Uy tín của ông Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine, đang chịu sức ép lớn khi vụ điều tra tham nhũng liên quan đến công ty điện hạt nhân nhà nước Energoatom ngày càng mở rộng.


Ông Rustem Umerov (phải) với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Saudi Arabia vào tháng 5/2023. Ảnh: Rustem Umerov/Twitter

Từ trung tâm ngoại giao đến tâm điểm điều tra

Các đoạn ghi âm mới được công bố liên quan đến một vụ bê bối tham nhũng quy mô lớn tại Ukraine đang đẩy ông Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia, trở lại tâm điểm chú ý của dư luận và giới chính trị. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm, khi Ukraine đang phải đồng thời xử lý áp lực chiến sự, kinh tế và các nỗ lực ngoại giao phức tạp với các đối tác quốc tế.

Theo báo The Kyiv Independent, ông Umerov, người từng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, hiện chưa bị buộc tội chính thức, song đang nằm trong diện điều tra. Tên của ông xuất hiện trong loạt ghi âm bị rò rỉ gần đây, làm dấy lên nghi vấn về mức độ liên quan đến vụ án.

Dù vậy, theo các nguồn tin thân cận, ông Umerov vẫn tiếp tục tham gia tích cực vào các hoạt động đối ngoại, duy trì liên lạc thường xuyên với Mỹ trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Nga bị đình trệ hơn hai tháng qua. Điều này cho thấy vai trò của ông trong bộ máy ngoại giao Ukraine vẫn chưa bị gián đoạn, bất chấp những tranh cãi gia tăng.

Sự giao thoa giữa áp lực chính trị trong nước và nhiệm vụ ngoại giao quốc tế đặt ra câu hỏi về tác động tiềm tàng của vụ bê bối đối với vị thế đàm phán của Ukraine cũng như vai trò cá nhân của ông Umerov.

Trước khi vướng vào tranh cãi hiện tại, ông Umerov được đánh giá là một trong những nhà đàm phán hậu trường hiệu quả của Ukraine. Ông từng tham gia các nỗ lực ngoại giao quan trọng trong giai đoạn đầu xung đột với Nga, bao gồm các cuộc trao đổi tù binh và thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen - cơ chế cho phép Ukraine xuất khẩu hơn 33 triệu tấn nông sản trong bối cảnh chiến sự.

Phát biểu với báo chí quốc tế hồi năm 2022, ông Umerov nhấn mạnh mục tiêu ưu tiên là bảo vệ lợi ích quốc gia, quan điểm đã định hình phong cách làm việc thực dụng và linh hoạt của ông trong các vai trò sau này.

Sự nghiệp của ông sau đó ghi nhận bước tiến nhanh chóng. Năm 2022, ông được bổ nhiệm đứng đầu Quỹ Tài sản Nhà nước, nơi đạt doanh thu tư nhân hóa cao nhất trong một thập kỷ vào năm 2023. Đến tháng 9/2023, Tổng thống Volodymyr Zelensky đề cử ông làm bộ trưởng quốc phòng với nhiệm vụ cải tổ lĩnh vực này sau hàng loạt bê bối mua sắm.

Sau gần hai năm đảm nhiệm vị trí, ông Umerov được điều chuyển sang Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia vào tháng 7/2025 trong khuôn khổ cải tổ nội các. Ở cương vị mới, ông tiếp tục đóng vai trò chủ chốt trong các hoạt động ngoại giao, dẫn dắt các cuộc đàm phán ba bên với Mỹ và Nga, đồng thời thúc đẩy các thỏa thuận quốc phòng với các đối tác Trung Đông và châu Âu.

Tuy nhiên, uy tín của ông đang chịu sức ép lớn khi vụ điều tra tham nhũng liên quan đến công ty điện hạt nhân nhà nước Energoatom ngày càng mở rộng. Đây được xem là một trong những bê bối tham nhũng lớn nhất tại Ukraine trong nhiều năm qua.

Các cơ quan chống tham nhũng đã công bố những đoạn ghi âm từ cuối năm 2025, ghi lại các cuộc trao đổi giữa các quan chức và đối tác kinh doanh liên quan đến các cáo buộc hối lộ quy mô lớn. Trung tâm của vụ việc là doanh nhân Timur Mindich - người có quan hệ thân thiết với Tổng thống Zelensky và đã rời khỏi nước này sau khi vụ việc bị phanh phui.

Dù không nằm trong số các nghi phạm bị buộc tội, ông Umerov đã bị thẩm vấn và được đề cập trong các tài liệu điều tra. Những đoạn ghi âm mới do truyền thông và một số nghị sĩ đối lập công bố tiếp tục làm dấy lên tranh cãi khi cho thấy các cuộc thảo luận liên quan đến mua sắm quốc phòng, bao gồm thiết bị bay không người lái (UAV) và các quyết định nhân sự.

Một điểm đáng chú ý là các trao đổi liên quan đến việc công ty công nghệ quốc phòng Fire Point tìm kiếm nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Trong các đoạn ghi âm, ông Umerov và Mindich đề cập khả năng bán cổ phần cho nhà đầu tư, đồng thời thảo luận về tình trạng thiếu vốn của doanh nghiệp.

Giới phê bình cho rằng một số cách diễn đạt trong các đoạn hội thoại cho thấy mối quan hệ không phù hợp giữa hai người. Tuy nhiên, một số quan chức Ukraine lại nhận định các cuộc trao đổi này phản ánh phong cách làm việc không chính thức của ông Umerov, thay vì là bằng chứng rõ ràng về hành vi sai phạm.

Dù còn nhiều cách hiểu khác nhau, nhưng áp lực chính trị đã gia tăng khi cơ quan giám sát chống tham nhũng (NABU) thuộc Bộ Quốc phòng kêu gọi tạm đình chỉ chức vụ của ông Umerov, viện dẫn các “bằng chứng chưa được xác minh nhưng có độ tin cậy nhất định”.

Tác động lan rộng tới tiến trình ngoại giao

Vụ bê bối không chỉ dừng lại ở phạm vi nội bộ mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến các nỗ lực ngoại giao quan trọng của Ukraine, đặc biệt là các cuộc thảo luận về khuôn khổ hòa bình do Mỹ hậu thuẫn.

Theo các nguồn tin, ông Umerov đã tham gia vào quá trình thảo luận một kế hoạch gồm 28 điểm do đại diện Mỹ và Nga xây dựng. Trong đó, ông được cho là ủng hộ phần lớn nội dung, song đề xuất điều chỉnh một điều khoản liên quan đến trách nhiệm giải trình.

Cụ thể, một số nguồn tin cho rằng nội dung kiểm toán toàn diện đối với viện trợ quốc tế đã được thay đổi theo hướng nới lỏng, thậm chí có thể dẫn đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các hành vi trong thời chiến. Tuy nhiên, thông tin này chưa được xác nhận chính thức.

Ông Umerov đã bác bỏ các cáo buộc liên quan, khẳng định vai trò của ông chỉ giới hạn ở việc tạo điều kiện đối thoại và không tham gia vào quá trình ra quyết định. Theo ông, các đánh giá và phê duyệt thuộc thẩm quyền của cấp lãnh đạo cao hơn.

Dù vậy, tranh cãi này cho thấy những căng thẳng tiềm ẩn giữa yêu cầu minh bạch trong nước và sức ép từ các đối tác quốc tế, đặc biệt là Mỹ, trong việc thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Đáng chú ý, bất chấp sự giám sát ngày càng chặt chẽ, chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông Umerov sẽ bị loại khỏi vai trò ngoại giao. Các quan chức Ukraine khẳng định ông vẫn nhận được sự tin tưởng từ Tổng thống Zelensky và tiếp tục là đầu mối quan trọng trong quan hệ với Washington và các đồng minh.

Một số ý kiến cho rằng nếu có bằng chứng đủ mạnh, các cơ quan điều tra đã có động thái quyết liệt hơn. Quan điểm này phản ánh nhận định rằng vụ việc hiện vẫn chưa dẫn đến hệ quả chính trị trực tiếp.

Về phía Mỹ, các quan chức chưa đưa ra bình luận chính thức về khả năng vụ bê bối ảnh hưởng đến hợp tác song phương. Trong khi đó, phía Ukraine cho rằng những tranh luận hiện tại mang tính nội bộ và chưa tác động đến các kênh hợp tác quốc tế.

Người phát ngôn của ông Umerov cũng khẳng định các nỗ lực ngoại giao vẫn được duy trì, nhấn mạnh tiến trình hướng tới hòa bình không bị gián đoạn.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định tác động chính trị của vụ việc có thể chưa bộc lộ đầy đủ. Một số nghị sĩ đối lập cho rằng tiến trình hòa bình cuối cùng vẫn phụ thuộc vào quyết định của Tổng thống Zelensky, trong khi những tranh cãi liên quan đến nhân sự cấp cao có thể ảnh hưởng đến mức độ tín nhiệm của Ukraine trên bàn đàm phán quốc tế.

VietBF@sưu tập

Lưu thông thương mại tại eo biển Hormuz đã tăng trong ngày thứ Ba khi chiến dịch “Project Freedom” của Ngũ Giác Đài bắt đầu có hiệu quả trong chiến lược mới của Tổng thống Trump nhằm thử phản ứng của Iran.

Ít nhất 11 tàu đã đi qua tuyến hàng hải dầu khí trọng yếu trong vòng 24 giờ kết thúc lúc 6 giờ chiều thứ Ba, khi sáng kiến của Hoa Kỳ nhằm mở lại eo biển do Tehran kiểm soát bắt đầu hoạt động.

Con số này chỉ tương đương khoảng 18% lưu lượng hằng ngày bình thường qua eo biển, nhưng cao hơn đáng kể so với ngày thứ Hai khi chỉ có 2 tàu đi qua.

Ngoại Trưởng Marco Rubio nói chiến dịch quân sự này là “một sự giúp đỡ cho thế giới” nhằm giải cứu các thủy thủ vô tội bị mắc kẹt trên biển vì việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bùng nổ ngày 28 tháng 2.

Ông Rubio cho biết gần “23,000 thường dân từ 87 quốc gia khác nhau” đã bị “mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư và bị bỏ mặc bởi chế độ Iran.”

Ngũ Giác Đài nhấn mạnh “Project Freedom” là chiến dịch phòng thủ và không nhằm khởi động thêm xung đột.

“Lực lượng Hoa Kỳ sẽ không cần đi vào vùng biển hay không phận Iran. Điều đó không cần thiết. Chúng tôi không tìm kiếm chiến tranh,” Bộ Trưởng Chiến Tranh Pete Hegseth nói hôm thứ Ba. “Nhưng Iran cũng không thể được phép ngăn cản các quốc gia vô tội cùng hàng hóa của họ trên một tuyến thủy lộ quốc tế.”

Tuy nhiên, chiến dịch này làm gia tăng khả năng xảy ra xung đột mới, theo một số chuyên gia.

Một nguồn tin khu vực quen thuộc với các nỗ lực trung gian giữa Hoa Kỳ và Iran nói rằng nguy cơ lệnh ngưng bắn sụp đổ đang tăng nhưng chưa xảy ra ngay lập tức.
“Lệnh ngưng bắn vẫn còn hiệu lực, nhưng tính ổn định của nó có giới hạn và phụ thuộc vào sự kiềm chế liên tục từ cả hai phía,” nguồn tin này nói.

Tổng thống Trump trong ngày thứ Ba từ chối xác định rõ hành động nào của Iran sẽ bị xem là vi phạm lệnh ngưng bắn, trong lúc UAE tiếp tục bị tấn công ngày thứ hai liên tiếp.



“Quý vị sẽ biết thôi, vì tôi sẽ cho quý vị biết,” Tổng thống Trump nói. “Họ biết cần làm gì, và quan trọng hơn, họ biết không nên làm gì.” Tổng thống Trump cũng giảm nhẹ các vụ đụng độ gần đây tại eo biển Hormuz khi Iran bắn vào các chiến hạm Hoa Kỳ hôm thứ Hai và Hoa Kỳ đáp trả bằng cách đánh chìm 6 tàu nhỏ của Iran.

“Họ bắn bằng những chiếc tàu nhỏ với thứ giống như súng bắn đậu vậy,” ông nói. “Quý vị biết tại sao không? Vì họ không còn tàu nữa. Hải quân của họ giờ chỉ còn những chiếc tàu nhỏ.”

Bộ Trưởng Chiến Tranh Hegseth tiếp tục khẳng định lệnh ngưng bắn vẫn còn hiệu lực dù Iran gia tăng các hành động thù địch.

“Chưa kết thúc. Đây là một chiến dịch riêng biệt,” ông nói tại Ngũ Giác Đài. “Chúng tôi đã nói rõ sẽ phòng vệ mạnh mẽ.”

Ông cũng nói Tổng thống Trump sẽ là người quyết định liệu bất kỳ hành động nào có bị xem là leo thang thành vi phạm ngưng bắn hay không.

Trong khi đó, Iran cáo buộc Hoa Kỳ đã phá vỡ lệnh ngưng bắn bằng việc tiếp tục phong tỏa các cảng Iran và mở chiến dịch “Project Freedom.”

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham nói Iran “hoàn toàn” đã vi phạm lệnh ngưng bắn thông qua các vụ tấn công tàu tại eo biển Hormuz và UAE.

Dù không chính thức gọi đây là vi phạm ngưng bắn, Tổng thống Trump nói trong một cuộc phỏng vấn tối thứ Hai rằng các hành động quân sự của Hoa Kỳ với Iran có thể kéo dài thêm 2 hoặc 3 tuần.

“Chúng ta đã làm xong phần lớn những việc cần làm, có lẽ thêm 2 tuần, có thể 3 tuần,” ông nói.

Hoa Kỳ hiện điều động các tàu nhỏ linh hoạt hơn vào eo biển Hormuz trong khuôn khổ “Project Freedom.”

Hai khu trục hạm USS Mason và USS Truxtun được đưa vào khu vực eo biển, trong khi tàu đổ bộ USS Tripoli và hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln hoạt động bên ngoài tại biển Ả Rập.

Tướng Dan Caine cho biết lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hiện là tổ chức quyền lực nhất tại Iran và cấu trúc chỉ huy của nước này đang bị phân mảnh.

Một số chuyên gia cho rằng tình trạng quyền lực tập trung vào phe cứng rắn tại Iran sẽ làm phức tạp mọi nỗ lực duy trì ngưng bắn, đặc biệt khi các cuộc tấn công đã lan sang các đồng minh của Hoa Kỳ như UAE.

Quyết định của Tổng thống Trump tạm dừng “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz không chỉ là bước điều chỉnh quân sự, mà còn phát đi một tín hiệu tích cực trong bối cảnh Washington tìm kiếm một lối thoát cho cuộc chiến.


Các tàu đang neo đậu tại eo biển Hormuz ngoài khơi bờ biển phía nam Iran vào ngày 4/5/2026. Ảnh: ISNA/Getty Images

Tổng thống Donald Trump đã đưa ra nhiều tuyên bố về cuộc chiến Iran – từ việc sắp kết thúc đến khẳng định chiến thắng áp đảo của Mỹ – nhưng sau đó lại bị bác bỏ, khiến việc đánh giá độ tin cậy của thông báo mới nhất trở nên khó khăn.

Tuy vậy, quyết định tạm dừng "Dự án Tự do" (“Project Freedom”) – một chiến dịch hải quân nhằm hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz – đang làm dấy lên hy vọng rằng một giải pháp ngoại giao, do Pakistan làm trung gian, vẫn còn khả thi.

Việc các cuộc đấu pháo giữa lực lượng Mỹ và Iran tại eo biển hôm 4/5 không leo thang trở lại thành chiến sự toàn diện cho thấy cả hai bên đều không muốn tái khởi động một cuộc xung đột quy mô lớn.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chiến dịch quân sự lớn mang tên “Operation Epic Fury” đã kết thúc, qua đó tiếp tục củng cố kỳ vọng về việc hạ nhiệt căng thẳng.

Động thái này cũng diễn ra trong bối cảnh ông Trump chuẩn bị công du Trung Quốc vào tuần tới – chuyến đi được xem là quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Trung Quốc là đồng minh của Iran và nền kinh tế nước này chịu tác động trực tiếp từ việc nguồn dầu qua eo biển bị gián đoạn.

Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để khẳng định ý nghĩa thực sự của những diễn biến trên.

Hiện tại, các lãnh đạo cứng rắn tại Iran vẫn nắm quyền; Tehran chưa đồng ý chấm dứt chương trình hạt nhân; đồng thời vẫn đóng cửa eo biển, gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Iran dường như tin rằng họ đang nắm lợi thế.

Diễn biến tiếp theo có thể phụ thuộc vào việc liệu ông Trump và Iran có sẵn sàng đưa ra một “lối thoát giữ thể diện” cho nhau hay không.

Trước đó, trong một tuyên bố ngày 5/5, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ tạm thời dừng chiến dịch “Dự án Tự do”, dù vẫn duy trì phong tỏa tại eo biển Hormuz. Ông khẳng định “đã đạt được tiến triển lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với phía Iran.

“Dựa trên đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác, cũng như thành công quân sự to lớn trong chiến dịch chống Iran, và thực tế là đã có tiến triển đáng kể hướng tới một thỏa thuận toàn diện với đại diện Iran, chúng tôi đồng ý tạm dừng Dự án Tự do trong thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không, trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ” - ông Trump viết trên mạng xã hội.

Chiến dịch này mới được ông Trump công bố vào tối 3/5 (theo giờ Bờ Đông Mỹ) và bắt đầu triển khai từ 4/5. Không lâu sau đó, lực lượng Mỹ và Iran đã nổ súng và đưa ra các cáo buộc lẫn nhau, làm dấy lên nghi ngờ về tính mong manh của lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên, các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực và tiếp tục quảng bá chiến dịch hộ tống tàu qua eo biển như một bước đi quan trọng.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Mỹ hiện tập trung vào chiến dịch mới này, coi đây là “bước đầu tiên” để mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược.

Trong khi đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nhấn mạnh rằng chiến dịch này mang tính chất “phòng thủ, giới hạn về phạm vi và tạm thời”, với mục tiêu duy nhất là bảo vệ các tàu thương mại vô tội trước các hành động gây hấn từ Iran.

VietBF@sưu tập

Theo báo cáo của CNN một số năng lực hạt nhân của Iran có thể đã không bị phá huỷ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.


Hình ảnh vệ tinh của Maxar Tecnologies ngày 22/6/2025 cho thấy tại cơ sở hạt nhân Fordow có hai vị trí có thể là điểm bom xuyên phá. Ngoài ra, mặt đất đã bị sụp xuống sau cuộc không kích của Không quân Mỹ, trong khi các lối vào đường hầm bị bịt kín bằng đất. Ảnh: Maxar Tecnologies/NDTV

Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, vào ngày 5/5, đài CNN của Mỹ đưa tin rằng mặc dù phần lớn quy trình sản xuất đã bị “tổn hại đáng kể”, nhưng một số thành phần quan trọng nhất, bao gồm các kho uranium được làm giàu ở mức cao, “có thể hoàn toàn không bị ảnh hưởng”.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy mỏ Saghand, nơi khai thác nguyên liệu thô, đã mở rộng đáng kể trong những năm gần đây và không có dấu hiệu bị hư hại, với các máy xúc vẫn đang hoạt động tại khu vực này.

Bên cạnh đó, CNN còn cho biết sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, Iran đã che phủ một số lối vào các đường hầm ngầm gần các cơ sở này, cho thấy “vẫn còn những thứ có giá trị ở bên dưới”.

Các đánh giá mới nhất của tình báo Mỹ cũng nhấn mạnh tiến độ phát triển vũ khí hạt nhân của Iran gần như không thay đổi đáng kể, bất chấp các chiến dịch quân sự kéo dài trong thời gian qua.

Theo hãng tin Reuters, trước cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025, các cơ quan tình báo Mỹ nhận định Iran có thể sản xuất đủ uranium cấp độ vũ khí và chế tạo bom trong vòng 3 - 6 tháng.

Sau các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở như Natanz, Fordow và Isfahan, mốc thời gian này thay đổi không đáng kể, dự báo kéo dài lên khoảng 9 - 12 tháng.

Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây tiếp tục nhấn mạnh mục tiêu trung tâm của chiến dịch là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran không thể có loại vũ khí này trong bất kỳ kịch bản nào.

Ông Trump đồng thời nhiều lần thúc ép Iran phải chấp nhận một thỏa thuận mới, cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào do ông đạt được sẽ chặt chẽ và hiệu quả hơn so với thỏa thuận năm 2015 dưới thời Tổng thống Barack Obama.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán và trao đổi đề xuất diễn ra tại Pakistan đến nay vẫn chưa thể thu hẹp bất đồng, khi phía Mỹ đưa ra các yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn, còn Iran kiên quyết bảo vệ quyền làm giàu uranium.

Trong diễn biến mới nhất, vào ngày 5/5, Tổng thống Trump nói rằng lực lượng Mỹ phải tiến hành một nhiệm vụ vào Iran nhằm kiểm soát các tài sản hạt nhân sau các đợt không kích đã chôn vùi các cơ sở làm giàu uranium của Tehran.

Trong một phát biểu với các phóng viên, Tổng thống Trump tuyên bố: “Giờ chúng ta sẽ phải chịu tổn thất, bởi vì chúng ta phải thực hiện một hành trình vào Iran để lấy vũ khí hạt nhân”.

Theo Anadolu, nhà lãnh đạo Mỹ dường như đang đề cập tới khoảng 1.000 pound (453,6 kg) uranium đã được làm giàu của Iran, được cho là đang bị chôn vùi dưới đống đổ nát của các cơ sở hạt nhân bị nhắm mục tiêu trong chiến dịch tấn công Mỹ - Israel vào tháng 6 năm ngoái.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng xác nhận số vật liệu này đang “nằm dưới đống đổ nát” và hiện chưa có kế hoạch thu hồi ngay lập tức.

Đối với số uranium này, Tổng thống Trump cho rằng rằng chúng về cơ bản nằm ngoài tầm tiếp cận của chính quyền Iran và Tehran sẽ mất nhiều tuần để tiếp cận số vật liệu này, nhưng Washington “sẽ không để họ đào xuống” vì quân đội Mỹ đang duy trì giám sát liên tục.

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 5/5, phát biểu của Tổng thống Trump cho thấy sự hiện diện quân sự chủ động và liên tục của Mỹ trong và xung quanh Iran sau các cuộc không kích tháng 6, với việc tổng thống cho biết hoạt động giám sát bằng máy bay hoặc vệ tinh đối với các địa điểm bị phá hủy vẫn đang được duy trì.

Việc ông Trump khẳng định lực lượng Mỹ có thể trực tiếp ngăn Iran đào bới số vật liệu bị chôn vùi cho thấy một mức độ kiểm soát tác chiến mà trước đó, chính quyền chưa từng công khai thừa nhận.

Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran vào ngày 28/2, kéo theo các đòn đáp trả từ Tehran nhằm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời dẫn đến việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đóng cửa eo biển Hormuz.

Kể từ ngày 13/4, Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân nhằm vào hoạt động hàng hải liên quan đến Iran tại tuyến đường chiến lược này.

Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đã được công bố vào ngày 8/4 thông qua trung gian Pakistan, sau đó là các cuộc đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan vào ngày 11 - 12/4, nhưng không đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Sau đó, Tổng thống Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không đưa ra thời hạn mới, theo đề nghị từ Pakistan.

VietBF@sưu tập

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết một giai đoạn phòng thủ mới đã bắt đầu nhằm bảo vệ eo biển Hormuz. Tuyên bố chấm dứt các hoạt động tấn công được đưa ra trong bối cảnh ông Trump vẫn đe dọa sẽ tiến hành các đợt không kích mới nhằm vào Iran, khi hoạt động vận tải thương mại qua tuyến đường biển quan trọng bị gián đoạn.

Tuy nhiên, ông Rubio cho thấy chính quyền Trump không muốn quay lại xung đột toàn diện.

“Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc. Chúng tôi đã đạt được các mục tiêu của chiến dịch”, ông Rubio nói trong buổi họp báo tại Nhà Trắng.

“Đây là bước đầu tiên để mở lại eo biển”, ông nói thêm. “Chúng tôi làm điều này không chỉ vì được yêu cầu, mà còn vì chúng tôi là bên duy nhất có thể làm được".



Tối thứ Ba, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng “Dự án Tự do” - chiến dịch phòng thủ mới sẽ được tạm dừng trong “một thời gian ngắn” theo đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác để xem liệu có thể đạt được thỏa thuận cuối cùng với Iran hay không.

Sự thay đổi này diễn ra chỉ vài giờ sau khi các quan chức cấp cao ca ngợi sáng kiến mới là cần thiết để đảm bảo lưu thông qua tuyến đường biển quốc tế khi xung đột trong khu vực vẫn tiếp diễn.

Chiến dịch này được phát động gần một tháng sau khi Mỹ đạt được một lệnh ngừng bắn mong manh với Iran - thỏa thuận mà theo Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth vẫn còn hiệu lực dù Tehran tiếp tục tấn công lực lượng Mỹ và tàu thương mại.

Những cuộc tấn công qua lại giữa các bên khiến hơn 1.550 tàu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, làm gián đoạn thương mại toàn cầu và đẩy thị trường năng lượng đến gần khủng hoảng, với giá nhiên liệu và chi phí vận tải tăng vọt.

Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán, Mohammed Ghalibaf, viết trên mạng xã hội rằng một “trật tự mới” đang được hình thành tại eo biển, đồng thời cáo buộc Mỹ và các đồng minh gây nguy hiểm cho hàng hải bằng việc “vi phạm lệnh ngừng bắn và áp đặt phong tỏa”.

Hai khu trục hạm USS Truxtun và USS Mason đã tiên phong vượt qua eo biển Hormuz trong bối cảnh đối mặt với những đòn tấn công hiệp đồng dữ dội.

Trong quá trình di chuyển để hỗ trợ các tàu thương mại và thiết lập trận địa phòng không đa tầng tại vịnh Ba Tư, các chiến hạm này đã bị phía Iran nhắm mục tiêu bằng một "mưa hỏa lực" bao gồm xuồng cao tốc, tên lửa và máy bay không người lái.

Mặc dù đối phương thực hiện các đợt tập kích không ngừng nghỉ, lực lượng Mỹ với sự hỗ trợ từ trực thăng Apache và không quân đã triển khai các biện pháp phòng thủ hiệu quả. Các quan chức quốc phòng khẳng định không có bất kỳ vũ khí nào của đối phương tiếp cận được tàu chiến Mỹ.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), xác nhận việc triển khai này nhằm phối hợp với các tàu khác trên biển Arab để tạo thành một "ô phòng không" vững chắc, đảm bảo hoạt động vận tải thương mại diễn ra tự do và không bị cản trở.

Đô đốc Cooper cũng tiết lộ rằng quân đội Mỹ đã sử dụng các công nghệ quân sự độc đáo và năng lực khó bị phát hiện để mở đường. Sau khi kiểm chứng kết quả, Hải quân Mỹ đã chấp nhận rủi ro để các khu trục hạm di chuyển trước làm gương.



Cả USS Truxtun và USS Mason đều thuộc lớp Arleigh Burke hiện đại, có giá trị ước tính lên đến 1,5 tỷ USD mỗi chiếc. Với lượng giãn nước hơn 9.700 tấn, bộ đôi này được trang bị hệ thống lá chắn Aegis tinh vi, đóng vai trò xương sống trong mạng lưới phòng thủ đa tầng của quân đội Mỹ.

Về sức mạnh hỏa lực, mỗi tàu sở hữu 96 ống phóng thẳng đứng, có khả năng triển khai đa dạng các loại vũ khí như tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa phòng không tầm xa SM-2, SM-3 và tên lửa chống ngầm RUM-139 VL-ASROC. Hiện tại, USS Mason đang đóng vai trò chỉ huy phòng không của Nhóm tác chiến tàu sân bay George H. W. Bush, trong khi USS Truxtun nằm trong nhóm chiến hạm triển khai độc lập tại khu vực tác chiến của CENTCOM.

Bằng cách giải mã những dấu vết hóa học lưu giữ trong vỏ hàu bám trên mảnh vỡ. Các nhà khoa học đang nỗ lực tái dựng hành trình trôi dạt để tìm ra nơi MH370 rơi.

Hơn 12 năm chìm trong vô vọng, cuộc tìm kiếm chiếc máy bay Boeing 777 mang số hiệu MH370 của Malaysia Airlines đã bất ngờ chuyển hướng sang một lĩnh vực không ai ngờ tới: sinh học biển. Thay vì chỉ dựa vào các hình ảnh sonar hay radar truyền thống, các chuyên gia đang đặt kỳ vọng vào một cụm hàu biển bám trên cánh tà máy bay dạt vào đảo Réunion năm 2015.

Theo nghiên cứu công bố năm 2023 của các nhà khoa học dẫn đầu bởi Nasser Al-Qattan và Gregory Herbert, vỏ hàu thực chất là những cuốn nhật ký hóa học chính xác. Khi hàu phát triển, mỗi lớp vỏ được hình thành sẽ mang đặc tính hóa học tương ứng với nhiệt độ và vĩ độ của vùng nước mà nó đi qua.

Bằng cách phân tích các lớp vỏ này và đối chiếu với mô hình trôi dạt của đại dương, khoa học có thể lần ra lộ trình mà mảnh vỡ đã đi qua, từ đó định vị chính xác hơn điểm rơi ban đầu của máy bay dưới lòng Ấn Độ Dương.

Song song với những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, chiến dịch thực địa cũng được đẩy lên mức cao nhất với sự tham gia của Ocean Infinity. Công ty robot hàng hải danh tiếng này đã ký thỏa thuận "không tìm thấy, không tính phí" với chính phủ Malaysia, triển khai các thiết bị lặn không người lái hiện đại bậc nhất trên diện tích 15.000 km2 ở phía nam Ấn Độ Dương.

Mặc dù đợt tìm kiếm kéo dài từ tháng 3/2025 đến tháng 1/2026 trên diện tích hơn 7.500 km2 chưa mang lại dấu vết trực tiếp của xác máy bay, nhưng dữ liệu thu thập được đã giúp loại bỏ nhiều "vùng trắng". Đại diện Ocean Infinity khẳng định, dù rời khu vực khảo sát vào đầu năm 2026 sau tổng cộng 151 ngày lênh đênh trên biển, cam kết tìm ra sự thật của họ vẫn không hề lung lay.



Trong khi các đội tìm kiếm rà soát đáy biển, các nhà nghiên cứu âm thanh và hàng hải cũng đưa ra những góc nhìn chấn động. Một nghiên cứu vào giữa năm 2024 đã đề xuất việc sử dụng các vụ nổ có kiểm soát dọc theo "vòng cung thứ bảy" để kiểm chứng các tín hiệu thủy âm được ghi nhận từ khoảng cách hàng ngàn cây số, nhằm xác định xem đó có phải là âm thanh va chạm của máy bay với mặt nước hay không.

Đáng chú ý nhất là nhận định của nhà khoa học Vincent Lyne từ Đại học Tasmania vào cuối năm 2024. Ông lập luận rằng các tín hiệu vệ tinh cuối cùng cho thấy MH370 có thể đã thực hiện một cú hạ độ cao có kiểm soát về phía Đông, thay vì kịch bản hết nhiên liệu và rơi tự do không kiểm soát về phía Nam như các điều tra trước đây vẫn lầm tưởng.

Cho đến nay, MH370 vẫn là một ẩn số lớn nhất trong lịch sử hàng không hiện đại với 239 người mất tích. Tuy nhiên, thái độ kiên trì của nhóm thân nhân Voice370 cùng những nỗ lực không mệt mỏi của cộng đồng khoa học đã cho thấy một quyết tâm sắt đá: sự thật không thể bị vùi lấp mãi mãi.

Có thể sẽ không có một phép màu nào xảy ra ngay lập tức, nhưng mỗi mảnh ghép từ một vỏ hàu nhỏ bé, một tín hiệu sóng âm yếu ớt hay một dải đáy biển vừa được lập bản đồ đều đang thu hẹp dần khoảng cách giữa bí ẩn và sự thật. Những dữ liệu bổ sung này không chỉ là những con số khô khan, mà là lời hứa đưa 239 linh hồn trở về sau hành trình dài đằng đẵng chưa hồi kết.

Tổng thống Trump bất ngờ dừng chiến dịch hộ tống tàu qua eo biển Hormuz sau một ngày triển khai để ưu tiên đàm phán thỏa thuận hạt nhân cuối cùng với Iran.

Sau 24 giờ kích hoạt chiến dịch quân sự rầm rộ nhằm giải vây cho các phương tiện vận tải bị mắc kẹt tại vùng Vịnh, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức ra lệnh tạm dừng "Dự án Tự do".

Thông báo được đưa ra trên mạng xã hội Truth Social vào tối 5/5, khẳng định rằng trong bối cảnh lệnh phong tỏa cảng biển vẫn được duy trì, Washington sẽ tạm gác lại các hoạt động hộ tống để thăm dò khả năng hoàn tất và ký kết một thỏa thuận toàn diện với Tehran.

Theo chia sẻ của người đứng đầu Nhà Trắng, quyết định xoay trục đầy bất ngờ này không phải là hành động đơn phương mà được thực hiện dựa trên đề nghị từ phía Pakistan – quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải – cùng một số đối tác quốc tế khác.

Ông Trump bày tỏ sự lạc quan khi cho rằng tiến trình ngoại giao đang có những bước tiến lớn hướng tới một thỏa thuận "hoàn chỉnh và cuối cùng", hứa hẹn chấm dứt tình trạng đối đầu căng thẳng tại cửa ngõ giao thương dầu mỏ huyết mạch của thế giới.

Trước khi lệnh đình chỉ được ban bố, khu vực eo biển Hormuz đã trải qua những giờ phút cận kề một cuộc chiến tranh tổng lực. "Dự án Tự do" được triển khai từ ngày 3/5 với quy mô khổng lồ dưới sự chỉ huy của Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).



Theo các số liệu được công bố, Washington đã huy động tới 15.000 quân nhân, 100 máy bay cùng hàng loạt phương tiện không người lái để hộ tống tàu hàng. Đỉnh điểm là vào ngày 4/5, các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ đã tiến thẳng vào eo biển để phá vỡ thế kìm kẹp của Iran, hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ thoát khỏi khu vực nguy hiểm.

Tuy nhiên, phía Iran đã có những phản ứng quân sự quyết liệt. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng hỏa lực mạnh, bao gồm tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và xuồng cao tốc tấn công trực diện vào tàu thuyền đi qua Hormuz.

Thậm chí, IRGC còn mở rộng phạm vi tấn công sang Fujairah, trung tâm dầu mỏ chiến lược của UAE nằm ngoài eo biển. Trong các cuộc đụng độ trên biển, Mỹ tuyên bố đã đánh chìm 6 xuồng cao tốc của Iran, dù phía Tehran sau đó đã lên tiếng bác bỏ thông tin này.

Song song với thông báo của Tổng thống, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng xác nhận chiến dịch mang tên "Cơn thịnh nộ kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chính thức chấm dứt. Chính quyền Trump đang đặt cược vào bàn đàm phán để giải quyết các vấn đề gai góc nhất, đặc biệt là chương trình hạt nhân của Tehran.

Ông Rubio nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xử lý kho uranium làm giàu ở mức cao và các vật liệu hạt nhân đang được lưu trữ trong các cơ sở ngầm sâu trong lòng đất.

Sự thay đổi này diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm khi các hành động thù địch chống lại Iran vừa chạm mốc 60 ngày – ngưỡng pháp lý quan trọng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn từ Quốc hội Mỹ nếu muốn tiếp tục các hoạt động quân sự. Nhà Trắng đã chính thức thông báo với các nghị sĩ về việc chấm dứt các hành động thù địch này.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn gửi đi một thông điệp răn đe mạnh mẽ: ông sẵn sàng nối lại các chiến dịch không kích nếu tiến trình ngoại giao thất bại hoặc nếu Iran có bất kỳ hành động nào vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại. Số phận của huyết mạch dầu mỏ Hormuz hiện đang phụ thuộc hoàn toàn vào những diễn biến trên bàn đàm phán trong vài ngày tới.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 5.5 cho hay tổ chức này nghi ngờ virus hanta có thể đã lây từ người sang người trên du thuyền sau khi có 3 người chết trong số 7 trường hợp được xác nhận và nghi ngờ mắc bệnh.

"Chúng tôi tin rằng có thể có sự lây truyền giữa những người tiếp xúc rất gần với nhau", Giám đốc phòng ngừa dịch bệnh và đại dịch của WHO Maria Van Kerkhove nói với các phóng viên, theo AFP.

Bà Van Kerkhove cho biết thêm có khả năng người đầu tiên mắc bệnh đã bị nhiễm virus hanta trước khi lên du thuyền MV Hondius, con thuyền treo cờ Hà Lan.


Du thuyền MV Hondius đang neo đậu ngoài khơi Praia, thủ đô của Cape Verde, vào ngày 5.5

Ảnh: AFP

Bà Van Kerkhove đưa ra nhận định trên sau khi một cặp vợ chồng người Hà Lan và một công dân Đức đã tử vong, trong khi một công dân Anh đã được sơ tán khỏi tàu MV Hondius và đang được chăm sóc đặc biệt tại Nam Phi, theo Reuters dẫn lời các quan chức. Ba người khác nghi nhiễm virus hanta vẫn đang ở trên tàu MV Hondius.

Con người thường bị nhiễm virus hanta thông qua tiếp xúc với loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh hoặc nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chúng.

Mắc kẹt trên du thuyền mang virus hanta chết người, hành khách nói gì?

Tuy nhiên, sự lây lan hạn chế giữa những người tiếp xúc gần đã được quan sát thấy trong một số đợt bùng phát trước đây với chủng Andes, lây lan ở Nam Mỹ, trong đó có Argentina, và WHO tin rằng có thể liên quan đến những trường hợp nhiễm virus hanta trên du thuyền MV Hondius. WHO cho hay đã được thông báo rằng không có chuột trên tàu này.

WHO ước tính có từ 10.000 đến 100.000 trường hợp nhiễm virus hanta mỗi năm. WHO hồi tháng 12.2025 thông báo Argentina tiếp tục là quốc gia có nhiều trường hợp nhiễm virus hanta nhất ở khu vực châu Mỹ, với tỷ lệ tử vong khoảng 32%, theo Reuters.

Du thuyền MV Hondius đang bị mắc kẹt ngoài khơi Cape Verde, một đảo quốc ở Đại Tây Dương. Giới chức Cape Verde hiện chưa cho phép tàu MV Hondius đưa hành khách lên bờ, theo Reuters.

Khoảng 150 người đang mắc kẹt trên tàu MV Hondius. Phần lớn hành khách trên tàu là người Anh, Mỹ và Tây Ban Nha, khởi hành từ mũi phía nam của Argentina vào cuối tháng 3. Tàu đã ghé thăm bán đảo Nam Cực, Nam Georgia và Tristan da Cunha.

Chuyến du lịch này được quảng cáo là một cuộc thám hiểm thiên nhiên Nam Cực, với giá vé mỗi người dao động từ 14.000 đến 22.000 euro.

VietBF@sưu tập

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth phát cảnh báo tới Iran trong lúc quân đội Mỹ tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa của các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ "không tìm kiếm một cuộc chiến" về eo biển Hormuz, và thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn còn hiệu lực, theo AFP.

Tuy nhiên, ông Hegseth nhấn mạnh bất kỳ cuộc tấn công nào vào tàu thương mại sẽ gặp phải phản ứng "tàn khốc".


Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth (trái) và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine họp báo về chiến sự Iran tại Lầu Năm Góc ngày 5.5

Ảnh: Reuters

Ông Hegseth đưa ra cảnh báo trên trong ngày thứ hai quân đội Mỹ triển khai Dự án Tự do nhằm hỗ trợ những tàu mắc kẹt ra khỏi eo biển Hormuz.

Ngoài ra, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine ngày 5.5 nói rằng lực lượng Mỹ sẵn sàng nối lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn chống lại Iran nếu được lệnh.

Trong ngày đầu tiên triển khai Dự án Tự do, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper hôm 4.5 tuyên bố lực lượng của họ đã đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái do Iran phóng, đồng thời phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz. Phía Iran đã phủ nhận những tàu nhỏ của mình bị phá hủy.

Mỹ tuyên bố diệt 6 tàu cao tốc, hạ tên lửa, UAV Iran khi mở cửa eo biển Hormuz

Lực lượng Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến chống lại Iran vào ngày 28.2, dẫn tới việc Tehran gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu dầu khí. Sau đó, lực lượng Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn ban đầu kéo dài hai tuần, từ ngày 8.4, nhưng cuộc xung đột, và những hậu quả kinh tế lan rộng của cuộc chiến này, vẫn chưa được giải quyết.

Tướng Caine cho hay hiện có "22.500 thủy thủ trên hơn 1.550 tàu thương mại đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, không thể di chuyển".

Ông Cooper hôm 4.5 nhấn mạnh Mỹ không trực tiếp hộ tống các tàu thương mại mà thay vào đó đã dọn sạch một tuyến đường an toàn qua eo biển Hormuz và sau đó thiết lập các lớp phòng thủ đa tầng bao gồm tàu chiến, máy bay và tác chiến điện tử để đối phó với bất kỳ mối đe dọa nào, theo AFP.

Bộ trưởng Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ đã thành công trong việc đảm bảo hành lang an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này, và hàng trăm tàu thương mại đang xếp hàng để đi qua.

Quân đội Mỹ hôm 4.5 tuyên bố 2 tàu buôn treo cờ Mỹ đã vượt qua eo biển Hormuz với sự hỗ trợ của các tàu khu trục Mỹ.

Iran đã phủ nhận tuyên bố trên của Mỹ, dù công ty vận tải biển Maersk thông báo tàu Alliance Fairfax, một tàu mang cờ Mỹ, đã rời vịnh Ba Tư dưới sự hộ tống của quân đội Mỹ hôm 4.5, theo Reuters.

VietBF@sưu tập

Ngày 4.5 (giờ địa phương), phe ủng hộ Alberta ly khai Canada thông báo đã nộp gần 302.000 chữ ký cho phía cơ quan bầu cử, kèm theo kiến nghị yêu cầu kích hoạt cuộc trưng cầu dân ý đòi độc lập cho tỉnh bang giàu dầu mỏ với 5 triệu dân của quốc gia Bắc Mỹ, theo AP.

Kể từ khi Alberta gia nhập liên bang Canada năm 1905, tâm lý bất mãn đối với các nhà lãnh đạo chính trị ở miền đông, cụ thể là ở Ontario và Quebec, đã nhiều lần thúc đẩy các phong trào ly khai bên lề trong suốt thế kỷ qua.

Đến thập niên 1980, sự phẫn nộ đối với chính quyền liên bang tại Ottawa tăng mạnh sau khi thủ tướng lúc đó là ông Pierre Trudeau triển khai kế hoạch mở rộng quyền kiểm soát đối với ngành dầu mỏ và Alberta đặc biệt bị ảnh hưởng. Và năm 2015, con trai ông Pierre Trudeau là ông Justin Trudeau đắc cử thủ tướng với chương trình nghị sự chú trọng ứng phó biến đổi khí hậu, và một lần nữa vấp phải phản đối từ nhiều người dân ở Alberta.


Các thùng chứa chữ ký ủng hộ ly khai được đưa đến cơ quan bầu cử Alberta

Ảnh: AP

Trước việc nhóm ly khai tiến gần hơn bao giờ hết đến ngưỡng kích hoạt trưng cầu dân ý, cựu Phó thủ hiến Alberta Thomas Lukaszuk, người dẫn đầu phong trào "Alberta mãi là Canada" gọi những gì diễn ra là một dạng "phản quốc".

Ông Lukaszuk cho rằng phong trào ly khai gần đây được tiếp sức bởi Thủ hiến theo đường lối cánh hữu Danielle Smith, người muốn xích gần quan hệ với đảng Cộng hòa của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo ông, sự ủng hộ ngầm từ Washington, bao gồm một số cuộc gặp giữa phe ly khai với Bộ Ngoại giao Mỹ, cũng góp phần đẩy mạnh phong trào này trong vài tháng qua.

Hồi tháng 1, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng có phát ngôn "gây bão" khi nói rằng Alberta và Mỹ sẽ là "những đối tác tự nhiên".

Về khả năng Alberta ly khai khỏi Canada có thể được đưa ra bỏ phiếu trên toàn tỉnh bang sớm nhất là vào tháng 10 năm nay, nhưng cần tiến hành các bước xác thực về chữ ký kiến nghị.

VietBF@sưu tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tạm dừng 'Dự án Tự do' để chờ những diễn biến của tiến trình đàm phán đạt thỏa thuận với Iran.

"Dự án Tự do (việc di chuyển của tàu thuyền qua eo biển Hormuz) sẽ tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận (với Iran) có thể được hoàn tất và ký kết hay không”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 6.5.

Tổng thống Trump nêu rằng ông đã ra quyết định dựa trên cơ sở yêu cầu của Pakistan và các quốc gia khác, "cùng với những thành công quân sự to lớn trong chiến dịch chống lại Iran, thêm vào đó là những tiến bộ đáng kể hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh với các đại diện của Iran". Ông nêu thêm lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn được duy trì đầy đủ.


Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, khu vực gần bán đảo Musandam của Oman ngày 4.5

ẢNH: REUTERS

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói trong buổi họp báo ngày 5.5 rằng chiến dịch quân sự lớn của Mỹ nhằm vào Iran đã kết thúc, thế nhưng không xác nhận liệu đã chấm dứt xung đột hay chưa, hay liệu giao tranh có tái bùng phát hay không.

Ông Rubio cho biết chiến dịch “Epic Fury” mà Mỹ phát động tấn công Iran ngày 28.2 đã kết thúc do đã đạt được toàn bộ mục tiêu.

"Chúng tôi không mong muốn xảy ra thêm bất kỳ tình huống căng thẳng nào nữa. Chúng tôi ưu tiên con đường hòa bình hơn”, ông nói, cho rằng để đạt được điều đó thì Tehran cần chấp nhận các yêu cầu của Washington.

Tuyên bố của giới chức Mỹ được đưa ra trong bối cảnh Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi sẽ có chuyến thăm Trung Quốc trong ngày 6.5 để thảo luận nhiều vấn đề khu vực và quốc tế. Ông Rubio kêu gọi Bắc Kinh chuyển thông điệp cho đại diện Tehran rằng việc tiếp tục hành động thù địch ở Hormuz sẽ khiến Iran "bị cô lập toàn cầu".

Căng thẳng Trung Đông leo thang ngày 5.5 sau khi Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) thông báo việc phải đánh chặn các tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, dù quân đội Iran phủ nhận thực hiện vụ tấn công.

Bộ Ngoại giao UAE cho biết các vụ tấn công là một sự leo thang nghiêm trọng và gây ra mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ cáo buộc từ UAE, nói rằng hành động của lực lượng vũ trang Iran "hoàn toàn chỉ nhắm vào Mỹ".

"Iran sẽ không từ bỏ bất kỳ hành động nào để thực hiện các biện pháp cần thiết và thích đáng nhằm bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia của mình", Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố hôm 5.5.

VietBF@sưu tập

Trung Quốc kêu gọi Mỹ chấm dứt các cuộc điều tra theo Điều 301 liên quan cáo buộc dư thừa công suất, cho rằng động thái này thiếu cơ sở pháp lý và đi ngược các cơ chế thương mại đa phương.

Phát biểu tại phiên điều trần ngày 5.5 trước Văn phòng đại diện thương mại Mỹ (USTR) ở Washington, bà Michelle Zang, đại diện Phòng thương mại quốc tế Trung Quốc (CCOIC), cho rằng cuộc điều tra "thiếu bằng chứng hỗ trợ đầy đủ" và "lách luật các cơ chế đa phương hiện có". Bà nhấn mạnh tình trạng dư thừa công suất là vấn đề kinh tế, không phải hành vi của chính phủ, do đó không thể được coi là căn cứ cho các biện pháp trừng phạt thương mại.


Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế toàn cầu vào ngày 2.4.2025

ẢNH: REUTERS

Trung Quốc cũng đã khởi động 2 cuộc điều tra về rào cản thương mại chống lại Mỹ vào cuối tháng 3. Bộ Thương mại Trung Quốc khi đó tuyên bố rằng cuộc điều tra sẽ tập trung vào các biện pháp của Mỹ được cho là gây hại cho các ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu, bao gồm cả những biện pháp cản trở thương mại các sản phẩm xanh.

Trước đó, ngày 11.3, Văn phòng đại diện thương mại Mỹ đã khởi động điều tra theo Điều 301 của Đạo luật thương mại 1974 đối với 16 đối tác, trong đó có Trung Quốc. Nếu xác định có hành vi thương mại "phi lý", Mỹ có thể áp thuế mới, theo South China Morning Post.

Không chỉ Trung Quốc, Hàn Quốc cũng phản đối cuộc điều tra. Đại diện thương mại Hàn Quốc tại Washington cho rằng việc điều tra về dư thừa công suất đối với Hàn Quốc là "không phù hợp và không cần thiết".

Về phần mình, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump lập luận dư thừa công suất ở nước ngoài là nguyên nhân gây thâm hụt thương mại và cạnh tranh không công bằng với Mỹ. Tuy nhiên, lập luận này bị nhiều chuyên gia phản bác. Bà Emily Kilcrease, cựu quan chức USTR, cho rằng các biện pháp thuế quan trước đây chủ yếu khiến áp lực dư thừa công suất của Trung Quốc chuyển sang các thị trường khác, thay vì giải quyết tận gốc vấn đề.

"Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc năm 2025 là mức thấp nhất kể từ khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Trong khi đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc với thế giới đạt mức cao kỷ lục. Cách tiếp cận phối hợp với các đối tác Mỹ là con đường phía trước", theo bà.

Trong nước Mỹ, các ý kiến cũng chia rẽ. Một số ngành như nông nghiệp và kim loại phản đối áp thuế mới do lo ngại thiệt hại từ cuộc chiến thương mại, trong khi một số doanh nghiệp sản xuất lại ủng hộ nhằm đối phó hàng nhập khẩu giá rẻ.

Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung tiếp tục gia tăng trong bối cảnh 2 bên chuẩn bị nối lại đối thoại cấp cao. Tổng thống Donald Trump dự kiến đến Trung Quốc ngày 14 - 15.5. Tại đây, tranh chấp thương mại được cho là sẽ trở thành nội dung trọng tâm trong trao đổi giữa ông Trump với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình.

Tổng thống Trump ngày 5.5 khẳng định Mỹ duy trì "quan hệ rất tốt" với Trung Quốc và bác bỏ ý kiến cho rằng Bắc Kinh thách thức Washington liên quan vấn đề Iran.

Iran dự kiến cũng sẽ là một nội dung thảo luận khi ông Trump gặp ông Tập tại Bắc Kinh, trong bối cảnh xung đột Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp.

VietBF@sưu tập

Nhiều chuỗi nhà hàng tại Mỹ ghi nhận doanh thu quý I thấp hơn dự báo, khi giá xăng tăng cao do chiến sự khiến khách hàng giảm chi tiêu.

Xung đột Trung Đông đã kéo dài hơn 2 tháng, gây gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu lớn nhất lịch sử. Việc này kéo giá xăng trung bình tại Mỹ lên 4,43 USD một gallon (khoảng 1,17 USD mỗi lít), tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái, theo GasBuddy.com.

Giá xăng tại California thậm chí vượt 6 USD một gallon (gần 1,6 USD mỗi lít). Bang này là thị trường lớn nhất cho ngành nhà hàng tại Mỹ.

Chuỗi nhà hàng cánh gà Wingstop cho biết giá xăng tăng phần nào khiến doanh số các cửa hàng của họ trong quý I giảm 8,7%. CEO Michael Skipworth cho biết "môi trường hiện tại rất khó dự báo", nhấn mạnh doanh thu năm nay có thể đi xuống, một phần do kỳ vọng giá xăng sẽ duy trì ở mức cao.

Nhiều chuyên gia không cho rằng người tiêu dùng sẽ sớm được "dễ thở". Theo dự báo của hãng dữ liệu LSEG, các chuỗi nhà hàng khác như Shake Shack và Jack in the Box cũng sẽ ghi nhận tăng trưởng doanh số yếu trong báo cáo kết quả kinh doanh sắp tới.


Bên trong một nhà hàng tại Florida (Mỹ) tháng 4/2026. Ảnh: Reuters

Ngay cả các chuỗi có kết quả quý trước tốt cũng tỏ ra thận trọng. Chipotle ghi nhận doanh thu các cửa hàng tăng 0,5%, cao hơn dự báo. Tuy nhiên, công ty này giữ nguyên kỳ vọng doanh thu cả năm đi ngang. Giám đốc Tài chính Adam Rymer cho biết nguyên nhân một phần đến từ bất ổn quanh xung đột và giá xăng tăng.

Quan điểm trên Phố Wall cũng phản ánh tâm lý kém tích cực. Số nhà phân tích hạ dự báo lợi nhuận quý II của ngành nhà hàng hiện cao gấp đôi so với nhóm nâng dự báo, theo LSEG.

Sebastien Fernandez - trưởng bộ phận phân tích tại hãng tư vấn Revenue Management Solutions cho biết mốc 4 USD một gallon được coi là "bước ngoặt". Sau khi xung đột nổ ra, công ty này đã phân tích 14,6 tỷ giao dịch nhà hàng trong 4 năm qua. Kết quả cho thấy khi giá xăng tăng, lượng khách đến nhà hàng sẽ giảm dần. Tuy nhiên, khi giá vượt mốc 4 USD, mức độ tác động tăng gấp đôi.

Họ ước tính giá xăng trung bình 4,2 USD sẽ khiến lượng khách giảm khoảng 1,5%. Nếu giá đạt 5,1 USD hoặc cao hơn, các chuỗi đồ ăn nhanh có thể ghi nhận lượng khách giảm 3%.

Dù vậy, kể cả trước khi chi phí nhiên liệu tăng mạnh, người Mỹ cũng đã giảm chi tiêu tại nhà hàng. Điều này buộc các chuỗi tung ra các chương trình giảm giá nhằm kéo khách quay lại. Tuần trước, Taco Bell cho biết doanh số các nhà hàng tại Mỹ tăng 8% trong quý I. Hồi tháng 1, họ đã ra mắt các suất ăn giá từ 3 USD.

"Chúng ta đang chứng kiến số lượng thực đơn giá rẻ nhiều kỷ lục", Mark Wasilefsky - Giám đốc nghiên cứu tài chính nhà hàng tại TD Bank cho biết.

CEO Domino's Russell Weiner tuần trước giải thích với nhà đầu tư rằng việc các đối thủ tung khuyến mại phần nào khiến tăng trưởng doanh thu quý trước của họ thấp hơn dự báo. Dù có khả năng duy trì các chương trình giảm giá, Domino’s vẫn hạ dự báo doanh thu cả năm nay.

Trong khi đó, một số chuỗi cửa hàng, như Starbucks, lại hưởng lợi từ việc người tiêu dùng thận trọng. CEO Brian Niccol cho biết họ đang thu hút thêm khách thu nhập thấp, vì những người này coi Starbucks là "một sự hưởng thụ nhỏ". Đồ uống được coi là các khoản "hưởng thụ giá rẻ" so với việc đi du lịch, giúp một số chuỗi nhà hàng tăng doanh thu.

Tuần này, chuỗi đồ ăn nhanh McDonald's dự kiến công bố kết quả kinh doanh quý I. Đây cũng được coi là một chỉ báo lớn cho sức khỏe của ngành nhà hàng tại Mỹ. Gần đây, doanh thu chuỗi này cao hơn dự báo, nhờ các suất ăn giá rẻ.

VietBF@sưu tập

Giá dầu thô giảm hơn 4%, trong khi Wall Street và vàng cùng tăng khi Mỹ tuyên bố vẫn duy trì lệnh ngừng bắn với Iran.

Chốt phiên giao dịch 5/5, giá dầu Brent, WTI đều hạ 4% về lần lượt 109 USD và 102 USD một thùng. Sang phiên sáng 6/5, giá WTI tiếp tục đi xuống, hiện còn 100 USD.

Thị trường hạ nhiệt sau thông tin 2 tàu đi qua được eo biển Hormuz và Mỹ tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn có hiệu lực.

Dù vậy, các nhà phân tích tại hãng tư vấn năng lượng Ritterbusch and Associates cho rằng việc giá giảm "có vẻ giống một sự điều chỉnh kỹ thuật sau đợt tăng mạnh tuần trước".



UAE cho biết họ bị tấn công bởi các tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran, song Terhran phủ nhận điều này.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố nước này đã "khơi thông" được eo biển Hormuz và hàng trăm tàu đang xếp hàng để đi qua tuyến hàng hải quan trọng này. Quân đội Mỹ khẳng định 2 tàu hàng của Mỹ đã qua được Hormuz với sự hỗ trợ của hải quân, nhưng không nêu rõ thời điểm. Trong khi đó, Iran phủ nhận thông tin này.

Reuters trích nguồn tin cho biết ngày 7/5 Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sẽ bắt đầu thảo luận về một dự thảo nghị quyết do Mỹ và Bahrain hậu thuẫn. Việc này có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt Iran, nếu Tehran không chấm dứt các cuộc tấn công và đe dọa với hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz.

Trên thị trường chứng khoán Mỹ, các chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite đóng cửa ở mức cao kỷ lục mới nhờ Intel và các cổ phiếu khác liên quan đến AI. Việc Mỹ tuyên bố duy trì lệnh ngừng bắn với Iran giúp nhà đầu tư tập trung hơn vào báo cáo tài chính của các doanh nghiệp. Chốt phiên, S&P 500 và DJIA tăng 0,8%. Nasdaq Composite tăng mạnh hơn, với 1%.

Cổ phiếu hãng chip AMD tăng 4% trước thềm công bố báo cáo tài chính. Các nhà phân tích kỳ vọng doanh thu hãng này quý trước tăng 33%. Cổ phiếu Intel cũng đi lên 13% sau khi Bloomberg đưa tin Apple cân nhắc chọn Intel làm nhà sản xuất chip cho các thiết bị của hãng.

Các công ty trong S&P 500 đang trên đà ghi nhận tổng lợi nhuận quý I tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây sẽ là mức tăng mạnh nhất 5 năm, theo hãng dữ liệu LSEG.

"Thị trường dựa vào các yếu tố nền tảng. Lợi nhuận đang rất mạnh và nhà đầu tư kỳ vọng việc này kéo dài đến hết năm", Tom Hainlin - chiến lược gia đầu tư tại U.S. Bank Wealth Management đánh giá.

Trên thị trường vàng, giá vàng thế giới tăng trở lại sau khi chạm đáy một tháng. Mỗi ounce vàng chốt phiên tăng 34 USD lên 4.556 USD. Sang phiên sáng nay, giá hiện chạm 4.584 USD.

"Nhà đầu tư đang mua bắt đáy sau đợt bán tháo gần đây. Việc giá dầu giảm cũng hỗ trợ vàng", Jim Wyckoff - nhà phân tích thị trường tại American Gold EẼchange nói.

Giá vàng thời gian qua chịu sức ép, do chiến sự kéo giá năng lượng toàn cầu lên cao, khiến lạm phát tăng tốc. Việc này buộc các ngân hàng trung ương cân nhắc lại quá trình nới lỏng tiền tệ. Kim loại quý gặp bất lợi khi lãi suất cao, do không trả lãi cố định.

VietBF@sưu tập