Trong sự nghiệp cầm quân, Phụ Hảo đã chỉ huy nhiều trận chiến thắng lợi chống lại kẻ thù của nhà Thương. Bởi vậy, nàng có đất phong của riêng mình và sở hữu khối tài sản lớn. Hơn nữa, Phụ Hảo còn chính là Vương hậu của Thương Vương Vũ Đinh. Theo sử sách ghi lại, Thương Vương có đến 60 người vợ trong hậu cung nhưng Phụ Hảo chính là người được ông sủng ái bậc nhất. Có thể nói rằng, nữ tướng này độc sủng hậu cung và nhận trọn vẹn tình yêu của Vũ Đinh.

Nữ cường nhân đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa: Sánh ngang Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên
Nhắc đến những nữ cường nhân trong lịch sử cổ đại, người ta thường nghĩ ngay đến Thái hậu Lữ Trĩ của Tây Hán và Võ Tắc Thiên của nhà Đường. Một người được Thái sử công Tư Mã Thiên đưa vào phần “Bản kỷ” – vốn dùng để ghi chép việc trị vì của các bậc đế vương – và dành cho lời đánh giá rất cao: “Chính sự không ra khỏi cửa cung mà thiên hạ yên ổn; hình phạt ít dùng, tội nhân hiếm thấy; dân chăm lo cày cấy, áo cơm ngày càng sung túc”. Người còn lại là nữ hoàng đế chính thống duy nhất được thừa nhận trong lịch sử Trung Hoa, trong 15 năm trị vì đã đưa nhà Đường vào thời kỳ “quốc thái dân an, nhân tài xuất hiện không ngừng”. Có thể nói không quá rằng Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên gần như đạt tới đỉnh cao mà phụ nữ thời cổ đại có thể vươn tới, vì vậy hậu thế thường gọi chung họ là “Lữ – Võ”.

Dĩ nhiên, nếu xét về quyền lực nắm giữ, Từ Hi Thái hậu của nhà Thanh cũng có thể xem là một nữ cường nhân. Tuy nhiên, trong gần nửa thế kỷ cầm quyền, bà đã đưa ra không ít quyết định sai lầm, khiến Trung Quốc phải chịu nhiều nỗi nhục, thậm chí đến ngày nay vẫn là vết đau khó phai trong lòng người dân, nên danh xưng “nữ cường” của bà rõ ràng không thật xứng đáng.

Ngoài ra, trong lịch sử vẫn còn những nữ cường nhân khác, nhưng số người có thể đạt tới tầm vóc như Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên là vô cùng hiếm hoi. Tuy vậy, không có gì là tuyệt đối. Ngay từ trước thời của Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên, Trung Hoa đã từng xuất hiện một phụ nữ kiệt xuất: bà không chỉ có đất phong riêng mà còn là một nữ thống soái thiện chiến, địa vị lịch sử không hề thua kém hai nhân vật kể trên.


Người phụ nữ ấy tên là Phụ Hảo. Cần lưu ý rằng “Phụ” là tôn xưng, còn “Hảo” mới là họ; họ này thời cổ đọc là “Tử”. Bà là một trong hơn 60 người vợ của Thương vương Vũ Đinh. Dù hậu cung cạnh tranh khốc liệt, Vũ Đinh vẫn đặc biệt yêu quý bà. Khi nghe tin bà qua đời, ông vô cùng đau buồn và truy thụy bà là “Tân”, vì vậy hậu nhân nhà Thương còn tôn xưng bà là “Mẫu Tân” hoặc “Hậu Mẫu Tân”.

Lý do quan trọng nhất khiến Vũ Đinh sủng ái Phụ Hảo là vì bà có thể dẫn binh đánh trận và thường xuyên giành chiến thắng. Nhắc đến giáp cốt văn – loại chữ cổ được khắc trên mai rùa và xương thú, phát hiện tại di chỉ Ân Khư – chắc hẳn không còn xa lạ. Trong hơn một vạn mảnh giáp cốt khai quật tại Ân Khư (An Dương), tên của Phụ Hảo xuất hiện hơn 200 lần. Việc tên một phụ nữ được ghi chép dày đặc như vậy đủ cho thấy sự phi thường của bà.

Theo ghi chép giáp cốt văn, trong các cuộc chiến của Vũ Đinh với các bộ tộc và phương quốc xung quanh, Phụ Hảo nhiều lần được lệnh thay vua huy động binh lực, trực tiếp cầm quân ra trận. Bà từng đánh bại tộc Thổ Phương ở phía bắc, chinh phạt các nước Di ở phía đông nam, chiến thắng quân Ba ở phía tây nam, lập nên công lao to lớn trong việc mở rộng lãnh thổ nhà Thương. Trong văn khắc còn có ghi: “Điều động ba nghìn quân của Phụ Hảo, hợp cùng vạn quân tiến đánh Khương”. Đặc biệt, trong trận đánh với Ba Phương, bà còn thực hiện một cuộc phục kích – được xem là trận phục kích sớm nhất có ghi chép trong lịch sử chiến tranh Trung Quốc.

Chính vì vậy, Phụ Hảo được coi là nữ thống soái quân sự đầu tiên có ghi chép rõ ràng trong lịch sử Trung Hoa. Không chỉ vậy, bà còn là một chính trị gia xuất sắc, thường được giao chủ trì các nghi lễ tế trời, tế tổ tiên, tế thần, sau đó còn đảm nhiệm chức quan bói toán, trở thành thành viên quan trọng trong bộ máy cai trị của Vũ Đinh.

Với một người vợ tài năng như vậy, việc Vũ Đinh hết mực sủng ái là điều dễ hiểu. Ông không chỉ ban cho bà lãnh địa riêng mà còn thường xuyên cầu khấn thần linh phù hộ bà khỏe mạnh, trường thọ. Tuy nhiên, trời không chiều lòng người, Phụ Hảo qua đời trước ông. Sau khi bà mất, mỗi khi có chiến sự, Vũ Đinh đều làm lễ cầu khấn mong linh hồn bà trên trời trợ giúp.

Không dừng lại ở đó, ông còn xây dựng cho bà một ngôi mộ lớn riêng biệt và dành cho bà nghi lễ tế tự đặc biệt. Việc một phụ nữ sau khi qua đời được hưởng vinh dự cao như vậy là điều vô cùng hiếm thấy trong thời nhà Thương. Qua đó có thể thấy tình cảm sâu sắc của Vũ Đinh dành cho Phụ Hảo. Vì thế, nói rằng Phụ Hảo là một nữ cường nhân không hề thua kém Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên hoàn toàn không phải là lời nói quá.

"Đám cưới ma" cũng chỉ vì tình yêu

Thương Vương yêu Phụ Hảo đắm say thế nhưng cuối cùng biến cố ập đến vào năm nàng 33 tuổi. Có thông tin cho rằng vì nàng sinh khó mà qua đời. Vào thời ấy, "cửa sinh là cửa tử" thật sự đối với nữ nhân. Nàng Phụ Hảo mạnh mẽ trên chiến trường cũng không vượt qua được.

Nữ nhân mà mình yêu thương nhất ra đi khiến cho Thương Vương đau đớn đến tột cùng. Thời điểm ấy khi biết tin Vương hậu mất, binh sĩ, dân chúng đều đau buồn thương tiếc suốt nhiều ngày.

Thương Vương lại càng khỏi phải nói. Ông đã dồn hết sự thương nhớ, tưởng niệm vào việc an táng cho nàng. Tất cả những gì quý giá, ngọc ngà châu báu có được trên dương gian đều được táng theo Phụ Hảo.

Lăng mộ của nàng được xây gần cung điện để Thương Vương luôn cảm thấy nàng vẫn ở bên.

Thế nhưng, chấp niệm của Đế Vương thật sự quá điên cuồng. Phụ Hảo mất đi, ông lo sợ nàng ở thế giới bên kia không có ai ở bên, che chở và làm điểm tựa cho. Ông đã đưa ra một chủ ý vô cùng đặc biệt và quyết tâm làm theo.

Bởi vậy, Thương Vương Vũ Đinh đã tổ chức "đám cưới ma" cho Phụ Hảo. Đám cưới ma được tổ chức 3 lần, gả Phụ Hảo cho 3 vị Tiên Tổ của Vũ Đinh. Đến khi gả Vương hậu của mình cho Thành Thang Hoàng đế - vị Hoàng đế khai quốc của nhà Thương thì Thương Vương mới yên tâm rằng nàng sẽ được che chở, sống sung sướng và không bị bắt nạt.

Đúng là một mối tình khiến người ta phải thổn thức mãi không thôi. Thương Vương Vũ Đinh khi Vương hậu còn trên trần gian thì yêu thương hết lòng, yêu chiều và đồng ý cho mong muốn được cầm quân đánh giặc của nàng. Đến khi Phụ Hảo mất rồi lại thương tiếc khôn nguôi, thậm chí còn gả nàng cho người khác để mong nàng vẫn sung sướng, hạnh phúc.

Ông quả là một vị Đế Vương khác biệt. Cho dù những hành động của Thương Vương có kỳ quái nhưng suy cho cùng nó cũng xuất phát từ tình yêu thương đắm say.

Vietbf @ Sưu tầm

Trong nhiều thập kỷ sau, gia tộc Sassoon kiếm lợi khổng lồ từ con đường đưa thuốc phiện vào Trung Quốc. Sau đó, họ chuyển sang lĩnh vực tài chính. Năm 1864, HSBC được thành lập tại Hồng Kông. Bề ngoài là tài trợ thương mại, nhưng thực tế trở thành công cụ tài chính có ảnh hưởng lớn.

Gia tộc Sassoon, một dòng họ Do Thái xuất thân từ Trung Đông, đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử kinh tế châu Á suốt gần hai thế kỷ. Từ vai trò là những thương nhân buôn thuốc phiện trong thế kỷ XIX đến những ảnh hưởng gián tiếp trong hệ thống tài chính hiện đại, hành trình của họ gắn liền với những biến động lớn của Trung Quốc.

Câu chuyện bắt đầu vào đầu thế kỷ XIX, khi thương mại giữa Anh và nhà Thanh rơi vào tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng. Trung Quốc xuất khẩu trà, lụa, sứ với số lượng lớn, trong khi phương Tây gần như không có hàng hóa tương xứng để trao đổi. Bạc vì thế chảy mạnh ra khỏi châu Âu. Trong bối cảnh đó, thuốc phiện – một sản phẩm gây nghiện nhưng sinh lợi cao – trở thành “giải pháp” để đảo ngược dòng chảy thương mại.

David Sassoon, người sáng lập gia tộc, nhanh chóng nắm bắt cơ hội này. Sau khi rời Baghdad và định cư tại Bombay (Mumbai ngày nay), ông xây dựng mạng lưới thương mại rộng khắp. Với sự bảo trợ của Đế quốc Anh, Sassoon tổ chức vận chuyển thuốc phiện từ Ấn Độ sang Trung Quốc, đặc biệt là các cảng như Quảng Châu và Thượng Hải. Để hợp thức hóa hoạt động, thuốc phiện được ngụy trang dưới danh nghĩa “dược phẩm ngoại”, quảng bá như một loại thuốc an thần. Nhưng thực chất, nó gây nghiện và tàn phá xã hội Trung Hoa.

Hệ quả là hàng triệu người Trung Quốc rơi vào vòng xoáy nghiện ngập, kéo theo sự suy yếu về kinh tế và xã hội. Khi triều đình nhà Thanh nhận ra mức độ nghiêm trọng, họ đã quyết liệt hành động. Năm 1839, Lâm Tắc Từ tiến hành tịch thu và tiêu hủy hơn 2,37 triệu cân thuốc phiện tại Hổ Môn. Đây không chỉ là một chiến dịch chống ma túy, mà còn là nỗ lực bảo vệ chủ quyền kinh tế quốc gia.

Tuy nhiên, hành động này lại châm ngòi cho một cuộc xung đột lớn hơn. Các thương nhân, trong đó có gia tộc Sassoon, gây áp lực lên chính phủ Anh với lý do “bảo vệ tài sản”. Kết quả là Chiến tranh Nha phiến bùng nổ. Nhà Thanh thất bại, buộc phải ký Hiệp ước Nam Kinh năm 1842, mở cửa nhiều cảng và nhượng Hồng Kông cho Anh. Từ đây, hoạt động buôn bán thuốc phiện không những không bị chấm dứt mà còn phát triển mạnh hơn.

Trong giai đoạn này, gia tộc Sassoon đạt đến đỉnh cao quyền lực. Họ kiểm soát phần lớn hoạt động buôn bán thuốc phiện và mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như bông, trà, bất động sản và tài chính. Với mạng lưới trải dài từ Ấn Độ, Trung Quốc đến châu Âu, Sassoon được xem là một trong những “đế chế đa quốc gia” đầu tiên trên thế giới.

Không dừng lại ở thương mại, gia tộc này nhanh chóng chuyển hướng sang lĩnh vực tài chính. Sự ra đời của các ngân hàng quốc tế tại châu Á, tiêu biểu như HSBC vào năm 1864, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Dù không phải do Sassoon trực tiếp sáng lập, nhưng hệ sinh thái tài chính mà họ góp phần xây dựng đã tạo ra ảnh hưởng sâu rộng.

Trong bối cảnh nhà Thanh suy yếu, chính quyền Trung Quốc phải vay vốn từ các ngân hàng nước ngoài để duy trì hoạt động. Những khoản vay này đi kèm điều kiện khắt khe, bao gồm việc thế chấp nguồn thu thuế quan và các lợi ích kinh tế quan trọng. Điều này khiến hệ thống tài chính Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào các thế lực bên ngoài.

Không chỉ vậy, các ngân hàng nước ngoài còn trở thành nơi cất giữ tài sản của một bộ phận quan lại, góp phần làm phức tạp thêm môi trường chính trị – kinh tế. Những nhân vật như Lý Hồng Chương hay Thịnh Tuyên Hoài đều có liên quan đến các hoạt động kinh tế mang tính quốc tế trong giai đoạn này. Trong khi đó, các doanh nhân nội địa như Hồ Tuyết Nham dù từng nổi lên mạnh mẽ nhưng cũng gặp nhiều khó khăn trước sự cạnh tranh và biến động tài chính.

Bước sang đầu thế kỷ XX, trung tâm kinh tế của gia tộc Sassoon chuyển dần sang Thượng Hải. Victor Sassoon, hậu duệ của David, đã biến nơi đây thành một trong những đô thị hiện đại bậc nhất châu Á. Ông đầu tư mạnh vào bất động sản, xây dựng các công trình biểu tượng như khách sạn Cathay và trụ sở Sassoon House trên Bến Thượng Hải.

Thượng Hải thời kỳ này trở thành “Paris của phương Đông”, nơi hội tụ của thương mại, tài chính và văn hóa. Gia tộc Sassoon đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, góp phần định hình diện mạo hiện đại của thành phố. Tuy nhiên, sự thịnh vượng này không kéo dài mãi.

Những biến động toàn cầu như khủng hoảng kinh tế, chiến tranh thế giới và nội chiến Trung Quốc đã làm lung lay nền tảng của đế chế Sassoon. Đến năm 1949, khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, phần lớn tài sản của gia tộc tại đại lục bị tịch thu. Victor Sassoon buộc phải rời khỏi Thượng Hải, đánh dấu sự kết thúc của một thời kỳ.

Sau năm 1949, cục diện thay đổi hoàn toàn. Trung Quốc chuyển sang mô hình kinh tế kế hoạch hóa, hạn chế sự tham gia của các thế lực nước ngoài. Tuy nhiên, tại Hồng Kông – nơi vẫn thuộc Anh cho đến năm 1997 – các định chế tài chính quốc tế tiếp tục đóng vai trò quan trọng.

Khi Hồng Kông trở về Trung Quốc, mối quan hệ giữa Bắc Kinh và các tổ chức tài chính quốc tế bước sang một giai đoạn mới. Trung Quốc mở cửa kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài nhưng đồng thời cũng tăng cường kiểm soát để bảo vệ chủ quyền tài chính. Đây là sự khác biệt lớn so với thời kỳ nhà Thanh, khi Trung Quốc ở thế yếu và bị áp đặt điều kiện.

Sự kiện Mạnh Vãn Chu năm 2018 là một ví dụ điển hình cho những căng thẳng trong bối cảnh hiện đại. Việc bà Mạnh Vãn Chu bị bắt tại Canada theo yêu cầu của Mỹ đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc và làm dấy lên tranh cãi quốc tế. Dù không liên quan trực tiếp đến gia tộc Sassoon, nhưng sự kiện này cho thấy cuộc đối đầu kinh tế – tài chính giữa Trung Quốc và các thế lực bên ngoài vẫn tiếp diễn, chỉ là dưới hình thức mới.

Nếu như trong thế kỷ XIX, “vũ khí” là thuốc phiện và thương mại, thì ngày nay đó là công nghệ, tài chính và địa chính trị. Trung Quốc không còn ở vị thế bị động như trước, mà đã trở thành một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, có khả năng định hình luật chơi.

Nhìn lại toàn bộ hành trình, có thể thấy gia tộc Sassoon chỉ là một trong nhiều tác nhân tham gia vào quá trình tương tác giữa Trung Quốc và phương Tây. Tuy nhiên, họ là biểu tượng tiêu biểu cho giai đoạn mà Trung Quốc bị khai thác về kinh tế và mất dần quyền kiểm soát.

Cuộc “đối đầu” kéo dài 187 năm này thực chất là sự chuyển dịch quyền lực. Từ chỗ bị áp đặt và phụ thuộc, Trung Quốc dần vươn lên, tái khẳng định vị thế của mình. Trong khi đó, những gia tộc như Sassoon – từng đứng trên đỉnh cao quyền lực – lại dần rút khỏi sân khấu lịch sử.

Kết cục của cuộc đối đầu này không phải là một chiến thắng tuyệt đối của bên nào, mà là sự thay đổi vai trò. Trung Quốc ngày nay không còn là “nạn nhân” của hệ thống thương mại toàn cầu, mà là một trong những trung tâm quyền lực quan trọng. Còn gia tộc Sassoon, dù không còn ảnh hưởng như trước, vẫn để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử kinh tế thế giới.

Vietbf @ Sưu tầm

Theo tờ báo El Pais của Tây Ban Nha, Tổng thống Mỹ Donald Trump trông có vẻ mệt mỏi trong bài phát biểu trước toàn quốc.


"Trong bài phát biểu ngắn gọn chỉ khoảng 20 phút, tổng thống, đứng thẳng và giọng nói có vẻ mệt mỏi, vẫn khẳng định rằng cuộc xung đột đã kết thúc thắng lợi", bài báo viết.

Theo bài báo, bất chấp mong muốn của chính quyền Mỹ làm rõ quá trình đang diễn ra, người đứng đầu Nhà Trắng vẫn chưa chia sẻ bất kỳ chi tiết mới nào, chỉ giới hạn ở những tuyên bố mà ông đã đưa ra trước đó.

"Một tổng thống thích có kết quả nhanh chóng - dù bền vững hay không - nhận thấy, năm tuần sau khi ra lệnh tấn công, tình hình rất khác so với những gì ông tưởng tượng," tờ báo kết luận.

Tối thứ Năm, ông Trump đã có bài phát biểu trước toàn quốc về tình hình liên quan đến Iran. Ông tuyên bố rằng Mỹ không cần eo biển Hormuz và hứa sẽ đưa Iran trở lại "thời kỳ đồ đá" nếu không đạt được thỏa thuận. Ông Trump nói thêm rằng các quốc gia không thể mua dầu từ Trung Đông có thể mua năng lượng từ Washington.

Vietbf @ Sưu tầm

Tổng thống Mỹ khẳng định Iran đã “ở sát ngưỡng” sở hữu vũ khí hạt nhân, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ sụt giảm và khủng hoảng năng lượng toàn cầu leo thang.


Mỹ sẽ quay lại tấn công Iran nếu cần thiết

Trump cho biết Mỹ có thể rút khỏi Iran “khá nhanh”, nhưng vẫn để ngỏ khả năng quay lại tấn công có chọn lọc nếu cần thiết.

“Chúng tôi sẽ rút ra khá nhanh… và nếu cần, chúng tôi sẽ quay lại để thực hiện các đòn đánh chính xác”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, chính quyền Mỹ hiện chưa đưa ra lộ trình rõ ràng cho việc kết thúc chiến dịch, với nhiều phát biểu khác nhau từ các quan chức cấp cao.

Bài phát biểu của ông Trump đánh dấu nỗ lực trấn an dư luận trong nước và khẳng định chiến lược quân sự của Washington.

Tuy nhiên, với các tuyên bố cứng rắn đi kèm những tín hiệu mâu thuẫn về khả năng rút quân, cuộc chiến Iran đang bước vào giai đoạn khó đoán định, khi cả mục tiêu quân sự lẫn giải pháp ngoại giao vẫn còn nhiều ẩn số.

"Mỹ thắng áp đảo", Iran thiệt hại nặng

Ca ngợi “chiến thắng áp đảo” của quân đội Mỹ và Israel trong 4 tuần qua, ông Trump tuyên bố hải quân Iran “đã bị xóa sổ”, không quân “bị phá hủy”, và năng lực phóng tên lửa, máy bay không người lái bị suy giảm nghiêm trọng.

Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường cho thấy Iran vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công hằng ngày tại khu vực Vùng Vịnh và nhằm vào Israel, cho thấy năng lực quân sự của Tehran chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Cuộc chiến Iran đã lan rộng khắp Trung Đông, khiến hàng nghìn người thiệt mạng và làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu.

Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ huyết mạch – tiếp tục là điểm nóng, với nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung năng lượng thế giới.

Ông Trump cho rằng tuyến đường này sẽ “tự mở lại” sau khi xung đột kết thúc, nhưng giới quan sát cảnh báo nguy cơ bất ổn kéo dài vẫn rất cao.

Mỹ dọa giáng đòn “đưa Iran về thời kỳ đồ đá”

Trong bài phát biểu truyền hình toàn quốc, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ tấn công Iran “cực kỳ mạnh” trong vòng hai đến ba tuần tới.

“Chúng tôi sẽ đánh họ cực kỳ mạnh trong hai đến ba tuần tới. Chúng tôi sẽ đưa họ trở về thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về,” ông Trump nhấn mạnh.

Mỹ tuyên bố tiến gần mục tiêu tại Iran
Trong bài phát biểu giờ vàng từ Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang tiến gần đến việc “hoàn tất nhiệm vụ” tại Iran, đồng thời đưa ra khung thời gian mới từ “hai đến ba tuần”.

Ông nhấn mạnh các mục tiêu chiến lược cốt lõi của Washington “gần như đã hoàn thành”, nhưng tiếp tục chỉ trích các đồng minh vì không tham gia tích cực vào chiến dịch quân sự. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng yêu cầu các nước phụ thuộc tuyến vận tải dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải tự chịu trách nhiệm trong việc đảm bảo tuyến đường này được mở lại.

Trước đó, ông Trump khẳng định Mỹ không phụ thuộc vào nguồn dầu đi qua eo biển này, vì vậy Washington sẽ không đứng ra đảm nhiệm vai trò bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược.

Cảnh báo Iran “chỉ còn một bước” tới vũ khí hạt nhân
Trong bài phát biểu, ông Trump tiếp tục cáo buộc Iran đã “ở ngay trước ngưỡng cửa” sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng nếu chiến dịch quân sự Mỹ - Israel kết thúc mà Tehran vẫn kiểm soát được khoảng 440 kg uranium làm giàu cao (HEU), thì nước này thực tế sẽ tiến gần hơn tới khả năng chế tạo đầu đạn hạt nhân so với kịch bản đạt được một thỏa thuận ngoại giao trước đó.

Ông Trump lại tỏ ra không quá lo ngại về kho uranium này, cho rằng chúng nằm sâu dưới lòng đất và có thể được giám sát bằng vệ tinh.

Biện minh cho cuộc chiến, nhắc lại chính sách cứng rắn với Tehran
Tổng thống Mỹ dành phần lớn bài phát biểu để biện minh cho quyết định phát động chiến tranh với Iran. Ông nhắc lại cam kết từ chiến dịch tranh cử năm 2015 rằng sẽ “không bao giờ để Iran có vũ khí hạt nhân”.

Ông cũng điểm lại chính sách của mình trong hai nhiệm kỳ, bao gồm việc rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 – văn kiện được chính quyền Barack Obama ký với Tehran nhằm hạn chế chương trình làm giàu uranium của Iran.

Tuyên bố “chiến thắng”, phô trương sức mạnh quân sự
Mở đầu bài phát biểu, ông Trump ca ngợi các thành quả quân sự của Mỹ tại Iran, tuyên bố lực lượng hải quân Iran “đã bị xóa sổ” và không quân nước này “gần như bị phá hủy hoàn toàn”.

Ông cũng nhắc tới chiến dịch tại Venezuela hồi tháng 1, trong đó Mỹ hỗ trợ lật đổ Tổng thống Nicolas Maduro, như một ví dụ cho thấy khả năng phối hợp với “các đối tác thực sự”.

Áp lực chính trị gia tăng trong nước
Bài phát biểu được đưa ra trong bối cảnh ông Trump đối mặt với áp lực chính trị ngày càng lớn. Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy mức độ ủng hộ đối với cuộc chiến Iran và chính quyền của ông đang suy giảm.

Một khảo sát của CNN cho thấy chỉ khoảng 1/3 người Mỹ tin rằng ông có “kế hoạch rõ ràng” để xử lý tình hình Iran. Tỷ lệ ủng hộ quyết định phát động chiến tranh cũng giảm xuống còn 34%, thấp hơn 7 điểm phần trăm so với thời điểm đầu chiến dịch.

Hơn 5.000 người thiệt mạng, xung đột lan rộng toàn khu vực
Theo tổng hợp từ Reuters, hơn 5.000 người đã thiệt mạng trên khắp Trung Đông kể từ khi chiến sự bùng phát.

Tại Iran, tổ chức nhân quyền HRANA cho biết có 3.519 người thiệt mạng, trong đó 1.598 là dân thường, bao gồm ít nhất 244 trẻ em. Tại Lebanon, các cuộc không kích của Israel đã khiến 1.318 người thiệt mạng, trong đó có 124 trẻ em.

Xung đột cũng lan sang nhiều quốc gia khác như Israel, Syria, Iraq và khu vực Bờ Tây, làm gia tăng lo ngại về một cuộc chiến khu vực toàn diện.

Khi Tổng thống Donald Trump chuẩn bị phát biểu trước toàn dân Mỹ, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã công bố cập nhật mới nhất về chiến sự tại Iran.

Theo đó, chiến dịch “Epic Fury” đã thực hiện hơn 13.000 phi vụ chiến đấu, tấn công trên 12.000 mục tiêu và phá hủy hoặc làm hư hại hơn 150 tàu của Iran.

Tuy nhiên, bất chấp những con số quân sự ấn tượng này, chính quyền ông Trump đang đối mặt với khó khăn trong việc giải thích sự thay đổi liên tục về mục tiêu chiến tranh, cũng như các thông điệp mâu thuẫn xoay quanh việc liệu Mỹ đang giảm leo thang hay chuẩn bị mở rộng chiến dịch. Trong khi đó, Iran vẫn duy trì các cuộc tấn công nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh, theo Guardian.

Tình báo Mỹ: Iran chưa sẵn sàng đàm phán, vẫn tin đang ở thế mạnh

Theo The New York Times, các cơ quan tình báo Mỹ nhận định Iran hiện chưa sẵn sàng tham gia đàm phán chấm dứt chiến tranh. Dù hứng chịu các đợt không kích kéo dài một tháng từ Mỹ và Israel, chính quyền Tehran vẫn tin rằng họ đang nắm giữ vị thế thuận lợi.

Các quan chức Mỹ cho biết Iran không tin tưởng Washington, đồng thời hoài nghi về thiện chí đàm phán của ông Donald Trump.

Đáng chú ý, cuộc xung đột hiện tại bùng phát trong lúc Iran đang tiến hành đàm phán với Mỹ về chương trình hạt nhân. Trước đó, Israel cũng từng tấn công các mục tiêu hạt nhân của Iran trong thời điểm Washington và Tehran đang đối thoại.

Về phía Iran, ngày thứ Tư, Tehran đã bác bỏ tuyên bố của ông Trump rằng nước này đề nghị ngừng bắn, gọi đó là thông tin “sai sự thật” và “vô căn cứ”.

Giới chức Iran nhiều lần khẳng định hiện không có bất kỳ cuộc đàm phán nào nhằm chấm dứt chiến tranh. Tổng thống Masoud Pezeshkian trước đó cho biết Tehran có “ý chí cần thiết” để đạt được lệnh ngừng bắn, nhưng chỉ khi các đối thủ cam kết không tái diễn xung đột.

Vietbf @ Sưu tầm

Hezbollah của Lebanon, các nhóm vũ trang Iraq và lực lượng Houthi ở Yemen đang giúp Cộng hòa Hồi giáo Iran mở rộng xung đột và làm tăng chi phí, Murad Sadygzade , Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông, Giảng viên thỉnh giảng, Đại học HSE (Moscow) đã có bài bình luận đăng trên tờ RT.


Vòng vây lửa thứ hai của cuộc chiến không còn hình thành xung quanh Iran nữa. Những gì chúng ta đang chứng kiến ​​không phải là một cuộc đụng độ hạn chế giữa một quốc gia đang chịu áp lực và kẻ thù trực tiếp của nó, mà là sự nổi lên dần dần của một cuộc đối đầu khu vực rộng lớn hơn, trong đó các lực lượng đồng minh của Tehran đang chuyển từ sự đoàn kết mang tính biểu tượng sang sự tham gia thực tế.

Tại Lebanon, Iraq, và giờ đây một lần nữa ở Yemen, các nhóm liên kết với Iran đang mở ra các mặt trận mới và khiến bất kỳ chiến dịch nào của Mỹ hoặc Israel cũng trở nên khó thực hiện hơn nhiều. Nếu Iran không thể ngăn chặn áp lực bằng cách đối phó bằng sức mạnh quân sự vượt trội, họ vẫn có thể đáp trả bằng cách mở rộng chiến trường xuyên suốt thời gian và không gian.

Iran và các lực lượng trung thành với nước này hiểu rất rõ điều đó. Mục tiêu của họ không nhất thiết là giành chiến thắng vang dội bằng quân sự thông thường trước Israel hay Mỹ. Họ đang cố gắng ngăn chặn đối thủ đạt được kết quả nhanh chóng, biến ưu thế quân sự thành sự bành trướng chiến lược quá mức, và khiến cái giá của việc leo thang ngày càng tăng cao mỗi tuần.

Israel đang sa lầy vào cuộc chiến ở Lebanon

Lebanon đã trở thành ví dụ rõ ràng nhất về động thái này. Israel bước vào cuộc đối đầu với Hezbollah với kỳ vọng rằng hỏa lực mạnh hơn, áp lực khắc nghiệt hơn và các cuộc xâm nhập sâu hơn cuối cùng sẽ tạo ra một thực tế mới ở miền nam đất nước. Nhưng cho đến nay, chiến dịch vẫn chưa mang lại kết quả mà các nhà lãnh đạo Israel cần để tuyên bố thành công thực sự. Các quan chức Israel vẫn công khai nói về việc mở rộng các hoạt động và về sự cần thiết của một vùng an ninh rộng lớn ở miền nam Lebanon. Điều đó không giống như một nhiệm vụ quân sự đã hoàn thành. Nó giống như một chiến dịch vẫn đang tìm kiếm một kết quả khả thi.

Israel vẫn có khả năng gây ra thiệt hại to lớn cho Lebanon. Họ có thể tàn phá các làng mạc và cơ sở hạ tầng biên giới, và buộc một lượng lớn người dân phải rời bỏ nhà cửa. Nhưng khả năng phá hủy không đồng nghĩa với khả năng áp đặt quyền kiểm soát. Một chiến dịch quân sự có thể trông áp đảo trên truyền hình nhưng vẫn không thể vô hiệu hóa lực lượng vũ trang mà nó nhằm mục đích phá vỡ. Hezbollah vẫn có khả năng tấn công lãnh thổ Israel, và thực tế đó cho thấy cuộc chiến ở Lebanon vẫn chưa kết thúc có lợi cho Israel.

Israel cũng đang chịu tổn thất, không chỉ về mặt quân sự mà còn cả về chính trị và tâm lý. Các báo cáo về binh sĩ tử trận và thương vong liên tục trên chiến trường cho thấy Hezbollah vẫn có khả năng biến miền nam Lebanon thành một khu vực chiến sự nguy hiểm đối với quân đội Israel. Điều này rất quan trọng bởi vì học thuyết quân sự của Israel phụ thuộc rất nhiều vào tốc độ, sáng kiến ​​tấn công và việc thể hiện ưu thế. Một chiến dịch kéo dài, tiêu hao nhân lực, khiến binh lính bị tổn thất và để lại miền bắc Israel trong tình trạng bị đe dọa liên tục không chỉ đơn giản là chưa hoàn thành, trở nên ăn mòn về mặt chiến lược, làm suy yếu hình ảnh ưu thế vượt trội mà khả năng răn đe phụ thuộc một phần vào đó.

Ngoài ra còn có vấn đề về trang thiết bị và áp lực tác chiến. Những tuyên bố công khai về việc phá hủy các phương tiện của Israel thường khó xác minh độc lập, và bất kỳ phân tích nghiêm túc nào cũng nên tránh lặp lại những tuyên truyền trên chiến trường như là sự thật. Nhưng ngay cả khi không có những con số ấn tượng và không thể kiểm chứng, thực tế rộng lớn hơn vẫn hiển nhiên.

Hezbollah tiếp tục tạo ra môi trường khiến các hoạt động trên bộ của Israel trở nên tốn kém, rủi ro và gây gánh nặng chính trị. Israel có thể chiếm giữ hoặc tiến vào lãnh thổ, nhưng vẫn chưa chứng minh được khả năng biến sự hiện diện đó thành một sắp xếp quân sự ổn định và an toàn. Chừng nào Hezbollah còn tiếp tục gây tổn thất cho Israel, chiến dịch này vẫn chưa hoàn thiện về mặt chiến lược.

Hezbollah đang chứng minh cho toàn bộ phe ủng hộ Iran trong khu vực thấy rằng Israel không thể đạt được kết quả quân sự hoàn hảo. Thông điệp đó rất quan trọng ở Iraq, Yemen và mọi đấu trường mà các lực lượng liên kết với Tehran đang theo dõi sát sao. Mỗi tuần mà Hezbollah tiếp tục phản công càng làm suy yếu quan điểm cho rằng Israel và Mỹ có thể dễ dàng khuất phục khu vực bằng hỏa lực vượt trội. Nhận thức đó khuyến khích các nhóm đồng minh leo thang vì cho thấy rằng sự kháng cự không phải là vô ích và sự đối đầu kéo dài có thể tạo ra đòn bẩy chiến lược, ngay cả khi đối đầu với một đối thủ mạnh hơn.

Các chiến binh Iraq kích hoạt

Iraq là đấu trường thứ hai mà logic này đang trở nên rõ ràng. Trong nhiều năm, Washington đã cố gắng xử lý các nhóm vũ trang thân Iran ở Iraq thông qua một công thức quen thuộc: gây áp lực, tấn công có chọn lọc, cảnh báo răn đe và thương lượng chính trị. Công thức đó hiện đang chịu áp lực nặng nề. Các phe phái Iraq trung thành với Iran lại đang tấn công các lợi ích của phương Tây và các cơ sở liên kết với Mỹ, và lập trường của họ đang cứng rắn hơn khi cuộc khủng hoảng khu vực leo thang. Bất kỳ động thái nào của Mỹ hướng tới sự can thiệp trực tiếp trên bộ chống lại Iran sẽ không chỉ giới hạn trong lãnh thổ Iran. Nó sẽ ngay lập tức kích hoạt chiến trường Iraq theo một cách nghiêm trọng hơn nhiều.

Khả năng đó hiện đang được thảo luận một cách ngày càng nghiêm túc hơn bởi vì các nhóm vũ trang Iraq đang tự coi mình là lực lượng dự bị có thể huy động để hỗ trợ Iran nếu chiến tranh bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn. Đây chưa phải là một cuộc triển khai xuyên quốc gia quy mô lớn đủ để tự quyết định kết quả của một cuộc chiến tranh lớn. Nhưng đó không phải là vấn đề quan trọng nhất. Điểm mấu chốt là chiến trường Iraq đang được chuẩn bị về mặt chính trị, tổ chức và tâm lý như một phần mở rộng của mặt trận Iran. Nếu Washington cố gắng tiến hành một chiến dịch trên bộ chống lại Iran, họ sẽ phải đối mặt không chỉ với một mà là nhiều chiến trường cùng một lúc.

Washington dường như cho rằng bằng cách tập trung áp lực quân sự lên Iran, họ có thể cô lập Tehran hoặc đe dọa các đồng minh khu vực của nước này phải thận trọng. Nhưng động lực ngược lại đang hình thành. Áp lực ở trung tâm đang kích hoạt vùng ngoại vi. Các đồng minh của Iran không cần phải đánh bại Mỹ hay Israel trong các trận đánh trực diện – mà chỉ cần đảm bảo rằng không mặt trận nào có thể bị đóng kín hoàn toàn, không khu vực hậu phương nào có thể được coi là an toàn, và không kế hoạch quân sự nào có thể được trình bày là hạn chế và có thể kiểm soát được. Chỉ riêng điều đó thôi cũng đủ để thay đổi tính toán chính trị của chiến tranh.

Vấn đề Iraq đặc biệt nguy hiểm vì nó nằm ở giao điểm của các hoạt động quân sự, sự yếu kém nội bộ của nhà nước và các chủ quyền cạnh tranh. Iraq không phải là một chiến trường khép kín. Đó là một quốc gia nơi các lực lượng dân quân, đảng phái, lực lượng nước ngoài và các thể chế nhà nước cùng tồn tại trong tình trạng bất ổn. Do đó, bất kỳ chu kỳ tấn công nào mới nhằm vào các mục tiêu phương Tây đều có thể gây ra những hậu quả vượt xa phạm vi tấn công trực tiếp. Nó có thể làm bùng phát lại căng thẳng nội bộ, làm suy yếu nền quản trị vốn đã mong manh, gia tăng áp lực lên chính phủ Iraq và làm sâu sắc thêm cuộc đấu tranh kéo dài về việc liệu Iraq là một quốc gia có chủ quyền cân bằng hay là một vùng tranh chấp trong một cuộc xung đột khu vực lớn hơn. Một khi quá trình đó bắt đầu tăng tốc, việc kiềm chế nó sẽ trở nên rất khó khăn.

Lực lượng Houthi ở Yemen có thể gây chấn động nền kinh tế toàn cầu

Tuy nhiên, diễn biến mang tính chiến lược bùng nổ nhất có lẽ là vai trò mới của Ansar Allah (lực lượng Houthi) ở Yemen. Trong gần một tháng, phong trào này tương đối kiềm chế trong giai đoạn leo thang cụ thể này. Sự yên tĩnh tương đối đó đã khiến một số nhà quan sát tin rằng Yemen có thể vẫn là một chiến trường thứ yếu trong khi các sự kiện tập trung vào Iran, Lebanon và vùng Vịnh. ​​Nhưng nhận định này giờ đây có vẻ hơi vội vàng. Ansar Allah đã báo hiệu sự trở lại hành động trực tiếp chống lại Israel, và quan trọng hơn nữa, họ một lần nữa đã nêu lên nguy cơ gây áp lực lên giao thông hàng hải qua eo biển Bab el-Mandeb.

Mối đe dọa đó không thể bị xem nhẹ như một màn kịch hùng biện. Bab el-Mandeb là một trong những điểm nghẽn quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Nó kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương, có nghĩa là nó là một phần của tuyến đường hàng hải ngắn nhất giữa châu Âu và châu Á thông qua kênh đào Suez. Nếu hành lang này trở nên không an toàn trong thời gian dài, hậu quả sẽ lan rộng ra ngoài khu vực. Các công ty vận tải biển sẽ chuyển hướng. Phí bảo hiểm tăng vọt. Thời gian giao hàng kéo dài. Chi phí nhiên liệu tăng. Chuỗi cung ứng phải chịu thêm những ma sát mới. Cú sốc lan rộng ra ngoài thông qua thị trường vận tải hàng hóa, giá cả hàng hóa và kế hoạch công nghiệp. Trong thế giới hiện đại, một vùng nước hẹp có thể trở thành yếu tố làm gia tăng bất ổn toàn cầu.

Đây là lý do tại sao ngay cả mối đe dọa đóng cửa cũng tồi tệ gần như việc đóng cửa thực sự. Thị trường không kiên nhẫn chờ đợi một tuyến đường thủy bị phong tỏa một cách chắc chắn trước khi phản ứng. Chúng phản ứng với rủi ro. Nếu Ansar Allah báo hiệu rằng các tàu có liên hệ với Israel hoặc những người ủng hộ Israel có thể bị tấn công, và nếu phong trào chứng minh rằng mối đe dọa này là đáng tin cậy, thì tác động thương mại sẽ bắt đầu rất lâu trước khi có một cuộc phong tỏa chính thức. Một số hãng vận tải sẽ tránh tuyến đường này. Những hãng khác sẽ yêu cầu mức giá cao hơn đáng kể. Việc hộ tống hải quân có thể trở nên phổ biến hơn. Một vấn đề quân sự biến thành một vấn đề thương mại, và một vấn đề thương mại nhanh chóng trở thành một vấn đề kinh tế vĩ mô.

Một sự gián đoạn nghiêm trọng ở eo biển Bab el-Mandeb cũng sẽ ảnh hưởng đến các quốc gia vùng Vịnh theo những cách phức tạp. Nhìn bề ngoài, giá dầu cao thường có vẻ có lợi cho các nước xuất khẩu năng lượng. Nhưng trong thời chiến, bức tranh lại không đơn giản như vậy. Các chế độ quân chủ vùng Vịnh không chỉ phụ thuộc vào mức giá mà còn vào dòng chảy ổn định, vận chuyển an toàn, niềm tin của nhà đầu tư, an ninh cơ sở hạ tầng và nhận thức rộng rãi hơn rằng khu vực này vẫn là một trung tâm thương mại và tài chính khả thi. Một cuộc chiến đẩy giá năng lượng lên cao đồng thời làm cho việc vận chuyển hàng hải trở nên kém an toàn hơn có thể mang lại lợi ích cho một bên và tổn thất cho bên kia. Nó có thể làm tăng doanh thu đồng thời làm tăng rủi ro. Nó có thể cải thiện giá mỗi thùng dầu trong khi làm tổn hại đến môi trường chính trị và hậu cần cần thiết để vận chuyển thùng dầu đó một cách hiệu quả.

Đặc biệt, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất sẽ phải đối mặt với một sự cân bằng khó khăn. Cả hai quốc gia đều cố gắng giảm thiểu sự can thiệp vào các cuộc chiến tranh khu vực không hồi kết trong khi vẫn duy trì mối quan hệ an ninh chặt chẽ với Washington. Nhưng một cuộc đối đầu rộng hơn liên quan đến Iran, Iraq, Yemen, Lebanon và Israel sẽ làm suy yếu chiến lược cân bằng đó. Ngay cả khi họ tránh tham gia quân sự trực tiếp, họ vẫn nằm trong vùng xung đột về mặt địa lý. Các cảng, tuyến đường xuất khẩu, cơ sở hạ tầng khử muối, sân bay và các cơ sở công nghiệp của họ đều nằm trong tầm bắn của tên lửa và máy bay không người lái của các bên thù địch. Nói cách khác, địa lý hạn chế tính trung lập. Các quốc gia vùng Vịnh có thể cố gắng phòng thủ về mặt chính trị, nhưng họ không thể hoàn toàn phòng thủ về mặt vật lý.

Một cuộc chiến khu vực lan rộng toàn cầu

Nếu xu hướng này tiếp tục, tác động lên nền kinh tế toàn cầu có thể rất nghiêm trọng. Rủi ro rõ ràng nhất là cú sốc kép đối với ngành năng lượng và logistics. Nếu áp lực lên eo biển Hormuz trùng hợp với sự gián đoạn mới ở Bab el-Mandeb, nền kinh tế thế giới sẽ phải đối mặt với áp lực lên hai trong số những huyết mạch nhạy cảm nhất cùng một lúc. Giá dầu sẽ tăng không chỉ đơn giản vì nguồn cung bị mất, mà còn do nỗi sợ hãi, chi phí bảo hiểm và phí bảo hiểm khan hiếm luôn xuất hiện khi nhiều điểm nghẽn bị đe dọa cùng lúc. Thị trường khí đốt sẽ trở nên bất ổn hơn. Chi phí vận chuyển sẽ tăng cao. Các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu sẽ cảm nhận được áp lực đầu tiên, đặc biệt là các nước nghèo vốn đã dễ bị tổn thương bởi nợ nần, lạm phát và mất an ninh lương thực.

Đây là cách mà các cuộc chiến tranh khu vực trở thành các sự kiện kinh tế toàn cầu. Chúng không cần phải đóng cửa hoàn toàn mọi tuyến đường hay phá hủy mọi nhà máy lọc dầu để gây ra những hậu quả rộng lớn hơn. Chúng chỉ cần làm cho đủ các tuyến đường quan trọng trở nên không ổn định cùng một lúc. Một khi sự không ổn định lan rộng trong lĩnh vực năng lượng và vận tải, nó sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ khác: Cước vận chuyển trở nên đắt đỏ hơn, nguyên liệu sản xuất đến muộn hơn, giá thực phẩm tăng do chi phí vận chuyển và phân bón, các ngân hàng trung ương đối mặt với áp lực lạm phát mới và các chính phủ đối mặt với căng thẳng ngân sách. Bất ổn chính trị theo sau căng thẳng kinh tế, đặc biệt là ở những quốc gia mà xã hội đã kiệt sức vì những cú sốc trước đó.

Phải chăng Mỹ và Israel đã tính toán sai?

Tất cả những điều này dẫn đến một kết luận rộng hơn. Xung đột đang lan rộng vì các lực lượng liên minh với Iran đang cố tình làm cho nó lan rộng. Chiến lược của họ không dựa trên những quyết định nhanh chóng hay những bước đột phá ngoạn mục. Nó dựa trên việc kiểm soát và gia tăng các điểm gây áp lực. Hezbollah khiến mặt trận phía bắc Israel bất ổn. Các phe phái Iraq làm tăng chi phí cho bất kỳ sự can thiệp quân sự sâu rộng nào của Mỹ. Ansar Allah đe dọa một trong những hành lang hàng hải quan trọng nhất thế giới. Bản thân Iran vẫn là nhân tố trung tâm, nhưng họ không cần phải hành động một mình theo cách tuyến tính và biệt lập. Các đồng minh của họ cung cấp chiều sâu chiến lược, sự phân bố địa lý và khả năng biến một cuộc chiến thành nhiều cuộc đối đầu liên kết với nhau.

Từ góc nhìn này, các nhà hoạch định chính sách Mỹ dường như đã tính toán sai. Họ có thể đã tin rằng áp lực mạnh mẽ sẽ thu hẹp các lựa chọn của Iran và khôi phục khả năng răn đe. Thay vào đó, nó lại có nguy cơ tạo ra kết quả ngược lại. Thay vì cô lập Iran, leo thang xung đột đang kéo các lực lượng đồng minh của nước này vào sâu hơn trong cuộc xung đột. Thay vì rút ngắn cuộc khủng hoảng, nó lại kéo dài nó. Thay vì tập trung chiến trường, nó lại phân tán chiến trường ra khắp khu vực. Đó là một quỹ đạo nguy hiểm, bởi vì một cuộc chiến phân tán thường khó thắng hơn một cuộc chiến tập trung. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn về mặt hậu cần, chính trị, sự gắn kết của liên minh và lòng tin của công chúng cùng một lúc.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc Mỹ và Israel có tiếp tục tin rằng áp lực quân sự lớn hơn vẫn có thể tạo ra sự rõ ràng về chiến lược hay không. Niềm tin đó hiện đang ngày càng trở nên đáng ngờ. Cuộc chiến càng kéo dài mà không có kết quả quyết định và ổn định ở Lebanon, thì Hezbollah và các đồng minh của họ càng tự tin hơn. Càng nhiều tài sản của Mỹ bị đe dọa ở Iraq, thì việc can thiệp sâu hơn càng trở nên khó kiểm soát. Càng nhiều lực lượng Ansar Allah làm tăng chi phí vận chuyển qua cửa khẩu Bab el-Mandeb, thì cuộc xung đột càng vượt ra khỏi phạm vi chiến tranh cục bộ và bước vào lĩnh vực gây rối loạn kinh tế toàn cầu.

Hậu quả có thể xảy ra không phải là một chiến thắng hoàn toàn cho bất kỳ bên nào, mà là một giai đoạn bất ổn khu vực kéo dài và dai dẳng. Israel có thể tiếp tục tăng cường chiến dịch ở Lebanon vì họ chưa đạt được kết quả mong muốn. Các nhóm dân quân Iraq có thể tiếp tục tấn công các mục tiêu phương Tây trong khi chuẩn bị về mặt chính trị cho một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn. Ansar Allah có thể tăng cường sử dụng áp lực trên biển vì họ hiểu rằng các điểm nghẽn có thể tạo ra hiệu quả chiến lược vượt xa Yemen. Về phần mình, Iran sẽ tiếp tục cố gắng biến mọi động thái của kẻ thù thành ngòi nổ cho sự bành trướng rộng lớn hơn. Họ không cần phải giành chiến thắng trong một khoảnh khắc kịch tính duy nhất. Họ chỉ cần đảm bảo rằng các đối thủ không thể kết thúc cuộc xung đột theo điều kiện của họ.

Đó là bài học cốt lõi của thời điểm hiện tại. Ưu thế quân sự không tự động dẫn đến thành công chính trị, đặc biệt là trong một khu vực nơi các lực lượng phi nhà nước đồng minh có thể mở nhiều mặt trận với sự linh hoạt tương đối. Mỹ và Israel vẫn duy trì khả năng hủy diệt khổng lồ. Nhưng hủy diệt không đồng nghĩa với kiểm soát, và kiểm soát không đồng nghĩa với chiến thắng.

Theo nghĩa đó, sáng kiến ​​chiến lược không còn chỉ được định nghĩa bởi ai có thể tấn công mạnh hơn. Nó ngày càng được định nghĩa bởi ai có thể buộc phía bên kia phải chiến đấu trên quá nhiều mặt trận cùng một lúc. Iran và các lực lượng trung thành với nước này dường như quyết tâm làm chính xác điều đó. Họ đang cố gắng kéo dài cuộc xung đột theo thời gian, trải rộng trên phạm vi địa lý và làm suy yếu khả năng tập trung của đối phương. Hiện tại, chiến lược đó đang hiệu quả hơn nhiều so với nhiều chiến lược của Mỹ và Israel.

Vietbf @ Sưu tầm

Đền Trăn (Temple of Pythons) ở Ouidah (Benin) là một nơi linh thiêng hiếm có, nơi tôn giáo, lịch sử, truyền thuyết và các nghi lễ sống hòa quyện vào nhau theo một cách rất “quấn quýt” – đúng nghĩa đen, xoay quanh loài rắn.

Ngôi đền gắn bó chặt chẽ với Vodun, một tín ngưỡng tâm linh được thực hành ở nhiều khu vực Tây và Trung Phi, đặc biệt là Benin, Togo và Ghana. Thông qua cộng đồng người châu Phi hải ngoại, tín ngưỡng Vodun đã lan sang Tân Thế Giới, ảnh hưởng đến các hệ thống tín ngưỡng như Vodou ở Haiti và Voodoo ở Louisiana. Trong hệ niềm tin này, rắn không phải là sinh vật đáng sợ mà được tôn kính như biểu tượng của sự bảo vệ, cân bằng và cầu nối tâm linh.

Trung tâm của thần học Vodun là Dan – con rắn cầu vồng, một dạng thực thể trung gian giữa thế giới con người và thế giới linh hồn. Những con trăn, gắn liền với sức mạnh vũ trụ này, được tôn thờ như hiện thân của thần linh chứ không phải là loài vật để thuần hóa hay giam cầm.


Truyền thuyết địa phương càng làm cho ngôi đền thêm phần giàu giá trị lịch sử. Một câu chuyện phổ biến kể rằng vào những năm 1700, khi vua của Ouidah bị kẻ thù truy đuổi trong thời chiến, ông đã chạy vào một khu rừng thiêng gần đó để ẩn náu. Theo truyền thuyết, lúc ấy, những con trăn bất ngờ xuất hiện từ bụi rậm, bao quanh và ngăn cản kẻ thù tiếp cận ông. Biết ơn sự che chở này, nhà vua đã ra lệnh xây dựng các công trình để tôn vinh loài rắn, và theo thời gian, chúng phát triển thành Đền Trăn ngày nay.

Ngày nay, Đền Trăn là một công trình nhỏ bằng bê tông với mái lợp đất sét. Bên trong là một hố nơi hàng chục con trăn hoàng gia – loài nổi tiếng hiền lành, chậm chạp và dễ chịu – nằm cuộn tròn chồng lên nhau. Người ta tin rằng có khoảng 60 con trăn được nuôi tại đây, khiến nơi này trở thành nơi có số lượng trăn thiêng lớn nhất ở Benin.

Các thầy tế không cho trăn ăn. Thay vào đó, chúng được thả vào thị trấn theo lịch, thường là vào ban đêm để săn chuột và các loài gây hại. Việc trăn bò vào nhà dân là điều không hiếm. Khi điều đó xảy ra, không ai hoảng sợ – chúng được chào đón như những vị khách danh dự.

Trái với nỗi sợ phổ biến, con người không gặp nguy hiểm từ trăn. Chúng không có nọc độc và có bản tính hiền lành. Du khách có thể bế trăn sau khi thực hiện một nghi thức làm sạch tay, và với một khoản phí, họ có thể chụp ảnh cùng chúng. Hướng dẫn viên luôn đi kèm để đảm bảo sự thoải mái cho du khách và quan trọng hơn là bảo vệ các con trăn.

Không chỉ là điểm du lịch, ngôi đền vẫn được sử dụng cho mục đích thờ cúng. Một số khu vực trong khuôn viên mở cửa cho công chúng, trong khi những nơi khác chỉ dành cho nghi lễ.

Ở Ouidah, rắn không phải là biểu tượng của nguy hiểm hay lừa dối. Chúng là những người bảo hộ, là cầu nối tâm linh và là minh chứng sống cho lịch sử nhiều tầng lớp của thị trấn. Đền Trăn là một trong số ít những nơi mà huyền thoại và niềm tin vẫn song hành, không hề có nỗi sợ hãi.

Vietbf @ Sưu tầm

Ngay sau khi ông Trump kết thúc bài phát biểu của mình về cuộc chiến ở Iran, trong đó ông tuyên bố rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị triệt tiêu hoàn toàn, quân đội Israel cho biết họ đã phát hiện các vụ phóng tên lửa của Iran.


"Các hệ thống phòng thủ đang hoạt động để đánh chặn mối đe dọa", quân đội Israel cho biết.

Đài truyền hình Channel 12 của Israel cho biết các tên lửa phóng từ Iran về phía khu vực phía bắc nước này đã bị đánh chặn và không gây thương vong. Bộ chỉ huy hậu phương Israel cũng đã dỡ bỏ chỉ thị tìm nơi trú ẩn.

Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết làn sóng tấn công tên lửa mới bắt đầu “sau khi Trump tuyên bố đã phá hủy khả năng tên lửa của Iran”.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được đầy đủ các mục tiêu. Nhờ những tiến bộ đã đạt được, tôi có thể nói rằng chúng ta đang đi đúng hướng để hoàn thành tất cả các mục tiêu của Mỹ trong thời gian rất ngắn, rất ngắn thôi”, tổng thống Mỹ nói trong bài phát biểu ngày 1/4 theo giờ Mỹ.

“Chúng ta sẽ giáng cho họ một đòn cực mạnh trong hai đến ba tuần tới. Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá", ông Trump đe dọa Iran.

Ông nói thêm rằng “lật đổ chế độ chưa bao giờ là mục tiêu của chúng tôi”, nhưng “việc lật đổ chế độ đã xảy ra do nhà lãnh đạo ban đầu của họ qua đời”.

Ông cũng cảnh báo Iran về việc sẽ tấn công các nhà máy điện nếu không đạt được thỏa thuận. “Nếu trong thời gian này không đạt được thỏa thuận nào, chúng tôi sẽ nhắm đến các mục tiêu trọng điểm. Nếu không đạt được thỏa thuận, chúng tôi sẽ tấn công mạnh vào tất cả các nhà máy điện của họ, và có thể là cùng lúc”, ông Trump nói.

Vietbf @ Sưu tầm

Các binh sĩ thuộc Trung đoàn xung kích độc lập số 210 của Lực lượng Vũ trang Ukraine được cho là mất tích sau khi từ chối thực hiện mệnh lệnh của chỉ huy, một nguồn tin từ các cơ quan an ninh Nga thông tin cho hãng tin Sputnik biết.


“Lời khai của một tù binh thuộc Trung đoàn xung kích độc lập số 210 của Lực lượng Vũ trang Ukraine cho thấy phần lớn quân nhân trong đơn vị của anh ta, những người từ chối thực hiện nhiệm vụ chiến đấu, hiện nay đều được ghi nhận là mất tích”, người cung cấp thông tin cho hãng tin Sputnik cho biết.

Người cung cấp thông tin không loại trừ khả năng những binh sĩ này đã bị chỉ huy xử tử để làm gương vì hành động “bất tuân lệnh” của chỉ huy.

“Thực tiễn này thường xuyên được áp dụng tại Trung đoàn xung kích độc lập số 225 của Ukraine, nơi các chỉ huy sau đó đã được điều sang nắm giữ các vị trí chỉ huy trong Trung đoàn 210”, người cung cấp thông trên nói thêm.

Tuần trước, một nguồn tin trong các cơ quan an ninh Nga cho hãng tin Sputnik biết rằng Lực lượng Vũ trang Ukraine đang điều các đơn vị trừng phạt thuộc Trung đoàn xung kích độc lập số 33 tới huyện Shostka, tỉnh Sumy, do nhiều binh sĩ của Trung đoàn xung kích độc lập số 210 từ chối chấp hành mệnh lệnh.

Vietbf @ Sưu tầm

Một con sói đã cắn một phụ nữ tại trung tâm mua sắm giữa thành phố Hamburg, Đức, khiến nạn nhân bị thương ở mặt và phải điều trị y tế. Vụ việc được cho là lần đầu tiên xảy ra kể từ khi sói quay trở lại Đức cách đây gần 30 năm, sau khi từng biến mất hoàn toàn khỏi nước này.


Theo BBC, vào ngày 31/3, gần ga Altona ở Hamburg, một ngày bình thường trên phố mua sắm sầm uất Grosse Bergstrasse đã nhanh chóng trở nên hỗn loạn khi một con sói bất ngờ xuất hiện và tấn công một phụ nữ.

Politico cho biết đây được xem là vụ tấn công đầu tiên của sói kể từ khi Đức tái đưa loài đang bị đe dọa này trở lại tự nhiên cách đây gần 30 năm.

Theo đài NDR (Đức), dẫn lời cảnh sát, người phụ nữ đang ở trong khu mua sắm thì phát hiện con sói trong trạng thái hoảng loạn, liên tục lao vào cửa kính. Cô đã cố gắng dẫn con vật ra khỏi khu vực đông người, nhưng sau đó bị nó cắn vào mặt trước khi con sói bỏ chạy.

Nạn nhân được sơ cứu tại chỗ, sau đó được đưa đến bệnh viện gần đó để khâu vết thương và hiện đã xuất viện, theo Politico. Sau vụ tấn công, con sói chạy khắp thành phố cho đến khuya cùng ngày, khi nó được phát hiện gần hồ Binnenalster.

Theo BBC, việc khống chế con vật không hề dễ dàng: cảnh sát dùng dây kéo nó lên khỏi mặt nước, nhưng nó lại trốn thoát và lẩn tránh lực lượng chức năng trong khoảng một giờ trước khi bị bắt giữ.

Con sói hiện đã được chuyển đến Công viên Động vật hoang dã Klövensteen và dự kiến sẽ được thả trở lại tự nhiên trong tương lai, theo NDR. “Con sói hiện đang rất sợ hãi và căng thẳng”, ông Christian Erdmann từ Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã và Loài cho biết.

“Chúng tôi khuyến nghị thả nó về khu vực thưa dân cư, với điều kiện bác sĩ thú y xác nhận tình trạng sức khỏe ổn định”.

Cơ quan Bảo tồn Thiên nhiên Liên bang Đức cho biết đây là vụ sói tấn công người đầu tiên trong 28 năm, kể từ khi loài này quay trở lại nước Đức. Trước đó, sói đã vắng bóng tại quốc gia này suốt khoảng 150 năm, theo AP.

“Chưa từng có trường hợp nào như vậy kể từ khi chương trình tái nhập bắt đầu năm 1998”, một người phát ngôn cho biết, theo BBC.

Dù đây là vụ tấn công đầu tiên nhằm vào con người trong thời gian gần đây, sói từ lâu đã gây lo ngại cho ngành chăn nuôi tại Đức. Năm 2025, Nghị viện châu Âu cũng đã bỏ phiếu điều chỉnh mức độ bảo vệ của loài sói từ “được bảo vệ nghiêm ngặt” xuống “được bảo vệ”.

Vietbf @ Sưu tầm

Một tiêm kích F-15 của Mỹ được cho là đã truy đuổi một máy bay không người lái (UAV) Shahed của Iran trên bầu trời Iraq. Đoạn video lan truyền rộng rãi trên Internet cho thấy chiếc chiến đấu cơ đang tìm cách khóa mục tiêu trên không, trong khi phía sau xuất hiện các cột khói lớn.



Một video đang gây sốt được cho là ghi lại cảnh tiêm kích F-15 của Mỹ “săn đuổi” UAV Shahed của Iran nhưng không thành công, tờ Hindustantimes đưa tin.

Một số tài khoản mạng xã hội cho rằng, sau cuộc săn đuổi, chiếc F-15 của Mỹ cuối cùng đã “không thể bắn hạ” UAV Shahed tại miền Bắc Iraq, trong khi những nguồn khác khẳng định, "sát thủ trên không" của Iran sau đó đã tấn công vào thành phố Erbil, miền Bắc Iraq.

Tuy nhiên, thông tin và tính xác thực của đoạn video hiện chưa thể được kiểm chứng một cách độc lập.

Đoạn video xuất hiện trong bối cảnh lo ngại leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Iran ngày càng gia tăng.

UAV Shahed – vũ khí giá rẻ nhưng khó đối phó
Các UAV Shahed của Iran được đánh giá là loại vũ khí chi phí thấp nhưng hiệu quả cao, đã được sử dụng rộng rãi trong các cuộc xung đột với Israel và Mỹ.

Theo các báo cáo trước đó, những UAV này có chi phí thấp hơn nhiều so với các loại tên lửa mà hệ thống phòng không Mỹ được thiết kế để đối phó. Chúng thường sử dụng động cơ tương tự xe máy và mang đầu đạn nặng khoảng 25–50 kg.

Dù dễ triển khai, các UAV này lại khá khó bị tiêu diệt khi hoạt động ở tầm thấp hoặc trong điều kiện chiến trường phức tạp.

Tranh cãi quanh việc bắn hạ F-15
Trước đó, Iran tuyên bố đã bắn hạ một tiêm kích F-15 của Mỹ gần khu vực eo biển Hormuz bằng hệ thống phòng không mặt đất. Thông tin này được truyền thông Iran đăng tải.

Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã bác bỏ, khẳng định không có máy bay chiến đấu nào của Mỹ bị Iran bắn rơi.

Đoạn video F-15 truy đuổi UAV Shahed xuất hiện giữa lúc cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đang diễn ra ác liệt, với hy vọng hòa bình ngày càng mờ nhạt sau bài phát biểu gần đây của Tổng thống Donald Trump.

Trong phát biểu này, ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo cứng rắn, cho biết Mỹ sẽ gia tăng tấn công Iran trong vòng 2–3 tuần tới, đồng thời khẳng định “sắp hoàn tất nhiệm vụ”.

Tuy nhiên, ông không đưa ra giải pháp cụ thể cho việc xử lý tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz – yếu tố đang gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.

Vietbf @ Sưu tầm