Guồng quay khổng lồ và vết nứt từ "túi dầu" thế giới

Thị trường dầu mỏ toàn cầu vốn dĩ là một thực thể cực kỳ phức tạp với hàng ngàn mắt xích kết nối tinh vi, vận hành âm thầm để giữ cho con tim của nền kinh tế thế giới không ngừng đập. Bình thường, chẳng ai mảy may để mắt đến sự hiện diện của nó, tựa như hơi thở ta hít thở mỗi ngày. Thế nhưng, đúng như câu tục ngữ "Lúc có không biết giữ, lúc mất mới biết thương", chúng ta chỉ thực sự hoảng loạn khi cỗ máy ấy bắt đầu rệu rã.

Đã hơn hai tháng rưỡi trôi qua kể từ khi ngọn lửa chiến tranh với Iran bùng phát, làm rách toạc thị trường dầu thô thế giới. Những dư chấn của nó đang dội lại theo những cách không ai ngờ tới. Có một nghịch lý đang diễn ra: Châu Âu thiếu nhiên liệu bay, nhưng chính người dân Mỹ lại là những kẻ đang phải "trả hóa đơn" thông qua giá xăng tại các trụ bơm.

Từ ngày 23/2 đến 27/4, tốc độ tăng giá xăng tại Mỹ đã nhanh hơn hầu hết mọi quốc gia trên hành trình này, chỉ xếp sau Myanmar, Malaysia, Pakistan và Philippines. Đứng thứ 5 toàn cầu về tốc độ tăng trưởng giá, người Mỹ hiện đang phải móc túi trả 4,48 USD cho mỗi gallon xăng không chì – một mức giá "cắt cổ", tăng tới 50% so với thời điểm trước khi tiếng súng vang lên. Đúng là "Họa vô đơn chí", cuộc chiến cách xa hàng vạn dặm lại đang trực tiếp đánh vào bữa cơm của từng gia đình Mỹ.

Nghịch lý nhiên liệu bay và sự hy sinh của xăng dầu

Cách đây bốn tuần, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đưa ra một lời cảnh báo lạnh sống lưng: Châu Âu chỉ còn khoảng sáu tuần dự trữ nhiên liệu phản lực. Nếu Eo biển Hormuz không sớm mở cửa trở lại, các hãng hàng không sẽ phải "đắp chiếu" máy bay hàng loạt.

"Chim khôn chọn cành mà đậu", nhưng các hãng hàng không thì không thể chờ đợi phép màu. Lufthansa đã lập tức cắt giảm 20.000 chuyến bay, Turkish Airlines dừng bay đến 23 thành phố. Các hãng hàng không Mỹ cũng không đứng ngoài cuộc khi United Airlines buộc phải "trảm" 5% lịch trình bay mùa hè.

Để bù đắp cho sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông – "bầu sữa" nhiên liệu bay chính của châu Âu – các nhà máy lọc dầu tại Mỹ đã phải gồng mình sản xuất thêm. Theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), trong tuần cuối của tháng 4, sản lượng nhiên liệu bay đã tăng thêm 26.000 thùng mỗi ngày. Thế nhưng, "Lực bất tòng tâm", các nhà máy lọc dầu của Mỹ hiện đã chạy hết công suất của nhiều thập kỷ. Muốn làm thêm cái này, buộc phải bớt cái kia.

Hệ quả là, họ quyết định cắt giảm sản lượng xăng khoảng 53.000 thùng mỗi ngày để ưu tiên cho bầu trời. Để bù vào khoảng trống đó, nước Mỹ đã phải "ăn vào vốn", rút 6,1 triệu thùng từ kho dự trữ xăng trong tuần cuối tháng 4, khiến mức tồn kho thấp hơn 2% so với trung bình 5 năm. Tệ hơn nữa, lượng dầu diesel dự trữ đã tụt sâu tới 11%. Khi "Cung không đủ cầu", giá bán buôn xăng đã vọt tăng 74 cent, còn giá bán lẻ cũng tăng thêm 30 cent mỗi gallon chỉ trong một tuần – tốc độ phi mã nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Dầu thô cũng có "năm bảy đường" và cái khó của công nghệ cũ

Chúng ta thường lầm tưởng dầu mỏ ở đâu cũng giống nhau, nhưng thực tế "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi dầu mỗi loại". Dầu từ Venezuela hay Trung Đông thường đặc quánh, sền sệt như bùn, được gọi là dầu thô nặng, chứa nhiều lưu huỳnh. Loại này cực kỳ lý tưởng để luyện thành nhựa đường, diesel hay nhiên liệu bay.

Ngược lại, dầu thô của Mỹ lại "ngọt" và "nhẹ" hơn, rất tốt để làm xăng. Oái oăm thay, nhà máy lọc dầu lớn cuối cùng của Mỹ được xây dựng tận năm 1977 – thời điểm mà Mỹ chủ yếu nhập dầu từ Trung Đông và Mỹ Latinh. Do đó, hệ thống máy móc tại đây được thiết kế để "tiêu hóa" loại dầu nặng từ Venezuela. Việc bắt các cỗ máy cũ kỹ này xử lý dầu nhẹ nội địa chẳng khác nào "Râu ông nọ chắp cằm bà kia", làm giảm hiệu suất và đẩy chi phí lên cao.

Dù các nhà sản xuất Mỹ đã đẩy sản lượng dầu thô lên mức cao lịch sử để tự cứu mình, nhưng chi phí tinh chế đắt đỏ do sự khác biệt về đặc tính dầu đã khiến cái giá phải trả không hề rẻ. Sự bế tắc trong đàm phán chấm dứt chiến tranh tại Iran càng khiến giới đầu cơ lo ngại, đẩy giá dầu thô tiếp tục leo thang.

Sau tất cả, câu chuyện về giá xăng không chỉ là những con số trên bảng điện tử. Đó là minh chứng cho một thế giới phẳng, nơi một biến động tại Eo biển Hormuz có thể tạo ra cơn sóng thần tài chính tại các trạm xăng ở California hay Texas. Đúng là "Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ", sự đứt gãy của chuỗi cung ứng dầu mỏ đang khiến cả thế giới phải oằn mình gánh chịu, và người tiêu dùng Mỹ, dù không trực tiếp cầm súng, vẫn đang phải chịu những tổn thương sâu sắc về kinh tế.

Khi niềm tin đặt sai chỗ: Cạn khô dòng lệ bên trời Mỹ

"Sông sâu còn có kẻ dò, lòng người nham hiểm ai đo cho cùng". Câu nói ấy chưa bao giờ cay đắng hơn đối với Edith, một người mẹ trẻ 20 tuổi đang phải giam mình trong bốn bức tường chật hẹp cùng đứa con thơ mới tròn 1 tuổi. Từng là một công dân Mỹ mang trong mình hy vọng về một tổ ấm bình yên, giờ đây Edith trắng tay, tuyệt vọng sau khi rơi vào cái bẫy tinh vi của những kẻ lừa đảo núp bóng công lý.

Mọi chuyện bắt đầu từ khi Dimas, chồng cô – trụ cột kinh tế duy nhất của gia đình – bị bắt giữ vì cư trú không giấy tờ. Trong cơn hoảng loạn "vái tứ phương", Edith đã tìm đến mạng xã hội và được giới thiệu một "nữ luật sư" tại Florida. Để cứu chồng, cô đã không ngần ngại bán đi phương tiện đi lại duy nhất, dốc cạn từng đồng tiền tiết kiệm cuối cùng. Cô tin vào những cuộc gọi video, những giấy tờ có logo của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) trông như thật. Nhưng hỡi ôi, "Mật ngọt chết ruồi", những khoản phí từ 500 USD đến 4.000 USD cứ thế đội nón ra đi, tổng cộng lên tới hơn 10.000 USD, để rồi đổi lại chỉ là một con số không tròn trĩnh.

"Kịch bản" ma quỷ: Khi công lý bị dàn dựng bằng AI

Đỉnh điểm của sự tàn nhẫn là khi phiên tòa diễn ra, "nữ luật sư" kia biệt vô âm tín. Vị thẩm phán tại tòa đã giáng một đòn chí mạng vào hy vọng của Edith khi thông báo: không có luật sư nào tên như vậy đăng ký trong hệ thống. "Tin bợm mất bò, tin bạn mất anh em", Edith không chỉ mất tiền, mà còn mất đi cơ hội cuối cùng để bảo vệ chồng mình. Dimas đã bị ra lệnh trục xuất ngay sau đó.

Theo các chuyên gia pháp lý, trường hợp của Edith chỉ là phần nổi của tảng băng chìm trong một "ngành công nghiệp tội phạm" trị giá hàng tỷ USD. Đáng sợ hơn, những kẻ thủ ác hiện nay còn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dàn dựng các phiên tòa giả định. Chúng cho người mặc sắc phục cảnh sát, áo choàng thẩm phán, tổ chức các buổi phỏng vấn tị nạn ảo để đánh lừa những nạn nhân đang ở thế yếu. Jorge Rivera, một luật sư thực thụ tại Florida, chua xót chia sẻ rằng thông tin của chính văn phòng ông cũng bị chúng đánh cắp để đi lừa đảo. Những kẻ này lợi dụng khao khát tìm kiếm hy vọng của người di cư trong bối cảnh các chính sách siết chặt để trục lợi một cách vô nhân tính.

FAKE ICE

"Cơn bão hoàn hảo" cho những kẻ săn mồi

Vì sao vấn nạn này lại bùng phát mạnh mẽ đến vậy? Câu trả lời nằm ở "cơn bão hoàn hảo": khi các con đường nhập cư hợp pháp dần khép lại, tâm lý lo sợ bị trục xuất tăng cao, người ta dễ dàng bám víu vào bất cứ chiếc cọc nào trông có vẻ chắc chắn. "Đói ăn vụng, túng làm liều", nhưng ở đây, chính những kẻ lừa đảo mới là kẻ làm liều trên xương máu của người khác. Chúng giả danh từ nhân viên thực thi pháp luật (ICE), nhân viên Sở Di trú cho đến các tổ chức từ thiện uy tín như Catholic Charities.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đã phải đưa ra lời cảnh báo khẩn thiết: Các cơ quan liên bang không bao giờ gọi điện đột ngột yêu cầu chuyển tiền, và đặc biệt không bao giờ chấp nhận thanh toán bằng thẻ quà tặng (gift card) hay tiền điện tử. Tuy nhiên, với kỹ thuật giả mạo tinh vi, nhiều người vẫn "sa chân lỡ bước" trước khi kịp nhận ra sự thật phũ phàng.

Sự ly tán không thể tránh khỏi

Đối với Edith, lời cảnh báo giờ đây đã quá muộn màng. Chồng cô đang bị giam giữ chờ ngày đưa trở lại Guatemala. Không còn tiền để thuê luật sư thực sự, không còn xe để đi lại, cô dự định sẽ cùng con rời bỏ nước Mỹ để theo chồng về quê hương. "Sẩy đàn tan nghé", một gia đình nhỏ đã tan nát không phải vì họ không nỗ lực, mà vì họ đã bị quỷ dữ đội lốt thiên thần tước đoạt đi tất cả.

Câu chuyện của Edith là lời cảnh tỉnh đẫm nước mắt cho cộng đồng: Hãy tỉnh táo trước những lời hứa hẹn "bao đậu", "giải cứu nhanh" trên mạng xã hội. Đừng để lòng tốt và sự hy sinh của mình trở thành mồi ngon cho những kẻ bất lương. "Của đi thay người" là lời an ủi, nhưng với những người di cư, mất đi số tiền ấy đôi khi là mất đi cả một cuộc đời.

Khi niềm vui từ những ánh lửa lung linh chưa kịp thắp sáng bầu trời, thì một tai ương tàn khốc đã bất ngờ giáng xuống thành phố Lưu Dương (Liuyang), tỉnh Hồ Nam – nơi vốn được mệnh danh là “chiếc nôi” của nghệ thuật pháo hoa thế giới. Một vụ nổ kinh hoàng tại nhà máy sản xuất pháo hoa đã biến một ngày làm việc bình thường thành một cơn ác mộng đầy máu và nước mắt, để lại nỗi đau không thể nguôi ngoai cho hàng chục gia đình.

Hiện trường tan hoang và nỗi đau mất mát

Vụ nổ xảy ra vào chiều thứ Hai tại nhà máy thuộc Công ty Sản xuất và Trình diễn Pháo hoa Huasheng (Huasheng Fireworks Manufacturing and Display Co.). Sức công phá của vụ nổ mạnh đến mức toàn bộ khu vực nhà máy bị san phẳng, khói trắng bốc lên nghi ngút bao trùm cả một vùng trời, biến nơi đây thành một đống đổ nát hoang tàn như vừa trải qua một trận oanh tạc. Theo số liệu mới nhất được công bố vào ngày thứ Ba, thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 26 người và khiến 61 người khác bị thương nặng. Những con số lạnh lùng ấy là minh chứng cho một sự thực tàn nhẫn: "Người sống chẳng qua là gửi, người chết mới thật là về", nhưng sự ra đi đột ngột của những người công nhân lao động nghèo khó vẫn là một vết cắt quá lớn vào lòng xã hội. Tại cuộc họp báo đầy đau thương, Thị trưởng thành phố Trường Sa, ông Chen Bozhang, đã không giấu nổi sự xúc động khi gửi lời xin lỗi chân thành đến gia đình các nạn nhân và toàn thể xã hội. Ông nghẹn ngào chia sẻ: “Chúng tôi cảm thấy vô cùng đau đớn và hối hận sâu sắc trước mất mát này”.

Cuộc chạy đua với tử thần giữa làn đạn thuốc súng

Công tác cứu hộ cứu nạn tại hiện trường gặp vô vàn khó khăn, tựa như "ngàn cân treo sợi tóc". Ông Ding Weiming, Bí thư Đảng ủy Cục Quản lý Khẩn cấp Trường Sa, cho biết hiện trường vụ nổ chứa một lượng khổng lồ thành phẩm và bán thành phẩm, gây ra những vụ nổ nhỏ liên tiếp và lẻ tẻ, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của lực lượng cứu hộ. Không chỉ vậy, các kho thuốc súng lớn vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ nổ dây chuyền, trong khi những bức tường đổ nát, cột trụ gãy vụn và mái nhà sập xuống đã chặn đứng mọi lối đi, giam hầm những người bị nạn dưới đống gạch vụn. Trước tình hình đó, chính quyền đã phải sơ tán khẩn cấp cư dân trong vùng nguy hiểm và điều động hàng trăm nhân viên cứu hộ cùng các thiết bị robot tiên tiến nhất để tìm kiếm người mất tích. Để ngăn ngừa thảm họa kép, các biện pháp phun sương làm ẩm và kiểm soát rủi ro đã được triển khai gắt gao nhằm loại bỏ các nguy cơ tiềm tàng từ thuốc súng còn sót lại.

Lệnh trừng phạt nghiêm khắc và chỉ thị từ cấp cao

Trước tính chất nghiêm trọng của sự việc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã trực tiếp ra chỉ thị yêu cầu chính quyền địa phương phải "dốc toàn lực" để tìm kiếm những người còn mất tích và cứu chữa người bị thương bằng mọi giá. Ông nhấn mạnh việc điều tra nguyên nhân một cách nhanh chóng và truy cứu trách nhiệm hình sự một cách nghiêm minh đối với những cá nhân, tổ chức sai phạm. Hiện tại, cảnh sát đã bắt giữ người đứng đầu công ty Huasheng để phục vụ điều tra. Đồng thời, một lệnh đình chỉ sản xuất ngay lập tức đã được ban bố cho toàn bộ các cơ sở sản xuất pháo hoa và pháo nổ tại Lưu Dương để rà soát an toàn. "Mất bò mới lo làm chuồng", dù muộn màng nhưng đây là động thái cần thiết để ngăn chặn những thảm kịch tương tự có thể xảy ra trong tương lai tại ngành công nghiệp vốn mang nhiều rủi ro này.

Lưu Dương và di sản đẫm lệ của nghề pháo hoa

Nhìn lại lịch sử, Lưu Dương không chỉ là một địa danh, mà là biểu tượng của một nét văn hóa lâu đời. Theo kỷ lục Guinness, nghề pháo hoa bắt nguồn từ vị thiền sư Li Tian sống dưới thời nhà Đường (618-907 C.E.). Ông đã phát hiện ra rằng việc nhét thuốc súng vào ống tre rỗng rồi đốt cháy sẽ tạo ra tiếng nổ vang dội để xua đuổi tà ma, đem lại bình an. Trải qua hơn một thiên niên kỷ, từ những ống tre thô sơ, pháo hoa Lưu Dương đã vươn tầm thế giới, trở thành niềm tự hào của người dân nơi đây. Thế nhưng, đằng sau những màn pháo hoa rực rỡ sắc màu trên bầu trời đêm là những hiểm nguy rình rập, là mồ hôi và đôi khi là cả máu của những người thợ. Vụ nổ lần này như một lời nhắc nhở đau xót về câu tục ngữ "Sinh nghề tử nghiệp", khi thứ ánh sáng mang lại niềm vui cho nhân loại lại chính là nguyên nhân dẫn đến nỗi tang thương cùng cực cho chính mảnh đất đã sinh ra nó. Hy vọng rằng sau cơn bão này, sự an toàn của con người sẽ được đặt lên trên hết, để những đóa hoa lửa trên trời cao không còn mang màu sắc của sự chia ly.

Bột nở (baking soda) là tên gọi chung cho loại bột có thể làm nở bánh khi đem nướng hoặc cho hấp. Trên thị trường có những loại bột nở như sau:
Các loại bột nở

- Bột khai (NH42CO3) được dùng làm nở bánh, có tên hóa học gọi là bicarbonate ammonium, có mùi khai là do có gốc ammoniac (nước đái quỷ).
- Một loại bột khác bán ngoài chợ, cũng được dùng làm cho nở bánh, nhưng không có mùi khai, tên hóa học là bicarbonate sodium. Mấy bà Việt trong nước gọi là bột nở, mấy bà Việt bên Tây gọi là baking soda.
- Còn một thứ bột nữa cũng làm cho nở bánh, gọi là baking powder. Kỹ nghệ làm bánh thường xài thứ này nhiều hơn mấy bà nội trợ.

Đừng nên nhầm lẫn giữa baking soda và baking powder
Baking soda là hợp chất, có tên là bicarbonate sodium (NaHCO3). Baking soda có thể sử dụng làm bột nở được, nhưng không tốt bằng loại hỗn hợp.
Baking powder là hỗn hợp của nhiều thứ, trong đó có chứa baking soda. Có nhiều loại baking powder, tùy thuộc công thức được thiết kế để dùng làm nở loại bánh nào.

Nghệ thuật làm nở nhanh nở chậm
Nguyên tắc làm nở bánh là bột nở phải phóng ra chất khí để cho bánh được phồng lên. Các loại bột nở trên đều phóng ra khí carbonic (CO2).

Muốn cho bột nở phóng ra khí, phải kích thích nó qua nước, nhiệt độ hoặc với các chất kích thích có tính acid (leavening acids).

Bột khai và bột baking soda chỉ cần có độ ẩm (sau khi nhào bột với nước) là bắt đầu phóng khí CO2 rồi, nhưng ít và chậm hơn. Bột nhào rồi để yên một thời gian mới nở là do vậy. Khi cho hấp hoặc đem nướng sẽ phóng khí ra nhiều hơn và làm cho nở bánh.

Với baking powder, trong bột có trộn các chất kích thích để cho baking soda phóng khí. Có chất sẽ kích thích chậm, có chất kích thích nhanh. Chất nhanh sẽ làm cho bột nở lúc nhào bột. Chất chậm sẽ làm bột nở lúc được nướng.

Trên thị trường có nhiều loại baking powder tùy theo loại bánh muốn làm. Nhưng đa số, đều có trộn cả hai loại chất kích thích nhanh và chậm, nhờ đó có thể điều khiển tốc độ phản ứng, bánh nở to nhỏ theo ý muốn.

Dư hương của mùi khai và vị xà phòng
Bột khai phóng khí chậm hơn baking soda một chút (ở giai đoạn bột nhào), nên khi hấp hoặc nướng, sẽ còn dư nhiều khí, làm bánh nở to, nên thường được dùng để làm bánh bao.

Nhược điểm của bột khai là nó không chỉ phóng ra khí carbonic, mà còn phóng luôn cả khí ammoniac có mùi khai. Tuy nhiên, mùi khai này sẽ nhanh chóng bay đi hết.

Bột khai chỉ nên sử dụng để làm nở cho các loại bánh nhỏ, và cho nướng là cách tốt nhất. Nếu đem sử dụng làm mẩu bánh to, như bánh sinh nhật, khí ammoniac phát sinh sẽ bị mắc bẫy vào trong cấu trúc bánh, tạo mùi và hương vị khó chịu.

Có thể loại bỏ mùi khai bằng cách cho hấp bánh bao nhiều lần để giúp khí ammoniac thoát ra hết (điều này hơi bất tiện), hoặc cho giảm bớt số lượng bột khai bỏ vào, và thay vào đó là baking soda hoặc baking powder. Tỷ lệ thay thế bột khai như thế nào là tùy ở năng khiếu và kinh nghiệm trong bếp núc.

Có điều ở nhiệt độ cho hấp (bánh bao), baking soda sẽ không phóng thích ra hết khí carbonic, nên bánh sẽ còn chút dư vị…xà phòng (soapy). Baking soda cho sử dụng trong bánh nướng thì sẽ tốt hơn.

Bột nở có gây ra độc hại gì không?
Bột khai, baking soda được cho sử dụng rất nhiều trong các loại bánh hấp, bánh nướng từ cả vài trăm nay rồi, nói chung là an toàn, và cũng không có quy định hạn chế nào về liều lượng. Mùi khai ammoniac của bột khai, với liều lượng sử dụng ở gia đình, và không thường xuyên cũng không phải là điều đáng lo ngại.

Tuy nhiên, nếu để cho bột khai tiếp xúc trực tiếp với da, mắt, có thể bị kích thích gây ngứa ngáy. Baking soda cũng vậy.

Baking powder, do trong thành phần ngoài baking soda còn có thêm những chất kích thích khác như SAPP, MCP, SALP,… nên bị hạn chế về liều lượng khi sử dụng. Mức hạn chế tùy thuộc vào công thức sử dụng chất kích thích nào.

Các loại bột nở đều rất kỵ nước, do đó lọ chứa, bao bì, muỗng thìa sử dụng,… đều phải thật khô, nếu không, bột sẽ giảm dần khả năng phóng ra khí (làm nở).

Cũng không nên lưu giữ bột trong tủ lạnh, vì hơi nước sẽ làm ngưng tụ trong bao bì chứa. Bột baking powder, một khi đã cho mở gói ra sử dụng, tuổi thọ của bột sẽ giảm (hiểu là khả năng làm nở sẽ yếu đi), chứ không còn đúng như thời hạn sử dụng có ghi trên bao bì.

Vũ Thế Thành

Mối quan hệ giữa hai nước láng giềng Thái Lan và Campuchia vừa qua đã chứng kiến một bước ngoặt quan trọng khi Chính phủ Thái Lan vào thứ Ba đã chính thức chấm dứt Bản ghi nhớ (MoU) ký năm 2001 với Campuchia. Đây là văn bản vốn được kỳ vọng sẽ tạo ra một khuôn khổ song phương để giải quyết các tuyên bố chủ quyền chồng lấn trên biển giữa hai quốc gia.

Dấu chấm hết cho hy vọng khai thác tài nguyên chung

Bản thỏa thuận lịch sử này từng được hai chính phủ ký kết với mục đích cao đẹp là cùng nhau phân định biên giới trên biển một cách hòa bình, đồng thời tạo cơ sở để quản lý chung các nguồn tài nguyên sinh vật và khoáng sản theo luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, "lực bất tòng tâm", sau hơn hai thập kỷ với 5 vòng đàm phán, hai bên vẫn không đạt được bất kỳ tiến triển thực chất nào. Quyết định chấm dứt này – vốn sẽ chính thức có hiệu lực ngay sau khi Thái Lan gửi thông báo văn bản cho phía Campuchia – đã dập tắt mọi hy vọng về việc cùng nhau khai thác các mỏ dầu khí dồi dào tại khu vực tranh chấp. Điều này gợi nhớ đến cảnh "trâu buộc ghét trâu ăn", khi những nguồn lợi khổng lồ dưới đáy đại dương vẫn chưa thể được đánh thức vì những bất đồng chưa thể khỏa lấp.

Hệ lụy từ những xung đột biên giới và làn sóng dân tộc

Quyết định hủy bỏ thỏa thuận của Thái Lan không phải là chuyện ngày một ngày hai, mà nó diễn ra sau một thời kỳ quan hệ hai nước xuống dốc trầm trọng, đỉnh điểm là các cuộc đụng độ vũ trang xảy ra vào tháng 7 và tháng 12 năm ngoái dọc theo biên giới đất liền. Những cuộc giao tranh tàn khốc đó đã khiến hàng chục dân thường và binh sĩ thiệt mạng, đồng thời đẩy hàng trăm ngàn người vào cảnh ly tán. Dù một thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã được thiết lập vào cuối tháng 12, nhưng tình hình vẫn luôn âm ỉ như "lửa gần rơm" với các lực lượng quân sự quy mô lớn vẫn đang được triển khai. Chính những xung đột này đã thổi bùng lên ngọn lửa chủ nghĩa dân tộc trong nội bộ chính trường Thái Lan. Thủ tướng Anutin Charnvirakul cùng đảng Bhumjaithai của ông đã đưa việc chấm dứt thỏa thuận này vào danh sách các cam kết chính sách quan trọng trong chiến dịch tranh cử vừa qua.

[COLOR=" Red"] Hướng đi mới và phản ứng từ phía Campuchia [/COLOR]

Sau cuộc họp Nội các, Thủ tướng Anutin khẳng định việc chấm dứt MoU không liên quan và sẽ không làm ảnh hưởng đến tình hình biên giới hiện tại, đồng thời hy vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong các khuôn khổ khác như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Người phát ngôn Chính phủ Thái Lan, bà Rachada Dhnadirek, cũng nhấn mạnh đây chỉ là sự điều chỉnh lại khuôn khổ hợp tác để tìm kiếm một cơ chế toàn diện và hiệu quả hơn, chứ không phải là hành động cắt đứt quan hệ hay đối thoại. Phía Campuchia, dù bày tỏ sự nuối tiếc sâu sắc, nhưng vẫn thể hiện thiện chí tiếp tục giải quyết vấn đề. Ngoại trưởng Campuchia Prak Sokhonn cho rằng quyết định của Thái Lan là sự đi chệch khỏi tinh thần hợp tác hòa bình ban đầu. Trong khi đó, Thủ tướng Hun Manet chia sẻ trên mạng xã hội rằng Campuchia vẫn luôn chân thành hy vọng vào một giải pháp công bằng, lâu dài, để nhân dân hai nước có thể "tối lửa tắt đèn có nhau", cùng chung sống trong hòa bình, ổn định và hài hòa.

Quyết định này đánh dấu một chương mới trong cuộc tranh chấp kéo dài, nơi luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc sẽ đóng vai trò là "trọng tài" tối cao cho những đợt sóng ngầm nơi biển cả.

Trong bối cảnh địa chính trị đầy sóng gió, cổ nhân thường nhắc nhở rằng: "Lửa thử vàng, gian nan thử sức". Câu nói ấy dường như vận vào hành trình ngoại giao vừa qua của nhà lãnh đạo Đài Loan Lai Ching-te khi ông chính thức trở về sau chuyến thăm vương quốc Eswatini tại Phi Châu. Chuyến đi kéo dài ba ngày này không chỉ là một cuộc viếng thăm ngoại giao thông thường, mà còn là một minh chứng cho bản lĩnh của một hòn đảo luôn khao khát khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Vượt qua nghịch cảnh và sự ngăn trở từ phương Bắc

Hành trình đến với người bạn phương xa Eswatini – một trong 12 đồng minh ngoại giao còn lại của Đài Loan – vốn đã không trải đầy hoa hồng. Chính phủ Đài Loan tiết lộ rằng ban đầu chuyến đi dự kiến diễn ra vào tháng trước, nhưng đã buộc phải hủy bỏ do sức ép nghẹt thở từ phía Bắc Kinh. Cụ thể, Trung Quốc đã gây áp lực lên ba quốc gia khác nhằm thu hồi giấy phép bay, từ chối cho chuyên cơ của ông Lai quá cảnh qua không phận của họ. Dù Bắc Kinh không xác nhận trực tiếp việc gây áp lực, nhưng họ đã công khai gửi lời cảm ơn các nước này vì đã ủng hộ nguyên tắc "Một Trung Quốc". Đúng là "Thấp thấp cao cao cũng một tay, Ngang ngang dọc dọc cũng một tay", những rào cản vô hình ấy tưởng chừng đã có thể ngăn bước chân người lữ hành, nhưng ông Lai Ching-te vẫn kiên định tái ấn định lịch trình và đặt chân đến Eswatini vào ngày 2 tháng 5 vừa qua.

Sứ mệnh hòa bình và quyền cơ bản của một quốc gia

Khi vừa đáp xuống Đài Loan vào thứ Ba, Tổng thống Lai Ching-te đã có những chia sẻ đầy tâm huyết: “Cũng giống như việc đi thăm bạn bè, đây là quyền cơ bản của mọi quốc gia”. Ông nhấn mạnh rằng chính sự cản trở này lại vô tình trở thành lăng kính để thế giới nhìn thấy rõ hơn quyết tâm và ý chí sắt đá của người dân Đài Loan trong việc trở thành một phần không thể tách rời của cộng đồng quốc tế. Tại Eswatini, các cuộc thảo luận không chỉ dừng lại ở những nghi thức ngoại giao khô khan mà tập trung sâu rộng vào sự hợp tác trên nhiều lĩnh vực thiết yếu như kinh tế, nông nghiệp, văn hóa và giáo dục. Đặc biệt, ông Lai đã gửi lời cảm ơn chân thành đến Phó Thủ tướng Eswatini, bà Thulisile Dladla – người đã đồng hành và đảm bảo cho chuyến đi khứ hồi diễn ra suôn sẻ.

Sức mạnh thực sự nằm ở sự thịnh vượng chung

Trung Quốc liên tục gia tăng áp lực quân sự bằng cách đưa máy bay chiến đấu và tàu hải quân áp sát hòn đảo hàng ngày, cũng như sử dụng các đòn bẩy kinh tế để cô lập Đài Loan trên bàn cờ ngoại giao, thông điệp của ông Lai lại mang một sắc thái rất khác. Ngay cả khi một hội nghị nhân quyền tại Zambia vừa bị hủy bỏ vào cuối tuần qua do áp lực từ Trung Quốc nhằm loại bỏ các nhà hoạt động Đài Loan, nhà lãnh đạo này vẫn khẳng định một triết lý nhân văn: “Hành động của Đài Loan cho thấy sức mạnh thực sự của một quốc gia không nằm ở việc bắt người khác phải phục tùng mình, mà là mang lại sự thịnh vượng cho tất cả mọi người”. Quả thật, "Có cứng mới đứng đầu gió", Đài Loan đang chọn cách đối mặt với bão giông bằng sự tử tế và tinh thần sẻ chia, khẳng định rằng dù nhỏ bé nhưng lòng tự trọng và khát vọng hòa bình của họ là không gì có thể khuất phục.

Thói quen đi chân trần trong nhà là sự lựa chọn thường thấy của nhiều người ngay sau khi bước chân qua cửa, tuy nhiên tác động của việc này đối với sức khỏe vẫn còn là chủ đề gây ra nhiều sự tranh luận.

Theo các chuyên gia y tế, việc để cho da bàn chân tiếp xúc trực tiếp với mặt sàn có thể mang lại những lợi ích đáng kể cho hệ cơ bắp và da liễu, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro về sự chấn thương hoặc biến chứng nghiêm trọng đối với một số nhóm đối tượng đặc thù. Việc nắm biết rõ khi nào nên để chân trần và khi nào cần sự hỗ trợ của giày dép là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho bàn chân về lâu dài.

(Minh họa)
Tác động tích cực đến hệ cơ bắp và khả năng vận động​ của cơ thể
Tiến sĩ kiêm bác sĩ Robert Conenello, chuyên gia về thể thao và chỉnh hình chân tại Mỹ, bày tỏ sự ủng hộ đối với thói quen đi chân trần trong môi trường gia đình. Theo ông, việc để cho bàn chân tiếp xúc trực tiếp với mặt đất sẽ giúp kích thích và tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ bắp nhỏ nằm sâu bên trong bàn chân. Đây là những nhóm cơ đóng vai trò quan trọng trong việc giữ sự thăng bằng cơ thể và hỗ trợ việc đi đứng, và thường có xu hướng suy yếu đi do quá trình lão hóa hoặc do con người quá phụ thuộc vào việc mang giày thường xuyên.

Sự suy yếu của các cơ bắp ở bàn chân không chỉ gây ra các vấn đề tại chỗ mà còn ảnh hưởng đến khả năng vận động tổng quát của cơ thể. Trong thực hành về lâm sàng, tiến sĩ Conenello quan sát thấy ra nhiều vấn đề phát sinh ra khi các cơ này không được huy động đúng cách trong các hoạt động thường ngày. Do đó, việc đi chân trần được xem là một phương cách tập luyện tự nhiên để duy trì sự linh độngt và sức bền bỉ cho đôi chân, đặc biệt có lợi trong việc ngăn ngừa các vấn đề đi đứng ở người lớn tuổi.

Cải thiện sức khỏe làn da và giải tỏa sự căng thẳng​
Dưới góc độ da liễu, bác sĩ Hannah Kopelman cũng cho rằng, thói quen này cho phép làn da bàn chân được tiếp xúc với không khí, hay còn gọi là giúp da được "thở". Điều này đặc biệt quan trọng trong việc ngăn chặn sự tích tụ độ ẩm, một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh nhiễm nấm ở bàn chân. Khi không bị gò bó trong vớ hay giày, môi trường khô thoáng sẽ giúp bảo vệ cho làn da tốt hơn.

Bên cạnh đó, việc đi chân trần còn mang lại lợi ích về mặt tâm lý và cảm giác. Bác sĩ Kopelman so sánh việc bàn chân sẽ cảm nhận các kết cấu bề mặt sàn nhà khác nhau như một hình thức "phản xạ trị liệu với quy mô nhỏ". Sự tương tác trực tiếp này không chỉ tạo ra hiệu ứng thư giãn cho hệ thần kinh mà còn giúp cho con người tăng cường sự kết nối cảm giác với môi trường sống chung quanh, góp phần giảm bớt căng thẳng sau một ngày làm việc.

Những nguy cơ về dị ứng và chấn thương về vật lý​
Mặc dù có nhiều ưu điểm, việc đi chân trần trong nhà cũng không hoàn toàn là vô hại. Bác sĩ Kopelman cảnh giác cho rằng, mặt sàn nhà có thể là nơi tích tụ của nhiều tác nhân gây kích ứng như bụi bẩn, lông thú cưng hoặc các hóa chất tồn dư từ nước lau sàn. Đối với những người có cơ địa nhạy cảm, mắc bệnh viêm da tiếp xúc hoặc bệnh chàm, việc tiếp xúc trực tiếp này có thể khiến cho tình trạng bệnh lý trở nên trầm trọng hơn. Ngoài ra, môi trường ẩm ướt trong nhà cũng là nơi tiềm ẩn mầm bệnh nấm mốc nếu không được cho vệ sinh kỹ lưỡng thường xuyên.

Một rủi ro khác cần được lưu tâm là các chấn thương về vật lý. Việc đi chân trần làm gia tăng nguy cơ bị trượt ngã trên các bề mặt trơn trượt hoặc bị thương do dẫm phải các vật cứng, sắc nhọn như đồ chơi trẻ em hay các mảnh vụn thủy tinh hoặc kim loại. Đặc biệt, các chuyên gia nhấn mạnh, cần cảnh giác đối với nhóm đối tượng mắc bệnh tiểu đường, người có tuần hoàn máu kém hoặc mắc các bệnh lý về hệ thống thần kinh. Với những người thuộc các nhóm này, khả năng cảm giác ở bàn chân thường bị suy giảm, dẫn đến việc khó phát hiện ra các vết thương nhỏ. Nếu không được cho xử lý kịp thời, những vết thương này có thể dẫn đến việc bị nhiễm trùng và các biến chứng nghiêm trọng khác.

Khuyến cáo về việc sử dụng vật dụng bảo vệ bàn chân​

(Minh họa)
Các chuyên gia y tế có khuyến cáo cho rằng, không nên áp dụng việc đi chân trần một cách tuyệt đối trong mọi tình huống. Tiến sĩ Conenello cũng lưu ý rằng, khi phải đứng một chỗ trong một thời gian dài, ví dụ như khi nấu ăn, việc sử dụng giày dép có đệm hỗ trợ là rất cần thiết. Đứng chân trần quá lâu trên bề mặt cứng có thể gây ra áp lực quá mức lên một vùng nhất định của bàn chân, dẫn đến bị mệt mỏi và đau nhức.

Bác sĩ Kopelman bổ sung thêm khi cho rằng, việc thiếu lớp đệm giúp giảm chấn thương khi phải di chuyển liên tục trên sàn cứng có thể làm gia tăng nguy cơ bị viêm cân gan chân, tình trạng viêm sưng mô nối từ xương gót đến các ngón chân. Đối với những người muốn bảo vệ chân nhưng không thích đi dép, vớ có thể là một sự lựa chọn phù hợp. Vớ sẽ giúp giảm thiểu sự tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn, chất gây ra dị ứng và bảo vệ da khỏi các vết trầy xước nhẹ, dù có thể làm giảm bớt hiệu ứng cảm giác trực tiếp. Để bảo đảm sự an toàn, tiến sĩ Conenello khuyến cáo nên duy trì thói quen vệ sinh chân thường xuyên, cho lau khô kỹ và sử dụng kem dưỡng ẩm để bảo vệ hàng rào tự nhiên của da.

Đi chân trần trong nhà mang lại những lợi ích rõ rệt về sức mạnh của cơ bắp và sự thông thoáng cho làn da, nhưng thói quen này cần được cho điều chỉnh tùy theo tình trạng sức khỏe và hoạt động cụ thể của mỗi cá nhân. Đối với những người khỏe mạnh, việc kết hợp giữa đi chân trần và sử dụng dép hỗ trợ khi cần thiết sẽ mang lại hiệu quả tối ưu. Tuy nhiên, đối với người mắc bệnh tiểu đường hoặc các vấn đề về xương khớp, việc ưu tiên bảo vệ bàn chân với giày dép chuyên dụng là yêu cầu bắt buộc để tránh những rủi ro sức khỏe không đáng có.

HOUSTON, Texas

Một vụ án mạng giết người rồi tự tử trong một gia đình của chủ nhà hàng nổi tiếng ở Houston, Texas, trong đó có bốn người đã tử vong gồm chồng người Mỹ, vợ người Việt, và hai con nhỏ, theo KPRC, một đài truyền hình địa phương chi nhánh của NBC News, hôm thứ Ba, 5/5 có đưa tin.

Cảnh sát ở Houston được gọi đến căn nhà ở số 2113 Kingston Street vào lúc 5 giờ 25 phút chiều hôm thứ Hai, 4/5, phát hiện ra có bốn người đã chết, gồm người đàn ông 52 tuổi, người phụ nữ 39 tuổi, bé gái 8 tuổi, và bé trai 4 tuổi.

Xe cảnh sát ở Houston đậu tại căn nhà nơi xảy ra án mạng có 4 người chết. (Ảnh: Chụp qua màn hình YouTube đài truyền hình Fox 26)
Bằng chứng ban đầu cho thấy đây là vụ giết người có chủ đích rồi sau đó đã tự tử. Nhân viên điều tra tin rằng người đàn ông đã bắn chết 3 nạn nhân trước khi cho tự sát.

Cảnh sát xác định tất cả 4 người xấu số, nhưng chưa cho công bố tên, vì còn chờ Phòng Giảo Nghiệm Harris County đưa ra kết luận.
Tuy nhiên, hồ sơ địa ốc cho thấy căn nhà nơi án mạng này đã xảy ra có liên quan đến tên ông bà Matthew và Thy Mitchell.

Bà Lý Mai, chị hoặc em gái của bà Thy Mitchell, có ho công bố trên Facebook hôm thứ Ba 5/5 là bà Thy và hai đứa con đã qua đời hôm thứ Hai.

Trên trang Facebook của mình, bà Lý Mai cho biết: "Chúng tôi rất đau lòng chia sẻ với mọi người là chị (hoặc em) tôi, Thy, và hai đứa con yêu dấu, Maya và Max, vừa qua đời tối hôm qua. Gia đình chúng tôi rất đau lòng và yêu cầu mọi người tôn trọng sự riêng tư của chúng tôi trong lúc rất khó khăn này. Đám tang sẽ được thông báo khi có thể. Cảm ơn mọi người thông cảm và ủng hộ".

Nhân viên điều tra nói sự việc này đã được người bà con và người trông giữ trẻ báo động với cảnh sát sau khi họ không nghe tin tức gì của những nạn nhân từ tối hôm trước.

Khi cảnh sát vào nhà, họ phát hiện ra có 4 người đã chết, và cả bốn nạn nhân đều có vết đạn bắn trên người.

Gia đình Michell là chủ một số nhà hàng nổi tiếng ở khu vực Houston, được biết với hệ thống Montrose, bao gồm Traveler’s Table và Traveler’s Cart.

Các nhà hàng của hai vợ chồng ông Michell từng xuất hiện trên nhiều chương trình Food Network, bao gồm "Diners, Drive-Ins and Dives".

Năm 2023, một trong những người đầu bếp của nhà hàng đã xuất hiện trên "Beat Bobby Flay", và đã thắng giải đầu bếp nổi tiếng.

Giới chức điều tra chưa cho biết chi tiết cũng như nguyên nhân của vụ án mạng này.

Cuốn sách này lưu giữ nhiều câu chuyện khó tin, trong đó có một câu chuyện tiết lộ một bí mật kỳ bí về người ngoài hành tinh và Mặt Trăng.

Vào thời kỳ nhà Đường, có một cuốn sách nổi tiếng mang tên "Dậu Dương Tạp Trở" (Miscellaneous Morsels from Youyang), nội dung của nó gần như tiên đoán những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng hiện đại. Thực chất, đây là một cuốn tiểu thuyết kỳ quái (những ghi chép về dị thường) được viết bởi Đoạn Thành Thức trong thời kỳ trị vì của Đường Thái Tông Lý Thế Dân, vị hoàng đế thứ hai của nhà Đường. Những câu chuyện trong cuốn sách này được mô tả tỉ mỉ và sinh động đến mức khiến người đọc phải ngạc nhiên, có thể coi là cực kỳ tiên tiến so với thời đại đó.

Cha của Đoạn Thành Thức là Đoạn Văn Xương, một tể tướng được trọng vọng dưới triều đại của Đường Mục Tông. Dù gia đình có nền tảng chính trị vững chắc, Đoạn Thành Thức lại không mấy quan tâm đến điều đó. Ông ấp ủ một giấc mơ riêng, mong muốn như Tư Mã Thiên, thực hiện hành trình khắp nơi và viết nên một tác phẩm vĩ đại sánh ngang với "Sử ký", đồng thời để lại tên tuổi cho hậu thế.

Vì vậy, Đoạn Văn Xương đã đồng ý và cấp tiền cho con trai để ông thực hiện hành trình khắp Trung Nguyên và các vùng biên giới xa xôi. Chính trong cuộc hành trình dài đằng đẵng này, Đoạn Thành Thức đã hoàn thành cuốn "Dậu Dương Tạp Trở". Những câu chuyện trong sách phần lớn là truyện dân gian mà ông đã nghe, vì thế có độ tin cậy nhất định.

"Dậu Dương" trong "Dậu Dương Tạp Trở" chỉ nơi Đoạn Thành Thức thực hiện công việc sưu tầm và biên soạn những câu chuyện. "Tạp Trở" có nghĩa là ghi lại các câu chuyện dân gian. Nói cách khác, "Dậu Dương Tạp Trở" có thể hiểu là cuốn sách ghi lại vô vàn câu chuyện khác nhau.

Cuốn sách này không chỉ ghi lại các câu chuyện lịch sử dân gian có thật mà còn bao gồm những truyền thuyết kỳ bí, đến mức khó tin. Những câu chuyện này bị không ít người cho là không chính thống và lệch lạc. Tuy nhiên, chính sự tồn tại của những câu chuyện này lại tạo nên sức hút đặc biệt cho "Dậu Dương Tạp Trở".


Câu chuyện kỳ lạ về "người ngoài hành tinh" và Mặt Trăng

Một lần, Trịnh Nhân Bản và Lý Tú Tài dạo chơi lên núi Tung Sơn và bị lạc đường khi màn đêm buông xuống. Trong lúc tìm đường trong bóng tối, họ bỗng nhìn thấy một ngôi đình, theo sau là một tiếng ngáy nhẹ.

Trịnh Nhân Bản tiến lại gần và hết sức ngạc nhiên khi thấy một người đàn ông đang nằm yên lặng ở đó. Trang phục của người này rất kỳ lạ. Ông mặc chiếc áo choàng dày màu trắng như tuyết, không giống với người dân địa phương vùng núi Tung Sơn. Tuy nhiên, để tìm đường xuống núi, Trịnh Nhân Bản dũng cảm tiếp cận và nhờ người đàn ông giúp đỡ.

Người đàn ông mặc áo trắng tỉnh dậy, tỏ ra hơi không vui nhưng vẫn chỉ đường cho Trịnh Nhân Bản. Tuy nhiên, sự tò mò của Lý Tú Tài đã thúc đẩy anh hỏi về nguồn gốc và trang phục kỳ lạ của người này. Người đàn ông mặc áo trắng nhìn họ với nụ cười vui vẻ và bắt đầu giải thích về thân phận của mình.

Ông giơ tay chỉ lên vầng trăng sáng trên bầu trời đêm và từ tốn nói: "Các ngươi có biết Mặt Trăng thực sự được cấu thành từ bảy loại vật liệu không? Bề mặt của nó không phẳng như gương, mà có độ nhấp nhô. Mặt Trăng không phát ra ánh sáng, mà chỉ tỏa sáng khi được ánh sáng mặt trời chiếu vào vào ban đêm."

Lời nói này khiến Trịnh Nhân Bản và Lý Tú Tài ngạc nhiên và tò mò, họ liền hỏi ông ta làm sao mà biết điều đó. Người đàn ông mặc áo trắng trả lời rằng ông là một trong những người đang chăm sóc Mặt Trăng. Ông và 82.000 người khác đang làm việc để sửa chữa bề mặt Mặt Trăng, và hiện giờ ông chỉ đang nghỉ ngơi.

Lời kể này khiến Trịnh Nhân Bản và Lý Tú Tài sửng sốt, khó mà tin được. Người đàn ông mặc áo trắng tiếp tục kể về những bí mật ẩn giấu trên Mặt Trăng, mô tả vẻ đẹp hùng vĩ của nó, với những ngọn núi, dòng sông và ảnh hưởng của chúng đối với thủy triều trên Trái Đất.

Ông còn nói rằng "ngọc tiết phạn - gạo ngọc" là thức ăn phổ biến của họ, và món ăn này giúp họ không mắc bệnh suốt đời. Đồng thời, ông mời Trịnh Nhân Bản và Lý Tú Tài thưởng thức món ăn này.

Cả hai nhận "ngọc tiết phạn" với lòng kính trọng và biết ơn. Họ coi người đàn ông mặc áo trắng như một vị thần và quỳ lạy để bày tỏ sự tri ân. Sau đó, họ vội vã rời đi, trong lòng đầy ắp những kỷ niệm và suy nghĩ về cuộc phiêu lưu kỳ lạ này.

Sau một đoạn đường, Trịnh Nhân Bản quay lại, hy vọng được nhìn thấy ngôi đình và người đàn ông kỳ bí một lần nữa. Tuy nhiên, cả ngôi đình lẫn người đàn ông đều đã biến mất.

Khi về lại nơi cũ, Trịnh Nhân Bản và Lý Tú Tài ghi nhớ câu chuyện và kể lại cho những người khác. Sự việc này sau đó được đưa vào "Dậu Dương Tạp Trở".

Người đàn ông mặc áo trắng trong câu chuyện và những bí ẩn ông tiết lộ về Mặt Trăng đã được các thế hệ sau coi là sản phẩm của trí tưởng tượng. Vào thời điểm đó, con người chưa hình thành khái niệm về người ngoài hành tinh, và hiểu biết của họ về Mặt Trăng chỉ dừng lại ở việc quan sát bề mặt.

Tuy nhiên, với sự tiến bộ của khoa học công nghệ và các nghiên cứu sâu rộng về Mặt Trăng, con người bắt đầu khám phá ra những sự thật kỳ lạ trong câu chuyện cổ xưa này. Mặt Trăng thực sự là một quả cầu không bằng phẳng và không phát ra ánh sáng tự nhiên mà dựa vào sự phản chiếu của ánh sáng mặt trời vào ban đêm.

Điều này khiến mọi người phải suy nghĩ lại về câu chuyện cổ và đặt ra những câu hỏi mới về danh tính của người đàn ông bí ẩn mặc áo trắng. Có thể, hơn một nghìn năm trước, những cuộc gặp gỡ với người ngoài hành tinh thực sự đã xảy ra trên Trái Đất.

Vietbf @ Sưu tầm

Trong lịch sử đế quốc Mông Cổ, hiếm có nhân vật nào gây ra nhiều tranh cãi như Hốt Tất Liệt. Ông là người đặt nền móng cho Nhà Nguyên, mở ra một giai đoạn thống trị rộng lớn kéo dài gần một thế kỷ trên đất Trung Hoa. Thế nhưng, nghịch lý ở chỗ, chính vị hoàng đế này lại bị một bộ phận không nhỏ người Mông Cổ xem là kẻ phản bội.

Mọi chuyện bắt đầu từ biến cố năm 1259, khi Mông Kha đột ngột qua đời trong chiến dịch vây hãm Điếu Ngư Thành. Cái chết này không chỉ làm gián đoạn tham vọng chinh phạt Nam Tống mà còn châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng kế vị. Hai người em trai của ông, Hốt Tất Liệt và A Lý Bất Ca, nhanh chóng bước vào cuộc đối đầu sinh tử – cuộc nội chiến Đà Lôi.

Theo truyền thống Mông Cổ, việc lựa chọn Đại Hãn phải thông qua một hội nghị Khố Lý Đài được tổ chức tại Khả Lạc Hòa Lâm (kinh đô ban đầu của Mông Cổ), với sự tham gia của các dòng dõi quý tộc lớn thuộc gia tộc Bột Nhi Chỉ Cân. A Lý Bất Ca tuân thủ đúng quy tắc này, nhận được sự ủng hộ từ các nhánh quyền lực như Oa Khoát Đài, Sát Hợp Đài và Truật Xích. Ngược lại, Hốt Tất Liệt lại phá vỡ tiền lệ khi tự triệu tập một Khố Lý Đài riêng tại Khai Bình, dựa chủ yếu vào lực lượng đang đóng ở Hoa Bắc. Ngay từ thời điểm ấy, trong con mắt nhiều quý tộc Mông Cổ, ông đã bước qua ranh giới của tính chính danh.

Cuộc chiến kéo dài từ năm 1260 đến 1264, không chỉ là sự tranh đoạt quyền lực, mà còn là sự đối đầu giữa hai mô hình: một bên là truyền thống du mục thảo nguyên, một bên là xu hướng định cư và Hán hóa. Hốt Tất Liệt nắm lợi thế lớn khi kiểm soát vùng nông nghiệp trù phú Hoa Bắc. Ông cắt đứt các tuyến tiếp tế về Khả Lạc Hòa Lâm, đồng thời sử dụng cả bộ binh người Hán – điều vốn xa lạ với chiến thuật kỵ binh Mông Cổ – để áp đảo đối thủ. Chiến thắng cuối cùng mang lại cho ông danh hiệu Đại Hãn, nhưng cũng khiến đế quốc Mông Cổ rạn nứt vĩnh viễn, chia thành các hãn quốc độc lập.

Chính từ đây, hình ảnh “kẻ phản bội” bắt đầu hình thành. Trong mắt nhiều người Mông Cổ, Hốt Tất Liệt không chỉ giành ngôi bằng một con đường phi truyền thống, mà còn dựa vào lực lượng ngoài bộ tộc để đánh bại chính đồng bào của mình. Quyền lực mà ông nắm giữ vì thế bị xem là không thuần khiết, thậm chí mang tính “ngoại lai”.


Nếu như cuộc nội chiến là khởi đầu của sự nghi kỵ, thì những cải cách sau khi lên ngôi lại càng khoét sâu mâu thuẫn. Quyết định mang tính biểu tượng nhất của Hốt Tất Liệt là rời bỏ Khả Lạc Hòa Lâm – trái tim của đế chế Mông Cổ – để dời đô về Đại Đô. Đối với người thảo nguyên, đây không chỉ là thay đổi địa lý, mà là sự từ bỏ cội nguồn. Ngoại Mông, vùng đất tổ tiên, từ trung tâm quyền lực bỗng trở thành khu vực ngoại vi.

Song song với đó, Hốt Tất Liệt tiến hành cải tổ bộ máy cai trị theo mô hình Trung Hoa. Ông thiết lập Lục Bộ, trọng dụng các học giả Nho giáo, Phật giáo, đồng thời xây dựng một hệ thống hành chính phức tạp chưa từng có trong truyền thống du mục. Những chính sách như đánh thuế cơ sở tôn giáo năm 1264 thậm chí còn đi ngược lại bộ luật Đại Trát Tát của Thành Cát Tư Hãn, vốn quy định miễn thuế cho các tổ chức tín ngưỡng. Đối với tầng lớp quý tộc bảo thủ, đây là dấu hiệu rõ ràng của sự “tha hóa”.

Sự bất mãn ấy không dừng lại ở lời nói. Nó bùng nổ thành cuộc chiến kéo dài hàng chục năm do Hải Đô – một vương công thuộc nhánh Sát Hợp Đài – lãnh đạo. Trong con mắt của những người như Hải Đô, nhà Nguyên không còn là đại diện của đế quốc Mông Cổ, mà là một thực thể lai tạp, mang nặng ảnh hưởng Trung Hoa. Dù Hốt Tất Liệt cuối cùng vẫn duy trì được quyền lực, nhưng ông không bao giờ lấy lại được sự công nhận từ các hãn quốc phương tây.

Trớ trêu thay, trong khi bị người Mông Cổ xem là “quá Hán hóa”, nhà Nguyên lại không được người Hán chấp nhận hoàn toàn. Để kiểm soát dân số đông đảo, triều đình thiết lập một hệ thống phân tầng xã hội chặt chẽ, trong đó người Mông Cổ đứng đầu, tiếp đến là Sắc Mục Nhân, rồi người Hán miền Bắc, và cuối cùng là dân Nam Tống cũ. Cấu trúc này tạo ra sự phân biệt sâu sắc, khiến xã hội luôn trong trạng thái căng thẳng.

Giới Nho sĩ – lực lượng từng giữ vai trò trung tâm trong các triều đại trước – bị gạt ra bên lề. Trong khi đó, các tôn giáo như Phật giáo, Hồi giáo hay Cảnh giáo lại được ưu đãi. Chính sách này làm xói mòn nền tảng văn hóa truyền thống, đồng thời khiến tầng lớp trí thức bất mãn.

Dù nhà Nguyên đạt được nhiều thành tựu như mở rộng giao thương Á – Âu hay phát hành tiền giấy, nhưng những mâu thuẫn nội tại không bao giờ được giải quyết triệt để. Bước sang thế kỷ XIV, thiên tai liên tiếp xảy ra, kinh tế suy sụp, lạm phát gia tăng. Tất cả trở thành mồi lửa cho các cuộc khởi nghĩa.

Năm 1351, phong trào Khăn Đỏ bùng nổ, mang theo tinh thần chống lại sự thống trị của người Mông Cổ. Dưới sự lãnh đạo của Chu Nguyên Chương, lực lượng này nhanh chóng lớn mạnh. Đến năm 1368, quân Minh tiến vào Đại Đô, buộc Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ (Nguyên Huệ Tông) phải rút chạy về phương bắc, chấm dứt sự tồn tại của nhà Nguyên tại Trung Nguyên.

Nhìn lại toàn bộ tiến trình, có thể thấy vì sao Hốt Tất Liệt lại bị một bộ phận người Mông Cổ xem là kẻ phản bội. Ông phá vỡ truyền thống kế vị, dựa vào lực lượng ngoài bộ tộc để giành quyền lực, từ bỏ trung tâm thảo nguyên, và xây dựng một triều đại mang đậm dấu ấn Hán hóa. Đối với những người coi trọng bản sắc du mục, đó là sự phản bội không thể chấp nhận.

Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ khác, Hốt Tất Liệt cũng là người đã đưa đế quốc Mông Cổ bước vào một giai đoạn phát triển mới, thích nghi với thực tế cai trị một lãnh thổ rộng lớn và đông dân. Chính sự lựa chọn của ông – dù gây tranh cãi – đã định hình nên một triều đại đặc biệt trong lịch sử.

Lịch sử vì thế không chỉ có trắng và đen. Hốt Tất Liệt vừa là người mở ra một kỷ nguyên, vừa là nhân vật gây chia rẽ sâu sắc. Và chính trong sự mâu thuẫn ấy, hình ảnh của ông vẫn còn gây tranh luận cho đến tận ngày nay.

Vietbf @ Sưu tầm