – một nghi thức không dành cho những chuyến thăm “xã giao”.
Người xưa có câu: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”, nhưng trong chính trị, mỗi chuyến đi còn là một thông điệp. Và thông điệp lần này dường như rõ ràng: Hà Nội đang xích lại gần Bắc Kinh hơn bao giờ hết.
Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã nhận định rằng việc sớm tổ chức chuyến thăm này chính là minh chứng cho quyết tâm đưa quan hệ "vừa là đồng chí, vừa là anh em" lên một tầm cao mới, thực chất và ổn định hơn. Theo giới phân tích, dù Việt Nam vẫn duy trì thế cân bằng địa chính trị "ngoại giao cây tre", giữ cửa mở với Washington, nhưng rõ ràng kim la bàn đang nghiêng về phía Bắc Kinh một cách cởi mở và trực diện hơn dưới thời lãnh đạo của ông Tô Lâm – một nhân vật có xuất thân từ ngành an ninh.

Reuters dẫn lời các chuyên gia và tài liệu nội bộ cho rằng Việt Nam đang tiến gần hơn bao giờ hết tới mô hình quản trị của Trung Quốc. Đây là một sự chuyển dịch từ cách quản lý nới lỏng sang việc siết chặt kiểm soát nhà nước, tiếp nhận các khuôn khổ pháp lý và công nghệ giám sát từ Bắc Kinh. Ông Nguyễn Khắc Giang từ Viện ISEAS nhận định đây là "cách tiếp cận kép": một mặt chủ động học hỏi kinh nghiệm, một mặt kháng cự sức ảnh hưởng có chọn lọc.

Sự học hỏi này thể hiện rõ nét nhất qua việc ông Tô Lâm cùng đoàn đại biểu tham quan Tân khu Hùng An – một "đại dự án" cách Bắc Kinh 100km, được coi là mô hình mẫu mực về đô thị hiện đại và giảm tải thủ đô của Trung Quốc. Trước đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng từng khẳng định đây là mô hình mà Việt Nam cần đặc biệt tham khảo. Việc tái định hình bộ máy nhà nước theo hướng tập trung quyền lực và tăng cường vai trò của lực lượng công an trong quản trị xã hội cho thấy Hà Nội đang tìm thấy sự đồng điệu với phương thức "trị quốc" của Trung Quốc.
Việt Nam đang tiến gần mô hình Trung Quốc?
Theo phân tích từ Reuters, Việt Nam đang dần tiếp cận mô hình quản trị kiểu Trung Quốc – một hệ thống đặt trọng tâm vào kiểm soát nhà nước, ổn định chính trị và định hướng kinh tế từ trung ương.
Điều này thể hiện rõ qua nhiều khía cạnh: từ chính sách dữ liệu, kiểm soát thông tin, đến việc mở rộng vai trò của lực lượng công an trong đời sống xã hội. Một hệ sinh thái quản trị mang tính tập trung cao đang dần hình thành.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Khắc Giang nhận định đây là một “cách tiếp cận kép”: vừa học hỏi mô hình Trung Quốc, vừa cố gắng giữ khoảng cách để không lệ thuộc hoàn toàn. Nhưng câu hỏi đặt ra là: khoảng cách ấy có còn giữ được lâu?
“Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” – Việt Nam đang đứng giữa hai luồng ảnh hưởng lớn, và lựa chọn nào cũng có cái giá của nó.
Đã qua rồi thời kỳ Việt Nam dè dặt với công nghệ Trung Quốc vì lý do an ninh. Hiện nay, những rào cản đó đang dần bị dỡ bỏ. FPT đã công bố đầu tư 87 triệu USD vào tuyến cáp biển do nhà thầu Trung Quốc xây dựng – bất chấp những cảnh báo từ Mỹ về mối liên hệ với Huawei. Thậm chí, một công ty viễn thông thuộc Bộ Công an cũng đang thảo luận về các thỏa thuận 5G với đối tác Trung Quốc.

Sự bùng nổ còn lan tỏa sang lĩnh vực trung tâm dữ liệu. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang ráo riết săn tìm cơ hội đầu tư tại Việt Nam khi các nhà máy dịch chuyển dần sang phía Nam biên giới. Việc Việt Nam ưu tiên kiểm soát dữ liệu thông qua sàn dữ liệu quốc gia và các quy định hạn chế chuyển dữ liệu xuyên biên giới của Bộ Công an được cho là "bản sao" từ mô hình dữ liệu tập trung của Trung Quốc, nhằm phục vụ mục tiêu giám sát và chiến lược dài hạn.

Hợp tác kinh tế – công nghệ: Lợi ích hay ràng buộc?
Chuyến thăm này được dự báo sẽ mang lại hàng chục thỏa thuận hợp tác, trải dài từ năng lượng, metro, viễn thông đến hàng không. Một trong những điểm đáng chú ý là khả năng hợp tác giữa Vietjet và Comac – hãng máy bay Trung Quốc.
Ở lĩnh vực công nghệ, Việt Nam đã giảm dần sự dè dặt với thiết bị Trung Quốc, đặc biệt trong mạng 5G và hạ tầng số. FPT thậm chí đã đầu tư mạnh vào tuyến cáp biển do nhà thầu Trung Quốc thực hiện.
Các công ty Trung Quốc cũng đang “nhòm ngó” lĩnh vực trung tâm dữ liệu tại Việt Nam – một tài sản chiến lược trong thời đại số.
Nhưng đi kèm cơ hội là những cảnh báo. Một quan chức EU cho rằng việc phụ thuộc công nghệ Trung Quốc có thể khiến nhà đầu tư phương Tây dè chừng.
“Miếng ngon nhớ lâu, miếng đắng nhớ đời” – lợi ích trước mắt có thể hấp dẫn, nhưng hệ quả dài hạn mới là điều đáng suy ngẫm.

Với việc triển khai hệ thống định danh điện tử quốc gia và mạng lưới camera tích hợp AI trên toàn quốc, Việt Nam đang xây dựng một kiến trúc giám sát có nhiều điểm tương đồng với "mắt thần" của Trung Quốc. Theo Giáo sư Carl Thayer, sự hợp tác an ninh giữa hai Bộ Công an sẽ ngày càng sâu sắc, từ chuyển giao công nghệ giám sát đại chúng đến đào tạo nhân lực. Quy định số 19 mới đây của Ban Chấp hành Trung ương về việc dùng dữ liệu số để theo dõi dư luận xã hội chính là minh chứng cho việc áp dụng công nghệ để quản lý tư tưởng một cách triệt để.
Chuyến công du của ông Tô Lâm dự kiến mang về hàng chục thỏa thuận hợp tác. Từ khả năng ký kết mua/thuê máy bay giữa Vietjet và Comac, đến các dự án Metro tại TP.HCM, tất cả đang hiện thực hóa mối quan hệ kinh tế. Đặc biệt, trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng khiến nhiều chuyến bay bị hoãn, Việt Nam đang tìm kiếm sự hỗ trợ từ Bắc Kinh để đảm bảo an ninh nhiên liệu. Dữ liệu cho thấy Trung Quốc luôn nằm trong top 10 quốc gia xuất khẩu nhiên liệu sang Việt Nam, và con số này có thể sẽ tăng vọt trong tương lai gần.

Về tài chính, Việt Nam cũng đang học tập Trung Quốc trong việc sử dụng công cụ tiền tệ phi truyền thống và cân nhắc lập quỹ bình ổn thị trường chứng khoán do Chính phủ hậu thuẫn – một chiến thuật mà Bắc Kinh đã dùng để "trấn an" nhà đầu tư khi thị trường chao đảo.
Dữ liệu, giám sát và “bàn tay nhà nước”
Một trong những điểm then chốt là cách Việt Nam đang định hình hệ thống dữ liệu quốc gia. Chính phủ đã giao Bộ Công an xây dựng sàn dữ liệu và mở rộng hệ thống định danh điện tử, kết hợp với mạng lưới camera AI trên toàn quốc.
Đây là mô hình rất gần với kiến trúc giám sát của Trung Quốc – nơi dữ liệu không chỉ phục vụ kinh tế mà còn là công cụ quản lý xã hội.
Quy định số 19 của Ban Chấp hành Trung ương cũng nhấn mạnh việc sử dụng dữ liệu để “theo dõi, phân tích, dự báo tư tưởng xã hội”.
Ở phương Tây, dữ liệu thường do khu vực tư nhân kiểm soát. Nhưng tại Việt Nam, xu hướng đang nghiêng về phía nhà nước – một bước đi mang tính chiến lược nhưng cũng gây nhiều tranh luận.
“Quyền lực càng lớn, trách nhiệm càng cao” – nhưng ai sẽ giám sát người nắm quyền?

Năng lượng và địa chính trị: Việt Nam cần gì?
Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đặc biệt do căng thẳng Trung Đông, Việt Nam đang tìm kiếm nguồn cung ổn định. Trung Quốc có thể trở thành một đối tác quan trọng trong lĩnh vực này.
Các chuyên gia nhận định nếu Bắc Kinh cung cấp nhiên liệu, Hà Nội có thể điều chỉnh chính sách đối ngoại để đảm bảo an ninh năng lượng.
Từ 2019–2023, Trung Quốc luôn nằm trong top các quốc gia xuất khẩu nhiên liệu vào Việt Nam. Điều này cho thấy mối quan hệ không chỉ là chính trị, mà còn là nhu cầu thực tế.
“Có thực mới vực được đạo” – kinh tế luôn là nền tảng của mọi quyết định chính trị.

Biển Đông: Vết nứt chưa thể hàn gắn
Dù hợp tác ngày càng sâu rộng, Biển Đông vẫn là “cục xương” khó nuốt trong quan hệ hai nước.
Trung Quốc tiếp tục bồi đắp các thực thể như Đá Hải Sâm với quy mô lên tới hơn 600ha – có thể trở thành căn cứ lớn nhất tại khu vực. Việt Nam đã lên tiếng phản đối, nhưng Bắc Kinh vẫn khẳng định chủ quyền không tranh cãi.
Trong khi đó, Việt Nam cũng tăng tốc bồi đắp tại Trường Sa, cho thấy cuộc đua ngầm vẫn đang diễn ra.
“Nước xa không cứu được lửa gần” – vấn đề Biển Đông là bài toán mà Việt Nam phải tự giải, trong một thế cờ đầy phức tạp.

Cân bằng hay lệch trục?
Giới phân tích cho rằng Việt Nam vẫn đang cố giữ thế cân bằng giữa Trung Quốc và Mỹ. Nhưng thực tế cho thấy cán cân đang nghiêng dần về Bắc Kinh.
Chuyên gia Alexander Vuving cảnh báo: nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, việc xích lại gần Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến an ninh, chủ quyền và cả quan hệ với phương Tây.
Trong khi đó, ảnh hưởng của Trung Quốc không chỉ dừng ở kinh tế hay công nghệ, mà còn lan sang mô hình quản trị, tài chính và cả tư duy điều hành.
“Đi dây thì phải giữ thăng bằng” – nhưng sợi dây địa chính trị ngày càng mong manh.
Tuy nhiên, "bát nước đầy cũng có lúc sánh", vấn đề Biển Đông vẫn là một nốt trầm mặc định trong bản nhạc giao hưởng này. Cả hai nước đều đang ráo riết bồi đắp đảo. Trung Quốc vừa gây xôn xao với việc mở rộng Đá Hải Sâm tại Hoàng Sa, biến nó thành thực thể có thể lớn nhất khu vực, gửi đi một thông điệp cứng rắn về chủ quyền. Đáp lại, Việt Nam cũng không hề kém cạnh khi mở rộng 21 thực thể tại Trường Sa với tốc độ kỷ lục. Dù bề ngoài nồng ấm, nhưng dưới tầng sâu, cuộc đua khẳng định chủ quyền vẫn đang âm ỉ, đòi hỏi một sự tỉnh táo "giữ cái đầu lạnh" của các nhà lãnh đạo.

Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử: tiếp tục hội nhập đa phương hay tiến gần hơn tới mô hình Trung Quốc.
Không thể phủ nhận những lợi ích từ hợp tác với Bắc Kinh – từ đầu tư, công nghệ đến năng lượng. Nhưng đi kèm là những rủi ro về phụ thuộc, kiểm soát và chủ quyền.
Chuyến công du của ông Tô Lâm không chỉ là một sự kiện ngoại giao, mà là dấu hiệu của một xu hướng lớn đang định hình tương lai đất nước.
“Thuyền theo lái, gái theo chồng” – quốc gia cũng vậy, hướng đi hôm nay sẽ quyết định vận mệnh ngày mai. Kết thúc chuyến thăm, Việt Nam có thể sẽ mang về nhiều cam kết kinh tế và công nghệ, nhưng đi kèm với đó là sự định hình lại hoàn toàn diện mạo quản trị quốc gia. Mô hình "đồng chí – anh em" giờ đây không chỉ nằm trên văn bản mà đã thấm sâu vào từng huyết mạch của bộ máy nhà nước, tạo nên một chương mới đầy biến số trong quan hệ Việt – Trung.

Ông Oleg Kobyakov, Giám đốc Văn phòng Liên lạc của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) với Nga cho hay. Hiện có khoảng 700 triệu người trên toàn thế giới đang phải chịu nạn đói.

Phát biểu tại Diễn đàn Quốc tế lần thứ 17 về "Sinh thái", ông cho biết: "Hiện nay, cứ 13 người trên thế giới thì có 1 người, tức là khoảng 680-720 triệu người, đang bị đói”.

Năm 1945, khi FAO được thành lập, 42% trong số 2,3 tỷ người trên thế giới bị đói - tức là hơn 1 tỷ người. Tuy nhiên, theo ông Kobyakov, ngay cả con số hiện tại khoảng 700 triệu người cũng là không thể chấp nhận trong thời đại đã có công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo.

Ông nhấn mạnh: "Cuộc chiến chống đói nghèo là mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển bền vững”.

Từ khối u 3 cm, chỉ sau 8 tháng, tổn thương ở vú phải của nữ du học sinh đã phát triển rất nhanh, gây biến dạng và đau đớn kéo dài.
Từ một khối u nhỏ chỉ khoảng 3 cm ở vú phải, N.M.H. (26 tuổi, ở Hà Nội, hiện là du học sinh) không ngờ chỉ sau 8 tháng, tổn thương đã phát triển nhanh chóng, khiến vùng ngực biến dạng rõ rệt và gây đau đớn kéo dài cả về thể chất lẫn tinh thần.

Chia sẻ với bác sĩ tại Bệnh viện K, H. cho biết cô từng cân nhắc rất kỹ trước khi quyết định trở về Việt Nam điều trị.

Khi nhập viện, kết quả thăm khám cho thấy khối u đã chiếm gần toàn bộ thể tích vú phải, gây biến dạng rõ rệt so với bên còn lại, kích thước khoảng 17 cm. Siêu âm ghi nhận nhu mô tuyến vú phải có kích thước 16,7 x 8 cm, trong khi vú trái không phát hiện bất thường. Các kiểm tra hạch nách và chẩn đoán hình ảnh khác không ghi nhận dấu hiệu tổn thương thứ phát.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là u phyllode (u diệp thể) lành tính.

TS.BS Phạm Hồng Khoa, Trưởng khoa Khám bệnh cơ sở Quán Sứ, Bệnh viện K, cho biết u diệp thể thường biểu hiện là khối u cứng, trơn láng, ranh giới rõ trong vú. Khối u này có thể lớn hơn 3 cm và thậm chí phát triển đến 20-30 cm trong thời gian ngắn. Khi khối u lớn nhanh, da vùng vú có thể bị căng bóng, đỏ, gây đau và khó chịu.


Khối u được bác sĩ lấy ra cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC.
"Với loại u này, chúng tôi thường khuyến cáo phẫu thuật sớm để loại bỏ triệt để, tránh nguy cơ khối u tiếp tục phát triển hoặc biến đổi phức tạp. Phẫu thuật cắt rộng cũng giúp giảm nhu cầu theo dõi kéo dài bằng nhiều xét nghiệm", bác sĩ Khoa nói.

Trước tình trạng khối u kích thước lớn, tiến triển nhanh và gây biến dạng rõ, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt rộng u vú phải. Mục tiêu là loại bỏ hoàn toàn khối u, hạn chế nguy cơ biến chứng, đồng thời cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Đáng chú ý, bên cạnh yếu tố điều trị, ê-kíp cũng đặc biệt chú trọng yếu tố thẩm mỹ. Với khối u gần 17 cm, việc phẫu thuật đòi hỏi tính toán kỹ lưỡng để vừa lấy trọn tổn thương, vừa đảm bảo hình thể cân đối sau mổ.

Ca phẫu thuật được thực hiện thành công tại Khoa Điều trị theo yêu cầu. Các bác sĩ đã xử lý khéo léo, lấy toàn bộ khối u và tối ưu đường mổ, giúp hạn chế ảnh hưởng thẩm mỹ.

Sau mổ, bệnh nhân phục hồi tốt, vết mổ ổn định trong 7 ngày đầu. Sau hai tuần điều trị, H. được xuất viện trong tâm trạng nhẹ nhõm.

Từ trường hợp này, các bác sĩ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm các bất thường ở vú. Việc chậm trễ có thể khiến khối u phát triển nhanh, gây biến dạng và ảnh hưởng lớn đến tâm lý, chất lượng sống.

Chuyên gia khuyến cáo phụ nữ nên duy trì thói quen tự khám vú định kỳ, đồng thời đi tầm soát tại cơ sở y tế khi phát hiện dấu hiệu bất thường để được can thiệp kịp thời, nâng cao hiệu quả điều trị.

VietBF@ sưu tập

Bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa đang gia tăng nhanh trên toàn cầu, có thể ảnh hưởng tới hàng tỷ người vào năm 2050.

Trong khi nhiều bệnh về gan từng được xem là hệ quả của rượu bia, một “làn sóng âm thầm” khác đang lan rộng trên toàn cầu, xuất phát từ chính lối sống hiện đại.

Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) đang dần trở thành gánh nặng y tế đáng kể, với số người mắc được dự báo chạm ngưỡng 1,8 tỷ vào năm 2050. Nhận định này được ra trong một nghiên cứu do Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe (IHME, Đại học Washington) thực hiện, công bố trên The Lancet Gastroenterology & Hepatology.

Theo các nhà nghiên cứu, con số này không xuất hiện một cách đột ngột. Trong ba thập kỷ qua, số ca mắc MASLD đã tăng vọt từ khoảng 500 triệu người vào năm 1990 lên 1,3 tỷ vào năm 2023, tương đương mức tăng 143%. Điều đó đồng nghĩa cứ khoảng 6 người trên thế giới thì có 1 người đang sống chung với căn bệnh này.

Đằng sau sự gia tăng nhanh chóng ấy là sự thay đổi rõ rệt trong cách con người ăn uống, vận động và sinh hoạt. Khi tình trạng béo phì ngày càng phổ biến, đường huyết cao trở thành vấn đề thường gặp, gan - cơ quan đóng vai trò chuyển hóa trung tâm - bắt đầu chịu áp lực lớn hơn bao giờ hết.

Nghiên cứu chỉ ra rằng đường huyết cao là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến các vấn đề sức khỏe do MASLD gây ra, tiếp theo là chỉ số khối cơ thể (BMI) cao và thói quen hút thuốc.

Điều đáng chú ý là căn bệnh này không còn “giới hạn” ở nhóm tuổi cao. Dù tỷ lệ hiện mắc cao nhất vẫn ghi nhận ở người lớn tuổi, đặc biệt trong nhóm 80-84 tuổi, nhưng số ca bệnh lại tập trung nhiều ở những người trẻ hơn, như nam giới 35-39 tuổi và nữ giới 55-59 tuổi. Sự dịch chuyển này phản ánh rõ nét xu hướng trẻ hóa của các bệnh lý chuyển hóa trong xã hội hiện đại.

Xét về phân bố địa lý, một số khu vực như Bắc Phi và Trung Đông ghi nhận tỷ lệ mắc cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Tuy nhiên, MASLD không còn là vấn đề cục bộ mà đã trở thành xu hướng toàn cầu, khi số ca bệnh tăng ở hầu hết quốc gia. Tại Anh, tỷ lệ mắc đã tăng 33% trong giai đoạn 1990-2023, mức tăng cao nhất tại Tây Âu. Trong khi đó, Australia và Mỹ cũng ghi nhận mức tăng lần lượt là 30% và 22%.

Dù số người mắc ngày càng nhiều, tác động tổng thể của bệnh lên sức khỏe cộng đồng, tính theo số năm sống bị mất do bệnh tật hoặc tử vong, lại chưa tăng tương ứng. Điều này phần nào cho thấy những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị đã giúp người bệnh kiểm soát tình trạng tốt hơn, kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống. Đồng thời, phần lớn các ca bệnh mới hiện nay được phát hiện ở giai đoạn sớm.

Tuy vậy, các chuyên gia vẫn cảnh báo không nên xem nhẹ xu hướng này. Số ca mắc tăng đồng nghĩa với việc ngày càng nhiều người đối mặt nguy cơ tiến triển sang các biến chứng nặng như xơ gan hoặc ung thư gan trong tương lai nếu không được can thiệp kịp thời.

Một khó khăn khác nằm ở chỗ MASLD thường diễn tiến âm thầm. Bệnh hiếm khi gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người không nhận ra mình đang mắc bệnh. Phần lớn trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi đi khám vì một lý do khác. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, khó chịu không rõ nguyên nhân hoặc đau tức vùng gan ở phía trên bên phải ổ bụng.

Điểm tích cực là căn bệnh này vẫn có thể được kiểm soát, thậm chí cải thiện, nếu người bệnh thay đổi lối sống đúng cách. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống, duy trì cân nặng hợp lý và tăng cường vận động không chỉ giúp giảm tích tụ mỡ trong gan mà còn cải thiện toàn diện các yếu tố nguy cơ chuyển hóa đi kèm.

VietBF@ sưu tập

Bệnh não mô cầu có xu hướng gia tăng cục bộ tại Đông Nam Bộ với diễn tiến kịch phát gây không qua khỏi nhanh, buộc ngành y tế phải cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.


Vết xuất huyết dưới da do viêm não mô cầu. Ảnh: Vicare.
Ghi nhận từ hệ thống giám sát của Viện Pasteur TP.HCM cho thấy trong 4 tháng đầu năm, khu vực Đông Nam Bộ xuất hiện nhiều ca bệnh rải rác trong cộng đồng. Tình trạng này có dấu hiệu gia tăng cục bộ so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt tập trung tại những nơi có mật độ dân cư cao và biến động dân số lớn.

Viện Pasteur TP.HCM nhận định nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng chống, số ca mắc có thể tiếp tục tăng cao và đe dọa bùng phát thành dịch lớn.

Qua phân tích lâm sàng, vi khuẩn gây bệnh chủ yếu thuộc nhóm huyết thanh B và C, những nhóm vốn lưu hành thường xuyên tại khu vực phía Nam. Bệnh do vi khuẩn não mô cầu được ví như một cuộc chạy đua với thời gian bởi khả năng tấn công kịch phát.

Người đang khỏe mạnh có thể rơi vào trạng thái hôn mê hoặc không qua khỏi chỉ trong vòng 24 giờ sau khi khởi phát sốt cao, đau đầu và nôn mửa. Ngay cả khi được điều trị, tỷ lệ không qua khỏi vẫn ở mức 8-15%, trong khi 20% bệnh nhân sống sót phải chịu di chứng vĩnh viễn như điếc, liệt hoặc chậm phát triển tâm thần.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là tỷ lệ người lành mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng chiếm tới 25% trong cộng đồng. Những người này đóng vai trò là nguồn lây âm thầm thông qua các giọt bắn đường hô hấp khi ho hoặc hắt hơi.

Trong môi trường chật chội như trường học, ký túc xá hay khu công nghiệp, vi khuẩn có khả năng phát tán rất nhanh. Trẻ em và thanh thiếu niên vẫn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất, do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc sống trong môi trường tập trung đông người.

Trước tình hình diễn biến phức tạp, ngành y tế nhấn mạnh tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất hiện nay. Người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay bằng xà phòng, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn và giữ nơi ở thông thoáng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao đột ngột kèm theo cứng gáy hoặc các mảng xuất huyết hình sao trên da, bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để tránh các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.

VietBF@ sưu tập

Mỗi phút sau khi bị đột quỵ, não bộ mất đi khoảng 2 triệu tế bào. Bỏ lỡ giờ vàng, người bệnh có thể đối mặt với tổn thương não vĩnh viễn, mất khả năng sống độc lập, nguy hiểm tính mạng.

Chia sẻ với India Times, bác sĩ Vikrant Setia, chuyên gia tư vấn về phẫu thuật thần kinh và can thiệp thần kinh tại Bệnh viện Manipal (Ấn Độ), cho biết đột quỵ thường đến đột ngột và khiến người bệnh rơi vào trạng thái hoang mang chỉ trong vài giây.

Có thể chỉ là một cuộc trò chuyện bình thường, nhưng ngay sau đó, người bệnh bắt đầu nói ngọng, không thể diễn đạt trọn vẹn câu chữ, hoặc thậm chí không hiểu được lời người khác. Chính sự khởi phát nhanh và bất ngờ này khiến đột quỵ được ví như một "cơn tấn công não" - khi dòng máu cung cấp oxy và dưỡng chất cho não bị gián đoạn, khiến các tế bào thần kinh bắt đầu chết đi gần như ngay lập tức.

Đây là tình trạng y khoa khẩn cấp, đòi hỏi phải được xử lý càng sớm càng tốt, bởi não bộ là cơ quan rất nhạy cảm và không có khả năng chịu đựng lâu khi thiếu oxy.

2 triệu tế bào não mất đi mỗi phút - cái giá của sự chậm trễ
Hầu hết chúng ta cho rằng não bộ có khả năng phục hồi tốt, nhưng đây lại là quan niệm sai lầm. Não bộ hầu như không thể chịu đựng được việc bị cắt đứt nguồn cung cấp oxy. Khi cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch nuôi não, hoặc khi mạch máu bị vỡ và chảy máu, kết quả là tổn thương tế bào.

Theo nghiên cứu quy mô lớn từ Hiệp hội Đột quỵ Mỹ, trong một cơn đột quỵ thiếu máu cục bộ mạch máu lớn điển hình, mỗi phút trôi qua, trung bình bệnh nhân mất đi khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh, 13,8 tỷ khớp thần kinh và 12 km sợi trục thần kinh.

"Vì não bộ là trung tâm điều khiển con người chúng ta, tổn thương xảy ra nhanh chóng này sẽ tấn công trực tiếp vào những chức năng quan trọng nhất. Tùy vào vùng não bị ảnh hưởng, một người có thể đột ngột mất khả năng nói, trí nhớ trở nên mơ hồ, hoặc nhận ra rằng một bên cơ thể không còn nghe theo sự điều khiển của mình nữa", bác sĩ Setia nhấn mạnh.

Giờ vàng cấp cứu - chỉ tính bằng giờ, không phải ngày
Đây chính là lúc yếu tố cấp bách trở thành cứu cánh. Không giống nhiều tình trạng cấp cứu khác, đột quỵ chỉ có một "cửa sổ điều trị" rất hẹp. Việc điều trị phải bắt đầu ngay sau khi các triệu chứng xuất hiện, và càng sớm thì kết quả càng tốt.

Đối với đột quỵ xuất huyết - khi mạch máu bị vỡ thay vì bị tắc - tình hình còn khẩn cấp hơn. Những trường hợp này thường nghiêm trọng hơn và không cho phép bất kỳ sự chậm trễ nào.

Bác sĩ Setia cho hay: "Thực tế là khả năng phục hồi sau đột quỵ gần như hoàn toàn phụ thuộc vào thời gian. Các phương pháp điều trị hiện đại có hiệu quả rất cao, nhưng lại chỉ có một khoảng thời gian áp dụng rất ngắn. Khi chúng ta chậm trễ, không chỉ là mất thời gian, mà là đánh mất khả năng đi lại, nói chuyện và sống độc lập".

Điểm khác biệt giữa đột quỵ và nhiều trường hợp cấp cứu y tế khác là tổn thương vĩnh viễn. Với cơn đau tim, nếu khôi phục được lưu lượng máu, cơ tim có thể hồi phục và tự lành. Nhưng não bộ thì không như vậy. Một khi tế bào não chết đi, nó sẽ biến mất vĩnh viễn, không thể phục hồi hoàn toàn, dù đã được điều trị tích cực.


Cẩm nang nhận diện dấu hiệu đột quỵ. Đồ họa: B.Huệ.
Dấu hiệu cảnh báo và cách sơ cứu đúng
Đó là lý do các bác sĩ và nhân viên cấp cứu luôn lặp đi lặp lại một thông điệp: hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. Không phải vài phút sau, cũng không phải sau khi bạn thử "ngủ một giấc cho qua" hay chờ xem tình trạng có tự cải thiện không.

Theo Cleveland Clinic, mọi người hãy chú ý các dấu hiệu xuất hiện đột ngột như yếu cơ, nói ngọng, mất thị lực hoặc mất thăng bằng. Quy tắc BEFAST giúp nhận diện nhanh:

B (Balance - Thăng bằng): Người bệnh đột ngột chóng mặt, đi loạng choạng, mất phối hợp động tác.
E (Eyes - Thị lực): Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực một bên mắt.
F (Face - Khuôn mặt): Một bên mặt bị xệ xuống, cười không cân đối.
A (Arm - Tay/chân): Tay hoặc chân một bên cơ thể bị yếu, tê hoặc không thể nâng lên.
S (Speech - Lời nói): Nói ngọng, nói lắp hoặc không hiểu lời người khác.
T (Time - Thời gian): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.
Khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ, việc sơ cứu đúng cách trong những phút đầu tiên có thể giúp giảm thiểu tổn thương não và tăng cơ hội sống sót:

- Gọi cấp cứu ngay lập tức: Đây là bước quan trọng nhất. Không tự lái xe đưa người bệnh đi nếu không cần thiết, nên gọi xe cấp cứu để được hỗ trợ y tế trên đường di chuyển.

- Đặt người bệnh nằm đúng tư thế:

Cho người bệnh nằm nghiêng sang một bên để tránh sặc nếu nôn
Nâng nhẹ đầu khoảng 20-30 độ
Nới lỏng quần áo, giữ cho đường thở thông thoáng.
- Kiểm tra ý thức và nhịp thở:

Nếu người bệnh còn tỉnh: giữ họ bình tĩnh, không cho ăn hoặc uống
Nếu bất tỉnh nhưng còn thở: đặt nằm nghiêng an toàn
Nếu ngừng thở: tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu biết cách
- Ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng: Việc xác định chính xác thời gian khởi phát đột quỵ giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đặc biệt là các can thiệp trong "giờ vàng".

VietBF@ sưu tập

Phong tỏa Hormuz có thể khiến Iran phản đòn bằng cách khóa Bab al-Mandeb, đẩy thương mại dầu toàn cầu vào thế nghẹt thở và khiến các nước vùng Vịnh đứng trước rủi ro lớn.

Mỹ đang dồn lực siết chặt eo biển Hormuz nhằm gây sức ép tối đa lên Iran, nhưng chiến lược này có nguy cơ phản tác dụng. Khi “nút thắt” quan trọng nhất của dòng chảy dầu mỏ toàn cầu bị bóp nghẹt, Tehran dường như vẫn còn trong tay một quân bài khác đủ sức làm rung chuyển thị trường năng lượng.

Các nước xuất khẩu năng lượng vùng Vịnh lo ngại Iran có thể leo thang, đóng eo biển Bab al-Mandeb - tuyến thoát chính của dầu mỏ Vịnh Ba Tư đang bị dồn ứ, theo WSJ.

Lá bài Bab al-Mandeb
Saudi Arabia đang gia tăng sức ép lên Mỹ nhằm chấm dứt lệnh phong tỏa eo biển Hormuz và quay lại bàn đàm phán, khi lo ngại động thái của Tổng thống Donald Trump có thể khiến Iran phản ứng mạnh, làm gián đoạn thêm các tuyến vận tải chiến lược, theo các quan chức Arab.

Lệnh phong tỏa được thiết kế nhằm gia tăng sức ép lên nền kinh tế vốn đã suy yếu nghiêm trọng của Iran. Tuy nhiên, Saudi Arabia cảnh báo Tehran có thể đáp trả bằng cách đóng eo biển Bab al-Mandeb - “nút thắt cổ chai” trên Biển Đỏ có ý nghĩa sống còn đối với phần xuất khẩu dầu còn lại của vương quốc.

Diễn biến này cho thấy những rủi ro và giới hạn trong nỗ lực của Mỹ nhằm buộc mở lại eo Hormuz - tuyến hàng hải mà Iran đã sớm kiểm soát từ đầu xung đột bằng các cuộc tấn công tàu thuyền, khiến khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày bị gián đoạn và đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng.

Lệnh phong tỏa các cảng Iran chính thức có hiệu lực từ thứ Hai, sau khi các đe dọa không kích và vòng đàm phán cuối tuần của ông Trump không thể khiến Tehran nới lỏng kiểm soát tại Hormuz.

“Ông Trump đã nhiều lần khẳng định mong muốn eo Hormuz phải được mở hoàn toàn để đảm bảo dòng chảy năng lượng tự do”, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết. “Chính quyền Mỹ đang liên lạc thường xuyên với các đồng minh vùng Vịnh nhằm đảm bảo Iran không thể gây sức ép hay tống tiền bất kỳ quốc gia nào”.

Saudi Arabia gần đây đã khôi phục xuất khẩu dầu về mức trước xung đột, khoảng 7 triệu thùng/ngày, bằng cách vận chuyển dầu qua đường ống xuyên sa mạc ra Biển Đỏ. Tuy nhiên, nguồn cung này sẽ đối mặt rủi ro nếu tuyến thoát tại Biển Đỏ cũng bị phong tỏa.

Tại Yemen, lực lượng Houthi - đồng minh của Iran - kiểm soát dải bờ biển dài gần eo Bab al-Mandeb và từng gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động hàng hải trong phần lớn thời gian xung đột Gaza. Theo các quan chức Arab, Iran đang gia tăng sức ép để nhóm này tái phong tỏa tuyến đường chiến lược.

“Nếu Iran muốn đóng Bab al-Mandeb, Houthi là đối tác hiển nhiên, và phản ứng của họ trong xung đột Gaza cho thấy họ đủ năng lực để làm điều đó”, chuyên gia Adam Baron nhận định.

Hãng tin bán chính thức Tasnim, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran - lực lượng hiện kiểm soát eo Hormuz - cảnh báo rằng các biện pháp phong tỏa có thể khiến Tehran đáp trả bằng cách đóng cửa lối ra Biển Đỏ.

Các quốc gia vùng Vịnh không muốn xung đột kết thúc với việc Iran kiểm soát eo Hormuz - huyết mạch kinh tế của họ. Tuy nhiên, nhiều nước, trong đó có Saudi Arabia, đang thúc đẩy Mỹ giải quyết khủng hoảng qua đàm phán và nỗ lực khởi động lại các kênh đối thoại. Dù lập trường công khai vẫn cứng rắn, hai bên được cho là vẫn duy trì tiếp xúc qua trung gian và sẵn sàng đàm phán nếu có đủ linh hoạt.

Eo Bab al-Mandeb là tuyến hẹp nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương, nằm giữa Yemen và vùng Sừng châu Phi. Đây là cửa ngõ dẫn vào kênh đào Suez, giữ vai trò then chốt trong tuyến hàng hải giữa châu Á và châu Âu.

Lực lượng Houthi tại Yemen đã chứng minh khả năng làm tê liệt tuyến hàng hải này thông qua các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái và vũ khí hạng nhẹ. Dù các đợt tấn công giảm sau lệnh ngừng bắn tại Gaza hồi tháng 10, lưu lượng vận tải vẫn chưa trở lại bình thường.

Trong xung đột hiện tại giữa Mỹ và Iran, Houthi phần lớn đứng ngoài sau khi hứng chịu chiến dịch không kích kéo dài 53 ngày của Mỹ năm ngoái. Tuy nhiên, nhóm này vẫn là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới lực lượng ủy nhiệm của Iran và là “lá bài dự phòng” nếu Tehran cần gia tăng sức ép.

Houthi cũng tuyên bố việc đóng eo Bab al-Mandeb là một trong các lựa chọn của họ.


Những người ủng hộ lực lượng Houthi trong một cuộc biểu tình ủng hộ Iran ở Yemen hồi đầu tháng này. Ảnh: Reuters.
Riyadh ngồi trên đống lửa
Bất kỳ cuộc tấn công nào tại khu vực này sẽ đặc biệt đáng lo ngại đối với Saudi Arabia - nước đã chuyển phần lớn xuất khẩu dầu từ cơ sở Ras Tanura tại Vịnh Ba Tư sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ ngay sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran hôm 28-2.

Trước xung đột Gaza, khoảng 9,3 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày đi qua Bab al-Mandeb. Con số này đã giảm một nửa sau khi Houthi bắt đầu tấn công tàu thuyền, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.

Cố vấn đối ngoại của lãnh tụ tối cao Iran, ông Ali Akbar Velayati, ngày 5-4 cảnh báo trên mạng xã hội rằng Tehran coi Bab al-Mandeb “giống như Hormuz”, và nếu Washington lặp lại “những sai lầm ngớ ngẩn”, dòng chảy năng lượng và thương mại toàn cầu có thể bị gián đoạn chỉ bằng “một tín hiệu”.

Giới chức năng lượng Saudi Arabia cho biết vương quốc đã nhận được cam kết từ Houthi rằng lực lượng này sẽ không tấn công Saudi Arabia hoặc tàu thuyền của nước này khi đi qua Bab al-Mandeb.

Tuy nhiên, Riyadh cũng cảnh báo Washington rằng tình hình vẫn rất khó lường, và Houthi có thể can dự sâu hơn nếu tiếp tục chịu sức ép từ Iran. Nhóm này cũng có thể áp phí đối với tàu thuyền qua lại.

“Đó sẽ là cách để Iran leo thang, bằng cách nói rằng nếu các ông hạn chế xuất khẩu dầu của chúng tôi, chúng tôi sẽ làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu qua cảng Yanbu của các ông”, chuyên gia Erik Meyersson nhận định.

Năm ngoái, ông Trump đã điều động hai tàu sân bay, nhiều máy bay ném bom B-2, phi đội F-35 và các tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường để đối phó lực lượng Houthi.

Trong cuộc xung đột đó, Houthi suýt bắn hạ hai tiêm kích F-16 và phá hủy nhiều máy bay không người lái Reaper. Một vụ tấn công tên lửa nhằm vào tàu sân bay USS Harry S. Truman thậm chí buộc tàu phải đổi hướng gấp, khiến một tiêm kích F/A-18 rơi xuống Biển Đỏ.

Cùng ngày 13/4, Iran cũng đưa ra cảnh báo nhằm vào các cảng trong khu vực.

“Nếu an ninh các cảng của Iran tại Vịnh Ba Tư và Biển Oman bị đe dọa, sẽ không có cảng nào trong khu vực này được an toàn”, quân đội Iran tuyên bố trên kênh IRIB.

VietBF@ sưu tập

Mỹ giật mình vì Iran mạnh lên. Đằng sau tuyên bố chiến thắng của cả Mỹ và Iran trong chiến sự, một thực tế sâu xa hơn đang dần lộ diện: Iran có lẽ không suy yếu, thậm chí còn đang mạnh lên.

Các lệnh ngừng bắn là khoảnh khắc “dễ thở”, mở ra cơ hội cho ngoại giao. Thời gian ngừng bắn còn cho các bên nhận định bên nào thực sự hưởng lợi sau chiến sự. Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ - Israel và Iran là một trường hợp như vậy.

Hiện các bên đều tuyên bố chiến thắng. Ông Trump gọi đây là “chiến thắng hoàn toàn và tuyệt đối” của Mỹ, đồng thời khẳng định các mục tiêu Mỹ đặt ra trong chiến dịch đều đã đạt được. Trong khi đó, giới lãnh đạo Iran cũng xem lệnh ngừng bắn là một chiến thắng chiến lược.

Theo The Conversation, đằng sau tuyên bố chiến thắng của Mỹ và Iran là một thực tế sâu xa hơn: Iran có lẽ không suy yếu, thậm chí còn đang mạnh lên.

Sức chống chịu bền bỉ của Iran

Dù nhiều lãnh đạo cấp cao đã bị ám sát trong xung đột, khả năng nhanh chóng bổ nhiệm người thay thế, đồng thời duy trì sự gắn kết trong bộ máy cho thấy ban lãnh đạo của nước này có sức chống chịu bền bỉ.

Lệnh ngừng bắn và hoạt động đàm phán diễn ra sau đó được định hình xoay quanh các điều kiện do Iran đưa ra. Dù đàm phán vòng một đổ vỡ, nhưng cục diện đàm phán vẫn cho thấy Tehran có những lợi thế mới mà trước chiến sự họ chưa có.

Kế hoạch 10 điểm của Iran đóng vai trò như khung khởi điểm cho đàm phán, thay vì kế hoạch 15 điểm của Mỹ. Điều này cho thấy Washington cũng đang tìm lối thoát khỏi chiến sự.

Các đề xuất của Tehran không chỉ dừng ở việc chấm dứt giao tranh. Chúng bao gồm cả nới lỏng trừng phạt, tiếp cận tài sản bị phong tỏa, hỗ trợ tái thiết và duy trì ảnh hưởng của Iran tại eo biển Hormuz. Ngoài ra còn có việc Mỹ rút khỏi Trung Đông và chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.

Trước khi Mỹ tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz ở vòng ngoài trong ngày 13/4, Iran vẫn là bên giám sát chặt chẽ eo biển này ở vòng trong. Điều này cho thấy đòn bẩy thực sự hiện nằm ở bên nào.

Trả lời Reuters, Bộ Ngoại giao Mỹ và Nhà Trắng dẫn lại phát ngôn trong một cuộc họp báo, trong đó Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết ưu tiên của ông Trump là mở lại eo biển Hormuz, song không loại trừ khả năng Iran và Mỹ chia sẻ nguồn thu từ phí quá cảnh trong tương lai.

Eo biển Hormuz hiện không chỉ mang ý nghĩa chiến lược mà còn có ý nghĩa kinh tế đối với Iran, trong bối cảnh nước này cần nguồn thu để tái thiết sau chiến sự. Trên thực tế, chiến sự đã mở ra ý tưởng cho Iran về cơ chế tài chính mới giúp nước này phục hồi, đồng thời gia tăng ảnh hưởng trong khu vực.

Logic này có vẻ nghịch lý nhưng không lạ. Các chiến dịch quân sự nhằm làm suy yếu năng lực đối phương. Nhưng nếu không tạo ra kết quả mang tính quyết định, chúng thường mở ra cơ hội mới cho bên bị nhắm đến.

Iran bước vào cuộc chiến này với sự thích nghi sẵn có trước sức ép. Nhiều năm bị trừng phạt đã buộc nước này xây dựng khả năng chống chịu bằng cách đa dạng hóa mạng lưới, củng cố thể chế và phát triển chiến lược phi đối xứng.

Thay vì sụp đổ nhanh chóng trong chiến dịch của Mỹ và Israel, Iran gây gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu, chịu đựng các đợt tấn công kéo dài và vẫn khiến đối phương phải đàm phán dựa trên các điều khoản có lợi cho Iran.

Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran cũng củng cố thực tế khắc nghiệt: Chính quyền cứng rắn tại Tehran vẫn trụ vững trước các đợt tấn công kéo dài, đồng thời vẫn giữ năng lực leo thang nếu cần, mở rộng ảnh hưởng trên nhiều mặt trận phi đối xứng.

Tầm ảnh hưởng của Tehran hiện trải dài từ Lebanon và Iraq thông qua lực lượng Hezbollah, đến khu vực eo biển Bab el-Mandeb nằm ở Biển Đỏ nhờ mạng lưới đồng minh Houthi.

“Ngay cả khi Mỹ quyết lật ngược thế cờ bằng cách kiểm soát eo biển Hormuz ở vòng ngoài, cuộc chiến này vẫn sẽ được ghi nhớ như một sai lầm chiến lược nghiêm trọng của ông Trump. Những hệ quả từ cuộc chiến đã định hình lại khu vực theo cách ngoài dự tính”, học giả Trung Đông Fawaz Gerges nói với Reuters.

“Rốt cuộc, cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành tại Iran đã đạt được điều gì? Thay đổi chế độ ở Iran? Không. Buộc Iran đầu hàng? Không. Thu giữ kho uranium làm giàu? Không. Chấm dứt sự hỗ trợ của Iran cho các lực lượng ủy nhiệm? Không”, ông Gerges phân tích.

Mỹ giật mình trước Iran

Iran luôn giữ lập trường nhất quán: Bác bỏ các thỏa thuận tạm thời nếu chúng không mang lại kết quả mang tính cấu trúc bền vững hơn cho Iran, chẳng hạn như nới lỏng trừng phạt và đảm bảo an ninh lâu dài.

Đối với Tehran, lệnh ngừng bắn là lúc để nước này củng cố đòn bẩy. Đối với Washington, lệnh ngừng bắn giúp chặn đà leo thang xung đột và cho thị trường có quãng thời gian ổn định.

Mục tiêu bất đối xứng này cho thấy lệnh ngừng bắn không đơn thuần là một khoảng dừng trung lập, mà là bước ngoặt trong cuộc chiến. Lệnh ngừng bắn và những diễn biến trong quãng thời gian ngừng bắn cho thấy quyền lực của Mỹ tại Trung Đông đang bị lung lay.

Trong nhiều thập kỷ, ảnh hưởng của Mỹ tại Trung Đông vốn dựa trên ưu thế quân sự và kinh tế. Xung đột lần này cho thấy cả hai yếu tố đó đều đang chịu sức ép.

Về quân sự, Mỹ và Israel thể hiện năng lực vượt trội, nhưng không đạt được kết quả mang tính quyết định. Iran vẫn giữ được năng lực cốt lõi, duy trì sự gắn kết trong bộ máy chính quyền và tận dụng đòn bẩy để định hình quá trình hạ nhiệt căng thẳng.

Tính chính danh của Mỹ và Israel khi tiến hành chiến sự tại Iran bị suy giảm. Những tranh cãi về lý do tiến hành chiến sự, thiệt hại dân sự và thiếu sự ủng hộ rộng rãi từ quốc tế đã làm suy yếu vị thế của Mỹ, kể cả trong mắt đồng minh.

Quyền lực mềm của Mỹ, yếu tố lâu nay giúp Mỹ giữ vai trò trung tâm trong vị thế lãnh đạo toàn cầu, đã bị ảnh hưởng. Các phát ngôn ngày càng gay gắt của ông Trump trên mạng xã hội khiến ông bị chỉ trích cả ở trong nước, đồng thời khiến một số đồng minh trở nên xa cách.

Về kinh tế, khả năng gây ảnh hưởng mang lại cho Iran một dạng quyền lực mà sức mạnh quân sự đơn thuần khó có thể vô hiệu hóa. Nếu Iran có đủ sức chống chịu đi qua chiến sự này, vị thế địa lý nằm bên eo biển Hormuz thực tế vẫn luôn là đòn bẩy tự nhiên thuộc về Iran.

Kết quả là một nghịch lý đang xuất hiện từ cuộc chiến: Mỹ muốn kiềm chế Iran nhưng vô tình lại khiến nước này củng cố sức mạnh hơn cả trước khi xảy ra chiến sự.

Theo Reuters, các quan chức vùng Vịnh cảnh báo bất kỳ thỏa thuận nào không đạt tới một giải pháp toàn diện đều sẽ củng cố đòn bẩy cho Iran.

Bà Ebtesam Al-Ketbi, Chủ tịch Trung tâm Chính sách Emirates, nhận định: “Lệnh ngừng bắn này không phải là giải pháp, mà là phép thử về ý định. Nếu không phát triển thành một thỏa thuận toàn diện hơn, xác lập lại các quy tắc can dự tại eo biển Hormuz và trên các mặt trận ủy nhiệm, lệnh ngừng bắn sẽ chỉ là một khoảng nghỉ chiến thuật, trước khi leo thang nguy hiểm và phức tạp hơn”.

Xét trên những tiêu chí đó, Iran dường như đang ở vị thế thuận lợi hơn. Mỹ và Israel thể hiện ưu thế quân sự, nhưng Iran lại cho thấy những điều khác: Khả năng chịu đựng, tính thích ứng và tận dụng đòn bẩy ngay trong chiến sự.

Chiến thắng trong chiến tranh hiện đại không chỉ là ưu thế trên chiến trường, mà còn là các kết quả bền vững về kinh tế, chính trị và chiến lược.

Lệnh ngừng bắn là một quãng nghỉ cho thấy một cuộc chiến nhằm làm suy yếu Iran rốt cuộc lại cho thấy những giới hạn của sức mạnh quân sự.

VietBF@ sưu tập

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni bị ông Trump công khai chỉ trích gay gắt sau khi hai bên thể hiện quan điểm bất đồng về chiến sự Iran và an ninh năng lượng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/4 tuyên bố “bị sốc” trước Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, đồng thời cho rằng bà thiếu bản lĩnh như ông từng kỳ vọng, theo Guardian. Đây là lần hiếm hoi ông Trump công khai chỉ trích bà Meloni - một trong những đồng minh thân cận nhất của vị Tổng thống Mỹ tại châu Âu.

Bà Meloni vốn là người ủng hộ mạnh mẽ ông Trump, song gần đây đã lên tiếng phản đối quyết định phát động chiến tranh với Iran, đồng thời chỉ trích phát biểu của ông về Giáo hoàng Leo là “không thể chấp nhận”.


Thủ tướng Italy Giorgia Meloni và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng vào tháng 4/2025. Ảnh: Reuters.
Trả lời phỏng vấn báo Corriere della Sera, ông Trump cho rằng bà Meloni “rất khác so với những gì tôi nghĩ”, đồng thời công kích việc Italy từ chối hỗ trợ Mỹ trong nỗ lực mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đang bị Iran phong tỏa.

“Tôi bị sốc về bà ấy. Tôi từng nghĩ bà ấy có dũng khí. Tôi đã nhầm”, ông Trump được dẫn lời trong bài phỏng vấn đăng trực tuyến.

Nhà Trắng và văn phòng Thủ tướng Italy hiện đều từ chối bình luận về các phát ngôn trên.

Những chỉ trích này đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong giọng điệu của ông Trump đối với bà Meloni - người từng là lãnh đạo châu Âu duy nhất tham dự lễ nhậm chức của ông năm 2025.

Chỉ mới tháng trước, ông Trump còn ca ngợi bà là “một nhà lãnh đạo tuyệt vời”, nhưng nay lại cáo buộc bà không ủng hộ các nỗ lực của Mỹ về an ninh năng lượng và vấn đề Iran, đồng thời cho rằng Italy muốn “để Mỹ làm thay phần việc của mình”.

Đáp lại việc bà Meloni lên án phát biểu của ông về Giáo hoàng Leo, ông Trump tuyên bố: “Người không thể chấp nhận chính là bà ấy, vì bà ấy không quan tâm việc Iran có vũ khí hạt nhân - thứ có thể phá hủy nước Italy trong hai phút nếu có cơ hội”.

Quan hệ gần gũi với ông Trump từng được bà Meloni kỳ vọng sẽ củng cố vị thế trong nước và quốc tế, song hiện lại có nguy cơ trở thành gánh nặng chính trị.

Khoảng 66% người dân Italy hiện có cái nhìn tiêu cực về Tổng thống Mỹ, và các nhà thăm dò cho rằng mối liên hệ chặt chẽ với Nhà Trắng có thể đã góp phần khiến bà Meloni thất bại trong cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp hồi tháng trước.

Trong khi đó, chiến sự tại Iran đã đẩy giá năng lượng tại Italy tăng cao - quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu khí.

“Italy đang phải trả mức giá năng lượng cao nhất thế giới nhưng lại không sẵn sàng bảo vệ eo biển Hormuz… Họ phụ thuộc vào Donald Trump để giữ tuyến này thông suốt”, ông Trump nói.

VietBF@ sưu tập

Mazda CX-5 bất ngờ giảm giá cực mạnh, tạo áp lực trực tiếp lên các đối thủ như Ford Territory hay Hyundai Tucson. Với mức giá mới, mẫu SUV hạng C này đang khiến cục diện phân khúc trở nên ‘nóng’ hơn bao giờ hết.
Theo ghi nhận tại một sối đại lý, Mazda CX-5 VIN 2025 đang được xả kho với mức giảm lên tới gần 70 triệu đồng. Nhờ đó, giá khởi điểm của xe hiện chỉ còn 685 triệu đồng cho bản Deluxe, thấp hơn đáng kể so với mức niêm yết 749 triệu đồng trước đó. Đây được xem là một trong những đợt giảm giá sâu nhất của mẫu xe này trong thời gian gần đây.


Không chỉ bản tiêu chuẩn, các phiên bản cao hơn cũng được điều chỉnh mạnh. Bản Luxury giảm còn 720 triệu đồng, trong khi Premium Sport hiện chỉ khoảng 780 triệu đồng, thấp hơn gần 70 triệu đồng so với giá công bố. Với mặt bằng giá này, Mazda CX-5 đang tạo sức ép lớn lên Ford Territory và Hyundai Tucson – hai đối thủ trực tiếp trong phân khúc SUV hạng C.

Đáng chú ý, mức giá mới của Mazda CX-5 thậm chí còn tiệm cận hoặc thấp hơn một số mẫu SUV hạng B. Điều này khiến không ít khách hàng cân nhắc “lên đời” phân khúc thay vì lựa chọn các mẫu xe nhỏ hơn. So với Ford Territory hay Hyundai Tucson, CX-5 đang có lợi thế rõ rệt về giá bán trong khi vẫn giữ kích thước và trang bị của một mẫu C-SUV tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, do là chương trình xả kho xe VIN 2025, số lượng Mazda CX-5 tại đại lý không còn nhiều. Người mua có thể phải chấp nhận hạn chế về màu sắc hoặc phiên bản. Dù vậy, với mức giá dưới 700 triệu đồng, đây vẫn là cơ hội hiếm có để sở hữu một mẫu SUV hạng C có thương hiệu mạnh.

Ở góc độ thị trường, động thái giảm giá này được xem là bước đi chiến lược nhằm duy trì sức cạnh tranh trước Ford Territory và Hyundai Tucson – những cái tên đang liên tục được làm mới. Trong khi Territory nổi bật với công nghệ và không gian, Tucson lại gây ấn tượng bằng thiết kế hiện đại, thì Mazda CX-5 chọn cách đánh thẳng vào giá bán để giữ lợi thế.

Thực tế, Mazda CX-5 vẫn đang duy trì phong độ ấn tượng về doanh số. Năm 2025, mẫu xe này đạt hơn 17.200 xe bán ra, tiếp tục dẫn đầu phân khúc. Sang đầu năm 2026, CX-5 vẫn giữ đà tăng trưởng với hơn 3.100 xe giao đến tay khách hàng chỉ trong hai tháng đầu năm. Với đợt giảm giá mạnh lần này, khoảng cách với Ford Territory hay Hyundai Tucson nhiều khả năng sẽ tiếp tục được nới rộng.

Về vận hành, Mazda CX-5 tại Việt Nam vẫn duy trì hai tùy chọn động cơ xăng 2.0L và 2.5L, đi kèm hệ dẫn động cầu trước hoặc bốn bánh toàn thời gian tùy phiên bản. Cấu hình này giúp xe đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển đa dạng, từ đô thị đến đường trường.

Nhìn tổng thể, việc Mazda CX-5 giảm giá xuống còn 685 triệu đồng không chỉ là động thái xả kho đơn thuần mà còn là cú “ra đòn” trực diện vào Ford Territory và Hyundai Tucson. Với lợi thế giá bán hấp dẫn, thương hiệu mạnh và sản phẩm đã được kiểm chứng, CX-5 tiếp tục là lựa chọn đáng cân nhắc trong phân khúc SUV hạng C hiện nay.

VietBF@ sưu tập