Khi chiến sự Iran leo thang, ông Trump nhiều lần tức giận dọa rút Mỹ khỏi NATO, đẩy liên minh vào tình thế mong manh nhất từ trước tới nay.

"Họ không còn là bạn bè đúng lúc chúng tôi cần họ", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 nói trong cuộc phỏng vấn với Reuters, đề cập đến NATO. "Chúng tôi chưa đòi hỏi gì nhiều từ họ. Đó quả là con đường một chiều".

Ông Trump cũng tuyên bố "chắc chắn sẽ xem xét" khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Khi xung đột Iran kéo dài, Tổng thống Mỹ ngày càng tỏ ra phẫn nộ với các đồng minh ở bên kia bờ Đại Tây Dương.

Hôm 31/3, ông Trump cho biết dự định chấm dứt sự can dự của Mỹ tại Iran trong vài tuần tới và sẽ "không liên quan gì" đến nỗ lực dài hạn nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz. Đây là huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu nhưng đang bị Iran phong tỏa.

"Chúng tôi sẽ rời đi rất sớm. Và nếu Pháp hay quốc gia nào khác muốn có dầu hoặc khí đốt đi qua eo biển Hormuz, họ cứ việc tới đó và tự lo liệu cho bản thân mình", ông nói.


Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 31/3. Ảnh: AP

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ đã đăng bài chỉ trích dữ dội trên mạng xã hội Truth Social. Ông cho rằng các quốc gia châu Âu nên "hãy gom chút can đảm muộn màng, đến eo biển Hormuz và tự mà lấy lại dầu".

"Các vị sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình. Mỹ sẽ không ở đó để giúp nữa, giống như cách các vị đã không ở đó vì chúng tôi", ông viết.

Vài giờ sau, ông Trump mô tả NATO là "hổ giấy" và chỉ trích liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến chống lại Iran.

Ông Trump cũng đã công kích Pháp, một đồng minh trong liên minh quân sự NATO. "Pháp đã không cho phép các máy bay chở đầy thiết bị quân sự hướng tới Israel bay qua lãnh thổ nước này. Họ tỏ ra rất thiếu thiện chí giúp đỡ", ông cho hay.

Những phát biểu này cho thấy Tổng thống Mỹ ngày càng bực bội với sự dè dặt của châu Âu trong xung đột Iran. Ông tin rằng điều này đồng nghĩa với việc Washington không nên giúp bảo vệ các đồng minh ở châu Âu vì "họ không đứng về phía chúng tôi".

Khi ông Trump gia tăng chỉ trích, các đồng minh châu Âu cũng đang đẩy mạnh phản ứng của họ.

Pháp cho biết nước này cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ cho các hoạt động như tiếp nhiên liệu nhưng không cho máy bay trực tiếp tham chiến. Điện Elysee nói họ "ngạc nhiên" trước bài đăng nhắm thẳng vào Paris của ông Trump và khẳng định "Pháp không thay đổi lập trường của mình".

Pháp và Anh đã từ chối tham gia vào chiến dịch tập kích Iran của Mỹ, với lý do ông Trump không tham vấn họ trước khi phát động cuộc tấn công.

Anh cũng cho phép máy bay ném bom Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này, dù khẳng định chúng chỉ được dùng cho các nhiệm vụ phòng thủ, như không kích các địa điểm quân sự của Iran được sử dụng để gây tổn hại lợi ích của Anh.

Anh và Pháp đang phối hợp để tập hợp liên minh gồm tối đa 35 quốc gia, nhằm giúp đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz sau khi xung đột hạ nhiệt. Nỗ lực này có thể bao gồm việc triển khai đội tàu hộ tống để bảo vệ tàu dầu đi qua eo biển. Một số tàu có thể được lắp đặt pháo phòng không để bắn hạ máy bay không người lái hoặc tên lửa của Iran.

Châu Âu không che giấu nỗi lo ngại về nguy cơ xung đột Iran biến thành một cuộc chiến đẫm máu không có hồi kết. Và khi xung đột đẩy giá năng lượng lên cao, những lời chỉ trích từ châu Âu ngày càng trở nên gay gắt hơn.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz tháng trước từng ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran. Tuy nhiên, hôm 27/3, ông nói với tờ FAZ rằng "tôi chỉ không tin những gì Israel và Mỹ đang làm sẽ thực sự dẫn đến thành công". Đức cũng chỉ cho phép Washington sử dụng các căn cứ hoặc triển khai khí tài quân sự để đáp lại những đòn tấn công trả đũa của Tehran.

Tại Italy, cuộc chiến của Mỹ tại Iran đã gây rắc rối cho Thủ tướng Giorgia Meloni, khi mối quan hệ thân thiết giữa bà với ông Trump đang bị soi xét kỹ.

Cử tri Italy ngày 22/3 bác bỏ một cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp, vốn được xem là thước đo mức độ ủng hộ dành cho bà. Chính quyền của bà đã tìm cách tạo khoảng cách với ông Trump trong bối cảnh người dân phản đối cuộc xung đột.

"Ông Trump là Tổng thống của một quốc gia, được bầu với số phiếu áp đảo. Ông ấy đi theo con đường riêng mà không nghe ai ngoài chính mình. Chúng tôi cũng đi theo con đường riêng, không phục tùng ai", Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói ngày 30/3.

Theo một quan chức cấp cao của Italy, nước này gần đây từ chối cấp quyền hạ cánh cho các chiến đấu cơ của Mỹ đang tìm cách đáp xuống căn cứ Sigonella ở phía đông Sicily. Quyết định được đưa ra sau khi xác định các máy bay này có liên quan đến xung đột ở Iran.

Trong một tuyên bố hôm 31/3, văn phòng của bà Meloni không xác nhận sự việc nhưng cho biết mỗi yêu cầu tiêm kích hạ cánh đều được xem xét cẩn trọng theo từng trường hợp "như vẫn luôn được thực hiện". Họ cũng phủ nhận xảy ra căng thẳng với Washington về việc sử dụng căn cứ.

Thông tin này xuất hiện một ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha tuyên bố nước này tăng cường lập trường phản đối cuộc chiến. Madrid không chỉ từ chối cho máy bay quân sự Mỹ tham gia tấn công Iran sử dụng căn cứ trên lãnh thổ, mà còn cấm chúng bay qua không phận.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người từng không nhận được nhiều ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận, đã tìm thấy "luồng sinh khí mới" trên chính trường khi ông dẫn dắt sự phản kháng của châu Âu đối với xung đột Iran.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đặt câu hỏi về cam kết với NATO khi nhắc đến việc Tây Ban Nha từ chối cho chiến đấu cơ Mỹ sử dụng không phận.

"Nếu NATO chỉ đơn thuần là chúng tôi bảo vệ châu Âu khi họ bị tấn công, còn họ lại từ chối cho chúng tôi sử dụng căn cứ khi cần, đó không phải là quan hệ hợp tác tốt. Điều đó khiến người ta khó tiếp tục gắn bó và nói rằng điều này có lợi cho Mỹ. Vì vậy tất cả những điều này sẽ cần xem xét lại", ông nói.

Vincenzo Camporini, cựu tham mưu trưởng không quân Italy và hiện là cố vấn khoa học của Viện Các vấn đề Quốc tế, cho hay Washington không nên ngạc nhiên khi các đồng minh ngần ngại hợp tác với họ trong cuộc chiến Iran.

"Tôi cho rằng điều này liên quan tới việc Mỹ phát động chiến dịch mà không có bất kỳ sự tham vấn nào với các đồng minh trong NATO. Họ cũng không tính đến việc phải thông báo cho các quốc gia đồng minh", Camporini nói. "Bạn không thể làm vậy rồi sau đó lại yêu cầu sự hỗ trợ từ các quốc gia khác trong NATO".

VietBF@sưu tập

Mỹ gỡ bỏ các lệnh trừng phạt với bà Delcy Rodriguez, Tổng thống lâm thời Venezuela, sau khi hai nước khôi phục quan hệ ngoại giao.

Theo bài đăng ngày 1/4 trên trang web của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, tên của Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez đã được xóa khỏi "Danh sách các cá nhân bị trừng phạt".

Lãnh đạo lâm thời Venezuela nhanh chóng hoan nghênh động thái. Bà viết trên mạng xã hội rằng hành động này là một phần của quá trình "bình thường hóa, củng cố" quan hệ song phương với Mỹ.

"Chúng tôi tin tưởng rằng tiến triển này sẽ cho phép dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hiện áp dụng đối với đất nước chúng tôi và mở đường cho việc xây dựng, đảm bảo chương trình hợp tác song phương hiệu quả vì lợi ích của nhân dân hai nước", bà Rodriguez nói thêm.

Đại sứ quán Mỹ tại Caracas hôm 30/3 cũng hoạt động trở lại sau 7 năm đóng cửa.


Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez tại Caracas ngày 14/1. Ảnh: AP

Bà Rodriguez từng giữ chức Phó tổng thống dưới chính quyền Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và bị Washington trừng phạt vì là quan chức chủ chốt trong chính phủ. Sau khi Mỹ mở chiến dịch đột kích ở Caracas, bắt vợ chồng Tổng thống Maduro, bà Rodriguez trở thành Tổng thống lâm thời Venezuela.

Trong thời gian qua, Tổng thống Maduro bị biệt giam tại trung tâm giam giữ Metropolitan ở Brooklyn, một nhà tù liên bang Mỹ. Trong phiên điều trần đầu tiên tại New York hôm 5/1, ông Maduro và vợ phải đối mặt những cáo buộc liên quan ma túy. Cả hai người đều tuyên bố vô tội. Ông Maduro khẳng định bản thân là "tù nhân chiến tranh".

VietBF@sưu tập

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran xác nhận đã khai hỏa tên lửa đánh trúng một tàu chở dầu "của Israel" ngoài khơi Qatar, khiến nó bốc cháy.

"Một tàu dầu của Israel, mang tên thương mại là Aqua 1 đang hoạt động tại trung tâm vịnh Ba Tư đã bị lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đánh trúng bằng tên lửa và đang bốc cháy", IRGC ra tuyên bố trên truyền hình nhà nước Iran ngày 1/4.

IRGC không đưa ra bằng chứng cho thấy tàu Aqua 1 thuộc sở hữu của Israel. Theo trang theo dõi hàng hải Marine Traffic, tàu dầu này treo cờ Panama, hiện được công ty QatarEnergy thuê.


Tàu dầu Aqua 1 tại Singapore trong ảnh chụp tháng 12/2025. Ảnh: Ship Spotting

Trước đó cùng ngày, Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) và công ty QatarEnergy cho biết tàu dầu Aqua 1 bị tập kích trong vùng biển của Qatar, cách trung tâm công nghiệp Ras Laffan, nơi đặt nhà máy khí đốt lớn nhất thế giới, khoảng 31 km về phía bắc.

Toàn bộ 21 thủy thủ trên tàu đã được sơ tán, không có thương vong liên quan. Vụ tấn công cũng không gây ra nguy cơ tràn dầu.

IRGC không cho biết đã sử dụng loại tên lửa nào để tấn công tàu Aqua 1. Bộ Quốc phòng Qatar cho hay tàu dầu đã trúng một trong ba quả tên lửa hành trình được phóng lên từ lãnh thổ Iran, gây hư hại trên mớn nước.

IRGC cũng khẳng định eo biển Hormuz vẫn đóng cửa đối với "kẻ thù" của Iran, thêm rằng tình hình quanh tuyến đường thủy quan trọng này "vẫn nằm dưới sự kiểm soát vững chắc" của họ.

Israel chưa bình luận về thông tin.

Sau khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, Iran nhắm mục tiêu vào loạt hạ tầng trọng yếu ở Trung Đông, trong đó có các cơ sở dầu khí ở vùng Vịnh. Vụ tấn công nhiều khả năng sẽ tiếp tục khiến eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí thế giới, bị tê liệt.

VietBF@sưu tập

Kharg – quân cờ then chốt trong bàn cờ Trung Đông
Trong bàn cờ địa chính trị Trung Đông, có những vùng đất không cần rộng lớn nhưng lại nắm giữ vận mệnh của cả một quốc gia. Đảo Kharg chính là một nơi như vậy – “kho bạc” của Iran, nơi xuất phát tới gần 90% lượng dầu mỏ xuất khẩu, nguồn sống nuôi cả nền kinh tế lẫn bộ máy chiến tranh. Ai kiểm soát được Kharg, người đó gần như bóp nghẹt dòng tiền của Tehran. Và khi dòng tiền ngưng chảy, guồng máy cũng phải dừng lại. Người xưa có câu “đánh rắn phải đánh dập đầu”, Kharg chính là cái đầu đó.

Câu chuyện được đặt ra: nếu Mỹ thực sự nhắm đến Kharg, thì đó không chỉ là một cuộc tấn công quân sự, mà là một canh bạc chiến lược – một đòn đánh vào huyết mạch kinh tế Iran.

14 ngày “ngoại giao” hay khoảng lặng trước cơn bão?
Việc ông Trump đưa ra “14 ngày suy nghĩ” với Iran trên danh nghĩa là ngoại giao, nhưng trong logic chiến lược, đó có thể là khoảng thời gian chuẩn bị. Trong chiến tranh hiện đại, không ai đợi đối phương chuẩn bị xong mới đánh. Thời gian chính là vũ khí.

Iran hiểu rõ điều này, và cũng đã “phủ kín” đảo Kharg bằng tất cả những gì họ có: phòng không, tên lửa, drone, hệ thống radar. Điều đó càng khiến Kharg trở thành mục tiêu khó nuốt – nhưng cũng vì thế mà giá trị chiến lược của nó càng tăng.

Nếu Mỹ triển khai lực lượng – giả định khoảng vài nghìn quân tinh nhuệ – thì đó không phải là kiểu “đổ bộ ồ ạt” như thời Thế chiến. Đây là chiến tranh của AI, drone, laser, và tác chiến chính xác. “Lấy ít địch nhiều, lấy tinh thắng đông” – câu nói xưa nay vẫn còn nguyên giá trị.

Hormuz và Kharg – cặp song sát kiểm soát năng lượng thế giới
Eo biển Hormuz từ lâu đã được xem là “yết hầu” của dầu mỏ toàn cầu. Nhưng ít ai để ý rằng Kharg chính là cánh tay nối dài giúp Iran kiểm soát Hormuz. Không có Kharg, Hormuz chỉ còn là một tuyến đường. Có Kharg, Hormuz trở thành công cụ quyền lực.

Chính vì vậy, nếu Kharg bị kiểm soát, cán cân sẽ thay đổi. Không chỉ Iran bị bóp nghẹt, mà cả thị trường năng lượng toàn cầu cũng chao đảo. Những quốc gia phụ thuộc dầu Trung Đông sẽ lập tức bị ảnh hưởng.

“Thuyền lớn sóng lớn” – cuộc chơi này không dành cho kẻ yếu.

Mỹ – Nga: đối đầu hay thỏa hiệp ngầm?
Một trong những yếu tố đáng chú ý nhất là vai trò của Nga. Trong lịch sử, Mỹ và Nga từng là đối thủ sống còn, nhưng cũng từng có những thời điểm bắt tay chiến lược.

Câu chuyện 50 năm trước, khi Mỹ bắt tay Trung Quốc để kiềm chế Liên Xô, là một minh chứng. Và hiện tại, khi Nga đang sa lầy ở Ukraine, họ không có nhiều động lực để can thiệp sâu vào Iran ngoài việc bán vũ khí và hỗ trợ kỹ thuật.

Nếu Mỹ kiểm soát được nguồn dầu Iran và Venezuela, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ tái cấu trúc. Nga, trong một nghịch lý, có thể lại được hưởng lợi khi không phải bán dầu giá rẻ cho các thị trường lớn.

“Không có bạn vĩnh viễn, cũng không có kẻ thù truyền kiếp” – đó là quy luật bất biến của chính trị quốc tế.

Canh bạc Kharg: Iran có dám “đốt nhà mình”?
Một câu hỏi lớn được đặt ra: nếu Kharg thất thủ, liệu Iran có đi theo con đường của Saddam Hussein – đốt cháy giếng dầu để ngăn đối phương?

Nếu Iran sử dụng drone tấn công chính Kharg khi có quân Mỹ hiện diện, hậu quả sẽ không chỉ là quân sự mà còn là kinh tế. Họ có thể tự tay phá hủy thành quả tích lũy hàng chục năm, đẩy đất nước quay lại thời kỳ khó khăn.

Nhưng nếu không làm vậy, họ lại phải đối mặt với nguy cơ mất kiểm soát nguồn sống.

“Tiến thoái lưỡng nan” – đó chính là thế cờ của Tehran.

Sức chịu đựng của cử tri Mỹ – giới hạn vô hình của chiến tranh
Trong mọi cuộc chiến của Mỹ, từ Việt Nam đến Iraq, Afghanistan, một yếu tố luôn quyết định là dư luận trong nước.

Mỹ không còn chế độ bắt lính từ sau năm 1973. Quân đội hiện nay là tự nguyện, chuyên nghiệp, tinh nhuệ. Nhưng chính vì vậy, mỗi sinh mạng mất đi lại càng có giá trị lớn hơn trong mắt công chúng.

Câu nói dân gian “nhà giàu đứt tay bằng ăn mày đổ ruột” phần nào phản ánh tâm lý này. Cử tri Mỹ có thể ủng hộ chiến tranh trên lý thuyết, nhưng sẽ phản ứng mạnh khi thương vong tăng cao.

Do đó, nếu có chiến dịch Kharg, mục tiêu của Washington sẽ là: đạt hiệu quả tối đa với tổn thất tối thiểu.

Chiến tranh thời đại mới: không còn là biển người
Khác với thời “quân Nguyên” hay các cuộc đại chiến trước đây, chiến tranh hiện đại không cần hàng triệu binh lính.

Drone, AI, vũ khí chính xác cao đã thay đổi toàn bộ cách thức chiến đấu. Những người lính được đưa ra chiến trường không phải là “đại trà”, mà là những cá nhân được huấn luyện ở mức cao nhất.

Đó cũng là lý do vì sao Mỹ có thể triển khai lực lượng nhỏ nhưng hiệu quả lớn.

Điều kiện đàm phán và bài học hạt nhân
Một trong những yêu cầu quan trọng nhất mà Mỹ đưa ra là Iran phải từ bỏ vĩnh viễn tham vọng hạt nhân quân sự.

Không chỉ vì Mỹ, mà vì cả khu vực Trung Đông và đồng minh của Washington. Một Iran có vũ khí hạt nhân sẽ làm thay đổi hoàn toàn cán cân quyền lực.

Bài học của Ukraine vẫn còn đó. Sau khi từ bỏ kho vũ khí hạt nhân lớn thứ ba thế giới, họ đã mất đi “lá chắn sinh tồn”. Lịch sử không lặp lại, nhưng luôn có vần điệu.


Nếu có một trận đánh quyết định trong kịch bản này, thì đó không phải là Tehran, không phải sa mạc, mà chính là Kharg.

Đảo nhỏ, nhưng vai trò lớn.
Một nước cờ, nhưng có thể thay đổi cả ván cờ.

Chiến tranh, suy cho cùng, không chỉ là bom đạn, mà là bài toán lợi ích, cân bằng, và giới hạn. Không ai muốn bước qua lằn ranh của Thế Chiến thứ Ba, nhưng ai cũng muốn giành phần thắng.

“Được ăn cả, ngã về không” – Kharg chính là nơi mà câu nói ấy trở nên đúng hơn bao giờ hết.

Sáng 2.4 (giờ Việt Nam), tên lửa đẩy SLS của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã được phóng lên, đưa phi thuyền Orion với 4 phi hành gia bay lên mặt trăng lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ.

Vụ phóng tàu vũ trụ được NASA thực hiện từ Trung tâm Không gian Kennedy ở bang Florida (Mỹ), theo Reuters. Quy trình đếm ngược được bắt đầu cách đây 2 ngày.


Tên lửa đẩy mang theo phi thuyền của NASA được phóng từ Trung tâm Không gian Kennedy tại bang Florida ngày 1.4 (giờ Mỹ)

ẢNH: REUTERS

Sứ mệnh lần này, mang tên Artemis 2, là một phần trong chương trình không gian được khởi động từ nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump nhằm đưa con người quay trở lại mặt trăng và xa hơn nữa là hiện diện lâu dài trên đó.

Tên lửa SLS cao bằng tòa nhà 30 tầng do Boeing và Northrop Grumman thiết kế trong khi tàu vũ trụ Orion do Lockheed Martin chế tạo. Theo kế hoạch, tàu vũ trụ sẽ tách ra khỏi tầng trên của tên lửa sau 3 giờ rưỡi bay trên quỹ đạo trái đất.

Nhóm phi hành gia sẽ tự điều khiển phi thuyền để thử nghiệm khả năng điều hướng và hoạt động, cùng với những nhiệm vụ được chuẩn bị trước khác.

Đây là lần đầu tiên con người được đưa lên gần mặt trăng kể từ sứ mệnh năm 1972 thuộc chương trình Apollo. Lần này, 4 phi hành gia sẽ thực hiện chuyến du hành kéo dài 10 ngày bay quanh mặt trăng và trở về, hành trình khám phá vũ trụ xa nhất mà con người từng thực hiện.

Tổ bay gồm có 3 người Mỹ là chỉ huy trưởng Reid Wiseman, phi công Victor Glover và chuyên gia thực hiện nhiệm vụ Christina Koch cùng phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Không gian Canada. Nhóm đã được huấn luyện trong gần 3 năm và là những phi hành gia đầu tiên bay lên vũ trụ trong chương trình Artemis.

Bà Koch là người phụ nữ đầu tiên bay lên mặt trăng trong khi ông Glover là người da màu đầu tiên làm điều này.

Sau Artemis 2, dự kiến có thêm một chuyến bay nữa trước khi đưa con người chính thức đặt chân lên bề mặt mặt trăng. NASA đặt mục tiêu đưa con người đổ bộ mặt trăng trong sứ mệnh Artemis 4 vào năm 2028.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa có thêm động thái hành pháp với nỗ lực thay đổi quy định bỏ phiếu tại Mỹ.

Siết chặt bầu cử qua thư
Vào sáng qua 1.4 theo giờ VN (tối 31.3 giờ Mỹ), Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp mới nhằm kiểm soát quy định về bỏ phiếu qua thư trên toàn quốc. Sắc lệnh được ông Trump nhấn mạnh là nhằm tăng cường minh bạch cho các kỳ bầu cử, theo đó chỉ đạo chính quyền liên bang tự lập danh sách cử tri hợp lệ, CNN đưa tin.


Nhân viên chuẩn bị các lá phiếu để gửi qua bưu điện tại hội đồng bầu cử ở bang Bắc Carolina (Mỹ) hồi tháng 9.2024

ẢNH: AP

Cụ thể, chính phủ Mỹ chỉ đạo Bộ An ninh nội địa (DHS) phối hợp cùng Cơ quan An sinh xã hội sử dụng các cơ sở dữ liệu để đưa ra danh sách công dân Mỹ trên 18 tuổi đủ điều kiện tại từng bang. Danh sách này phải được gửi về các địa phương chậm nhất 60 ngày trước một kỳ bầu cử. Đồng thời, sắc lệnh yêu cầu Cơ quan Bưu chính Mỹ (USPS) chỉ được phát phiếu bầu cho những người có tên trong danh sách được chính phủ liên bang tổng hợp.

Giới phân tích đánh giá sắc lệnh này nhằm củng cố lập trường lâu nay của chính quyền ông Trump, đó là phản đối lựa chọn bầu cử qua thư, mà Nhà Trắng cho rằng có nguy cơ gian lận. Dù vậy, hãng luật Elias Law (Mỹ), đơn vị chuyên về luật bầu cử, đánh giá rằng nếu quy định trên được triển khai thì sẽ gây ra gián đoạn và rủi ro hậu cần khổng lồ, đặc biệt khi chỉ còn vài tháng nữa là cử tri Mỹ sẽ bỏ phiếu bầu cử giữa kỳ. Sắc lệnh được ban hành trong bối cảnh dự luật "SAVE America" (Giải cứu nước Mỹ) vốn được Nhà Trắng thúc đẩy nhiều tháng qua, trong đó gồm nội dung liên quan bầu cử là yêu cầu chứng minh quốc tịch khi đăng ký cử tri, đang gặp bế tắc tại quốc hội.

Elias Law nêu thêm quy định mới của chính quyền ông Trump còn dọa truy tố các nhân viên địa phương không tuân thủ quy trình. Do vậy, họ bị rơi vào thế phải sử dụng cơ sở dữ liệu liên bang, thay vì hồ sơ đã tổng hợp ở từng địa phương. Hơn nữa, dữ liệu của DHS bị cho là chưa cập nhật đủ, có thể dẫn đến trường hợp tước oan quyền bỏ phiếu của người đủ điều kiện.

Thêm cuộc chiến pháp lý
Hiến pháp Mỹ quy định rõ quyền tổ chức và quản lý bầu cử thuộc về các tiểu bang, bên cạnh đó chỉ quốc hội mới có quyền điều chỉnh luật bầu cử liên bang. Việc Tổng thống Trump can thiệp sâu vào quy trình này bị coi là hành động vượt quyền. Hiện nhiều tổ chức dân sự đang rục rịch động thái khởi kiện nhằm sớm ngăn tình trạng những thủ tục đăng ký cử tri bị xáo trộn, trong khi giới chức một số tiểu bang đã công khai phản đối.

Thẩm phán yêu cầu dừng thi công phòng khánh tiết Nhà Trắng

Thẩm phán Richard Leon tại tòa án liên bang ở Washington D.C (Mỹ) ngày 31.3 yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump phải cho dừng thi công phòng khánh tiết tại Nhà Trắng, theo Reuters.

Thẩm phán Leon lưu ý chính phủ đã không nêu được bất kỳ điều luật nào cho phép họ phá hủy Cánh Đông của Nhà Trắng vào năm ngoái mà không cần xin phép quốc hội. Vị thẩm phán nêu rõ trừ khi quốc hội phê chuẩn, công trình xây phòng khánh tiết với kinh phí khoảng 400 triệu USD phải dừng lại. Bộ Tư pháp Mỹ ngay sau đó đã nộp đơn kháng cáo lên tòa phúc thẩm.

Viết trên mạng xã hội X ngày 31.3, Tổng chưởng lý bang California (Mỹ) Rob Bonta khẳng định: "Chúng tôi từng thành công tại tòa trong việc chặn sắc lệnh của ông ấy (Trump) liên quan vấn đề bầu cử, và sẵn sàng làm điều đó một lần nữa". Tương tự, Tổng chưởng lý bang Arizona (Mỹ) Kris Mayes nhấn mạnh sẽ dùng mọi công cụ pháp lý để bảo vệ cuộc bầu cử.

Hơn nữa, tờ The Guardian hôm qua dẫn lời ông David Becker, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và đổi mới bầu cử, cho hay ông Trump không có thẩm quyền chỉ đạo USPS những phiếu bầu qua thư nào không được phép giao, mà chỉ có thể đề nghị hợp tác. Người phát ngôn của USPS cho biết cơ quan sẽ xem xét sắc lệnh.

Tiết lộ khu phức hợp quân sự 'khổng lồ' dưới phòng khiêu vũ Nhà Trắng

Cũng liên quan diễn biến pháp lý tại Mỹ, AFP đưa tin Tòa án Tối cao ngày 1.4 (giờ Mỹ) bắt đầu xem xét vụ kiện quan trọng liên quan đến quyền công dân theo nơi sinh. Đáng chú ý, ông Trump hôm 31.3 nói rằng ông có thể đích thân dự phiên tranh luận ở tòa, quyết định hiếm thấy đối với một tổng thống Mỹ.

Ngay khi nhậm chức nhiệm kỳ 2, ông Trump ra lệnh hủy bỏ quyền "sinh ra tại Mỹ thì mặc định là công dân Mỹ". Thế nhưng, các tòa án liên bang đã chặn thực thi sắc lệnh trên, cho rằng điều đó vi phạm Tu chính án thứ 14, nêu rõ gần như tất cả những người sinh ra trên đất Mỹ đều là công dân nước này. Dự kiến Tòa án Tối cao Mỹ sẽ có phán quyết về vụ kiện này vào cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7.

VietBF@sưu tập

Công ty trí tuệ nhân tạo OpenAI ngày 31.3 thông báo hoàn tất vòng gọi vốn trị giá 122 tỉ USD, nâng giá trị công ty lên 852 tỉ USD và củng cố vị trí là một trong những công ty tư nhân có giá trị cao nhất thế giới.



Theo Đài CNBC, OpenAI (trụ sở tại California, Mỹ) nhận cam kết đầu tư tổng cộng 110 tỉ USD từ các ông lớn như Amazon, NVIDIA và SoftBank. Ngoài ra, OpenAI cũng huy động thêm hàng tỉ USD từ một nhóm nhà đầu tư cá nhân. Vòng gọi vốn này nằm trong số những vòng gọi vốn lớn nhất từ trước đến nay tại Thung lũng Silicon. Tháng trước, OpenAI cho biết họ dự kiến huy động được 110 tỉ USD.

Từ khi ra mắt ứng dụng ChatGPT vào năm 2022, OpenAI trở thành một trong những công ty phát triển nhanh nhất thế giới. Tính đến tháng 3, ChatGPT có hơn 900 triệu người dùng hoạt động hằng tuần, bao gồm hơn 50 triệu người đăng ký. OpenAI cho biết công ty đang có doanh thu 2 tỉ USD/tháng. Năm ngoái, doanh thu của công ty đạt 13,1 tỉ USD. Tuy nhiên, công ty vẫn chưa có lãi.

VietBF@sưu tập

Việc ông Trump dọa tấn công nhà máy khử muối của Iran có thể châm ngòi cuộc trả đũa vào các cơ sở tương tự tại Trung Đông, nơi nhiều mỏ dầu nhưng khan hiếm nước sinh hoạt.

Chia sẻ trên mạng xã hội Truth Social ngày 31/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa xóa sổ tất cả nhà máy điện, mỏ dầu, và các nhà máy khử muối của Iran - những nơi Mỹ "cố tình chưa đụng đến". Giới phân tích cảnh báo rằng mối nguy hiểm lớn nhất không phải là những gì ông Trump có thể làm với Iran, mà là cách Tehran trả đũa sang "hàng xóm".


Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 24/3. Ảnh: AP

Iran nhiều lần cảnh báo rằng nếu cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của nước này bị tấn công, họ sẽ nhắm vào mục tiêu tương tự ở các quốc gia ủng hộ chiến dịch của Mỹ và Israel.

Nguy cơ khủng hoảng nước

Công nghệ khử muối mang tính sống còn với các quốc gia vùng Vịnh. Arab Saudi cùng các nước láng giềng khu vực Trung Đông được ông Michael Christopher Low, Giám đốc Trung tâm Trung Đông tại Đại học Utah (Mỹ), gọi là "siêu cường nước mặn". Bởi lẽ, họ được thiên nhiên ban tặng trữ lượng dầu mỏ khổng lồ, nhưng lại khan hiếm nước ngọt.

Theo thống kê của Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc năm 2022, phần lớn quốc gia Trung Đông thuộc nhóm căng thẳng hoặc khan hiếm nước nghiêm trọng. Theo tổ chức này, quốc gia có lượng nước trên mỗi người dân ở mức 500-1.000 m3, được xếp vào nhóm căng thẳng về nguồn nước. Lượng nước tái tạo dưới mức trên sẽ thuộc nhóm khan hiếm nước.

Để đảm bảo nước cho hoạt động sinh hoạt, sản xuất, Trung Đông dựa phần lớn và công nghệ khử muối, chuyển hóa nước biển thành nước ngọt. Kuwait lắp đặt nhà máy khử muối đầu tiên vào năm 1951, còn Bahrain bắt đầu từ năm 1975. Công nghệ này ngày càng được cải tiến và mở rộng khắp các quốc gia vùng Vịnh.

Hiện công suất khử muối ở các nước vùng Vịnh đạt khoảng 26,4 tỷ m3 mỗi năm, chiếm 45-50% tổng công suất khử muối toàn cầu.

Tại Kuwait, khoảng 90% nước uống đến từ quá trình khử muối. Mức độ phụ thuộc tại Oman là 86% và khoảng 70% ở Arab Saudi.

Bởi chi phí đắt đỏ cùng tiêu tốn nguồn năng lượng khổng lồ, nguồn nước xử lý từ biển phục vụ nước uống tới căn bếp hộ gia đình, trường học, bệnh viện, khách sạn... Việc sử dụng trực tiếp nước này trong lĩnh vực nông nghiệp còn hạn chế, bởi chi phí cao. Hoạt động này thường sử dụng nguồn tái chế từ nước thải.

Để vận hành thuận tiện, loạt nhà máy khử muối của vùng Vịnh đặt gần bờ biển, khiến hệ thống cấp nước sạch cho hàng triệu người nằm trong tầm bắn tên lửa hoặc máy bay không người lái của Iran. Hoạt động khử muối gồm nhiều công đoạn, với các hệ thống thu nước, cơ sở xử lý, nguồn cung cấp điện... Bất cứ công đoạn nào nói trên bị hư hại đều có khả năng gây gián đoạn sản xuất.

Tác động của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu làm gia tăng tình trạng hạn hán, khiến tình trạng khan hiếm nước ngọt trầm trọng thêm. Cùng với đó, biến động thời tiết, áp lực từ nguồn nước mặt, nước ngầm khiến các quốc gia này càng phụ thuộc hơn và công nghệ khử muối. Trong khi đó, các nhà máy khử muối tiêu tốn nhiều năng lượng và phát thải lượng carbon khổng lồ. Vị trí ven biển cũng khiến chúng dễ bị ảnh hưởng trước thời tiết khắc nghiệt và mực nước biển dâng cao.

Thực tế, an ninh nước là vấn nạn trên toàn cầu. Đầu năm nay, Liên Hợp Quốc công bố thế giới bắt đầu bước vào kỷ nguyên cạn kiệt nguồn nước. Nhiều cộng đồng tiêu dùng quá mức nguồn tự nhiên từ sông ngòi, đất đai và nguồn dự trữ dài hạn trong tầng ngầm, sông băng, gây nên tình trạng sụt lún khu vực ven sông, biển, và mất đa dạng sinh học không thể phục hồi.

Với tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng, Trung Đông dễ bị tổn thương hơn do biến đổi khí hậu. Thêm vào đó, nhà máy khử muối sẽ thải lượng nước mặn hơn trở lại biển, nồng độ muối này vượt ngưỡng chịu đựng của nhiều loài cá và sinh vật biển, khiến chúng tử vong hoặc làm thay đổi cấu trúc quần thể sinh thái.

Mặc dù ít phụ thuộc vào hoạt động khử muối hơn láng giềng, tình hình nguồn nước của Iran không được khả quan. Sau các đợt hạn hán nghiêm trọng liên tiếp 5 năm, lượng nước tại các hồ chứa cấp nước cho thủ đô Tehran chỉ còn dưới 10%. Quốc gia này dùng phần lớn nước từ sông, hồ chứa và các tầng nước ngầm đang dần cạn kiệt.

Trước thời điểm Israel và Mỹ phát động cuộc chiến vào ngày 28/2, Iran đã chạy đua để mở rộng công nghệ khử muối dọc theo bờ biển phía nam, nhưng hạn chế về cơ sở hạ tầng, chi phí năng lượng và lệnh trừng phạt quốc tế khiến họ khó mở rộng quy mô.

Lời đe dọa xóa sổ nhà máy điện, mỏ dầu, và nhà máy khử muối Iran được ông Trump đưa ra trong bối cảnh xung đột leo thang. Tehran đã tấn công một nhà máy điện và nước quan trọng ở Kuwait, một nhà máy lọc dầu ở Israel, trong khi lực lượng Mỹ và Israel phát động làn sóng tấn công mới vào Iran.

Theo Carbon Brief, cuộc xung đột có thể làm tăng khả năng tình trạng thiếu nước kinh niên, đặc biệt ở Iran, dẫn đến "ngày cạn nước" (water day zero). Đây là cột mốc đánh dấu nguồn cung nước của một thành phố, quốc gia xuống mức thấp tới hạn, buộc chính quyền phải cắt nước sinh hoạt tại các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Thực tế, ông Low từ Đại học Utah cho biết một xung đột Trung Đông hơn 20 năm trước đã ghi nhận cuộc tấn công vào các nhà máy khử muối. Trong những năm gần đây, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn ở Yemen cũng nhắm mục tiêu vào các cơ sở khử muối của Arab Saudi khi căng thẳng leo thang.

Luật nhân đạo quốc tế, gồm các điều khoản của Công ước Geneva, cấm nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu, phục vụ sự sống còn của dân thường, bao gồm hạ tầng cung cấp nước.

VietBF@sưu tập

Sáng 2/4, thị trường ngoại tệ trong nước ghi nhận diễn biến tăng nhẹ khi tỷ giá trung tâm nhích lên so với phiên trước, tỷ giá giữa Đồng Việt Nam (VND) với Đô la Mỹ (USD) tại các ngân hàng thương mại tiếp tục đi lên. Cùng xu hướng, tỷ giá với Nhân dân tệ (NDT) duy trì đà tăng mạnh.


Giá USD tăng nhẹ, NDT tiếp đà đi lên. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm hôm nay ở mức 25.107 VND/USD, tăng 2 đồng so với ngày 1/4. Với biên độ ±5%, tỷ giá trần là 26.362 VND/USD và tỷ giá sàn là 23.852 VND/USD.

Tại các ngân hàng thương mại vào lúc 8h30, tỷ giá USD tăng nhẹ. Vietcombank niêm yết giá USD ở mức 26.142 - 26.362 VND/USD (mua vào - bán ra), cùng tăng 2 đồng ở cả hai chiều so với phiên trước. Tương tự, tại BIDV, giá USD cũng được điều chỉnh tăng 2 đồng, lên mức 26.142 VND/USD (mua vào) và 26.362 VND/USD (bán ra).

Đối với NDT, xu hướng tăng tiếp tục được ghi nhận. Tại Vietcombank, NDT tăng 14 đồng ở chiều mua vào và 15 đồng ở chiều bán ra, lên mức 3.773 VND/NDT (mua vào) và 3.894 VND/NDT (bán ra). Trong khi đó, tại BIDV, NDT tăng 15 đồng ở cả hai chiều so với sáng ngày 1/4, giao dịch ở mức 3.796 - 3.914 VND/NDT (mua vào - bán ra).

VietBF@sưu tập

Gừng là gia vị quen thuộc trong gian bếp, nhưng ít ai biết rằng chỉ cần một lát gừng mỗi ngày cũng có thể mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho sức khỏe.

Gừng chứa các hợp chất hoạt tính sinh học như gingerol - chất có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Những hoạt chất này giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, đồng thời hỗ trợ giảm viêm trong cơ thể, theo Cleveland Clinic (Mỹ).

Một trong những lợi ích rõ rệt nhất của gừng là hỗ trợ tiêu hóa. Bác sĩ Roxanne B. Sukol, chuyên gia y học dự phòng ở Mỹ, cho biết gừng có thể kích thích nhu động ruột và giúp thức ăn di chuyển trong hệ tiêu hóa nhanh hơn. Điều này đặc biệt hữu ích với những người thường xuyên bị đầy bụng, khó tiêu hoặc buồn nôn.


Gừng không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn có thể giúp kiểm soát đường huyết và giảm viêm mạn tính

Ảnh: AI

Chuyên gia Cynthia Sass, nhà dinh dưỡng học tại Mỹ, cho biết gừng không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn có thể giúp kiểm soát đường huyết và giảm viêm mạn tính - 2 yếu tố liên quan mật thiết đến nhiều bệnh lý hiện đại như tiểu đường và tim mạch. Theo bà Cynthia Sass, việc sử dụng gừng thường xuyên với liều lượng hợp lý có thể góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể.

Không chỉ vậy, gừng còn được biết đến với khả năng giảm buồn nôn. Nhiều nghiên cứu cho thấy gừng có thể giúp giảm triệu chứng buồn nôn do say tàu xe, mang thai hoặc sau phẫu thuật. Một lượng nhỏ gừng mỗi ngày có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng này.

Ở góc độ tim mạch, gừng cũng mang lại những lợi ích nhất định. Bác sĩ Andrew Freeman, chuyên gia tim mạch tại National Jewish Health (Mỹ), nhận định các thực phẩm giàu hợp chất chống viêm như gừng có thể hỗ trợ giảm cholesterol và cải thiện chức năng mạch máu, từ đó góp phần bảo vệ tim mạch.

Ngoài ra, gừng còn có tác dụng làm ấm cơ thể và hỗ trợ tăng cường miễn dịch. Trong y học cổ truyền, gừng thường được sử dụng để giảm triệu chứng cảm lạnh, đau họng. Dù không phải là “thuốc chữa bệnh”, nhưng việc bổ sung gừng vào chế độ ăn hằng ngày có thể giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với các tác nhân gây bệnh.

Các chuyên gia khuyến nghị chỉ cần khoảng 1 - 2 lát gừng tươi mỗi ngày là đủ để tận dụng lợi ích, có thể dùng dưới dạng pha trà, thêm vào món ăn hoặc ăn trực tiếp. Tuy nhiên, không nên lạm dụng, đặc biệt với người có bệnh dạ dày, sỏi mật hoặc đang dùng thuốc chống đông máu.

Dù chỉ là một lát nhỏ, gừng lại mang trong mình nhiều giá trị cho sức khỏe. Duy trì thói quen sử dụng gừng hợp lý mỗi ngày có thể là cách đơn giản để cải thiện tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ bảo vệ tim mạch lâu dài.

VietBF@sưu tập