Cuộc chiến đẩy ngành công nghiệp vũ khí tăng tốc

Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran không chỉ làm thay đổi cục diện quân sự Trung Đông, mà còn mang lại lợi nhuận khổng lồ cho các tập đoàn quốc phòng phương Tây.

Sau cuộc họp tại Nhà Trắng với Tổng thống Mỹ Donald Trump, lãnh đạo nhiều tập đoàn quốc phòng lớn của Mỹ đã cam kết tăng mạnh sản lượng vũ khí, thậm chí “tăng gấp bốn lần” đối với một số loại vũ khí công nghệ cao.

Cuộc họp có sự tham gia của lãnh đạo các tập đoàn quốc phòng hàng đầu như RTX (Raytheon), Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumman, BAE Systems, L3Harris Missile Solutions và Honeywell Aerospace. Đây đều là những công ty đang nắm trong tay các đơn đặt hàng trị giá hàng chục tỷ USD.

Theo số liệu ngân sách, Mỹ hiện là quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới với gần 1.000 tỷ USD vào năm 2025. Washington thậm chí đặt mục tiêu nâng con số này lên khoảng 1.500 tỷ USD vào năm 2027.

Trong bối cảnh chiến sự leo thang, hàng tỷ USD đã được chi cho các loại vũ khí sử dụng tại chiến trường Iran , biến xung đột trở thành động lực lớn thúc đẩy doanh thu của ngành công nghiệp quốc phòng.

Hàng loạt vũ khí hiện đại được đưa vào chiến trường

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), chiến dịch Epic Fury đã huy động hơn 20 hệ thống vũ khí khác nhau từ lực lượng không quân, hải quân, lục quân và phòng thủ tên lửa.

Một trong những vũ khí được sử dụng nhiều nhất là tên lửa hành trình Tomahawk. Đây là vũ khí tấn công tầm xa chủ lực của Mỹ trong suốt ba thập niên qua. Tên lửa bay ở độ cao thấp với tốc độ cận âm nhằm tránh radar đối phương và được phóng từ các tàu khu trục lớp Arleigh Burke tại biển Ả Rập.

Ngoài ra, Mỹ còn lần đầu sử dụng tên lửa đạn đạo chiến thuật Precision Strike Missile (PrSM) trong chiến đấu thực tế. Loại tên lửa này được phóng từ hệ thống pháo phản lực HIMARS và có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách tới 400 km.

Trong khi đó, các hệ thống phòng thủ tên lửa như Patriot và THAAD được triển khai để đánh chặn các cuộc tấn công trả đũa của Iran. Patriot đảm nhiệm việc đánh chặn tên lửa hành trình và các mục tiêu bay thấp, trong khi THAAD được thiết kế để tiêu diệt tên lửa đạn đạo ở giai đoạn cuối của quỹ đạo bay.

Máy bay tàng hình và UAV tham chiến

Không quân Mỹ cũng sử dụng nhiều loại máy bay hiện đại trong chiến dịch tấn công Iran.

Các máy bay ném bom chiến lược B-1 và B-2 , cùng tiêm kích F-15, F-22 và F-35, đã tham gia các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở tên lửa đạn đạo và các hầm ngầm quân sự của Iran. Những máy bay này thường sử dụng bom dẫn đường nặng khoảng 900 kg để phá hủy các mục tiêu kiên cố.

Bên cạnh đó, Mỹ còn triển khai UAV MQ-9 Reaper - loại máy bay không người lái tấn công có giá tới 40 triệu USD mỗi chiếc.

Một loại UAV mới cũng lần đầu được sử dụng trong chiến dịch là LUCAS, hệ thống tấn công không người lái giá rẻ do SpektreWorks phát triển. Với chi phí khoảng 35.000 USD mỗi chiếc, LUCAS được thiết kế để trở thành vũ khí tấn công cảm tử giá rẻ tương tự UAV Shahed của Iran.

Các tập đoàn vũ khí Mỹ hưởng lợi lớn

Việc sử dụng hàng loạt hệ thống vũ khí hiện đại trong chiến tranh đã mang lại lợi nhuận khổng lồ cho các nhà thầu quốc phòng Mỹ.

Boeing sản xuất nhiều loại vũ khí tham chiến như máy bay ném bom B-1, tiêm kích F-15, máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler, máy bay tuần tra P-8 Poseidon và máy bay trinh sát RC-135.

Northrop Grumman là nhà sản xuất máy bay ném bom tàng hình B-2 và cũng cung cấp các công nghệ radar cho máy bay cảnh báo sớm E-3 AWACS.

Lockheed Martin - tập đoàn quốc phòng lớn nhất thế giới, sản xuất nhiều vũ khí quan trọng trong chiến dịch như tiêm kích tàng hình F-35 và F-22, hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD, bệ phóng HIMARS và tên lửa ATACMS.

Trong khi đó, Raytheon - một bộ phận của tập đoàn RTX, sản xuất tên lửa Tomahawk và hệ thống phòng không Patriot.

Ngoài ra, công ty General Atomics Aeronautical Systems là nhà sản xuất UAV MQ-9 Reaper, còn Huntington Ingalls Industries là nhà đóng tàu cho các siêu tàu sân bay của Hải quân Mỹ.

Ngành công nghiệp quốc phòng Israel cũng tăng trưởng mạnh

Không chỉ Mỹ, các công ty quốc phòng Israel cũng đang hưởng lợi lớn từ cuộc xung đột. Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), ba tập đoàn quốc phòng Israel nằm trong danh sách 100 công ty vũ khí lớn nhất thế giới.

Elbit Systems - công ty quốc phòng lớn nhất Israel, chuyên sản xuất UAV, hệ thống giám sát và các thiết bị điện tử chiến trường.

Israel Aerospace Industries (IAI) phát triển nhiều hệ thống vũ khí quan trọng như radar, vệ tinh và các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Rafael Advanced Defense Systems là nhà phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome nổi tiếng cùng nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác.

Theo SIPRI, doanh thu của 100 công ty quốc phòng lớn nhất thế giới đã vượt 679 tỷ USD vào năm 2024.

Các công ty Mỹ chiếm gần một nửa con số này với tổng doanh thu khoảng 334 tỷ USD, bỏ xa các đối thủ đến từ Trung Quốc, châu Âu và Nga.

Cùng với cuộc xung đột tại Ukraine, xung đột tại Trung Đông đã khiến nhu cầu vũ khí toàn cầu tăng mạnh. Tổng chi tiêu quân sự thế giới đã tăng 9,4% trong năm 2024, đạt mức khoảng 2.700 tỷ USD.

Trong bối cảnh NATO cam kết tăng ngân sách quốc phòng lên mức 5% GDP vào năm 2035, ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong những năm tới.

Theo thông tin này được đăng tải trên tờ Washington Post (WP). Quyết định của Lầu Năm Góc đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về khả năng điều động binh lính đến khu vực Trung Đông trong bối cảnh leo thang đối đầu với Iran.

Sư đoàn Dù 82 đóng tại Fort Bragg ở Bắc Carolina, bao gồm một lữ đoàn phản ứng nhanh với khoảng 4.000 - 5.000 binh sĩ, có khả năng triển khai trong vòng 18 giờ sau khi nhận lệnh.

Đơn vị này được thiết kế để thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, bao gồm chiếm giữ sân bay và cơ sở hạ tầng trọng yếu, tăng cường an ninh cho các phái đoàn ngoại giao của Mỹ và tiến hành sơ tán khẩn cấp.

Mặc dù các cuộc tập trận đã bị hủy bỏ, nhưng chưa có mệnh lệnh chính thức nào về việc triển khai được ban hành. Tuy nhiên, nguồn tin của tờ WP cho rằng quyết định như vậy có thể sẽ được đưa ra sau vài ngày.

Đại diện quân đội đã chuyển câu hỏi của các nhà báo đến Lầu Năm Góc, nơi họ chỉ đưa ra một tuyên bố ngắn gọn mà không cung cấp thêm chi tiết: "Vì lý do an ninh hoạt động, chúng tôi không thảo luận về các động thái trong tương lai hoặc giả định", tuyên bố nhấn mạnh.

Đại diện của Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM), chịu trách nhiệm về các hoạt động ở Trung Đông cũng từ chối bình luận.

Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những lời giải thích mâu thuẫn về quyết định phát động chiến tranh với Iran. Ông công khai tuyên bố rằng bộ binh Mỹ "có lẽ" sẽ không cần thiết trong chiến dịch hiện tại, nhưng ông và các phụ tá thân cận nhất của mình lại liên tục từ chối loại trừ hoàn toàn khả năng nói trên.

Trước đó, cùng ngày trong một cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân - Tướng Dan Kaine, đã từ chối bình luận về khả năng sử dụng "quân đội Mỹ trên mặt đất", lưu ý rằng đó là "vấn đề của các chính trị gia".

Giới phân tích cho rằng nếu chính quyền Mỹ quyết định đưa bộ binh vào Iran, một trong những mục tiêu đầu tiên có thể là cảng biển trên đảo Kharg.

Cảng này nằm cách bờ biển Iran khoảng 15 dặm (khoảng 44km) ở Vịnh Ba Tư và là một trung tâm quan trọng cho cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Tehran - khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua đây.

Việc chiếm được đảo Kharg có thể giúp chính quyền Tổng thống Trump kiểm soát một yếu tố then chốt của nền kinh tế Iran, nhưng đồng thời cũng khiến lực lượng Mỹ dễ bị tấn công.

Theo Washington Post

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran gây chia rẽ phương Tây.

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đã phơi bày những khiếm khuyết sâu sắc trong nhận thức về bản thân của phương Tây, khi các nhà lãnh đạo châu Âu tuyên bố đứng về phía lẽ phải của lịch sử nhưng lại thể hiện thái độ phục tùng rõ rệt đối với Washington.

Bài viết này của RT sẽ phân tích một số điểm yếu của phương Tây vốn đã trầm trọng hơn do sự leo thang căng thẳng ở Trung Đông.

Mối quan hệ giữa Anh và Mỹ có bị ảnh hưởng?

"Tôi không hài lòng với Vương quốc Anh", ông Trump nói với các phóng viên hôm 3/3. Thủ tướng Anh Keir Starmer dường như đã quá chậm trễ trong việc cho phép Lầu Năm Góc sử dụng căn cứ không quân Diego Garcia.

Ông Trump gọi đó là "điều đáng tiếc" khi căn cứ trên hòn đảo này không thể ngay lập tức được sử dụng cho các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran.

Trong phiên chất vấn tại Quốc hội, Thủ tướng Anh Starmer đã bác bỏ những lời chỉ trích. Ông khẳng định: "Máy bay Mỹ đang hoạt động từ các căn cứ của Anh - đó chính là mối quan hệ đặc biệt đang được thể hiện.

Chia sẻ thông tin tình báo mỗi ngày để bảo vệ an toàn cho người dân của chúng ta, đó mới chính là mối quan hệ đặc biệt đang được thể hiện. Việc bám víu vào những lời nói mới nhất của Tổng thống Trump không phải là mối quan hệ đặc biệt đang được thể hiện".

Đáng chú ý, máy bay không người lái đã tấn công một căn cứ không quân lớn của Anh trên đảo Síp, nơi trước đây từng được sử dụng cho các cuộc tấn công ở Syria, Iraq và Libya.

Sợ giống người tiền nhiệm

Truyền thông Anh cho rằng, không giống như ông Trump, Thủ tướng Starmer bị thuyết phục bởi sự phản đối của cử tri đối với cuộc chiến tranh Iran. Chỉ có 28% người được thăm dò ý kiến bày tỏ sự ủng hộ ở bất kỳ mức độ nào đối với cuộc chiến chống lại Tehran.

Đảng Bảo thủ Anh cũng chỉ trích ông Starmer vì không phải là Tony Blair – cựu Thủ tướng gây tranh cãi sâu sắc, người hiện đang là thành viên Hội đồng Hòa bình Gaza do Tổng thống Trump thành lập và từng sẵn sàng ủng hộ cuộc tấn công Iraq của Mỹ năm 2003 khi còn là lãnh đạo nước Anh.

Lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch lập luận trên đài phát thanh BBC rằng: "Đôi khi cách tốt nhất để giảm leo thang căng thẳng là cố gắng kết thúc nó nhanh chóng".

Anh có đang đặt mình vào tình thế rủi ro?

Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey đã bay đến Síp để trấn an các quan chức địa phương, những người không hài lòng về việc các đồng minh của Iran đã tấn công căn cứ Akrotiri của Không quân Hoàng gia Anh.

Tây Ban Nha, Hy Lạp và Ý đều đã đề nghị hỗ trợ phòng thủ hải quân cho cơ sở quân sự này.

Nhà lãnh đạo Síp Nikos Christodoulides yêu cầu London phải đảm bảo rằng "các căn cứ của Anh ở hòn đảo này sẽ không được sử dụng trong bất kỳ trường hợp nào cho bất kỳ mục đích nào khác ngoài lý do nhân đạo".

Mỹ bị từ chối

Trong khi Anh chỉ đơn thuần là không giúp đỡ gì, Tây Ban Nha "đã đối xử tệ bạc với chúng tôi", ông Trump nói trong cùng cuộc gặp với Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Nhà Trắng, nơi ông cũng chỉ trích ông Starmer.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã cấm Lầu Năm Góc sử dụng các căn cứ của nước này cho cuộc chiến chống Iran và tuyên bố rằng người Tây Ban Nha "sẽ không tiếp tay cho điều gì đó có hại cho thế giới chỉ vì sợ bị trả thù".

Đáp lại thái độ thách thức của nhà lãnh đạo châu Âu, ông Trump đã ám chỉ khả năng chiếm đóng các địa điểm quân sự của Tây Ban Nha và ra lệnh cho Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đình chỉ mọi hoạt động thương mại với Madrid.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt sau đó cho rằng chiến thuật gây sức ép đã thành công, nhưng Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares đã phủ nhận việc Madrid nhượng bộ. Ông nói với đài phát thanh Cadena SER rằng lập trường của Madrid "không hề thay đổi chút nào".

Thất bại trong việc bảo vệ châu Âu

Tổng thống Trump liên tục công kích các nhà lãnh đạo châu Âu trong khi ông Merz, với vẻ mặt lạnh lùng chỉ có thể ngồi im và lắng nghe.

"Chúng ta sẽ đối xử với Đức như thế nào? Tôi nghĩ chúng ta nên trừng phạt họ thật nặng nề", ông Trump nói đùa, trong khi một trợ lý trình bày chi tiết các cuộc điều tra về cáo buộc hành vi thương mại không công bằng của Berlin và các nước khác.

Ông Merz ủng hộ những lời chỉ trích của ông Trump đối với Tây Ban Nha, cho rằng nước này đang cản trở NATO bằng cách từ chối đóng vai trò của mình trong khối quân sự và phản đối việc tăng chi tiêu mà Washington yêu cầu.

Việc ông Merz không thể hiện tinh thần đoàn kết châu Âu là một "điều bất ngờ" đối với Madrid, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Albares sau đó cho biết, đồng thời lưu ý rằng ông đã truyền đạt quan điểm đó cho người đồng cấp Đức, Johann Wadephul.

Liên minh châu Âu có thực sự nắm quyền

Liên minh châu Âu dường như chia sẻ quan điểm của Đức rằng việc tấn công các quốc gia có chủ quyền là chấp nhận được miễn là phương Tây thực hiện điều đó.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen bày tỏ lo ngại rằng "các cuộc tấn công vô cớ của Iran nhằm vào các đối tác trong khu vực" sẽ gây ra leo thang căng thẳng.

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại Kaja Kallas cho biết các nhà lãnh đạo Iran hiện "không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tham gia đàm phán thiện chí" với Mỹ.

Trong khi đó, các nguồn tin từ Brussels cho biết Kallas và von der Leyen đang bận rộn với cuộc đấu tranh giành quyền kiểm soát chính sách đối ngoại của EU. Vì vậy việc làm cho mọi thứ trở nên hợp lý có lẽ không phải là ưu tiên hàng đầu của họ.

Mất đi lập trường vững chắc

Các nhà lãnh đạo phương Tây biện minh cho việc trang bị vũ khí và tài trợ cho Ukraine hàng trăm tỷ euro bằng lý do Nga được cho là đã phát động một "cuộc chiến tranh xâm lược vô cớ" chống lại nước láng giềng.

Ngay từ đầu, lập trường đạo đức cao cả của Tây Âu đã lung lay. Trong 8 năm từ thỏa thuận Minsk năm 2014 đến khi xung đột Ukraine leo thang năm 2022, khoảng 14.000 người đã thiệt mạng ở Donbass.

Cần phải xem xét lại lịch sử can thiệp quân sự của phương Tây nhân danh nhân đạo và an ninh quốc gia, bao gồm cả ở Nam Tư, Iraq và Libya. Kể từ năm 2022, chiến dịch Gaza của Israel và việc chiếm đóng trên thực tế thêm lãnh thổ Syria đã làm suy yếu thêm vị thế thuyết giáo của phương Tây.

Đối với chính quyền của ông Trump, các quân nhân Mỹ "không còn là những người bảo vệ nữa" mà là "những chiến binh được huấn luyện để tiêu diệt kẻ thù và bẻ gãy ý chí của chúng", như lời Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã nói.

Đầu năm nay, Thủ tướng Canada Mark Carney đã có bài phát biểu về việc "trật tự dựa trên luật lệ" do phương Tây dẫn đầu luôn dựa trên sự lừa dối nửa vời.

Nhưng với việc Mỹ bắn phá tàu thuyền ở vùng biển Caribe, đòi Iran đầu hàng vô điều kiện, thành lập một hội đồng hòa bình kiểu Liên Hợp Quốc, bắt cóc và ám sát các nhà lãnh đạo, và tuyên bố muốn sáp nhập Greenland, "đã đến lúc không thể sống trong dối trá nữa mà hãy cùng nhau làm điều đúng đắn", ông Carney kêu gọi.

Lực lượng Vũ trang Nga đã bắt đầu sử dụng tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander, máy bay không người lái Geran-2 và đặc biệt là bom hạng nặng FAB-3000 để phá hủy các kho hậu cần và tuyến đường tiếp tế cho lực lượng Ukraine đang phòng thủ ở thành phố Orikhiv, miền Nam Ukraine.

Mới đây, ngày 8/3, chiến đấu cơ Nga đã ném bom FAB-3000 tấn công cây cầu nối Orikhiv (phía Nam vùng Zaporizhzhia) với ngôi làng Preobrazhenka ở ngoại ô thành phố.

Quả bom nặng 3.000kg của Nga phá hủy cây cầu nằm trên tuyến đường giao thông huyết mạch, khiến các phương tiện của Lực lượng Vũ trang Ukraine không thể di chuyển trên đó, cắt đứt tuyến đường tiếp viện lực lượng và cung cấp hậu cần cho lực lượng đồn trú trong thành phố Orikhiv.

Theo giới chuyên gia Nga, mặc dù các hoạt động chiến sự tại khu vực Chiến dịch Quân sự Đặc biệt (SVO) đang tạm lắng, nhưng Lực lượng Hàng không - Vũ trụ Nga (VKS) vẫn tiếp tục làm gián đoạn khả năng tiếp vận của đối phương.

Theo nhiều chuyên gia quân sự, thành phố Orikhiv là một cứ điểm phòng thủ quan trọng của Lực lượng Vũ trang Ukraine ở vùng Zaporizhzhia, đây dự kiến sẽ là nơi diễn ra các trận chiến chính trong chiến dịch Xuân - Hè năm nay, đặc biệt là khả năng Quân đội Ukraine sẽ tổ chức một cuộc phản công lớn tại khu vực này.

Trong khi đó, Quân đội Nga cũng đang bận rộn chuẩn bị cho cuộc tấn công sắp tới vào thành phố này. Các đơn vị tiền phương của quân Nga trên nhiều hướng hiện chỉ cách Orikhiv chưa đầy 10km.

Các nhà phân tích quân sự Ukraine đã nhiều lần cảnh báo rằng, cuộc tấn công trực diện của Lực lượng Vũ trang Nga vào Orikhiv sẽ dẫn đến tổn thất nặng nề đối với Quân đội Ukraine.

Do đó, Bộ Chỉ huy Nga đã nghĩ ra những phương pháp sáng tạo để chiếm được thành phố, mà trong đó, việc cắt đứt các tuyến đường tiếp tế binh lực được coi là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.

Trước đó, một số cứ điểm lớn của Quân đội Ukraine ở Donbass (ví dụ như Pokrovsk-Myrnohrad) hay chính thành phố Huliaipole của vùng Zaporizhzhia, đã bị chiếm bằng cách tương tự.

Ví dụ, trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát Huliaipole đầu tháng 2 vừa qua, Lực lượng Vũ trang Nga trước đó cũng đã giành quyền kiểm soát hỏa lực sơ bộ đối với tất cả các tuyến đường vận chuyển của phiến quân, sau đó dễ dàng đánh chiếm được thành phố tiền tiêu phía đông Zaporizhzhia.

Hiện nay, về cơ bản là một kịch bản tương tự đang bắt đầu diễn ra ở thành phố Orikhiv và với việc các nhóm quân tiền tiêu của Nga chỉ còn cách thành phố khoảng 8km, không chỉ những con đường tiếp vận mà ngay cả khu vực nội thành cũng nằm trong vòng khống chế hỏa lực của quân Nga.

Theo topcor.ru

“Nếu Iran làm bất cứ điều gì nhằm ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ qua Eo biển Hormuz, họ sẽ bị Mỹ giáng đòn mạnh gấp 20 lần so với những lần trước”, tổng thống viết trên Truth Social.

Ông nói rằng Mỹ “sẽ loại bỏ những mục tiêu dễ bị phá hủy, khiến Iran gần như không thể phục hồi”. “Nhưng tôi hy vọng và cầu nguyện rằng điều đó sẽ không xảy ra”, ông nói thêm.

Tổng thống Trump gọi lời cảnh báo của mình là “món quà từ Mỹ dành cho Trung Quốc và tất cả các quốc gia sử dụng Eo biển Hormuz”.

Trước đó, Tổng thống Trump đã có những phát biểu đáng chú ý khi ông trả lời phỏng vấn hãng tin CBS , phát biểu trước các nghị sĩ đảng Cộng hoà và tham gia một cuộc họp báo.

Giá dầu lâu dài sẽ giảm

Trong cuộc phỏng vấn với CBS , Tổng thống Trump cho biết dù Eo biển Hormuz “vẫn mở”, nhưng chính quyền của ông đang “xem xét” việc tiếp quản tuyến đường vận chuyển quan trọng này.

Giá dầu toàn cầu đã tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran, có thời điểm hôm 9/3, giá dầu gần chạm mốc 120 USD/thùng trước khi giảm nhẹ. Có hai lý do chính dẫn đến tình trạng này, là việc đóng cửa Eo biển Hormuz và sự suy giảm sản lượng dầu ở Trung Đông.

Phát biểu sau đó tại cuộc họp báo, Tổng thống Trump nói: “Tôi biết giá dầu sẽ tăng nếu tôi làm điều này. Trên thực tế, giá tăng ít hơn so với dự đoán của tôi”.

Nhưng về dài hạn, chiến dịch ở Iran sẽ làm giảm giá dầu, ông Trump nhấn mạnh. “Eo biển Hormuz vẫn sẽ an toàn. Chúng ta đang chấm dứt mối đe dọa này một lần và mãi mãi. Kết quả là giá dầu và giá khí đốt thấp hơn cho các gia đình Mỹ”.

Ông Trump bác bỏ thông tin cho rằng, người tiêu dùng Mỹ đang phải gánh hậu quả do giá dầu tăng vọt. Ông khẳng định tình trạng thiếu hụt nguồn cung “ảnh hưởng đến các quốc gia khác nhiều hơn là ảnh hưởng đến Mỹ”.

“Thực sự không ảnh hưởng đến chúng ta,” ông nói. “Chúng ta có rất nhiều dầu”.

Đề cập đến phương án giảm giá nhiên liệu, Tổng thống Trump gợi ý rằng chính quyền của ông sẽ “miễn giảm một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ”.

Ông không nêu rõ lệnh trừng phạt nào sẽ được dỡ bỏ, chỉ nói rằng: “Chúng ta có lệnh trừng phạt đối với một số quốc gia. Chúng ta sẽ dỡ bỏ những lệnh trừng phạt đó cho đến khi tình hình ổn định trở lại”.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/3 tuyên bố, bất kỳ quốc gia Ả-rập hoặc châu Âu nào trục xuất đại sứ Israel và Mỹ khỏi lãnh thổ của mình sẽ được phép đi lại tự do qua Eo biển Hormuz, bắt đầu từ ngày 10/3.

Chiến dịch gần như hoàn tất

Tổng thống Trump tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với đài CBS , rằng “chiến dịch ở Iran gần như đã hoàn tất”.

“Họ không còn hải quân, không còn hệ thống liên lạc, không còn không quân. Tên lửa của họ chỉ còn rải rác. Máy bay không người lái của họ đang bị phá huỷ khắp nơi, kể cả các nhà máy sản xuất máy bay không người lái. Nếu nhìn kỹ, họ chẳng còn gì cả. Về mặt quân sự, họ không còn gì nữa”.

Phát biểu trước Hội nghị Đảng Cộng hòa Hạ viện tại Doral (Florida), ông Trump mô tả chiến dịch ở Iran là một “cuộc phiêu lưu ngắn hạn”.

“Đất nước chúng ta đang làm rất tốt. Ý tôi là, ở một mức độ mà không ai nghĩ tới. Chúng ta đã thực hiện một cuộc phiêu lưu ngắn hạn, vì chúng ta cảm thấy cần phải làm vậy để loại bỏ một số thứ. Quân đội của chúng ta thật giỏi, phải không?”, nhà lãnh đạo Mỹ nói trong tiếng reo hò.

Sau đó, tại một cuộc họp báo, ông Trump nhắc lại rằng Mỹ đã đạt được những “bước tiến lớn” trong cuộc chiến với Iran, cho thấy chiến dịch này có thể “gần như đã hoàn tất”.

Kể từ khi bắt đầu chiến dịch, Mỹ đã tấn công hơn 5.000 mục tiêu ở Iran, “một số trong đó là những mục tiêu rất quan trọng”. Nhưng quân đội Mỹ vẫn để dành “một số mục tiêu quan trọng nhất cho sau này, bao gồm các cơ sở sản xuất điện và nhiều thứ khác”.

“Chúng tôi không tìm cách làm điều đó nếu không cần thiết”, ông nói. “Đó là những mục tiêu rất dễ tấn công, nhưng nếu bị tấn công thì hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Chúng tôi đang chờ xem điều gì sẽ xảy ra trước khi tấn công chúng”.

Tổng thống Trump nói thêm rằng, bằng việc tấn công Iran, ông đang giữ lời hứa năm 2015 của mình về việc sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Cuộc tấn công vào các nước vùng Vịnh

Tại cuộc họp báo, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng quyết định tấn công các nước láng giềng của Tehran để đáp trả Mỹ và Israel là “rất dại dột”.

Trong một tuần qua, Iran đã tấn công Bahrain, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE), Qatar, Ả-rập Xê-út cùng nhiều nước vùng Vịnh khác, chủ yếu nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ ở những quốc gia này.

Các nước láng giềng của Iran “phần lớn trung lập, hoặc ít nhất là không có ý định can thiệp”, ông Trump nói, cho biết thêm rằng sau các cuộc tấn công của Tehran, “các nước láng giềng đã đứng về phía chúng ta và bắt đầu tấn công đáp trả”.

Nhà lãnh đạo Mỹ một lần nữa nhắc lại cáo buộc chưa có bằng chứng, rằng “Iran sẽ tìm cách thống trị Trung Đông nếu Mỹ và Israel không ra đòn trước”.

“Iran là một quốc gia rất hùng mạnh. Họ muốn thống trị Trung Đông. Nếu chúng ta không tấn công họ, họ sẽ thống trị Trung Đông”, ông Trump nói.

Lãnh đạo mới của Iran

Tổng thống Trump cho biết, ông “thất vọng” khi Iran bổ nhiệm con trai của Đại giáo chủ Ali Khamenei - ông Mojtaba Khamenei - làm lãnh tụ tối cao tiếp theo.

“Tôi thất vọng, bởi vì chúng tôi nghĩ rằng điều đó sẽ chỉ dẫn đến nhiều vấn đề tương tự hơn cho đất nước. Vì vậy, tôi thất vọng khi thấy sự lựa chọn của họ”, ông Trump nói.

Khi được hỏi liệu ông Mojtaba Khamenei có bị coi là mục tiêu tấn công hay không, Tổng thống Trump trả lời rằng ông không muốn đề cập đến việc đó.

“Điều đó sẽ không phù hợp. Nhưng hãy nhìn xem, tôi đã từng là mục tiêu ám sát”, ông Trump nói, ám chỉ đến những âm mưu ám sát nhằm vào ông trước đây.

Tuy nhiên, ông vẫn khẳng định Mỹ nên tham gia vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran. “Chúng tôi muốn tham gia”, ông Trump nói. “Chúng tôi nghĩ rằng họ nên bổ nhiệm một tổng thống, hoặc người đứng đầu đất nước, người có thể làm điều gì đó một cách hòa bình”.

Vụ tấn công trường nữ sinh

Tại cuộc họp báo, Tổng thống Trump một lần nữa đổ lỗi cho Iran, hoặc một quốc gia khác, về vụ tấn công gây chết người nhằm vào một trường nữ sinh ở miền Nam Iran.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi Iran công bố video cho thấy, một tên lửa dường như là Tomahawk của Mỹ đang nhắm mục tiêu vào căn cứ hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo nằm cạnh trường học.

Ông Trump tuyên bố nhiều quốc gia sở hữu các loại tên lửa Tomahawk “thông dụng” giống như loại dường như đã được sử dụng trong vụ tấn công.

“Tên lửa Tomahawk - một trong những loại vũ khí mạnh nhất hiện có - được bán và sử dụng bởi các quốc gia khác, các bạn biết điều đó. Iran cũng có một số tên lửa Tomahawk, và họ ước gì mình có nhiều hơn”, ông Trump nói khi được phóng viên CNN hỏi liệu Mỹ có chịu bất kỳ trách nhiệm nào về vụ tấn công trường học hay không.

Trên thực tế, tên lửa Tomahawk không phải là một loại vũ khí “thông dụng”. Mỹ, Anh và Úc sở hữu chúng, nhưng Iran thì không, theo CNN .

Khi bị một phóng viên khác chất vấn về lý do vì sao ông là thành viên duy nhất trong chính quyền Mỹ đổ lỗi cho Iran, Tổng thống Trump thừa nhận: “Bởi vì tôi chưa nắm được đủ thông tin. Tôi được thông báo là vụ việc đang được điều tra, nhưng tên lửa Tomahawk được các nước khác sử dụng. Như các bạn biết, nhiều quốc gia khác cũng có tên lửa Tomahawk. Họ mua chúng từ chúng ta. Nhưng chắc chắn, bất kể kết quả điều tra là gì, tôi sẵn sàng chấp nhận báo cáo đó”.

Trước đó hôm 7/3, Tổng thống Trump nói rằng “dựa trên những gì tôi đã thấy, vụ tấn công là do Iran thực hiện.” Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, người đứng cạnh ông lúc đó, chỉ nói rằng vấn đề đang được điều tra.

Những diễn biến từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch tấn công cho thấy chiến lược của Iran rất rõ ràng: tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, cắt đứt các tuyến năng lượng quan trọng và gây chấn động mạnh cho thị trường toàn cầu nhằm ép Washington phải là bên chùn bước trước.

Bất chấp cú sốc từ cuộc không kích của Mỹ–Israel và việc mất đi một số nhân vật chủ chốt, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) vẫn kiểm soát tình hình, chủ động trên chiến trường, triển khai kế hoạch dự phòng đã chuẩn bị trước và quyết định chiến lược cũng như mục tiêu trong cuộc chiến.

IRGC cũng đóng vai trò quyết định trong việc đưa ông Mojtaba Khamenei lên làm lãnh tụ tối cao, sau khi Đại giáo chủ Ali Khamenei thiệt mạng trong đợt tấn công mở màn của Mỹ–Israel.

“Đối với họ, đây là một cuộc chiến sinh tử. Đây là chiến tranh toàn diện. Họ tin rằng sự tồn tại của mình đang bị đe dọa. Họ sẵn sàng kéo sập ngôi đền lên đầu tất cả mọi người”, ông Fawaz Gerges, nhà nghiên cứu tại Trường Kinh tế London, đánh giá.

Ông Alex Vatanka, chuyên gia về chính trị Iran và là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Trung Đông, nhận xét: “Họ giống như một con thú đang chảy máu, bị thương, nhưng vì thế lại nguy hiểm hơn bao giờ hết”.

Từ tư duy chiến tranh toàn diện, Iran triển khai chiến dịch tấn công trên khắp vùng Vịnh, nhắm vào các trung tâm năng lượng từ Qatar đến Ả-rập Xê-út nhằm tối đa hóa sự gián đoạn kinh tế. Đây là một nỗ lực có tính toán nhằm gây tổn thất lớn cho các nước láng giềng, châu Âu và Mỹ, đồng thời thử thách ý chí chính trị của Washington.

Ngày 9/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các nghị sĩ đảng Cộng hòa rằng cuộc chiến sẽ tiếp tục cho đến khi Iran “bị đánh bại hoàn toàn và dứt khoát”, nhưng ông dự đoán nó sẽ sớm kết thúc.

Ông cho biết sau khi Mỹ hoàn tất chiến dịch quân sự chống Iran, Tehran sẽ không còn vũ khí chống lại Mỹ, Israel và các đồng minh của Mỹ trong một thời gian dài.

Một số nguồn tin nội bộ Iran cho biết, sự leo thang này đã được dự liệu từ lâu, trước khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến. Các nhà hoạch định chiến lược Iran xác định rằng việc đối đầu với Washington và Israel là điều không thể tránh khỏi và đã chuẩn bị một chiến lược nhiều tầng lớp, được phối hợp trong toàn bộ mạng lưới quân sự rộng lớn của IRGC và các lực lượng ủy nhiệm.

Giờ đây, khi gần như không còn gì để mất, Iran đang thực thi kế hoạch đó và biến xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao kéo dài nhằm làm kiệt quệ đối thủ về chính trị và kinh tế.

Theo các nguồn tin, việc chọn ông Mojtaba làm lãnh tụ tối cao cho thấy vai trò thống trị của IRGC. Họ nói rằng cán cân quyền lực đã thay đổi. Lãnh tụ tối cao vẫn giữ danh hiệu, nhưng tương lai của Cộng hòa Hồi giáo và quyền lực của giới giáo sĩ giờ phụ thuộc vào việc liệu IRGC có thể vượt qua cơn bão do chiến dịch Mỹ - Israel gây ra hay không.

Cuộc chiến kéo dài bao lâu?

Theo ông Mohannad Hage Ali - nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Carnegie Trung Đông, một ẩn số quan trọng của cuộc chiến là IRGC có thể duy trì chiến dịch tên lửa - xương sống trong chiến lược của họ - trong bao lâu.

Giới chức Mỹ khẳng định phần lớn kho vũ khí của Iran đã bị phá hủy, nhưng các nguồn tin khu vực nói rằng Tehran có thể vẫn còn hơn một nửa số vũ khí trước chiến tranh. Nếu ước tính này đúng, Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa trong vài tuần nữa - khoảng thời gian rất quan trọng đối với Washington khi áp lực kinh tế gia tăng ở trong và ngoài nước.

Ảnh hưởng của IRGC cũng vượt xa chiến trường khi họ định hình lại đời sống hằng ngày. Một quan sát viên Iran cho biết, hàng hóa từng nằm ở cảng nhiều tuần giờ được thông quan ngay lập tức, còn giấy tờ sẽ xử lý sau.

Các quan chức mô tả đó là sự chuẩn bị cho nền kinh tế thời chiến, nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng vẫn vận hành dưới áp lực, đồng thời củng cố quyền kiểm soát của IRGC đối với nhà nước và thể hiện sự liên tục trong quản trị.

Ổn định nội bộ cũng là yếu tố then chốt. Cho đến nay, theo các quan sát viên và nguồn tin trong Iran, không có dấu hiệu biểu tình, đào ngũ trong giới tinh hoa hay chia rẽ trong bộ máy cầm quyền.

Một nguồn tin tại Tehran mô tả thành phố đang bị ném bom nhưng vẫn hoạt động. “Cửa kính rung lên ngày đêm nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn. Các cửa hàng và ngân hàng vẫn mở cửa, nguồn cung vẫn có và phần lớn cư dân chưa rời khỏi thủ đô”, nguồn tin cho biết.

Chiến dịch tấn công vào Iran có thể đang tạo ra hiệu ứng ngược với điều Washington và Israel mong muốn. Dù một bộ phận người dân Iran từ lâu bất mãn với chính phủ, nhưng làn sóng đoàn kết dân tộc đang hình thành khi quốc gia của họ bị tấn công.

“Người dân không sẵn sàng để Iran tan rã. Tôi không biết chế độ có tồn tại lâu dài hay không. Nhưng trong vài tuần tới, nó sẽ không sụp đổ”, nguồn tin nói với Reuters .

Ai sẽ chùn bước trước?

Đối với giới phân tích chiến lược của cả hai phía, cuộc chiến ngày càng được định hình bởi phép thử về sức bền: liệu Iran có thể tiếp tục bắn tên lửa hay không, và Mỹ - Israel có thể chịu được tổn thất kinh tế, quân sự và chính trị trong bao lâu.

“Câu hỏi lớn là ai sẽ chùn bước trước trong cuộc chiến toàn diện này - ông Trump hay các lãnh đạo Iran?” ông Gerges nói.

Bằng cách đẩy gánh nặng giá năng lượng sang các nền kinh tế phương Tây, Tehran hy vọng áp lực sẽ buộc Mỹ phải rút lui.

Những dấu hiệu ban đầu cho thấy tác động đã bắt đầu xuất hiện. Giá dầu đang tăng vọt, chi phí khí đốt tăng cao và sự bất ổn chính trị gia tăng tại Washington khi hậu quả kinh tế mâu thuẫn với mục tiêu của đảng Cộng hoà trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Dưới áp lực đó, ông Gerges cho rằng Tổng thống Trump cuối cùng có thể tìm cách rút lui bằng cách tuyên bố chiến thắng, với lý do là đã loại bỏ lãnh tụ tối cao của Iran, phá hủy năng lực hạt nhân và tên lửa của nước này cũng như các cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng.

Đối với Tehran, chỉ cần tồn tại đã là đủ.

Kể cả khi phần lớn hạ tầng chiến lược của họ đã bị phá hủy, lãnh đạo Iran vẫn có thể tuyên bố chiến thắng vì đã sống sót trước một trong những liên minh quân sự mạnh nhất trong lịch sử.

"Chừng nào tình hình còn bất ổn, tất cả tàu chở dầu, mọi hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz đều nên hết sức cẩn trọng" – kênh CNBC News dẫn tuyên bố của phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei hôm 9-3.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đưa ra tuyên bố cứng rắn rằng Tehran sẽ không cho phép "1 lít dầu nào" được xuất khẩu khỏi khu vực nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel tiếp diễn, theo báo Guardian.

IRGC còn nhấn mạnh "bất kỳ quốc gia Ả Rập hoặc châu Âu nào trục xuất đại sứ Mỹ và Israel khỏi lãnh thổ của mình sẽ được phép tự do đi lại qua eo biển Hormuz từ ngày 10-3".

Tuyên bố từ phía Iran diễn ra trong bối cảnh xung đột khiến hàng trăm tàu vẫn neo đậu ở hai phía eo biển Hormuz. Khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới thường đi qua eo biển chiến lược đang do Iran kiểm soát.

Chính diễn biến quân sự căng thẳng trong khu vực đã khiến tuyến hàng hải quan trọng này gần như ngừng hoạt động, đẩy giá dầu thô tăng vọt vượt mốc 100 USD/thùng hôm 9-3. Hiện giá dầu đã quay đầu sau những phát ngôn mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc "chiến dịch Iran sắp kết thúc sớm".

Không chỉ đưa ra cảnh báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran còn bảo vệ các cuộc tấn công của Tehran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh.

"Việc chúng tôi nhắm mục tiêu vào các căn cứ và tài sản quân sự của Mỹ trong khu vực là hợp pháp theo luật pháp quốc tế" – ông Baghaei lập luận – "Các hành động quân sự này được thực hiện dựa trên Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc, cho phép một quốc gia tự vệ khi bị tấn công".

Khi được hỏi về các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh – bao gồm nhà máy khử mặn ở Bahrain, nhà máy lọc dầu tại Ả Rập Saudi và cơ sở hạ tầng ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) – ông Baghaei khẳng định: "Chúng tôi chỉ đang bảo vệ đất nước mình trước những kẻ xâm lược".

Tehran cũng nhấn mạnh sẽ tiếp tục chiến đấu chống lại Mỹ và Israel "bao lâu cũng được", đồng thời chuẩn bị cho mọi kịch bản có thể xảy ra, kể cả khả năng bị tấn công trên bộ.

Đáp lại, Tổng thống Donald Trump cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng nếu Iran ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz, Mỹ sẽ tấn công nước này "mạnh gấp 20 lần so với trước đây".

Chủ nhân Nhà Trắng cũng đe dọa Washington có thể phá hủy các mục tiêu khiến Iran "gần như không thể tái thiết đất nước".

Trong một loạt bài đăng trên X từ ngày 8 đến ngày 9/3, ông Kirill Dmitriev - Đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin về hợp tác đầu tư - kinh tế, đã bình luận về việc giá dầu tăng khoảng 50% kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran cuối tháng 2/2026.

Ông Dmitriev đã chế giễu các nhà hoạch định chính sách EU về điều mà ông mô tả là chính sách thiển cận khi trừng phạt Nga liên quan đến cuộc xung đột Ukraine.

“Tuyệt vời - chào mừng đến với giá dầu trên 100 USD/thùng. Hầu hết mọi người đều cho rằng, điều này là không thể.

Giờ đây, khi hầu hết các quan chức EU vẫn chưa hiểu hết hậu quả, họ dự đoán năng lượng Nga sẽ rất quan trọng cho sự tồn tại, và những sai lầm chiến lược trong việc hạn chế nguồn cung sẽ bị phơi bày hoàn toàn. Hãy đa dạng hóa để tồn tại”, ông Dmitriev viết trên X hôm 9/3.

Khi giá dầu Brent đạt đỉnh gần 120 USD/thùng, nhà ngoại giao Nga nhận định rằng, “mục tiêu giá dầu mới là trên 150 USD, thậm chí trên 200 USD cũng có thể xảy ra trong một cuộc xung đột kéo dài”.

Đặc phái viên của Tổng thống Nga tiếp tục giải thích rằng, “vấn đề dầu mỏ không còn chỉ xoay quanh eo biển Hormuz, mà còn liên quan đến các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí trên khắp Trung Đông”.

Các cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel vào Iran, dẫn đến sự trả đũa của Tehran, đã làm tăng đáng kể rủi ro cho các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch cho khoảng 20% lượng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu.

Lưu lượng giao thông hàng hải qua tuyến đường thủy này đã giảm khoảng 80% do một số tàu chở dầu bị trúng bom trong khu vực.

EU cũng phải đối mặt với cú sốc giá tương tự khi áp đặt lệnh trừng phạt lên Nga sau khi cuộc xung đột Ukraine leo thang vào năm 2022, với giá dầu Brent trung bình ở mức 100 USD/thùng trong suốt cả năm.

Bất chấp cuộc khủng hoảng năng lượng sau đó và gánh nặng lớn đối với người tiêu dùng, EU đã cam kết sẽ giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của Nga vào cuối năm 2027.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật đã bác bỏ sự tăng giá dầu đang diễn ra, nói rằng chi phí dầu mỏ cao hơn do cuộc chiến với Iran gây ra là "một cái giá rất nhỏ phải trả cho sự an toàn và hòa bình của Mỹ và thế giới".

Theo RT

Iran đã chuẩn bị cho chiến tranh tốt hơn dự kiến của Mỹ, khiến Washington chưa thể sớm kết thúc chiến dịch ném bom.

Ấn phẩm New York Times (NYT) dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Iran đã chứng tỏ sự chuẩn bị chiến đấu tốt hơn dự kiến của Washington, bằng chứng là sức kháng cự của họ trong tuần đầu tiên diễn ra cuộc xung đột.

Các nhà phân tích nhận thấy rằng kể từ khi chiến sự bùng nổ dữ dội, các cuộc tấn công của Iran đã trở nên "lớn hơn và khó dự đoán hơn".

Điển hình như vào đêm 8/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố đã phóng tên lửa tấn công một cụm trú quân của Mỹ tại một căn cứ nằm trên lãnh thổ Kuwait.

Ngày hôm trước, Bộ Chỉ huy quân sự Khatam al-Anbiya của Iran báo cáo rằng thương vong của Mỹ tại căn cứ Al-Dhafra ở UAE đã vượt quá 200 người. Hơn nữa, trên 20 binh sĩ được cho là đã thiệt mạng trong vụ tấn công vào Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ.

Ngày 28/2, Hoa Kỳ cùng với Israel đã phát động một chiến dịch quân sự chống lại Iran. Nhiều thành phố ở Cộng hòa Hồi giáo đã bị tấn công, bao gồm cả thủ đô.

Một cuộc tấn công đã nhắm vào dinh thự của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei khiến ông ta thiệt mạng. Để trả đũa, Iran tiến hành phóng tên lửa và máy bay không người lái tấn công Israel và nhiều căn cứ không quân của Mỹ ở Trung Đông.

Song song với đó, Iran đã tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz, khiến giá dầu thế giới tăng vọt, đe dọa gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và Tehran hy vọng sức ép lớn sẽ buộc Mỹ xuống thang.

Tuy nhiên, bước đi trên có thể trở thành con dao hai lưỡi đối với Tehran, khi một liên minh quốc tế đang dần hình thành và để ngỏ cả khả năng đưa bộ binh vào Iran nhằm "lập lại trật tự".

Sự tồn tại của Liên minh châu Âu, vốn chỉ có thể khả thi trong một trật tự thế giới nhất định. Nhưng Liên minh ấy đang bị đe dọa sau khi Washington đơn phương triển khai những hành động đi ngược lại phương châm nói trên, từ Venezuela cho đến Iran.

Có thể lập luận một cách chính đáng rằng Iran đang chiến đấu để sinh tồn sau những cuộc tấn công bất chấp của Israel và Mỹ. Tuy nhiên điều ít được chú ý hơn là thực tế cuộc xung đột này đặt ra mối đe dọa hiện hữu đối với Liên minh châu Âu.

Rõ ràng Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã đẩy nhanh sự sụp đổ của trật tự quốc tế mà cộng đồng châu Âu được xây dựng và duy trì dựa trên đó.

Như nhà khoa học chính trị người Ý Natalie Tocci lập luận, "một thế giới không có bất kỳ chuẩn mực nào là một thế giới mà trong đó châu Âu dường như dễ bị tổn thương hơn".

Nguy cơ tan rã của Liên minh châu Âu cực kỳ cao trong một thế giới không có các quy tắc quốc tế được tất cả các bên tham gia công nhận và tôn trọng, nơi mỗi quốc gia buộc phải tự đảm bảo an ninh cho mình hoặc phục tùng một nguyên thủ quốc gia sẵn lòng bảo vệ họ.

Tổng thống Trump đã nói rõ rằng kẻ thù chính của ông là trật tự đa phương. Ông đã tạo ra một dạng Liên Hợp Quốc song song với dự án tái thiết Gaza, làm tê liệt Tổ chức Thương mại Thế giới, rút khỏi UNESCO và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đồng thời gieo rắc nghi ngờ về sự ủng hộ đối với NATO.

Liên minh châu Âu hiện tại cũng không phù hợp với hình ảnh cấu trúc do ông Trump xây dựng. Cuộc chiến với Iran chỉ làm nổi bật điểm yếu của EU, vốn trầm trọng hơn do những phản ứng khó lường và mâu thuẫn của các nhà lãnh đạo châu Âu chủ chốt đối với một cuộc chiến được phát động một cách liều lĩnh bởi hai nhà lãnh đạo cứng rắn như Trump và Netanyahu.

Châu Âu đã đánh giá sai cuộc xung đột ngay từ đầu, và nếu tiếp tục giữ vững quan điểm này, họ có thể phải trả giá đắt.

Nhiều quốc gia châu Âu, ngoại trừ Tây Ban Nha và Ý, đã nhận ra quá muộn rằng hành động gây hấn chống lại Iran không liên quan gì đến nhân quyền mà chỉ phục vụ những lợi ích ngầm của ông Trump và Netanyahu.

Nhà lãnh đạo Israel tìm cách loại bỏ đối thủ khu vực chính của mình, trong khi Tổng thống Mỹ mơ ước thiết lập sự thống trị tuyệt đối trong phạm vi ảnh hưởng, bao gồm cả châu Âu, đồng thời che đậy những thất bại trong chính sách nội địa liên quan đến vụ Epstein và nền kinh tế đi xuống.

Nếu ông Trump đạt được mục đích, EU sẽ ngày càng dễ bị tổn thương trước sự lạm dụng quyền lực, sự tùy tiện và những yêu cầu của một Tổng thống Mỹ - người mà chính ông ta đã thừa nhận rằng không cảm thấy có nghĩa vụ phải tôn trọng bất kỳ giới hạn nào ngoài những nguyên tắc đạo đức đáng ngờ của riêng mình.

Trên bờ vực thẳm này, "ủng hộ Mỹ đồng nghĩa với việc đẩy nhanh một tương lai mà trong đó pháp quyền sẽ biến mất, và người châu Âu, với tư cách là những chủ thể toàn cầu yếu thế, sẽ phải trả giá rất đắt", cảnh báo được đưa ra bởi Julien Barnes-Dacey và Ellie Gueranmaye - các chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu.

Châu Âu đang đứng trước những thách thức cực lớn.

Sự tồn tại của cuộc thử nghiệm hội nhập chưa từng có tiền lệ mang tên EU trong một thế giới khắc nghiệt có thể đang bị đe dọa. Cộng đồng các nước châu Âu đã mang đến cho đối tác của mình hòa bình và thịnh vượng, nhưng đến giữa thế kỷ 21, những giá trị này có thể trở nên không còn ý nghĩa nếu không đi kèm với sự đảm bảo an ninh.

Về lý thuyết, NATO cung cấp sự đảm bảo như vậy, nhưng dưới thời Tổng thống Trump hoặc những người kế nhiệm ông, sự an toàn của Liên minh đang bị đặt dấu hỏi.

Nếu EU trở thành một khu vực không an toàn hoặc phụ thuộc vào những ý muốn thất thường của Washington, sức hấp dẫn của hội nhập có thể giảm mạnh, và những thành tựu của 70 năm qua chắc chắn sẽ bị xóa bỏ.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump sẽ mắc phải một sai lầm nghiêm trọng nếu ông coi sự sụp đổ của EU là điều hiển nhiên, bởi khả năng vượt qua những biến động lớn của EU đã được chứng minh hết lần này đến lần khác.

Trong những tuần gần đây, khi ông Trump đảo lộn trật tự quốc tế ở Venezuela, Greenland và Iran, EU ban đầu có vẻ bối rối, nhưng sau đó đã thể hiện khả năng hiếm có trong việc tạo ra một mặt trận kháng cự chống lại tham vọng địa chính trị của người lãnh đạo Nhà Trắng.

Chỉ trong vài ngày, châu Âu đã chứng kiến những sự kiện mang tính bước ngoặt như thỏa thuận giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz về việc mở rộng phạm vi bảo vệ hạt nhân của Pháp sang hầu hết lục địa châu Âu, một thỏa thuận mà 6 quốc gia thành viên EU khác đang tìm cách tham gia.

Việc triển khai quân đội và vũ khí từ một số quốc gia châu Âu, bao gồm cả Tây Ban Nha, đến Síp để bảo vệ quốc gia thành viên EU này khỏi cuộc tấn công tiềm tàng được xem là sự thực hiện thỏa thuận phòng thủ chung của EU.

Hơn nữa, theo các nguồn tin ở Brussels, cuộc chiến Iran có thể đẩy nhanh kế hoạch xây dựng chính sách quốc phòng chung, vốn đã được vạch ra những đường nét chính sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ cách đây 4 năm.

Chi tiêu quốc phòng của 27 quốc gia thành viên EU đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 2021, từ 218 tỷ euro lên gần 400 tỷ euro vào năm 2025.

Hơn nữa, Ủy ban châu Âu đã cắt giảm ngân sách và chi tiêu thuế để bổ sung thêm 800 tỷ euro trong 4 năm tới. Việc bơm vốn công, cùng với sự bất ổn địa chính trị nói chung, đang kích thích đầu tư tư nhân vào một lĩnh vực mà cho đến gần đây vẫn còn thiếu vốn ở châu Âu.

Cổ phiếu của Rheinmetall - một công ty vũ khí lớn của Đức, đã tăng từ 93 euro vào ngày trước khi xung đột ở Ukraine bùng nổ (24/2/2022) lên 468 euro vào đêm trước chiến thắng bầu cử lần thứ hai của ông Trump (ngày 5/11/2024), và đạt hơn 1.600 euro trong tuần này.

Việc thành lập một lực lượng vũ trang châu Âu gồm 100.000 binh sĩ đang được thảo luận công khai tại Brussels, nơi người ta ủng hộ việc thành lập một đội quân châu Âu. Bởi nếu không, nỗ lực tái vũ trang quy mô lớn sẽ trở thành sự lãng phí khổng lồ ngân sách quốc gia, chỉ mang lại lợi ích cho ngành công nghiệp Mỹ mà không tạo ra hiệu quả nào cho quốc phòng của châu Âu.

Ông Paul Morillas, Giám đốc Trung tâm Quan hệ Quốc tế Barcelona (CIDOB), đã viết trong tác phẩm gần đây của mình "Trong vòng tròn của những người lớn tuổi" (En el patio de los mayores) một kết luận đáng chú ý: "Liên minh châu Âu buộc phải trưởng thành nhanh chóng".

Nếu điều này không xảy ra, châu Âu sẽ đối mặt với sự suy thoái chậm chạp, như nhà kinh tế học người Ý Mario Draghi đã cảnh báo. Nhưng lựa chọn thay thế có lẽ còn tồi tệ hơn - vị thế hạng hai mà người dân châu Âu đang cảm nhận thấy rõ ràng hơn bao giờ hết.

Theo El Pais