Sau khi "máy bay mắt thần" E-3 Sentry của Mỹ bị Iran phá hủy trong một cuộc tấn công vào căn cứ không quân ở Saudi Arabia, khả năng phát hiện từ xa các mối đe dọa từ Iran sẽ bị suy giảm.Theo kênh CNN ngày 30/3, đây là cảnh báo của nhà phân tích quân sự Cedric Leighton, cựu đại tá Không quân Mỹ từng lái máy bay này. Theo ông Leighton, mất chiếc máy bay này giáng một đòn nghiêm trọng đối với năng lực giám sát của Mỹ. Ông nói: “Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng điều khiển máy bay chiến đấu, hướng dẫn các máy bay này đến mục tiêu hoặc bảo vệ trước các cuộc tấn công của máy bay và hệ thống tên lửa đối phương”.

Hình ảnh máy bay E-3 bị phá hủy bắt đầu xuất hiện trên mạng xã hội vào cuối tuần. Hình ảnh chụp chiếc máy bay bị tấn công cho thấy phần đuôi bị gãy và mái radar quay nằm trên mặt đất tại Căn cứ Không quân Prince Sultan. Mái radar quay là phần quan trọng của hệ thống cảnh báo và kiểm soát trên không (AWACS).AWACS giúp giám sát trên không một diện tích rộng tới 310.800 km² từ mặt đất lên tầng bình lưu và đã là thành phần quan trọng của lực lượng chiến đấu Mỹ trong nhiều thập niên. Đội bay 17 chiếc E-3 và kinh nghiệm sử dụng nhiều năm được các nhà phân tích xem là lợi thế lớn của Mỹ.

Máy bay E-3 là một trung tâm chỉ huy trên không có năng lực mạnh mẽ, đồng thời là nền tảng giám sát. Máy bay này có thể theo dõi khoảng 600 mục tiêu cùng lúc, từ các máy bay, tên lửa, đến các thiết bị bay không người lái cỡ lớn, thậm chí cả xe tăng trên chiến trường.

Nhân sự trên E-3 có thể truyền thông tin đó xuống cho chỉ huy tại chiến trường, các tàu ở biển hoặc về Lầu Năm Góc theo thời gian thực.

Trong khi đó, các nhân viên điều khiển trên AWACS có thể chỉ huy tiêm kích đánh chặn các mối đe dọa đang lao tới hoặc điều máy bay tấn công hỗ trợ quân trên mặt đất đang chịu hỏa lực.

Một báo cáo tháng này của Trung tâm An ninh Mỹ Mới gọi AWACS là “tiền vệ” trên chiến trường, nhanh nhẹn cung cấp thông tin tình huống quan trọng và phối hợp theo thời gian thực, biến các chuyến xuất kích riêng lẻ thành lực lượng áp đảo.

Báo cáo gọi AWACS là tài sản không thể thiếu trong hoạt động quân sự của Mỹ hiện nay và trong tương lai gần.

Ông Peter Layton, cựu sĩ quan Không quân Hoàng gia Australia, nhận định rằng radar trên không làm giảm đáng kể thời gian phát hiện mối đe dọa. Theo ông Layton, trong xung đột hiện nay, chiếc E-3 có thể phát hiện thiết bị bay không người lái Shahed của Iran xuất phát cách 322 km sớm hơn radar trên mặt đất khoảng 85 phút.

Vì di động nên AWACS có thể nhanh chóng di chuyển tới khu vực mới và là mục tiêu khó tấn công hơn radar cố định trên mặt đất.

Ngày 30/3, các nhà phân tích bắt đầu đặt câu hỏi tại sao Mỹ để E-3 rơi vào tính huống dễ bị Iran tấn công. Ông Leighton bình luận: “Người ta thường có những biện pháp đặc biệt để bảo vệ máy bay này khỏi hỏa lực kẻ thù khi đang bay. Đôi khi máy bay có tiêm kích hộ tống và không bao giờ được phép bay qua lãnh thổ thù địch để giữ an toàn”.

Ông Leighton đánh giá vụ E-3 bị phá hủy trên mặt đất là vụ vi phạm nghiêm trọng nỗ lực bảo vệ lực lượng. Theo ông, vụ tấn công có thể cho thấy Iran nhận được trợ giúp trong tấn công các tài sản quan trọng của Mỹ. Ông nói: “Rất có thể Nga đã cung cấp cho Iran tọa độ địa lý và ảnh vệ tinh cho thấy vị trí chính xác”.

Theo bà Kelly Grieco, nghiên cứu viên tại Trung tâm Stimson, cuộc tấn công cho thấy Iran chọn lọc các mục tiêu giá trị cao. Bà chỉ ra các vụ tấn công vào radar và cơ sở thông tin vệ tinh ở các căn cứ Mỹ khác trong khu vực kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Bà Grieco viết trên X: “Iran đang nhắm vào radar phát hiện mối đe dọa, máy bay tiếp nhiên liệu duy trì hoạt động cho tiêm kích và AWACS chỉ huy trận chiến. Đây là chiến dịch chống không quân. Phù hợp với những gì Iran thực sự làm được. Và thiệt hại là có thật”.

Các nhà phân tích cũng lưu ý quy mô và số năm phục vụ của đội máy bay E-3 cũng như áp lực từ hoạt động ở Trung Đông.E-3 có nguồn cung hạn chế trong đội bay Mỹ, chỉ có 17 chiếc đầu năm nay. Số lượng AWACS này còn ít hơn cả oanh tạc cơ B-2 (20 chiếc). E-3 cũng đã cũ. Chiếc đầu tiên gia nhập đội bay năm 1978 và số lượng đã giảm từ 32 chiếc năm 2015.

Đây là máy bay bốn động cơ, dựa trên khung máy bay Boeing 707 thương mại, chở phi hành đoàn bốn người cùng 13 - 19 chuyên gia tùy thuộc nhiệm vụ cụ thể. Giá của máy bay khoảng 270 triệu USD theo giá năm tài chính 1998, tức khoảng 540 triệu USD hiện nay.

Ngoài Mỹ, Saudi Arabia, Pháp và Chile cũng vận hành E-3. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có 14 chiếc.

Không quân Mỹ đang tìm giải pháp thay thế đội bay đã cũ này, nhưng Lầu Năm Góc chưa quyết định loại thay thế mặc dù một số nguyên mẫu đang trong quá trình phát triển.

Hải quân Mỹ vận hành loại máy bay cảnh báo và kiểm soát trên không tương tự nhưng nhỏ hơn. Đó là chiếc E-2 Hawkeye, có thể cất cánh từ tàu sân bay và dùng để giám sát khu vực hoạt động của nhóm tấn công tàu sân bay.

Tuy nhiên, Hawkeye không thể thay thế dễ dàng cho Sentry. Do nhỏ hơn, Hawkeye có ít thành viên phi hành đoàn giám sát chiến trường và là máy cánh quạt thay vì phản lực, nên không thể bay cao bằng Sentry, nghĩa là radar không thể bao phủ nhiều khu vực.

The dismantling of a massive transnational cyberscam ring has led to the arrest of more than 300 Vietnamese nationals following their repatriation from Cambodia. This operation, detailed by police on Sunday, highlights the growing crackdown on a multibillion-dollar illicit industry that has taken root across Southeast Asia.

On Friday, Vietnamese authorities officially arrested 343 individuals on charges of internet fraud. These suspects were part of a larger group of nearly 400 people handed over by Cambodian officials on March 17, all of whom were allegedly linked to a sophisticated criminal network recently disrupted across the border.

The scale of the deportation appears even larger than the initial arrest figures suggest. According to Cambodia’s immigration department, a total of 776 Vietnamese nationals suspected of involvement in online fraud were sent back to Vietnam during the March 17 operation.

Investigations by the Dong Nai police reveal that the syndicate operated out of a casino in Poipet, a Cambodian city situated on the Thai border. From this base, the group utilized platforms like WhatsApp, Instagram, and Facebook to target vulnerable populations, specifically focusing on the elderly and those with limited technical literacy.

While the exact amount stolen by this specific ring remains undisclosed, the financial impact of such crimes is staggering. In a separate case in January, Vietnamese police detained 35 individuals accused of defrauding victims of $350 million through advanced technology and online gambling schemes.

The broader context of these arrests paints a grim picture of the region's security. Rights monitors and the UN Office on Drugs and Crime note that tens of thousands of people—some willing participants and others victims of human trafficking—are currently working in fortified compounds and "scam centers" throughout Cambodia.

The human and financial toll in Vietnam has reached a crisis point. Official data indicates that since 2020, Vietnamese citizens have lost approximately $1.5 billion across more than 24,000 recorded cases of internet fraud.

This recent joint operation between Cambodia and Vietnam is part of an intensifying regional effort to combat these hubs. These criminal organizations are known for global "pig butchering" scams, lure victims into fake romantic relationships or fraudulent cryptocurrency investments, and steal tens of billions of dollars annually on a global scale.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc việc tiến hành một chiến dịch quân sự để thu giữ khoảng 450 kg uranium từ Iran. Đây là một nhiệm vụ phức tạp, có thể yêu cầu lực lượng Mỹ phải đóng quân ở Iran nhiều ngày hoặc lâu hơn.Tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng, và đang cân nhắc những rủi ro mà một chiến dịch như vậy có thể gây ra cho quân đội Mỹ.

Nhiệm vụ tiềm năng này đang được xem xét như một phần trong nỗ lực ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, với việc ông Trump được cho là sẵn sàng sử dụng vũ lực để thu giữ loại vật liệu này nếu Iran không tự nguyện giao nộp thông qua đàm phán.

“Nhiệm vụ của Lầu Năm Góc là chuẩn bị để tạo điều kiện tối đa cho tổng tư lệnh”, phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết. “Điều đó không có nghĩa là tổng thống đã đưa ra quyết định”.

Theo các quan chức Mỹ, uranium của Iran được cho là đang được cất giữ tại các địa điểm quan trọng, bao gồm một đường hầm ngầm tại khu phức hợp hạt nhân Isfahan và một kho chứa tại Natanz.Các chuyên gia cho rằng, bất kỳ nỗ lực nào nhằm thu giữ vật liệu này bằng vũ lực sẽ rất phức tạp và nguy hiểm, có khả năng kích hoạt trả đũa và kéo dài xung đột.

Chiến dịch có thể đòi hỏi lực lượng Mỹ phải tiến vào lãnh thổ Iran dưới sự đe dọa của máy bay không người lái, tên lửa và hỏa lực mặt đất, để bảo vệ các đội chuyên trách có nhiệm vụ xác định vị trí và thu hồi vật liệu uranium. Số uranium này dự kiến sẽ được lưu trữ trong 40 đến 50 thùng chứa chuyên dụng, sau đó được đặt vào các thùng bảo vệ và vận chuyển bằng xe tải, trước khi được đưa bằng máy bay ra khỏi Iran.

Các quan chức cho biết, chiến dịch có thể mất vài ngày đến một tuần để hoàn thành, tùy thuộc vào điều kiện thực tế. “Đây không phải là chiến dịch đến rồi đi một cách nhanh chóng”, tướng về hưu Joseph Votel nhận định.

Tuy nhiên, Mỹ có thể tránh được chiến dịch này nếu Iran đồng ý giao nộp uranium thông qua một thỏa thuận đàm phán, vì Washington trước đây đã thu hồi uranium làm giàu từ các quốc gia khác thông qua các hoạt động phối hợp.

“Chúng tôi có nhiều lựa chọn”, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết, nói thêm rằng Mỹ muốn Iran tự nguyện giao nộp vật liệu này. “Tôi sẽ không nói với thế giới những gì chúng tôi sẵn sàng làm, nhưng chắc chắn chúng tôi có nhiều lựa chọn”.

Các quan chức tiết lộ, Lầu Năm Góc đã bố trí các khí tài trong khu vực và đang xem xét triển khai thêm quân, bao gồm các đơn vị Thủy quân lục chiến phản ứng nhanh và lính dù, như một phần của kế hoạch dự phòng.

Căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang kể từ khi Israel và Mỹ phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran vào ngày 28/2, khiến hơn 1.340 người thiệt mạng, bao gồm cả cựu Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei.

Iran đã trả đũa bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào Israel, Jordan, Iraq và các quốc gia vùng Vịnh có các căn cứ quân sự của Mỹ, gây thương vong và thiệt hại về cơ sở hạ tầng, đồng thời làm gián đoạn thị trường và hàng không toàn cầu.

Dựa trên ảnh vệ tinh, các chuyên gia cho biết 4 cơ sở sản xuất tên lửa đạn đạo chủ chốt và ít nhất 29 bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị hư hại trong 4 tuần đầu của chiến dịch tấn công mà Mỹ và Israel tiến hành.Kể từ khi chiến sự bắt đầu, Mỹ và Israel đã thực hiện hàng nghìn cuộc không kích nhắm vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran. Nghiên cứu của báo Washington Post và ý kiến của các chuyên gia đưa ra bức tranh toàn diện về thiệt hại của những cơ sở tên lửa đạn đạo, cũng như ý nghĩa của nó đối với tương lai của toàn bộ chương trình của Iran.

Phân tích hình ảnh vệ tinh cho thấy chiến dịch không kích của Mỹ và Israel đã phá hủy nhiều bệ phóng trên mặt đất, tạm thời chặn lối vào hầm chứa tên lửa dưới lòng đất và làm gián đoạn hoạt động sản xuất tên lửa mới của Iran. Tuy nhiên, các chuyên gia tin rằng chương trình tên lửa đạn đạo của Iran chưa bị phá hủy hoàn toàn.

“Họ vẫn đang phóng tên lửa. Đó là một chỉ dấu quan trọng”, ông Tom Karako - Giám đốc Dự án phòng thủ tên lửa thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và quốc tế (CSIS) ở Washington, nhận định.

Một số chuyên gia cho rằng rất khó để xóa sổ hoàn toàn chương trình này, do Iran có khả năng tái thiết sau khi bị tấn công và có thể tiếp cận chuỗi cung ứng nước ngoài để bổ sung những thiết bị sản xuất bị phá hủy. Ngoài ra, các bệ phóng tên lửa di động vẫn đang được sử dụng và chưa thể xác định số lượng.

“Tôi không cho rằng Iran sẽ thay đổi căn bản chiến lược tên lửa nếu chính quyền hiện tại vẫn tồn tại. Tên lửa vẫn sẽ là công cụ răn đe tối thượng trước các đối thủ và là nền tảng của chiến lược quân sự”, nhà nghiên cứu Nicole Grajewski, công tác tại Quỹ Carnegie, nhận định.

Một trong những mục tiêu trọng tâm mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đặt ra trong chiến dịch tấn công là phá hủy chương trình tên lửa của Iran.

Trong cuộc họp báo ngày 19/3, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết chiến dịch tấn công của Mỹ đã phá hủy “các nhà máy, dây chuyền sản xuất tên lửa và máy bay không người lái của họ”. Cùng ngày, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định kho tên lửa và UAV của Iran đã “suy giảm nghiêm trọng”, đồng thời nhấn mạnh chiến dịch lần này đang phá hủy các nhà máy sản xuất linh kiện tên lửa.

Mỹ và Israel chưa công khai đầy đủ danh sách các địa điểm tên lửa cụ thể đã bị tấn công.

Trong buổi họp báo, Bộ trưởng Hegseth cho biết số cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa của Iran vào các nước láng giềng đã giảm 90% kể từ khi cuộc chiến nổ ra ngày 28/2. Tuy nhiên, Tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, thừa nhận Iran vẫn duy trì năng lực tên lửa.

Ngày 21/3, Israel nói rằng Iran đã phóng tên lửa đạn đạo tầm trung đầu tiên vào căn cứ quân sự Diego Garcia của Anh – Mỹ ở Ấn Độ Dương, ở khoảng cách hơn 3.200km.

Hàng loạt công trình bị phá hủy

Theo các chuyên gia quân sự Iran, hoạt động sản xuất, phát triển và thử nghiệm tên lửa đạn đạo của nước này được duy trì thông qua mạng lưới cơ sở do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và Bộ Quốc phòng Iran quản lý.

Bốn cơ sở quan trọng nhất - nơi sản xuất nhiên liệu cho tên lửa đạn đạo, đã bị thiệt hại nghiêm trọng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nghiêm trọng hơn đợt tấn công tháng 6/2025 và trước đó. Bốn cơ sở này gồm tổ hợp quân sự Khojir, Parchin, Hakimiyeh và Shahroud.

Shahroud là cơ sở sản xuất nhiên liệu đẩy và lắp ráp vũ khí.

“Nếu không có động cơ đẩy, tên lửa sẽ không thể bay”, ông Jim Lamson, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu không phổ biến vũ khí James Martin, nhận định.

Một số chuyên gia nói với Washington Post rằng những thiệt hại này nhiều khả năng khiến Iran tạm thời mất khả năng sản xuất tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung, cho đến khi các cơ sở được khôi phục.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy 4 khu vực chính tại tổ hợp Khojir ở phía đông thủ đô Tehran đã bị tấn công. Hệ thống sản xuất nhiên liệu rắn và lỏng – yếu tố thiết yếu để vận hành tên lửa, đã bị bắn trúng.

Theo các chuyên gia, kho tên lửa của Iran sử dụng cả nhiên liệu rắn và lỏng. Nhiên liệu rắn phổ biến hơn, thường dùng cho tên lửa tầm ngắn và hiệu quả hơn trong chiến tranh. Nhiên liệu lỏng thường dùng cho tên lửa tầm xa nhưng mất nhiều thời gian nạp nhiên liệu hơn, khiến chúng dễ bị tấn công.

Ảnh chụp ngày 24/3 cho thấy tổng cộng có ít nhất 88 hạng mục tại cơ sở Khojir bị phá hủy. Tổ hợp sản xuất Shahroud ở đông bắc Iran, nơi nghiên cứu, phát triển và sản xuất hàng loạt nhiên liệu rắn, cũng bị tấn công nặng nề, với ít nhất 28 công trình bị hư hại hoặc phá hủy.

Tại tổ hợp quân sự Parchin phía đông Tehran, nơi sản xuất nhiên liệu rắn, 12 công trình bị đánh trúng. Trong khi đó, tại Hakimiyeh, vùng ngoại ô thủ đô, 19 công trình bị tấn công, bao gồm các cơ sở sản xuất nhiên liệu lỏng và bệ phóng.

Ông Sean O’Connor - chuyên gia phân tích hình ảnh của hãng tình báo an ninh Janes, nhận định nếu Iran không thể tái thiết lực lượng tên lửa, nước này sẽ mất đi một trong những trụ cột phòng thủ quan trọng nhất tại Trung Đông.

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, ngày 30/3, Bộ Tư lệnh Mặt trận Nội địa thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo gia hạn các quy định an toàn thời chiến hiện hành ít nhất đến tối 4/4, trong bối cảnh tình hình an ninh vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.Theo thông báo, vào 20h00 ngày 4/4 (theo giờ địa phương), Bộ Tư lệnh Mặt trận Nội địa sẽ đánh giá tình hình để quyết định các bước tiếp theo. Trong giai đoạn hiện tại, một số khu vực ở miền Bắc, miền Nam và Bờ Tây được phép nối lại hoạt động giáo dục, với điều kiện phải có nơi trú ẩn đạt chuẩn và có thể tiếp cận kịp thời khi còi báo động vang lên. Bên cạnh đó, các hoạt động tụ tập đông người cũng được nới lỏng có kiểm soát tại những khu vực này, theo đó người dân được phép tụ tập tối đa 100 người trong không gian kín và 50 người ngoài trời. Tất cả đều phải đảm bảo điều kiện có nơi trú ẩn gần và sẵn sàng sử dụng.

Tại các khu vực khác trên toàn quốc, các biện pháp hạn chế vẫn được duy trì nghiêm ngặt hơn. Hoạt động giáo dục tiếp tục bị đình chỉ hoàn toàn. Các cuộc tụ tập bị giới hạn tối đa 50 người, với điều kiện tương tự về khả năng tiếp cận nơi trú ẩn. Nơi làm việc vẫn được phép hoạt động, nhưng cũng phải tuân thủ các yêu cầu an toàn này.
Việc gia hạn các hướng dẫn cho thấy Israel tiếp tục duy trì trạng thái cảnh giác cao độ trước vấn đề an ninh, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng khu vực chưa hạ nhiệt.

Các quy định được thiết kế theo hướng linh hoạt, cho phép nới lỏng từng phần tại những khu vực được đánh giá là ít rủi ro hơn, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng ứng phó nhanh trong trường hợp khẩn cấp. Nhà chức trách kêu gọi người dân thường xuyên cập nhật thông tin chính thức và tuân thủ nghiêm các hướng dẫn nhằm đảm bảo an toàn cá nhân và cộng đồng.

Cùng ngày, Bộ Quốc phòng Israel thông báo đã ký kết hợp đồng trị giá khoảng 48 triệu USD để mua sắm hàng chục nghìn quả đạn pháo 155mm từ Tập đoàn Elbit Systems. Số đạn dược nói trên sẽ được sản xuất tại các cơ sở của Elbit trên toàn quốc, nơi hàng nghìn lao động đang làm việc liên tục 3 ca mỗi ngày theo chỉ đạo của Bộ Quốc phòng. Hợp đồng này là một phần trong chiến lược tổng thể của Bộ Quốc phòng Israel nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nguồn cung đạn dược từ bên ngoài, đồng thời tăng cường năng lực sản xuất quốc phòng trong nước.

Trước đó, khu công nghiệp Neot Hovav đã bị tấn công bằng tên lửa, gây sự cố nghiêm trọng.

Khu công nghiệp Neot Hovav, nằm gần thành phố Beersheba, là nơi tập trung nhiều nhà máy sản xuất hóa chất, dược phẩm và các cơ sở xử lý chất thải nguy hại quy mô quốc gia. Đây được xem là một trong những khu vực nhạy cảm nhất về môi trường tại Israel, do thường xuyên lưu trữ và xử lý các chất độc có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người nếu xảy ra sự cố. Nhà chức trách đã áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngay lập tức: công nhân tại cơ sở và các nhà máy lân cận được sơ tán khỏi khu vực nguy hiểm hoặc trú ẩn trong các công trình kiên cố. Hoạt động giám sát môi trường tiếp tục được duy trì cho đến khi hoàn toàn loại trừ nguy cơ đối với cộng đồng.

Vụ việc tại Neot Hovav một lần nữa cho thấy mức độ rủi ro, đặc biệt khi các cơ sở công nghiệp hóa chất trở thành mục tiêu hoặc bị ảnh hưởng bởi xung đột quân sự.

Nhờ được bay qua không phận Nga và tránh Trung Đông, các hãng hàng không Trung Quốc dự kiến tăng gần 2.900 chuyến bay tới châu Âu mùa hè này, nới rộng lợi thế so với đối thủ phương Tây.
Theo dữ liệu của công ty phân tích hàng không Anh OAG, các hãng bay Trung Quốc dự kiến bổ sung gần 2.900 chuyến bay giữa Trung Quốc và châu Âu trong lịch bay mùa hè năm nay so với cùng kỳ năm trước, theo SCMP.

Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là xung đột liên quan tới Iran, khiến nhiều hãng hàng không quốc tế phải điều chỉnh đường bay qua khu vực này.

Điểm khác biệt lớn nằm ở quyền tiếp cận không phận. Không giống nhiều hãng hàng không phương Tây, các hãng bay Trung Quốc vẫn có thể bay thẳng qua không phận Nga để tới châu Âu. Trong khi đó, nhiều hãng hàng không châu Âu và Bắc Mỹ buộc phải bay vòng do bị Nga cấm sử dụng không phận sau khi các nước này áp đặt trừng phạt Moscow liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine.

Việc được bay qua không phận Nga giúp các hãng Trung Quốc rút ngắn đáng kể thời gian bay, tiết kiệm nhiên liệu và tránh phải bay qua khu vực Trung Đông - nơi rủi ro an ninh đang gia tăng. Điều này mang lại lợi thế về chi phí cũng như thời gian hành trình so với các đối thủ quốc tế.

Dữ liệu của OAG cho thấy hãng hàng không quốc gia Trung Quốc Air China dự kiến tăng thêm 1.120 chuyến bay giữa Trung Quốc và châu Âu trong mùa hè năm nay. Hai hãng lớn khác là China Southern Airlines và China Eastern Airlines lần lượt dự kiến bổ sung 839 và 654 chuyến bay.

Ngoài 3 hãng lớn, một số hãng bay quy mô nhỏ hơn như Hainan Airlines cũng có kế hoạch tăng tần suất khai thác các tuyến bay Trung Quốc - châu Âu. Theo OAG, các lịch bay được công bố hiện bao phủ giai đoạn từ cuối tháng 3 đến tháng 10 năm nay.

Các hãng hàng không cũng đang cân nhắc mở thêm đường bay mới giữa Trung Quốc và châu Âu nhằm tận dụng nhu cầu đi lại gia tăng. Theo OAG, một đường bay có thể được khai thác với nhiều chuyến bay mỗi tuần, do đó việc mở tuyến mới có thể nhanh chóng làm tăng tổng số chuyến bay trên toàn mạng lưới.

Việc Nga đóng cửa không phận đối với nhiều hãng hàng không châu Âu và Bắc Mỹ đã vô tình tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể cho các hãng bay Trung Quốc trên các tuyến bay giữa châu Á và châu Âu trong vài năm qua. Bối cảnh căng thẳng địa chính trị hiện nay tiếp tục củng cố vị thế này trong thị trường hàng không đường dài.

Ngày 29/3, nhiều lãnh đạo châu Âu đã mạnh mẽ phản đối và lên án sau khi lực lượng an ninh Israel ngăn cản Đức Thượng phụ Latin của Jerusalem tiến vào Vương cung thánh đường Mộ Thánh để cử hành đại lễ.
Hôm 29/3, cảnh sát Israel đã thiết lập các rào chắn nghiêm ngặt tại khu vực Thành cổ Jerusalem. Theo đó, Đức Thượng phụ Latin của Jerusalem, Hồng Y Pierbattista Pizzaballa đã bị lực lượng an ninh chặn lại, không cho phép vào bên trong nhà thờ Mộ Thánh, nơi linh thiêng nhất của Kitô giáo tại đây, để chủ sự thánh lễ mở đầu Tuần Thánh.Hành động của phía Israel đã ngay lập tức vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ nhiều lãnh đạo châu Âu. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), Kaja Kallas ra tuyên bố lên án đây là một "sự vi phạm nghiêm trọng quyền tự do tôn giáo". EU cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì "Quyền tự do tín ngưỡng" tại các địa điểm tôn giáo ở Jerusalem.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni đều lên tiếng phản đối. Bà Meloni gọi đây là "một sự xúc phạm không chỉ đối với các tín hữu mà còn đối với mọi cộng đồng tôn trọng tự do tôn giáo". Ngày 30/3, Italy cũng triệu tập đại sứ Israel để yêu cầu giải trình.

Trước sức ép từ dư luận và viễn cảnh một cuộc khủng hoảng ngoại giao, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã có động thái "xoa dịu" tình hình. Văn phòng Thủ tướng Israel thông báo sẽ "điều chỉnh kế hoạch an ninh". Ông Netanyahu sau đó đã ra lệnh cho phép Đức Thượng phụ Latinh và các nhà lãnh đạo tôn giáo khác được quyền tiếp cận Mộ Thánh để cử hành các nghi lễ trong những ngày tiếp theo. Phía Israel giải thích rằng các biện pháp hạn chế ban đầu chỉ nhằm mục đích "đảm bảo an toàn" trong tình hình chiến sự phức tạp, nhưng thừa nhận cần phải tạo điều kiện cho các hoạt động tôn giáo quan trọng.

Giới phân tích nhận định việc ngăn cản Đức Thượng phụ tại Jerusalem không chỉ là một sự cố an ninh đơn thuần, mà đã trở thành một phép thử ngoại giao đối với chính phủ của Thủ tướng Netanyahu trong bối cảnh khu vực đang cực kỳ nhạy cảm.

Việc Israel nhanh chóng "hạ nhiệt" sau áp lực từ EU và các cường quốc phương Tây cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì quyền tự do tôn giáo tại Thánh địa. Dù các rào cản đã được nới lỏng, nhưng dư âm của sự việc này chắc chắn sẽ còn khiến cộng đồng châu Âu giám sát chặt chẽ hơn các hoạt động tôn giáo tại Jerusalem trong suốt Tuần Thánh và lễ Phục sinh sắp tới.

Thái Lan đang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp phát hiện và ngăn chặn những người có ý định nhảy cầu tự tử.

Dự án được bắt đầu từ cầu Rama VIII bắc qua sông Chao Phraya ở Thủ đô Bangkok.Cơ quan Cảnh sát Thủ đô Bangkok cho biết, dự án này được Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Thái Lan tài trợ.Dự án được khởi động vào tháng 3 năm ngoái, với mục đích ứng dụng công nghệ AI để giúp ngăn chặn các vụ tự tử trên cầu. Thiết bị liên kết với AI lần đầu tiên được lắp đặt trên cầu Rama VIII ở quận Bang Phlat, Bangkok.

Thiếu tướng cảnh sát Pitak Uthaitham cho biết, cầu Rama VIII được chọn cho dự án thí điểm vì dữ liệu cho thấy đây là cây cầu xảy ra nhiều vụ tự tử nhất.

Ông cho biết, AI giám sát hoạt động trên cầu. Nó sẽ gửi tín hiệu báo động đến cảnh sát khi phát hiện những người có hành vi cho thấy họ đang có ý định nhảy xuống sông. Cảnh sát sẽ nhanh chóng đến hiện trường và hy vọng sẽ ngăn chặn được họ.

Nếu họ đến quá muộn, hệ thống vẫn có thể định vị được người đó dưới sông và hướng dẫn lực lượng cứu hộ đến hiện trường để cứu nạn nhân.

Các hành vi trước khi tự tử bao gồm việc người đó đi đi lại lại, đứng bất động và cố gắng trèo qua lan can.

Thiếu tướng cảnh sát Pitak cho biết, dự án này có thể được mở rộng sang các cây cầu khác trên toàn quốc, đặc biệt là những cây cầu thường xảy ra các vụ tự tử.

Cục Cảnh sát Thủ đô Bangkok đã tổ chức một cuộc họp về dự án thí điểm này tại một khách sạn ở Bangkok vào cuối tuần qua.

Lò vi sóng là thiết bị quen thuộc trong nhiều gia đình, phục vụ nhu cầu hâm nóng, rã đông và chế biến nhanh thực phẩm.

Tuy nhiên, giống như nhiều thiết bị điện tử khác, lò vi sóng không có tuổi thọ vĩnh viễn và cần được thay thế khi đã đến những ngày cuối vòng đời. Câu hỏi đặt ra là tuổi thọ của lò vi sóng bao lâu cũng như làm thế nào để kéo dài tuổi thọ của thiết bị lâu nhất có thể?

Theo Cơ quan Môi trường châu Âu, lò vi sóng có tuổi thọ trung bình khoảng 9 năm. Tuy nhiên, thời gian sử dụng thực tế có thể chênh lệch tùy vào chất lượng sản phẩm và cách người dùng vận hành. Độ bền của lò vi sóng phần lớn phụ thuộc vào thương hiệu và chất lượng linh kiện. Lò vi sóng đến từ những thương hiệu uy tín thường có thời gian sử dụng dài hơn và đi kèm chính sách bảo hành tốt hơn. Ngược lại, một số mẫu giá rẻ có thể nhanh xuống cấp nếu vật liệu không đảm bảo.

Bên cạnh đó, thói quen sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Việc vận hành sai cách như chạy lò khi không có thực phẩm, đặt quá nhiều thức ăn, hoặc đặt thiết bị trong không gian kín dễ khiến lò quá nhiệt. Nguồn điện không ổn định hoặc ổ cắm quá tải cũng có thể làm hỏng linh kiện bên trong.

Cách kéo dài tuổi thọ lò vi sóng
Theo BGR, người dùng có thể kéo dài tuổi thọ lò vi sóng bằng cách áp dụng một số biện pháp đơn giản, bao gồm vệ sinh thường xuyên để loại bỏ dầu mỡ, cặn thức ăn; đảm bảo không gian đặt lò thông thoáng; kiểm tra và vệ sinh bộ lọc nếu thiết bị có trang bị; hay sử dụng vật dụng phù hợp, tránh kim loại hoặc giấy bạc.

Đặc biệt lưu ý, kim loại có thể gây tia lửa trong quá trình hoạt động, dẫn đến làm hỏng lò vi sóng và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ.

Cuối cùng, khi lò vi sóng xuất hiện một số dấu hiệu, người dùng cần tính đến chuyện thay thế chúng để đảm bảo an toàn. Các dấu hiệu cho thấy lò vi sóng đến giai đoạn cần thay thế gồm làm nóng kém hiệu quả, phát ra tiếng ồn bất thường, xuất hiện tia lửa hoặc cửa lò không còn kín. Với các thiết bị đã sử dụng gần hoặc vượt mốc 9 năm, việc thay mới cũng nên được cân nhắc để đảm bảo an toàn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Washington có thể tiếp tục hành động nhằm vào một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Iran, nơi đặt một trong những cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng, được xem là “huyết mạch” kinh tế của nước này.

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times ngày 29/3, ông Trump cho biết Mỹ đang cân nhắc khả năng giành quyền kiểm soát nguồn dầu của Iran, trong đó có phương án chiếm giữ đảo Kharg. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận chiến dịch này đồng nghĩa với việc lực lượng Mỹ sẽ phải hiện diện tại đây trong một khoảng thời gian nhất định.

Trước đó, ngày 13/3, ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã “xóa sổ hoàn toàn” các mục tiêu quân sự trên hòn đảo này, song chưa tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ.

Đầu tháng này, trang tin Axios dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết chính quyền Mỹ từng xem xét kế hoạch phong tỏa hoặc chiếm đóng đảo Kharg nhằm gây sức ép buộc Iran mở lại Eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận tải hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Mỹ có thể chiếm đảo Kharg?

Trong thời gian qua, đã có nhiều đồn đoán xoay quanh khả năng Mỹ tìm cách kiểm soát đảo Kharg. Nếu điều này xảy ra, không chỉ nguồn xuất khẩu dầu của Iran bị bóp nghẹt, mà Mỹ còn có thể sử dụng hòn đảo như một bàn đạp để tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào lãnh thổ Iran.

“Có thể chúng tôi sẽ lấy đảo Kharg, cũng có thể không. Chúng tôi có nhiều lựa chọn”, ông Trump tuyên bố và cho rằng Iran “không có nhiều năng lực phòng thủ” tại đây và Mỹ “có thể kiểm soát rất dễ dàng”.

Các nguồn tin nói với đài CBS News rằng Lầu Năm Góc đã chuẩn bị chi tiết cho khả năng triển khai lực lượng trên bộ vào Iran. Cùng lúc, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo khoảng 3.500 binh sĩ hải quân và thủy quân lục chiến đã được điều tới Trung Đông, trong biên chế một đơn vị do tàu USS Tripoli dẫn đầu.

Dù vậy, cả Lầu Năm Góc và Nhà Trắng đều từ chối bình luận cụ thể về các kế hoạch triển khai lực lượng, nhưng nhiều lần nhấn mạnh mọi phương án vẫn đang được cân nhắc.

Theo các chuyên gia an ninh, nếu bị kiểm soát, đảo Kharg sẽ làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn tài chính của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), từ đó ảnh hưởng đến năng lực quân sự của lực lượng này.

Một số nhà phân tích cho rằng Washington có thể coi việc chiếm hòn đảo này như một “đòn bẩy” nhằm buộc Tehran duy trì hoạt động thông suốt của Eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định chiến dịch này dù quy mô không lớn nhưng sẽ đối mặt nhiều thách thức, khi lực lượng Mỹ phải triển khai từ xa bằng đường biển hoặc đường không.

Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo quân đội nước này “đang chờ đợi lính Mỹ” và sẽ “giáng đòn hỏa lực mạnh mẽ” nếu có bất kỳ lực lượng nào xâm nhập lãnh thổ.

Tehran cũng đã tăng cường phòng thủ tại đảo Kharg trong những tuần gần đây - bao gồm triển khai thêm binh sĩ, hệ thống phòng không và các loại tên lửa vác vai, đồng thời rải mìn chống bộ binh và chống tăng quanh khu vực.

Vì sao đảo Kharg có ý nghĩa sống còn với Iran?

Đảo Kharg là một đảo đá nhỏ, nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km, nhưng lại giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống năng lượng của nước này.

Khoảng 90% lượng dầu thô của Iran được xuất khẩu qua cảng trên đảo, thông qua hệ thống đường ống dẫn từ đất liền. Các tàu chở dầu cỡ lớn có thể cập cảng nhờ vùng nước sâu gần đảo - điều mà bờ biển đất liền Iran không có.

Từ đây, dầu được vận chuyển qua vịnh Ba Tư, đi qua Eo biển Hormuz để tới các thị trường, trong đó Trung Quốc là khách hàng lớn nhất.

Đảo Kharg cũng là nguồn thu chủ chốt của IRGC, đóng vai trò quan trọng đối với ngân sách và hoạt động của lực lượng này.

Ông Trump từng đề cập khả năng tấn công các đường ống dẫn dầu, nhưng cho biết chưa thực hiện nhằm tránh gây tổn hại lâu dài cho kinh tế Iran.

“Chúng tôi có thể làm điều đó trong vài phút… nhưng việc khôi phục sẽ mất rất nhiều thời gian”, ông nói.

Diễn biến sau cuộc tấn công ngày 13/3

Ông Trump tuyên bố cuộc không kích ngày 13/3 là một trong những chiến dịch mạnh nhất trong lịch sử Trung Đông, nhắm vào hơn 90 mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, nhưng “vì lý do nhân đạo” đã không phá hủy cơ sở dầu mỏ trên đảo.

CENTCOM cho biết các cuộc tấn công đã phá hủy kho thuỷ lôi, hầm chứa tên lửa cùng nhiều cơ sở quân sự khác, trong khi vẫn giữ nguyên hạ tầng dầu khí.

Truyền thông nhà nước Iran xác nhận các cơ sở dầu mỏ không bị hư hại. Hãng thông tấn bán chính thức Fars cho biết các cuộc tấn công của Mỹ nhắm vào hệ thống phòng không, một căn cứ hải quân, một tháp kiểm soát không lưu và một nhà chứa máy bay trực thăng.

Truyền thông cũng đồng thời cho biết hoạt động xuất khẩu dầu của Iran vẫn diễn ra bình thường.

Ông Ehsan Jahanian, Phó thống đốc chính trị của tỉnh Bushehr ở miền Nam Iran, cho biết quá trình xuất khẩu dầu từ Kharg “đang được tiến hành đầy đủ” và “tiếp tục không bị gián đoạn”, theo báo cáo của hãng thông tấn Tasnim liên kết với IRGC.

Sau cuộc không kích, quân đội Iran cảnh báo sẽ “ngay lập tức phá hủy” cơ sở năng lượng của các công ty hợp tác với Mỹ nếu hạ tầng dầu khí của nước này bị tấn công.

Vì sao Mỹ chưa tấn công hạ tầng dầu khí?

Một chiến dịch nhằm vào cơ sở dầu mỏ của đảo Kharg có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế Iran, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng đáng kể mức độ leo thang xung đột.

Động thái này có nguy cơ đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt và có thể khiến Iran đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng khác trong khu vực Trung Đông.

Sau một tháng giao tranh, Iran vẫn duy trì khả năng triển khai số lượng lớn thiết bị bay không người lái chi phí thấp nhưng mang đầu đạn mạnh nhằm vào các nước Vùng Vịnh và tàu thuyền thương mại.

Trong kịch bản xung đột leo thang, các mục tiêu có thể mở rộng sang hạ tầng thiết yếu như nhà máy khử mặn - nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho hàng triệu người trong khu vực.