Trứng kiến được nhiều người săn lùng vì lời đồn bổ dưỡng, nhưng thực tế đã có không ít ca nhập viện với biểu hiện mẩn ngứa, khó thở, thậm chí sốc phản vệ chỉ sau khi ăn ít giờ.

Cấp cứu vì món ăn lạ miệng

Những năm gần đây, trứng kiến trở thành món ăn lạ miệng được nhiều người săn tìm mỗi khi vào mùa. Đây là đặc sản của vùng núi phía Bắc, thường xuất hiện trong thời gian ngắn, khoảng tháng 3 âm lịch. Từ nguyên liệu này, người dân chế biến thành nhiều món độc đáo như trứng kiến rang, chả trứng kiến, xôi trứng kiến hay bánh trứng kiến.

Tuy nhiên, song song với trào lưu thưởng thức món ăn lạ miệng, các cơ sở y tế liên tiếp ghi nhận những ca dị ứng, thậm chí sốc phản vệ sau khi ăn trứng kiến.

Điển hình, trung tuần tháng 4/2025, Khoa Hồi sức cấp cứu - Nhi, Trung tâm Y tế huyện Lục Yên (Yên Bái cũ) tiếp nhận một bệnh nhân bị phản vệ độ II sau khi ăn bánh trứng kiến.


Bánh trứng kiến - món ăn lạ miệng. Ảnh: Hạnh Đỗ

Trước đó, đầu tháng 4/2024, Bệnh viện Đa khoa khu vực Vị Xuyên (Hà Giang cũ) cũng cấp cứu hai bệnh nhi có biểu hiện nổi mẩn ngứa toàn thân, khó thở, nôn sau khoảng một giờ ăn bánh trứng kiến. Các bác sĩ chẩn đoán các trường hợp này đều bị sốc phản vệ độ II.

Trao đổi với PV VietNamnet, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế - dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), côn trùng ăn được bao gồm trứng kiến, là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, chứa các acid amin thiết yếu và vi chất như sắt, kẽm.

“Có lẽ đây là lý do khiến nhiều người tin rằng trứng kiến là thực phẩm bổ dưỡng”, Tiến sĩ Giang nói.

Tuy nhiên, bà Giang nhấn mạnh, trong thực hành dinh dưỡng lâm sàng, giá trị của thực phẩm chỉ thực sự có ý nghĩa khi cơ thể dung nạp được và việc sử dụng đảm bảo an toàn. Không phải ai cũng phù hợp với loại thực phẩm này.

Các chuyên gia cho biết, protein trong côn trùng có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch ở một số người. Đáng chú ý, một số protein như tropomyosin trong côn trùng có cấu trúc tương tự protein trong tôm, cua, từ đó gây ra hiện tượng dị ứng chéo. Điều này lý giải vì sao có những người không dị ứng với trứng kiến trước đó nhưng vẫn có thể gặp phản ứng khi ăn.

Trên lâm sàng, biểu hiện dị ứng sau khi ăn trứng kiến có thể ở nhiều mức độ. Nhẹ thì nổi mề đay, ngứa, phù môi, phù mặt; nặng hơn có thể khó thở, tụt huyết áp và tiến triển thành sốc phản vệ – tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Đáng lưu ý, không ít trường hợp không có tiền sử dị ứng rõ ràng, chỉ phát hiện khi đã ăn phải thực phẩm.

Không nên mạo hiểm với món “độc lạ”

Ngoài nguy cơ dị ứng, một chuyên gia về côn trùng cũng cảnh báo, kiến là loài sinh sống ở nhiều môi trường khác nhau, đặc biệt là khu vực ẩm thấp, rừng núi. Vì vậy, trứng kiến có thể chứa ký sinh trùng hoặc vi khuẩn có hại. Nếu không được sơ chế, chế biến đảm bảo vệ sinh, người ăn có thể vô tình đưa mầm bệnh vào cơ thể.

Trong khi đó, nhiều công dụng của trứng kiến hiện nay chủ yếu được truyền miệng, chưa được kiểm chứng đầy đủ bằng khoa học. Do đó, không thể khẳng định loại thực phẩm này tốt cho trẻ em, người già hay bản lĩnh đàn ông...

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên thận trọng khi sử dụng trứng kiến, không nên chạy theo trào lưu mà bỏ qua yếu tố an toàn. Thay vì tìm đến những thực phẩm “độc lạ”, nên ưu tiên các nguồn dinh dưỡng quen thuộc, đã được khoa học chứng minh.

Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh, trong trường hợp muốn sử dụng trứng kiến, người dân cần lựa chọn nguồn thực phẩm rõ ràng, đảm bảo vệ sinh. Quá trình chế biến, bà nội trợ nên thực hiện kỹ lưỡng, loại bỏ tạp chất, nấu chín hoàn toàn trước khi ăn. Đặc biệt, người dùng nên ăn thử một lượng nhỏ trong lần đầu để theo dõi phản ứng của cơ thể.

“Những người có cơ địa dị ứng, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý mạn tính cần đặc biệt thận trọng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau khi ăn, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.

VietBF@sưu tập

Chóng mặt khi đứng dậy đột ngột có thể là những tín hiệu ngầm về khả năng điều tiết huyết áp, lưu thông máu và mức độ bù nước của cơ thể.

Tình trạng chóng mặt khi đứng dậy đột ngột thường xảy ra không báo trước: Bạn đứng dậy khỏi ghế, bước đi và bỗng nhiên căn phòng như đảo lộn. Trong vài giây, tầm nhìn mờ đi, đầu óc choáng váng rồi mọi thứ mới dần ổn định trở lại.

Cơn chóng mặt thoáng qua này rất phổ biến, nhưng không phải là điều chúng ta nên hoàn toàn ngó lơ. Hiểu được nguyên nhân sẽ giúp bạn sớm nhận diện các dấu hiệu mất cân bằng trước khi chúng trở thành những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Khi cơ thể "hụt hơi" trong khoảnh khắc

Cơ thể con người được thiết kế để thích nghi nhanh chóng với các chuyển động. Tuy nhiên, khi đứng lên đột ngột, trọng lực sẽ kéo máu xuống dưới, rời xa vùng ngực và dồn về phía chân.

Trong điều kiện bình thường, tim và mạch máu sẽ phản ứng chỉ trong vài giây. Chúng co thắt nhẹ và tim đập nhanh hơn một chút để đẩy máu ngược trở lại não bộ. Khi quá trình điều chỉnh này bị chậm trễ dù chỉ vài giây, não sẽ nhận được ít máu giàu oxy hơn. Đó chính là thời điểm cơn chóng mặt xuất hiện.


Chóng mặt khi đứng dậy đột ngột có thể là những tín hiệu ngầm về khả năng điều tiết huyết áp, lưu thông máu và mức độ bù nước của cơ thể. Ảnh được tạo bởi AI

Góc nhìn của chuyên gia tim mạch

Tiến sĩ Ashish Agarwal, Giám đốc kiêm Trưởng đơn vị Tim mạch tại Aakash Healthcare, giải thích nhiều người cảm thấy chóng mặt khi đứng dậy nhanh, nguyên nhân phổ biến là do tụt huyết áp. Khi chuyển từ tư thế ngồi sang đứng, máu chảy từ ngực xuống chân do sức hút của trọng lực. Thông thường, tim sẽ điều chỉnh kịp thời trước khi bạn đứng thẳng. Tuy nhiên, nếu lưu lượng máu không kịp lên não, bạn sẽ cảm thấy choáng váng trong chốc lát.

Hiện tượng tụt huyết áp tạm thời này được gọi là hạ huyết áp tư thế đứng. Dù những đợt thỉnh thoảng xảy ra là vô hại, nhưng nếu tần suất dày đặc, bạn cần đặc biệt lưu ý.

Vai trò thầm lặng của nước

Nước không chỉ giúp giải khát mà còn giữ cho thể tích máu ổn định. Khi cơ thể mất nước, thể tích máu giảm xuống, khiến hệ tuần hoàn khó điều chỉnh nhanh chóng khi thay đổi tư thế. Hệ quả là máu chậm lên não.

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), ngay cả tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa huyết áp và làm tăng nguy cơ chóng mặt khi thay đổi tư thế. Việc bỏ bữa, mệt mỏi hoặc lười uống nước trong thời gian dài sẽ âm thầm khiến tình trạng này tồi tệ hơn.

Khi huyết áp thấp là tác nhân

Huyết áp thấp không phải lúc nào cũng là bệnh lý. Thực tế, nhiều người khỏe mạnh có chỉ số huyết áp tự nhiên khá thấp. Tuy nhiên, nếu huyết áp tụt quá sâu khi đứng, nó có thể làm gián đoạn dòng máu lên não, dẫn đến các triệu chứng:

Hoa mắt, choáng váng.

Tầm nhìn mờ nhòe.

Cảm giác sắp ngất xỉu.

NIH nhấn mạnh rằng sự thay đổi huyết áp theo tư thế là một dấu hiệu lâm sàng quan trọng, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc những người có bệnh lý nền.

Những thói quen xấu khiến tình trạng trầm trọng hơn
Một số thói quen sinh hoạt hàng ngày có thể làm tăng khả năng bị chóng mặt:

Đứng lên quá nhanh sau khi ngồi quá lâu.

Bỏ bữa, gây thiếu hụt năng lượng và hạ đường huyết.

Thiếu ngủ, làm mất cân bằng điều hòa tuần hoàn.

Để cơ thể thiếu nước trong thời gian dài.

Tiếp xúc quá lâu với nhiệt độ cao.

Dù không phải là những tác nhân gây sốc, nhưng theo thời gian, chúng tích tụ và làm giảm khả năng phản ứng nhanh của cơ thể.

Khi nào là bình thường, khi nào cần đi khám?

Câu hỏi đặt ra là: Liệu mọi cơn chóng mặt đều đáng lo ngại?

Câu trả lời phụ thuộc vào tần suất và mức độ. Nếu tình trạng này thỉnh thoảng mới xảy ra và tự hết sau vài giây, thường là vô hại. Tuy nhiên, nếu nó diễn ra thường xuyên hoặc kèm theo các triệu chứng như ngất xỉu, đau tức ngực, hoặc nhìn mờ kéo dài, đó có thể là dấu hiệu của các vấn đề bệnh lý sâu xa hơn.

Tiến sĩ Agarwal lưu ý rằng các đợt chóng mặt lặp đi lặp lại không nên bị phớt lờ và cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng. Đôi khi, cơ thể dùng những dấu hiệu cảnh báo nhỏ này để báo hiệu một vấn đề cần được chăm sóc.

Cách hỗ trợ cơ thể duy trì sự cân bằng

Kiểm soát vấn đề này thường bắt đầu từ những thói quen đơn giản và nhất quán:

Đứng dậy chậm rãi: Đặc biệt là sau khi ngồi hoặc nằm lâu.
Uống đủ nước: Duy trì lượng nước đều đặn trong suốt cả ngày.
Duy trì chế độ ăn: Tránh để bụng đói quá lâu giữa các bữa ăn.
Lắng nghe cơ thể: Chú ý đến tình trạng mệt mỏi và nghỉ ngơi khi cần thiết.
Những điều chỉnh nhỏ này giúp tim và mạch máu phản ứng tốt hơn. Dù nghe có vẻ cơ bản, nhưng chúng chính là "lá chắn" bảo vệ khả năng duy trì tuần hoàn ổn định của cơ thể.

Chóng mặt khi đứng dậy không phải lúc nào cũng là bệnh, nhưng nó luôn là một thông điệp. Nó phản ánh cách cơ thể quản lý áp lực, cân bằng chất lỏng và khả năng vận động. Việc chú ý đến nó giúp bạn ngăn ngừa các biến chứng trong tương lai và nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe tim mạch tổng thể.

VietBF@sưu tập

The war in Iran has become a defining crisis for President Donald Trump’s second term, creating a high-stakes environment for his two most prominent potential successors. Vice President JD Vance and Secretary of State Marco Rubio find themselves at the center of critical negotiations to end the conflict, even as the Republican Party begins to contemplate its path forward in a post-Trump era.

The president has been privately weighing the merits of both men, reportedly asking advisors and allies, "JD or Marco?" regarding the 2028 ticket. With Trump term-limited and unable to run again, the outcome of the current military operation—now in its fifth week—is expected to significantly shape the political trajectories of both the Vice President and the Secretary of State.

JD Vance, 41, has maintained a characteristically cautious stance. A former Marine with a history of skepticism toward foreign entanglements, Vance has aligned himself with the "anti-war" wing of the MAGA base. While he publicly supports the administration’s goals of dismantling Iran’s nuclear program, his measured rhetoric suggests a desire to avoid a prolonged quagmire, a position that resonates with many of Trump's core supporters.

In contrast, Marco Rubio, 54, has fully embraced the role of a "hawk." Serving as both Secretary of State and National Security Adviser, Rubio has emerged as the administration’s most aggressive defender. He views a decisive military victory as a way to project American strength and stability. If the war ends swiftly and in favor of the U.S., Rubio’s "steady hand" approach could see a massive boost in his 2028 prospects.

The domestic fallout of the conflict is already being felt at the polls. Recent data shows President Trump’s approval rating has dipped to 36%, a low point driven by surging fuel costs and public fatigue over the five-week campaign. This decline has heightened the pressure on the White House to find a resolution that satisfies both national security requirements and a frustrated electorate.

Within the party, the competition between the two men is already visible in grassroots polling. At the recent CPAC gathering, Vance secured a commanding 53% of the straw poll for the 2028 nomination. However, Rubio showed the most significant growth, jumping from a mere 3% last year to 35%, suggesting that his high-profile role in the Iran crisis is winning over previously skeptical conservatives.

Despite the perceived rivalry, the White House maintains a front of total unity. Spokesman Steven Cheung dismissed reports of a rift or a "succession contest" as media speculation, asserting that the administration remains focused on its mission. Meanwhile, Rubio has indicated he would be willing to serve as Vance’s running mate, and Trump has even floated the idea of the two men running on a joint ticket.

Ultimately, the resolution of the war will likely act as the final arbiter. A successful conclusion would validate Rubio’s traditional "strength-through-force" doctrine, while a protracted and costly struggle would provide Vance with the political space to argue for the restraint he has long advocated. For now, the Republican establishment remains in a "wait-and-see" mode, watching closely for any sign of which lieutenant the president will eventually favor.

Chính phủ Israel cho biết binh sĩ của họ sẽ không tham gia cùng Mỹ trong các chiến dịch tấn công trên bộ nhằm vào Iran.
Truyền thông Israel, Channel 12, đưa tin hôm 29/3, trong bối cảnh Mỹ được cho là đang lên kế hoạch tấn công Iran bằng lực lượng trên bộ. “Trong trường hợp Mỹ tiến hành chiến dịch trên bộ tại Iran, binh sĩ Israel sẽ không tham gia tác chiến trên mặt đất”, Channel 12 dẫn lời.

Trong khi đó, Iran đã cảnh báo Mỹ không nên tiến hành các cuộc tấn công trên bộ. Nước này tuyên bố lực lượng của họ đang "chờ đợi" quân Mỹ tiến vào để tiêu diệt.

Ngoài ra, Israel cho biết sẽ tiếp tục mở rộng vùng đệm an ninh ở miền nam Lebanon

Trong diễn biến mới nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này đang cân nhắc khả năng tiếp quản nguồn dầu của Iran, bao gồm cả việc kiểm soát đảo Kharg – một trung tâm nhiên liệu có vai trò then chốt đối với nền kinh tế Tehran. Ông cũng nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One rằng Iran đã đồng ý với “phần lớn” trong danh sách 15 yêu cầu của Mỹ nhằm chấm dứt chiến sự, đồng thời cho biết Tehran đã cung cấp dầu cho Mỹ và lô hàng này sẽ được vận chuyển vào ngày mai để "chứng minh thiện chí".

Trong khi đó, các nhà phân tích đề cập đến việc một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry AWACS của Không quân Mỹ bị phá hủy trong cuộc tấn công của Iran vào một căn cứ không quân tại Ả-rập Xê Út có thể làm suy giảm khả năng phát hiện sớm các mối đe dọa từ xa của Washington. Trên thị trường, giá dầu đã tăng, chứng khoán châu Á giảm điểm sau khi Tehran đưa ra cảnh báo về nguy cơ Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự trên bộ.

Trên một mặt trận khác, xung đột được cho là đã khiến 20% dân số Liban phải rời bỏ nhà cửa chỉ trong vòng ba tuần, với trung bình 19.000 trẻ em buộc phải sơ tán mỗi ngày, theo UNICEF.

Quân đội Israel đã phá hủy một số cây cầu bắc qua sông Litani – con sông chia cắt Lebanon – như một phần của chiến dịch tấn công quy mô lớn ở miền nam.

Các tổ chức như UNICEF hiện đang nỗ lực cung cấp các dịch vụ cơ bản như tiêm chủng cho trẻ nhỏ, chăm sóc y tế và các “lớp học tạm thời” trong khi trường học vẫn đóng cửa.

Tại một số khu vực ở Liban, các cuộc không kích cắt đứt khả năng tiếp cận các nhu cầu thiết yếu như nước sạch do các hồ chứa và trạm bơm bị phá hủy, theo UNICEF. Các bệnh viện, cầu đường và hệ thống vệ sinh cũng đã bị hư hại hoặc phá hủy.

Bộ Điện lực Kuwait sáng nay (30/3) cho biết, vụ tấn công của Iran nhằm vào tòa nhà dịch vụ tại một nhà máy phát điện và khử muối của nước này đã làm một người thiệt mạng và gây thiệt hại nặng.
Hãng thông tấn Anadolu dẫn tin từ Bộ Điện lực Kuwait cho hay, nạn nhân là một công dân Ấn Độ và vụ tấn công tối 29/3 đã gây thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng của nhà máy. Các đội kỹ thuật và cứu hộ đã được điều động ngay lập tức theo kế hoạch khẩn cấp để xử lý hậu quả vụ việc và đảm bảo nhà máy hoạt động trở lại bình thường.

Ngoài ra, nhà chức trách đã phối hợp với các cơ quan khác để bảo vệ khu vực bị hư hại. Các quốc gia khô hạn ở Vùng Vịnh đặc biệt phụ thuộc vào quá trình khử muối, quá trình chuyển đổi nước biển thành nước uống.

Qatar hôm nay (30/3) đã lên án Iran về việc tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu và một trại quân sự ở Kuwait. Theo Qatar, cuộc tấn công đã gây thương vong cho một số thành viên lực lượng vũ trang Kuwait và là hành động vi phạm luật pháp quốc tế. Nước này nhấn mạnh Iran cần ngừng “các cuộc tấn công phi lý vào các quốc gia anh em”.

Đầu tháng này, các quan chức Bahrain nói với hãng tin CNN rằng một máy bay không người lái (UAV) của Iran đã làm hư hại một nhà máy khử muối của Bahrain, song không gây ảnh hưởng đến nguồn cung cấp nước. Cuộc tấn công diễn ra sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi cáo buộc Mỹ đã tấn công một nhà máy khử muối trên đảo Qeshm của Iran, ảnh hưởng đến 30 ngôi làng. Tuy nhiên, Mỹ đã phủ nhận liên quan đến vụ việc.

Căng thẳng trong khu vực tiếp tục leo thang kể từ khi Israel và Mỹ phát động cuộc tấn công chống Iran vào ngày 28/2, khiến hơn 1.340 người thiệt mạng.

The emerging phenomenon of "AI brain fry" describes a specific type of mental exhaustion experienced by power users who are overwhelmed by the very technology intended to simplify their lives. Experts from the Boston Consulting Group (BCG) define this state as a cognitive overload resulting from the relentless supervision of artificial intelligence, pushing human mental limits to the breaking point.

Rather than performing manual tasks themselves, heavy adopters find themselves in a new, demanding role: managing "armies" of digital assistants. This shift has created a unique kind of "babysitting" burden, where users must constantly monitor and course-correct smart agents to ensure they remain productive and accurate.

For software developers, the situation is particularly ironic. While AI can generate hundreds of lines of code in seconds, engineers like Siddhant Khare argue that this machine-written output actually requires more scrutiny than human work. The fear of overlooked security flaws or a fundamental lack of understanding of the codebase makes the review process an exhausting, high-stakes endeavor.

There is also a significant financial and operational risk involved in leaving these tools unattended. If an AI agent misunderstands a prompt, it can wander down an "errant processing path," leading to a massive waste of expensive computing power. This constant need for human "vigilance" prevents users from ever truly stepping away from their screens.

The sheer speed of AI-driven productivity has also led to a psychological trap known as "reward hacking." Because users can achieve goals so quickly, they are often tempted to work even later into the night, chasing the dopamine hit of high-scale output. This can lead to a total depletion of dopamine, leaving workers feeling irritable and unable to engage in basic social interactions.

Individual accounts highlight the severity of this burnout. One programmer recounted a 15-hour marathon spent fine-tuning 25,000 lines of AI-generated code, after which he felt completely incapable of further work. Similarly, creative professionals report a struggle to "pause" their brains, finding themselves experimenting with AI tools long into their personal time.

Interestingly, the impact of AI is not universally negative. A BCG study of nearly 1,500 professionals actually showed a decrease in general burnout when AI took over boring, repetitive tasks. This suggests a divide: while casual users feel relieved by AI, the "hard-core" power users who push the technology to its limits are the ones suffering from "brain fry."

Looking ahead, experts suggest that corporate leaders must establish clear boundaries for AI supervision to protect employee health. However, some industry insiders remain skeptical, noting that "self-care" often conflicts with American workplace values that prize hyper-productivity. Without a cultural shift, the long-term quality and health of the AI-integrated workforce remain in question.

Iran xác nhận ông Alireza Tangsiri - Chỉ huy lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) thiệt mạng.
Trong tuyên bố phát sóng trên truyền hình nhà nước ngày 30/3, lực lượng IRGC cho biết ông Tangsiri “đã về với thánh Allah do vết thương quá nặng”. Tuyên bố cũng ca ngợi vai trò của ông, đặc biệt trong việc giúp Iran duy trì khả năng kiểm soát chiến lược đối với eo biển Hormuz.

“Mỗi chiến binh đều là một Tangsiri và chúng ta sẽ thấy những bất ngờ mà họ mang lại trong những ngày tháng tới”, tuyên bố trên nhấn mạnh.Trước đó, ngày 26/3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết, ông Tangsiri đã bị hạ sát cùng với một số chỉ huy hải quân cấp cao khác trong một cuộc tấn công đêm 25/3. Bộ trưởng Katz cho rằng ông Tangsiri là người phải chịu trách nhiệm về chiến dịch tấn công, ngăn chặn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz; đồng thời cảnh báo rằng cuộc tấn công này là một “thông điệp rõ ràng” gửi đến các quan chức quân sự cấp cao của Iran rằng quân đội Israel sẽ truy lùng họ.

Ông Tangsiri được đánh giá là nhân vật trung tâm trong chiến lược hải quân của Iran. Hôm 24/3, ông Tangsiri đã đăng tải trên nền tảng X, nhấn mạnh rằng mọi tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz đều phải phối hợp đầy đủ với cơ quan quản lý hàng hải của Iran. Ông cũng thường xuyên cập nhật về các hoạt động của lực lượng hải quân IRGC tại khu vực Vùng Vịnh.

Ông Alireza Tangsiri là một trong những nhân vật quân sự có ảnh hưởng lớn và theo đường lối cứng rắn tại Iran. Ông giữ chức Tư lệnh Hải quân IRGC từ năm 2018, sau khi được Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bổ nhiệm. Ông Alireza Tangsiri là cựu binh trong Chiến tranh Iran - Iraq, thăng tiến trong quân ngũ với danh tiếng gắn liền với các chiến thuật hải quân mang tính tấn công và lập trường cứng rắn đối với Mỹ cùng các đồng minh. Ông từng chỉ huy nhiều khu vực hải quân trọng yếu và đóng vai trò trong việc định hình học thuyết tác chiến hải quân bất đối xứng của Iran tại khu vực Vùng Vịnh.

Được biết đến với những phát ngôn mạnh mẽ, ông Alireza Tangsiri nhiều lần cảnh báo các lực lượng hải quân phương Tây và công khai đề cập khả năng đối đầu với tàu chiến Mỹ tại Vịnh Ba Tư. Trong những tháng gần đây, ông tiếp tục đưa ra cảnh báo về khả năng đóng cửa eo biển Hormuz, khẳng định quyền kiểm soát của Iran đối với các tuyến hàng hải chiến lược. Dưới sự lãnh đạo của ông, Iran tập trung mở rộng năng lực hải quân, tăng cường phối hợp trong IRGC, cũng như củng cố hệ thống giám sát và tên lửa.

Trong một tuyên bố phát sóng trên truyền hình nhà nước ngày 30/3, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết, Tư lệnh lực lượng hải quân Alireza Tangsiri “đã về với thánh Allah do vết thương quá nặng”.IRGC ngày 30/3 xác nhận, Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri - Tư lệnh hải quân của lực lượng này đã tử vong do vết thương nặng, sau khi tham gia củng cố nhiều vị trí phòng thủ của Iran dọc theo các hòn đảo và khu vực ven biển - những nơi được cho là mục tiêu của các cuộc tấn công từ phía đối phương.

Tuyên bố của phía IRGC nhấn mạnh: "Người dân Iran đã quen với những sự hy sinh như vậy và hiểu rằng quân đội sẽ không hề chùn bước ngay cả khi các nhà lãnh đạo qua đời". Theo IRGC, các thủy thủ Iran đã liên tục giáng những đòn quyết định và duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày gần đây khi vắng mặt vị tư lệnh này. Ông Alireza Tangsiri là một trong số những nhân vật cấp cao của Iran. Theo truyền thông nước này, ông từng là cựu binh trong Chiến tranh Iran-Iraq, giữ vị trí tư lệnh hải quân IRGC từ năm 2018 và đã đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai và duy trì chiến lược kiểm soát eo biển Hormuz. Ông cũng từng chỉ huy nhiều khu vực hải quân trọng yếu và góp phần định hình học thuyết tác chiến hải quân bất đối xứng của Iran tại khu vực vùng Vịnh.

Trước đó, giới chức Israel hôm 26/3 tuyên bố Tư lệnh hải quân IRGC Alireza Tangsiri đã thiệt mạng, sau khi bị thương nặng trong một cuộc không kích của Israel nhằm vào thành phố cảng Bandar Abbas. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông cũng khẳng định ông Tangsiri đã thiệt mạng.

Được biết, Iran hiện tại vẫn tiếp tục thể hiện quan điểm cứng rắn về việc đi lại qua eo biển Hormuz. IRGC khẳng định eo biển này sẽ “cấm cửa” các tàu đến và đi từ các cảng của những quốc gia mà Tehran coi là “đồng minh và bên ủng hộ” Mỹ và Israel.

Đến nay, Iran đã cho phép tổng cộng 26 tàu di chuyển qua Hormuz kể từ khi tuyên bố kiểm soát eo biển. Hầu hết các tàu được đi qua thuộc sở hữu của Hy Lạp và Trung Quốc. Ngoài ra còn có các tàu của Ấn Độ, Pakistan và Syria.

Theo một phân tích mới công bố của The Economist (Anh), việc Tehran phong tỏa eo biển Hormuz, đã khiến doanh thu dầu khí của các nước vùng Vịnh sụt giảm, nhưng làm tăng gấp đôi doanh thu dầu mỏ của Iran. Phân tích này cho biết, Iran đang xuất khẩu từ 2,4 - 2,8 triệu thùng mỗi ngày, trong đó 1,5 - 1,8 triệu thùng là dầu thô và phần còn lại là khí ngưng tụ.

Ít nhất 12 người đã thiệt mạng khi những kẻ không rõ danh tính nổ súng vào một quán bar kiêm nhà hàng tại khu Anguwan Rukuba, thủ phủ Jos North của bang Plateau đầy bất ổn tại Nigeria. Theo ông Nurudeen Hussaini Magaji, Thư ký Hội Chữ thập Đỏ bang Plateau, sau vụ xả súng, đám đông đã tập hợp truy đuổi những kẻ tấn công, khiến khoảng 10 người thiệt mạng.

Ông Kabiru Sani, Phó lãnh đạo hội đồng địa phương Jos North cho biết tổng cộng 27 người đã thiệt mạng liên quan đến vụ việc. Lệnh giới nghiêm đã được ban bố ở Jos North từ ngày 29/3 đến ngày 1/4. Điều tra đang được tiến hành.Bang Plateau, thuộc vùng Trung Bộ của Nigeria, thường xuyên ghi nhận các vụ bạo lực, chủ yếu liên quan đến tranh chấp đất đai giữa nông dân và người chăn nuôi. Jos North từng chứng kiến những vụ bạo lực giáo phái trong quá khứ, đặc biệt là vào năm 2001 và 2008. Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân dẫn tới cuộc khủng hoảng hiện tại là do biến đổi khí hậu, khai thác mỏ trái phép và tăng trưởng dân số làm thu hẹp diện tích đất đai có sẵn.

Soái hạm của Hải quân Mỹ, tàu sân bay đắt nhất lịch sử USS Gerald R. Ford (trị giá 13,2 tỷ USD), đã rời khỏi khu vực tác chiến ở Trung Đông và neo đậu để sửa chữa ngoài khơi Hy Lạp hôm 23/3 rồi tới Croatia cuối tuần qua. Nguyên nhân chính thức được nêu là một vụ cháy trong khu giặt là, tuy nhiên các chuyên gia và nhà quan sát quân sự cho rằng đây là biểu hiện của một cuộc khủng hoảng mang tính hệ thống: thời kỳ thống trị tuyệt đối của các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ trên đại dương thế giới đang dần đi đến hồi kết, nhật báo hàng đầu nước Nga MK nhận định ngày 30/3.

Theo báo Hy Lạp Kathimerini, con tàu trị giá 13,2 tỷ USD đã cập cảng tại cầu tàu NATO “Marathi” trên đảo Crete của Hy Lạp mấy ngày trước. Theo thông báo công khai là để khắc phục hậu quả của vụ hỏa hoạn mà thủy thủ đoàn đã mất hơn 30 giờ để dập tắt.

Siêu tàu sân bay tới Croatia cho thủy thủ nghỉ phép

Ngày 30/3, Baird Maritime đưa tin, tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Gerald R. Ford đến Croatia hôm 29/3, qua đó kết thúc lần hoạt động trên biển đầu tiên của con tàu kể từ khi hoàn tất việc sửa chữa tại Hy Lạp. Hạm trưởng David Skarosi cho biết tàu cập cảng Split nhằm tạo điều kiện cho thủy thủ đoàn được “nghỉ phép xứng đáng”.

Đây là lần thứ hai tàu sân bay này ghé thăm Split trong đợt triển khai hiện tại. Trước đó, con tàu cập cảng tại đây từ ngày 21-26/10/2025, trước khi lên đường tới khu vực Caribe để hỗ trợ các hoạt động ngoài khơi Venezuela.

Trong khi đó, Reuters đưa tin, tàu sân bay Gerald R. Ford, từng được triển khai trong các hoạt động phối hợp Mỹ-Israel chống Iran, neo đậu tại cảng Split của Croatia hôm 29/3 để sửa chữa và bảo dưỡng. Gerald R. Ford, tàu sân bay mới nhất của Mỹ và cũng là lớn nhất thế giới, đang hoạt động tại Biển Đỏ nhằm hỗ trợ Chiến dịch “Cơn cuồng nộ” thì ngày 12/3 xảy ra một vụ hỏa hoạn không do tác chiến trong phòng giặt chính của tàu, khiến ba thủy thủ bị thương.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin do Defence Security Asia, nền tảng tin tức an ninh-quốc phòng hàng đầu Đông Nam Á, dẫn lại, các tàu chiến Mỹ đang khẩn trương rời xa bờ biển Iran và Yemen, ra ngoài tầm bắn của các hệ thống tên lửa bờ của Iran và các đồng minh.Những vấn đề của tàu sân bay Gerald Ford đã xuất hiện từ lâu trước vụ cháy. Cuối tháng 2, truyền thông Mỹ đưa tin về tình trạng thảm hại của hệ thống vệ sinh chân không trên tàu, khiến điều kiện sinh hoạt của 4.500 thủy thủ trở nên không thể chịu đựng. Nay lại thêm sự cố ở khu giặt là, khiến hàng chục thủy thủ bị ngộ độc khói và hơn 600 người mất chỗ ngủ.

Lo sợ xuồng cao tốc, UAV Iran

Tuy nhiên, sự bẽ mặt lớn nhất không diễn ra trong đời sống sinh hoạt mà trên chiến trường. Ảnh vệ tinh cho thấy tàu sân bay USS Abraham Lincoln, thuộc nhóm tác chiến, đã lùi ra xa bờ biển Iran hơn 1.100 km, trong khi chỉ một tuần trước còn ở khoảng cách dưới 350 km.

Nguyên nhân được cho là các cuộc tấn công thành công của xuồng cao tốc và máy bay không người lái (UAV) Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố, sau các đòn đánh bằng UAV, nhóm tàu sân bay đã vội vã rút về hướng đông nam Ấn Độ Dương.

Lầu Năm Góc cố gắng giữ thể diện, gọi đây là “biện pháp răn đe có kiểm soát” và “điều chỉnh chiến thuật”, nhằm giảm mức độ dễ bị tổn thương trước các mối đe dọa phi đối xứng.

Tuy nhiên, các nhà phân tích phương Tây lại bi quan hơn nhiều. Tạp chí Mỹ National Interest cho rằng các loại vũ khí tên lửa thế hệ mới đang biến những siêu chiến hạm của Mỹ thành “nghĩa địa trị giá hàng tỷ USD cho hàng nghìn thủy thủ”.

Báo Mail Online của Anh dẫn lời chuyên gia quân sự Pete Sanderman, cho rằng NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) “không có đủ thời gian phản ứng trước các mối đe dọa”.

Thêm vào đó, tạp chí Mỹ 19FortyFive đưa ra đánh giá gay gắt: dù trên danh nghĩa, Mỹ có 11 tàu sân bay, nhưng chỉ có 3-4 chiếc ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn toàn. Số còn lại phải chờ sửa chữa trong nhiều năm tại các xưởng đóng tàu quá tải và thiếu nhân lực.

Các diễn biến những tuần gần đây cho thấy: tàu sân bay, từng được coi là “hung thần đại dương”, nay trở thành mục tiêu khổng lồ, chậm chạp và dễ bị tổn thương. Vụ cháy ở khu giặt là và sự cố nhà vệ sinh chỉ là những chi tiết nhỏ so với vấn đề lớn hơn của hải quân Mỹ: họ chưa sẵn sàng cho một cuộc chiến mà tốc độ, bầy đàn UAV và tên lửa siêu vượt âm (gần như không thể bị đánh chặn) đóng vai trò quyết định. Và giờ đây, “những kẻ thống trị đại dương” buộc phải giữ khoảng cách an toàn đến mức thậm chí không còn nhìn thấy bờ biển.


Hệ thống tác chiến tổng hợp trên biển

USS Gerald R. Ford không chỉ là một con tàu, mà là một hệ thống tác chiến tổng hợp trên biển, kết hợp sức mạnh không quân, công nghệ cao, năng lượng hạt nhân và vai trò chiến lược toàn cầu. Đây là tàu sân bay hiện đại và mạnh nhất thế giới hiện nay, đại diện cho thế hệ siêu tàu sân bay mới của Mỹ. Sức mạnh của nó có thể nhìn từ nhiều khía cạnh.

Kích thước và năng lực tổng thể:

-Lượng giãn nước: khoảng 100.000 tấn (lớn nhất thế giới)

-Dài: hơn 337 mét

-Thủy thủ đoàn: khoảng 4.500 người (bao gồm không đoàn)

Đây là một “căn cứ không quân nổi” có thể hoạt động độc lập trên đại dương trong thời gian dài.

Sức mạnh không quân (cốt lõi)

-Mang theo 75-90 máy bay, gồm tiêm kích tàng hình F-35C, tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet, máy bay cảnh báo sớm E-2D Hawkeye, trực thăng MH-60

-Có thể thực hiện 160 phi vụ/ngày (tăng lên 220 khi cần)

Đây là sức mạnh chính: tấn công, phòng không, trinh sát, tác chiến điện tử trên diện rộng.

Công nghệ phóng máy bay cực hiện đại

Trang bị hệ thống EMALS dùng điện từ thay vì hơi nước như tàu cũ, với các ưu điểm:

-Phóng máy bay nhanh hơn, êm hơn

-Giảm hao mòn máy bay

-Hỗ trợ cả UAV và máy bay nhẹ

Năng lượng hạt nhân gần như vô hạn

-Sử dụng 2 lò phản ứng hạt nhân A1B

-Không cần tiếp nhiên liệu trong khoảng 20-25 năm

Điều này cho phép triển khai toàn cầu, duy trì hiện diện lâu dài mà không phụ thuộc hậu cần nhiên liệu.

Hệ thống phòng thủ nhiều lớp

-Tên lửa phòng không tầm gần (RIM-162 ESSM)

-Pháo phòng thủ Phalanx CIWS

-Hệ thống tác chiến điện tử gây nhiễu radar đối phương

Tuy không phải tàu tấn công trực tiếp bằng tên lửa, nhưng khả năng tự vệ rất mạnh, đặc biệt khi hoạt động trong nhóm tác chiến tàu sân bay.

Tự động hóa cao - giảm nhân lực

-Giảm khoảng 600-1.000 thủy thủ so với lớp Nimitz

-Hệ thống vận hành, vũ khí, hậu cần đều tự động hóa cao

Tiết kiệm chi phí dài hạn và tăng hiệu quả tác chiến.

Khả năng tấn công chiến lược

-Không kích sâu vào lãnh thổ đối phương

-Kiểm soát vùng trời và vùng biển rộng lớn

-Hỗ trợ chiến tranh mạng và điện tử

Là công cụ răn đe quân sự và biểu tượng sức mạnh toàn cầu của Mỹ.

Vai trò địa chính trị

-Gửi tín hiệu răn đe mạnh

-Bảo vệ đồng minh

-Thể hiện sức mạnh triển khai nhanh của Mỹ