Những mảnh đời trong kịch bản "The Truman Show" giữa lòng Hungary

Giữa những tiếng reo hò vang dội khắp các nẻo đường Budapest cuối tuần qua để ăn mừng sự thất bại của Viktor Orbán, có những khoảng lặng đầy ám ảnh. Balasz, một chuyên gia phân tích tài chính 42 tuổi, không khỏi xót xa khi nghĩ về người cụ của mình – một cụ bà ngoài 80 tuổi đang sống tại vùng quê nghèo phía Đông Hungary. Với cụ, chiến thắng của Péter Magyar không phải là một chương mới đầy hy vọng, mà là một cơn ác mộng hiện hữu. Suốt một thập kỷ qua, thế giới quan của cụ chỉ gói gọn trong những bản tin từ truyền hình nhà nước. Người ta vẫn bảo "Tai nghe không bằng mắt thấy", nhưng khi đôi mắt và đôi tai ấy bị che lấp bởi màn sương dày đặc của truyền thông một chiều, sự thật trở thành một thứ xa xỉ phẩm.

Xuyên suốt chiến dịch tái tranh cử, cỗ máy truyền thông của đảng Fidesz cầm quyền đã biến Magyar thành một "kẻ thù của hòa bình", một kẻ liều lĩnh muốn kéo Hungary vào vòng xoáy lửa đạn tại Ukraine. Những lời dối trá tàn khốc đến mức khiến người ta rùng mình: nếu Magyar thắng, đàn ông Hungary sẽ bị cưỡng bách tòng quân, nền kinh tế sẽ sụp đổ và một cuộc Thế chiến thứ ba là điều không thể tránh khỏi. Sống ở vùng nông thôn, nghèo khó, chỉ có hai kênh truyền hình và một đài phát thanh nhà nước, những người như cụ của Balasz đang sống trong một "thực tại thay thế", một kiểu tuyên truyền gợi nhắc về thời kỳ cũ mà Balasz từng chứng kiến thuở thiếu thời. Đúng là "Lòng vả cũng như lòng sung", sự dối trá khi được lặp đi lặp lại hàng nghìn lần sẽ mặc nhiên trở thành chân lý trong mắt những người bị cô lập thông tin.

Cuộc phản công của sự thật và sự sụp đổ của "Nhà máy dối trá"

Ngay trong những ngày đầu tiên với tư cách là Thủ tướng đắc cử, Péter Magyar đã bắt tay vào sứ mệnh cam go: tháo dỡ "cỗ máy tuyên truyền" mà Orbán đã dày công xây dựng suốt 16 năm tại vị. Chính cỗ máy ấy đã giam hãm Magyar, không cho ông xuất hiện trên truyền thông nhà nước suốt 18 tháng qua, ngay cả khi đảng Tisza của ông đang dẫn đầu các cuộc thăm dò. Chỉ sau chiến thắng vang dội, ông mới được mời phỏng vấn. Trong một lần xuất hiện đầy gai góc trên đài truyền hình M1, Magyar đã không ngần ngại khiển trách những người dẫn chương trình vì đã lan truyền những lời xúc phạm gia đình ông, đồng thời ví cách đưa tin của đài này không khác gì những hình thức tuyên truyền cực đoan nhất trong lịch sử.

Magyar tuyên bố đanh thép: "Chúng tôi không có oán thù cá nhân, nhưng một trong những ưu tiên hàng đầu của chính phủ Tisza là xóa sổ nhà máy dối trá này. Đây không phải chuyện của riêng tôi, mà là vì mọi người dân đều xứng đáng được tiếp cận một nền truyền thông công lập trung thực". Trước cuộc bầu cử, ông từng ví chiến thắng của mình như đoạn kết giải thoát của bộ phim "The Truman Show" – nơi nhân vật chính nhận ra cuộc đời mình chỉ là một chương trình thực tế dàn dựng. Sự thật luôn nghiệt ngã, và như tục ngữ có câu "Cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra", sự thức tỉnh này có thể gây ra những cú sốc tâm lý, những "mâu thuẫn nhận thức" mà không phải ai cũng có thể chấp nhận ngay trong một sớm một chiều.

Nỗi sợ hãi dưới gầm giường và sự tỉnh giấc của đám đông

Giáo sư luật truyền thông Gábor Polyák chia sẻ những câu chuyện đau lòng về những người già ở các làng quê xa xôi, vì quá sợ hãi trước những thông tin xuyên tạc về chính phủ mới mà không dám bước ra khỏi nhà. Thế nhưng, chiến thắng của Magyar cũng là minh chứng cho thấy đại đa số người dân Hungary – vốn đã quá mệt mỏi với nền kinh tế trì trệ và nạn tham nhũng tràn lan – đã không còn tin vào những gì loa đài nói nữa. Có một sự trớ trêu cay đắng là, chính những kẻ tuyên truyền dường như lại tin vào lời nói dối của mình hơn cả những người mà họ nhắm đến.

Tuy nhiên, con đường phục hồi không hề bằng phẳng. Orbán đã bắt đầu kiểm soát truyền thông từ năm 2010 bằng cách thay đổi hiến pháp, hạn chế quảng cáo chính trị và cài cắm đồng minh vào các cơ quan quản lý. Quan trọng hơn, ông ta đã dùng "đòn bẩy kinh tế" – cho các đồng minh vay vốn ưu đãi để thâu tóm, đóng cửa hoặc biến các cơ quan báo chí độc lập thành "loa phát thanh" cho đảng Fidesz. Những tờ báo uy tín như Origo hay đài phát thanh Klubradio từng là nạn nhân đầu tiên của chiến dịch thanh trừng này. Những phóng viên chân chính như András Pethő hay Szabolcs Panyi đã phải nếm trải đủ đắng cay, từ việc bị ép buộc gỡ bài cho đến việc bị cáo buộc là "gián điệp" chỉ vì làm đúng thiên chức của mình. "Chân lý thuộc về kẻ mạnh" – đó là quy luật khắc nghiệt mà đế chế Orbán đã áp dụng bấy lâu nay.

Mùa giải thứ hai: Hy vọng về một nền báo chí liêm chính

Điều bất ngờ nhất là Magyar đã vượt qua được rào cản truyền thông khổng lồ đó bằng một chiến dịch "vết dầu loang" trên mặt đất. Thay vì xuất hiện trên bảng hiệu hay sóng truyền hình, ông đã trực tiếp ghé thăm 700 thị trấn và làng mạc, chinh phục cử tri ở những nơi vốn được coi là "thành lũy" bất khả xâm phạm của Orbán. Đó là thành quả của việc "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn", và cũng là sự kết nối chân thành giữa người với người khi niềm tin bị phản bội.

Giờ đây, khi một kỷ nguyên mới mở ra, các phóng viên Hungary cảm nhận được luồng gió mát lành của bình minh. Những buổi họp báo kéo dài hàng giờ thay vì sự im lặng đáng sợ trước đây là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, giới quan sát vẫn thận trọng cảnh báo rằng "tuần trăng mật" này sẽ sớm qua đi. Thách thức không chỉ nằm ở việc sửa đổi luật pháp mà còn ở tầm ảnh hưởng của các công ty tư nhân thân hữu với chế độ cũ. Như phóng viên Panyi đã ví von: "Phần một của bộ phim đã kết thúc, và tôi chắc chắn rằng Phần hai sẽ bắt đầu rất sớm". Nhiệm vụ của báo chí sắp tới không chỉ là ủng hộ cái mới, mà còn là giám sát quyền lực của chính chính phủ chưa có nhiều kinh nghiệm của Magyar. Bởi suy cho cùng, "Lửa thử vàng, gian nan thử sức", chỉ có một nền báo chí tự do thực sự mới có thể giúp Hungary hàn gắn vết thương và trở thành một quốc gia châu Âu bình thường, vững mạnh.

Có một người đàn ông đến gặp Bụt và hỏi:

“Theo ngài, 1000 năm là bao lâu?”
Bụt mỉm cười:

“Đối với ta, 1000 năm chỉ là 1 giây.”

Người đàn ông lại hỏi:

“Thế còn 1000 đô thì sao?”
Bụt đáp:

“Với ta, 1000 đô chỉ là 1 xu.”

Người đàn ông hí hửng:

“Vậy ngài có thể cho con xin 1 xu được không?”

Bụt gật đầu:

“Ừhm… chờ ta 1 giây.”

👉 Một cú “chơi chữ” khiến người đàn ông vừa ngẩn ngơ vừa bật cười!

VietBF@sưu tập

Một bác nông dân nuôi được chú gà trống rất sung sức. Ngày nào nó cũng chạy khắp sân, “chăm sóc” hết gà mái rồi đến vịt, khiến bác nông dân vui ra mặt.

Một hôm, bác thấy chú gà nằm bất động trên bãi cỏ, xung quanh có lũ quạ đang chờ rỉa thịt. Bác thương cảm thốt lên:

“Ôi chú gà tội nghiệp! Sao mày bỏ tao đi sớm vậy?”

Bất ngờ, chú gà mở mắt, thì thào:

“Thôi bố đi chỗ khác giùm con… kẻo lũ quạ mái bay hết mất bây giờ!”

👉 Một màn “giả chết” cao tay, khiến bác nông dân vừa tức vừa cười!

VietBF@sưu tập

Trong giờ Tập làm văn, thầy cô ra đề: “Tả cô giáo em.”
Một cậu học trò hí hoáy viết:

“Trên tivi có nhiều hoa hậu, ca sĩ đi vào đường dây bán ấy lấy tiền. Em mong cô giáo em không bao giờ sa chân vào con đường đấy. Em rất yêu cô giáo em.”

Khi chấm bài, cô giáo vừa đọc vừa đỏ mặt, rồi phê ngay:

“Anh không phải clay thôi!”

👉 Thế là cậu bé nhận điểm 3 cùng một bài văn khiến cả lớp cười nghiêng ngả.

VietBF@sưu tập

Cô giáo trẻ mới về trường chỉ hỏi đúng 1 câu, đám học sinh hư hỏng chết lặng…
Đây là một câu chuyện có thật trong lịch sử. Tại một trường trung học ở Mỹ, có một lớp học nọ với 26 em học sinh cá biệt. Những em học sinh trong lớp học này đều có tiểu sử không mấy hay ho: em từng tiêm chích ma túy, em từng vào trại cải tạo, thậm chí có một học sinh nữ mà trong một năm đã phá thai tới 3 lần.
Gia đình đều chán nản và đã buông bỏ chúng, các thầy cô giáo trong trường thậm chí cũng coi chúng là đồ bỏ đi. Tưởng chừng cuộc sống đã hết hi vọng thì một ngày kia, Phila, một cô giáo mới về trường đã tình nguyện làm chủ nhiệm của những đứa trẻ hư hỏng này.
Khác với suy đoán của bọn trẻ, trong ngày đầu tiên nhận lớp, Phila đã không hề quát nạt hay ra oai với chúng. Trong chiếc đầm lụa màu xanh nhạt, mái tóc màu nâu hạt dẻ búi cao, Phila bước nhẹ lên bục giảng. Cô dịu dàng nhìn xuống lũ trẻ một lượt rồi cất tiếng với vẻ trầm ngâm:
“Cô sẽ kể cho các em nghe về quá khứ của 3 người đàn ông khác nhau:
Người thứ nhất đã từng có những vụ bê bối về chính trị, rất tin vào y thuật của thầy cúng, ông ta từng có tới 2 tình nhân, hút thuốc nhiều và uống 8-10 ly rượu mạnh mỗi ngày.
Người thứ hai đã 2 lần bị đuổi việc, hôm nào cũng ngủ tới trưa mới dậy và tối nào cũng uống 1 lít rượu brandy. Ông ta từng hít thuốc phiện khi còn là sinh viên…
Người thứ ba là anh hùng chiến tranh của một đất nước. Ông ta ăn chay trường, không bao giờ hút thuốc và thỉnh thoảng mới uống rượu, có uống bia nhưng uống không nhiều. Thời thanh niên chưa từng làm gì phạm pháp và chưa từng có một vụ bê bối tình ái nào.
Cô hỏi cả lớp, trong 3 người, ai sau này sẽ có cống hiến nhiều nhất cho nhân loại?”
Những đứa trẻ đồng thanh chọn người thứ ba sau khi nghe xong câu chuyện, nhưng câu trả lời của Phila đã khiến lũ trẻ chết lặng.
“Các em thân mến! Cô biết chắc là các em sẽ chọn người thứ 3 và cho rằng chỉ ông ta mới có thể cống hiến được nhiều cho nhân loại. Nhưng các em đã sai rồi đấy. Ba người này đều là những nhân vật nổi tiếng trong thế chiến thứ 2.
Người thứ nhất là Franklin Roosevelt, tuy tàn tật nhưng ý chí kiên cường. Ông ta đã đảm nhận chức vụ Tổng thống Mỹ trong bốn nhiệm kỳ liên tiếp.
Người thứ hai là Winston Churchill, vị Thủ tướng nổi tiếng và tài ba nhất trong lịch sử nước Anh.
Còn người thứ ba là Adolf Hitler, con ác quỷ phát xít Đức đã cướp đi sinh mạng của hàng chục triệu người dân vô tội”.
Người thứ nhất – Roosevelt, người thứ 2 – Churchill, và người thứ 3 là Adolf Hitler, thật không thể ngờ…
Những đứa trẻ như ngây người trước câu trả lời của Phila và dường như không thể tin nổi vào những gì chúng vừa nghe thấy.
“Các em có biết không, những điều mà cô vừa nói là quá khứ của họ, còn sự nghiệp sau này của họ, là những việc mà họ đã làm sau khi đã thoát ra khỏi cái quá khứ đó. Các em ạ, cuộc sống của các em chỉ mới bắt đầu. Vinh quang và tủi nhục trong quá khứ chỉ đại diện cho quá khứ, còn cái thực sự đại diện cho cuộc đời một con người chính là những việc làm ở hiện tại và tương lai. Hãy bước ra từ bóng tối của quá khứ, bắt đầu làm lại từ hôm nay, cố gắng làm những việc mà các em muốn làm, và cô tin các em sẽ trở thành những người xuất chúng…” – Phila vừa nói vừa nhìn chúng với ánh mắt đầy hi vọng.
Và bạn biết không, sau này khi trưởng thành, rất nhiều học sinh trong số họ đã trở thành những người thành đạt trong cuộc sống. Có người trở thành bác sĩ tâm lý, có người trở thành quan tòa, có người lại trở thành nhà du hành vũ trụ. Và trong số đó phải kể đến Robert Harrison, cậu học sinh thấp nhất và quậy phá nhất lớp, nay đã trở thành Robert Harrison – Giám đốc tài chính phố Wall.
Ý nghĩa của câu chuyện ở đây là bạn hãy đừng bao giờ ngừng hi vọng, ngừng yêu thương, ngừng cố gắng bởi hôm qua chỉ là quá khứ, ngày mai là một điều bí mật, còn ngày hôm nay là một món quà.
Và đó là lý sao nó được gọi là “The Present” (hiện tại/món quà).
Trong cuộc đời của con người, mỗi ngày đều có thể là một sự bắt đầu mới mẻ còn những vinh quang và tủi nhục của ngày hôm qua đều chỉ là dĩ vãng.
Những việc trong quá khứ nói cho người khác biết bạn đã từng là người như thế nào, nhưng chính những việc làm ở hiện tại và tương lai mới nói lên bạn là ai.
Thế nên:
Đừng bao giờ hạ thấp giá trị của mình bằng cách so sánh với người khác.
Đừng bao giờ đặt mục tiêu của mình dựa vào những gì mà người khác cho là quan trọng. Chỉ bạn mới biết được những gì tốt nhất đối với chính mình.
Đừng bao giờ để cuộc sống vuột khỏi tầm tay bằng cách sống khép mình vào trong quá khứ, hay uốn mình vào trong tương lai. Hãy sống cho hiện tại, lúc này và ở đây.
Hãy hướng về phía mặt trời và bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy bóng tối.
Và cuối cùng, hãy nhớ rằng, dù người khác có nói với bạn điều gì đi nữa, hãy tin rằng cuộc sống này là kỳ diệu và đẹp đẽ.

VietBF@sưu tập

Cô giáo ra đề: Tả đàn gà nhà em
Bài làm:
"Nhà em ở chung cư, không được nuôi gà nên ba em bảo nhà ta là 1 đàn gà, ba là trống, mẹ là mái còn em là gà con. Mỗi buổi sáng, gà trống dậy mở cửa nhìn mặt trời và vỗ đít gà mái giục dậy đi, muộn rồi, sau đó mới vào nhà vệ sinh, vừa tè vừa hát:🎶 Một ngày mới nắng lên, anh giang tay chào đón...🎵
Gà mái vừa ngái ngủ vừa làu bàu:
“Đi đái mà cứ mở cửa toang hoác thế à?”.
Đái xong, gà trống bật bếp nấu ăn sáng cho cả đàn gà. Gà con chỉ việc ăn, xong cắp cặp để gà trống chở đến trường. Gà mái thì trước khi ăn sáng phải chải tóc, bôi kem dưỡng da, kẻ lông mi và xịt nước hoa, xong mới đi làm. Gà trống thấy vậy, lườm và bảo với gà con:
"Già rồi còn làm đỏm, sốt cả ruột..."

VietBF@sưu tập