Sau hơn 4 tuần xung đột kể từ khi bị Mỹ và Israel tấn công, Iran theo đuổi chiến lược leo thang cả về chiều ngang lẫn chiều dọc, mà trong đó eo biển Hormuz là đòn bẩy quan trọng cho Tehran.

Hôm qua (29.3), Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố nước này "đang chờ đợi sự xuất hiện của binh lính Mỹ trên bộ" để sẵn sàng tiêu diệt. Trước đó, tờ The Washington Post dẫn nguồn tin từ một số quan chức Mỹ tiết lộ Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho chiến dịch quân sự trên đất liền ở Iran.

Cùng ngày 29.3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đe dọa sẽ nhắm mục tiêu vào các trường đại học Mỹ ở Trung Đông sau khi cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã phá hủy 2 trường đại học của Iran.

Leo thang cả chiều ngang lẫn chiều dọc
Theo phân tích của chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc kiêm Cố vấn cấp cao chương trình Trung Đông - Viện nghiên cứu Chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), nếu trước đây Iran thường thận trọng trong việc trả đũa Mỹ và Israel, thì lần này họ đang sẵn sàng leo thang cả về chiều ngang lẫn chiều dọc. Tehran đang hướng đến việc khiến Washington phải tốn kém và gặp áp lực.

Ngay sau khi bị tấn công vào ngày 28.2, Iran đã chọn leo thang theo chiều ngang, tức mở rộng địa lý của cuộc chiến bằng cách đẩy chiến sự đến nhiều quốc gia. Đồng thời Iran cũng leo thang theo chiều dọc khi tấn công một loạt mục tiêu mở rộng, từ các mục tiêu quân sự đến các mục tiêu dân sự và cơ sở hạ tầng quan trọng.


Một cơ sở ở Bahrain bị tên lửa Iran tập kích

Ảnh: Reuters

Theo đuổi leo thang theo chiều ngang, Tehran đã nhắm mục tiêu vào hơn 10 quốc gia trong 6 ngày đầu tiên của cuộc xung đột, mở rộng đáng kể khu vực xung đột trong thời gian tương đối ngắn.

Chiến lược leo thang theo chiều dọc của Iran tìm cách gây thiệt hại kinh tế và thách thức cho vùng Vịnh cùng các nước láng giềng trong khu vực, cũng như gây ra sự gián đoạn trên diện rộng trên các thị trường toàn cầu.

Tại các nước láng giềng này, chỉ trong 3 ngày đầu tiên của cuộc xung đột, Iran đã tấn công các mục tiêu dân sự như các tòa nhà chung cư và khách sạn cũng như những mục tiêu cơ sở hạ tầng quan trọng như sân bay, bến cảng, trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng liên quan đến năng lượng. Một loạt các mục tiêu mà Iran mở rộng - từ mục tiêu quân sự thuần túy đến mục tiêu dân sự và cơ sở hạ tầng quan trọng - gây ra mức độ gián đoạn lớn hơn và khiến thiệt hại kinh tế cao hơn.

Diễn biến đáng lo
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo rằng sự gián đoạn hiện tại đã tồi tệ hơn bất kỳ cú sốc thị trường năng lượng nào trước đây, vượt qua cả các cuộc khủng hoảng thị trường dầu mỏ vào năm 1973 và 1979 cũng như sự gián đoạn thị trường khí đốt sau cuộc tấn công của Nga vào Ukraine.

Iran đang đe dọa mở rộng xung đột hơn nữa sang biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb, đều là điểm nghẽn hàng hải quan trọng của khu vực, làm tăng thêm sự gián đoạn thị trường toàn cầu.

Liên quan vấn đề này, ngày 28.3, lực lượng Houthi ở Yemen cũng chính thức tham chiến khi tấn công Israel. Đây là lần đầu tiên Houthi tấn công kể từ khi bùng nổ chiến sự đợt này. Là lực lượng thân hữu với Tehran, Houthi có thể tấn công vào tuyến đường thủy chiến lược như biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb.

Thời gian qua, để đối phó tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa, Ả Rập Xê Út và UAE có thể tiếp cận các cảng bên ngoài vịnh Ba Tư để xuất khẩu hàng hóa bằng đường biển mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Trong đó, đường ống dẫn Đông - Tây của Ả Rập Xê Út đã nâng công suất dẫn dầu từ mức 2,8 triệu thùng/ngày trước khủng hoảng lên mức 7 triệu thùng/ngày, đường ống Habshan - Fujairah (Abu Dhabi) giúp UAE chuyển khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Các đường ống này dẫn đến các cảng ở biển Đỏ để lên tàu xuất đi. Chính vì thế, nếu giờ đây Houthi và Iran tập kích các tàu ở biển Đỏ hay eo biển Bab al-Mandeb nối biển Đỏ với Ấn Độ Dương thì giải pháp trên của Ả Rập Xê Út và UAE xem như bế tắc.

VietBF@sưu tập

Tờ New York Times dẫn dữ liệu hàng hải cho biết, một tàu chở dầu treo cờ Nga đang vận chuyển khoảng 730.000 thùng dầu đã tiến vào vùng đặc quyền kinh tế của Cuba ngày 29/3.


Một tàu chở nhiên liệu được nhìn thấy ở vịnh Matanzas thuộc Havana, Cuba ngày 16/2/2026. Ảnh: EPA

Dữ liệu từ các dịch vụ theo dõi hàng hải như MarineTraffic và LSEG cho thấy tàu chở dầu Anatoly Kolodkin rời cảng Primorsk (Nga) mang theo dầu thô Urals, hiện đang di chuyển theo hướng tới Cuba. Theo lộ trình dự kiến, tàu có thể tiến vào vùng biển thuộc lãnh thổ Cuba từ tối 29/3 và cập cảng Matanzas vào ngày 31/3 nếu không thay đổi hướng đi.

Số liệu về lượng dầu trên tàu Anatoly Kolodkin có sự khác biệt giữa các nguồn, trong đó New York Times nêu con số khoảng 730.000 thùng, trong khi dữ liệu theo dõi cho thấy khoảng 650.000 thùng được bốc xếp tại cảng xuất phát.

Tuy nhiên, cho dù con số là bao nhiêu thì tờ New York Times cho biết sự xuất hiện của tàu chở dầu này có thể giúp Cuba bổ sung nguồn cung nhiên liệu trong ngắn hạn. Tờ báo nhận định lượng dầu trên tàu có thể góp phần giảm tình trạng thiếu hụt nhiên liệu tại quốc đảo này trong vài tuần.

Một quan chức Mỹ, được New York Times dẫn lời, xác nhận tàu chở dầu Nga đang hướng tới Cuba. Tuy nhiên, hiện chưa rõ nguyên nhân cụ thể liên quan đến việc chuyến hàng này được phép tiếp cận Cuba.

Các cơ quan của Mỹ, bao gồm Nhà Trắng, Lầu Năm Góc, Bộ An ninh Nội địa và Lực lượng Bảo vệ bờ biển, chưa đưa ra bình luận khi được hãng thông tấn TASS đề nghị phản hồi về thông tin trên.

Trước đó, Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergey Tsivilyov cho biết Nga vẫn tiếp tục cung cấp hàng hóa mang tính hỗ trợ nhân đạo cho Cuba, trong đó có nhiên liệu.

Nếu như tàu cập bến Cuba hoàn toàn, đây có thể là chuyến hàng dầu đầu tiên Cuba tiếp nhận trong hơn hai tháng. Trước đó, các biện pháp hạn chế đã khiến nguồn cung dầu tới Cuba bị gián đoạn.

Phát biểu trước đó, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel cho biết nước này không nhận được nguồn cung dầu nhập khẩu trong khoảng ba tháng, dẫn tới việc phải áp dụng các biện pháp phân phối nhiên liệu chặt chẽ. Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu cũng được cho là một trong những nguyên nhân gây ra các đợt mất điện tại nhiều khu vực tại quốc gia 9,6 triệu dân này.

VietBF@sưu tập

Dinh dưỡng không hợp lý là nguyên nhân khá phổ biến dẫn tới thiếu máu, thiếu sắt. Song, cụ thể đang thiếu chất gì, nên điều chỉnh ra sao thì nhiều người vẫn chưa nắm rõ, hoặc đôi khi là hiểu sai.

Thiếu máu, thiếu sắt tưởng chừng là “bệnh đại trà” không gây hại lớn, nhưng nếu kéo dài có thể ảnh hưởng tới chức năng tim mạch và dẫn tới nhiều hệ lụy sức khỏe. Do đó, dinh dưỡng cân bằng, khoa học để phòng ngừa và cải thiện tình trạng thiếu máu, thiếu sắt là vấn đề quan trọng mà mọi đối tượng người dân cần lưu tâm nhiều hơn để bảo vệ sức khỏe tổng thể lâu dài.


Nên ưu tiên bổ sung sắt từ nguồn động vật (thịt bò, thịt nạc, lòng đỏ trứng), thực vật (rau xanh đậm) và trái cây giàu vitamin C

ẢNH: AI

Uống trà, cà phê ngay sau bữa ăn vô tình làm cản trở hấp thu sắt
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết: “Trong thực tế khám chữa bệnh, tôi gặp khá nhiều trường hợp thiếu máu, thiếu sắt kéo dài do chế độ ăn chưa phù hợp. Sai lầm thường gặp nhất là ăn quá ít thực phẩm giàu sắt dễ hấp thu, như thịt đỏ, gan, huyết, trong khi lại dựa nhiều vào nguồn sắt từ rau củ vốn được hấp thu kém hơn”.

Một vấn đề khác mà bác sĩ Tố Hi chỉ ra là người bệnh dù nạp đủ sắt nhưng cơ thể không hấp thu được do thói quen uống trà, cà phê, sữa ngay sau bữa ăn hoặc dùng thuốc kháng a xít, từ đó làm giảm khả năng hấp thu sắt tại ruột. Nhiều người còn bổ sung sắt không đúng cách, uống sắt không đều hoặc tự ý dừng sớm khi thấy đỡ mệt, trong khi dự trữ sắt trong cơ thể vẫn chưa hồi phục hoàn toàn, từ đó rất dễ tái phát thiếu sắt, thiếu máu.

Ngoài ra, với người ăn chay, ăn kiêng (như keto, nhịn ăn gián đoạn) hoặc cắt hoàn toàn tinh bột, nếu không được theo dõi và hướng dẫn phù hợp, nguy cơ thiếu sắt sẽ cao hơn. Ăn chay không cân đối dễ thiếu sắt và vitamin B12; còn ăn kiêng quá mức làm giảm tổng lượng thức ăn và vi chất cần thiết cho quá trình tạo máu.

Các thực phẩm nên và không nên dùng khi thiếu máu, thiếu sắt
Từ đó, bác sĩ Đoàn Thị Mỹ Hòa, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) chỉ ra một số thực phẩm nên ưu tiên và nên tránh dành cho người thiếu máu, thiếu sắt, cụ thể:

Thực phẩm ưu tiên:

Động vật (sắt heme - heme iron - dễ hấp thu nhất): Có trong thịt bò, thịt nạc, lòng đỏ trứng, các loại thực phẩm từ thịt gia cầm và hải sản.
Thực vật (sắt non-heme): Từ các loại rau xanh đậm, bí ngô, nho, chuối, các loại đậu đỗ và nấm.
Chất tăng cường hấp thu: Các loại quả giàu vitamin C như cam, chanh, bưởi, dưa hấu… giúp tối ưu hóa việc hấp thu sắt.
Thực phẩm lưu ý tránh (hoặc hạn chế dùng gần bữa ăn chính):

Đồ uống: Trà, cà phê, rượu vang (do có chứa polyphenols/tannin, có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu sắt).
Thực phẩm giàu canxi: Tránh dùng sữa, phô mai và các sản phẩm từ sữa ngay sau bữa ăn giàu sắt.
Thực phẩm chứa phytates: Hạn chế dùng các loại ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và một số loại thực vật nếu chúng không được chế biến đúng cách để giảm lượng phytate.
Gợi ý thực đơn bữa sáng giàu chất sắt
Nguyên tắc dinh dưỡng bữa sáng mà bác sĩ Mỹ Hòa đề ra cho người thiếu máu, thiếu sắt là kết hợp thực phẩm giàu sắt và thực phẩm giàu vitamin C; hạn chế uống trà và cà phê ngay sau bữa sáng. Dưới đây là một số gợi ý của bác sĩ về các món ăn chứa thực phẩm giàu sắt vào bữa sáng:

Phở bò hoặc bún bò (ưu tiên thịt bò nạc) kèm các loại rau sống xanh đậm. Bữa phụ: 1 ly nước cam.
Trứng ốp la (giàu lòng đỏ trứng) ăn kèm bánh mì, salad cà chua và ớt chuông.
Cháo thịt nạc băm nấu cùng nấm và các loại đậu đỗ. Bữa phụ: 1 ly nước chanh loãng ấm.
Hủ tiếu nam vang (gan lợn), ăn cùng rau sống xanh đậm. Bữa phụ: Vài múi bưởi hoặc dưa hấu, dâu tây.
Bên cạnh đó, bác sĩ Tố Hi cũng đề xuất thêm bữa sáng nhẹ nhàng gồm bánh mì nguyên cám ăn kèm trứng, dùng với trái cây giàu vitamin C như cam, ổi; hoặc yến mạch nấu với sữa hạt, thêm mè đen, hạt bí và trái cây tươi.

VietBF@sưu tập

Không cần thay đổi lớn, một thói quen buổi sáng được các chuyên gia khuyến nghị có thể giúp cải thiện giấc ngủ, tăng năng lượng và tuổi thọ.

Nhiều người bắt đầu ngày mới bằng việc kiểm tra điện thoại, uống cà phê hoặc vội vã ra khỏi nhà. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, có một thói quen quan trọng hơn rất nhiều nhưng lại thường bị bỏ qua: tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng.

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), ánh sáng là yếu tố quan trọng nhất giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học, hệ thống kiểm soát chu kỳ ngủ - thức, hormone, huyết áp và nhiều chức năng sống khác. Khi cơ thể nhận được ánh sáng đúng thời điểm vào buổi sáng, toàn bộ nhịp sinh học trong ngày sẽ được “thiết lập lại” theo hướng có lợi.


Thói quen tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng rất tốt cho sức khỏe

Ảnh: AI

10 - 20 phút tiếp xúc ánh sáng tự nhiên sau khi thức dậy
Tiến sĩ Andrew Huberman, nhà khoa học thần kinh, Đại học Stanford, Mỹ, cho biết chỉ cần 10 - 20 phút tiếp xúc ánh sáng tự nhiên sau khi thức dậy cũng đủ tạo ra sự khác biệt rõ rệt. Theo ông, ánh sáng buổi sáng giúp kích hoạt hormone cortisol - yếu tố giúp cơ thể tỉnh táo - đồng thời “lập trình” lại quá trình tiết melatonin vào buổi tối, từ đó cải thiện giấc ngủ.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi giấc ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe lâu dài. Nhiều nghiên cứu y khoa cho thấy ngủ kém chất lượng có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường và suy giảm nhận thức. Vì vậy, một thói quen giúp cải thiện giấc ngủ gián tiếp cũng có thể góp phần kéo dài tuổi thọ.

Không chỉ vậy, ánh sáng buổi sáng còn giúp cải thiện tâm trạng và khả năng tập trung. Việc tiếp xúc ánh sáng tự nhiên giúp não bộ “nhận diện” thời điểm bắt đầu ngày mới, từ đó tăng sự tỉnh táo và hiệu suất làm việc.

Điều đáng nói là thói quen này rất dễ thực hiện. Bạn không cần phơi nắng gắt hay tập luyện nặng, chỉ cần ra ngoài trời, đứng ở ban công hoặc đi bộ nhẹ trong khoảng 10 - 20 phút sau khi thức dậy. Ánh sáng tự nhiên - kể cả khi trời nhiều mây - vẫn có hiệu quả tốt hơn ánh sáng nhân tạo trong nhà.

Tuy nhiên, nhiều người lại bỏ lỡ lợi ích này khi dành buổi sáng trong phòng kín hoặc dán mắt vào điện thoại ngay sau khi thức dậy. Thói quen này không chỉ làm giảm hiệu quả của ánh sáng tự nhiên mà còn có thể khiến não bộ rơi vào trạng thái căng thẳng ngay từ đầu ngày.

Nếu phải chọn một thói quen buổi sáng quan trọng nhất, thì đó chính là tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên. Một việc rất đơn giản, gần như không tốn công sức, nhưng lại có nền tảng khoa học vững chắc, giúp cơ thể tỉnh táo, ngủ ngon hơn và từng bước cải thiện sức khỏe về lâu dài.

VietBF@sưu tập

Người mắc bệnh thận mạn tính thường cảm thấy lạnh. Ngay cả vào những ngày nóng hoặc trong phòng ấm khi mọi người đều thấy bình thường, thì người bệnh thận vẫn cảm thấy mình hơi ớn lạnh.

Tại sao lại như vậy?
Sau đây, các chuyên gia tại cơ quan nghiên cứu về thận của Anh Kidney research UK sẽ giải thích lý do gây ra cảm giác ớn lạnh dai dẳng hoặc nhạy cảm với cái lạnh này. Một trong những lý do phổ biến nhất là tình trạng thiếu máu, vốn có thể phát triển cùng với bệnh thận.

Thiếu máu là khi cơ thể không có đủ hồng cầu khỏe mạnh để vận chuyển oxy khắp cơ thể. Khi đó, cơ thể không nhận đủ oxy cần thiết để hoạt động bình thường, với các triệu chứng phổ biến mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, da xanh xao, khó thở và nhịp tim không đều.

Một dấu hiệu của thiếu máu do bệnh thận thường bị bỏ qua là cảm giác luôn thấy lạnh. Nguyên nhân là do số lượng hồng cầu giảm, khiến quá trình lưu thông máu chậm lại và lượng oxy đến cơ bắp không đủ. Hệ quả là người bệnh dễ bị lạnh tay, lạnh chân hoặc thậm chí ớn lạnh toàn thân. Tình trạng này càng rõ rệt hơn trong các trường hợp thiếu máu do thiếu sắt.


Ngoài cảm giác lạnh, còn nhiều triệu chứng là dấu hiệu cảnh báo của thiếu máu mà người bệnh thận cần chú ý, bao gồm: Mệt mỏi, đau đầu, khó ngủ...

Ảnh minh họa: AI


Tại sao người bệnh thận bị thiếu máu?
Bệnh thận mạn không chỉ ảnh hưởng đến thận mà còn tác động đến máu. Thận khỏe mạnh sản sinh ra hoóc môn erythropoietin (EPO), giúp kích thích tủy xương tạo ra hồng cầu. Khi thận bị tổn thương, chúng tạo ra ít EPO hơn. Do đó, cơ thể không tạo ra đủ hồng cầu, gây thiếu máu (còn gọi là thiếu máu do bệnh thận), theo Kidney research UK.

Người bệnh thận mạn tính càng lâu, nguy cơ bị thiếu máu càng cao. Nghiên cứu cho thấy cứ 7 người mắc bệnh thận mạn tính thì có 1 người bị thiếu máu, và những người bị suy thận giai đoạn cuối có nguy cơ thiếu máu cao hơn.

Thiếu máu ở người suy thận thường phát triển chậm và có thể không được chú ý ở giai đoạn đầu. Theo thời gian, nó có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như các vấn đề về tim, mệt mỏi gia tăng và tuần hoàn kém. Tất cả những điều này đều có thể làm tăng cảm giác lạnh.

Dấu hiệu và triệu chứng của thiếu máu ở người suy thận
Ngoài cảm giác lạnh, còn có rất nhiều triệu chứng là dấu hiệu cảnh báo của thiếu máu mà người bệnh thận cần chú ý, bao gồm: Mệt mỏi hoặc kiệt sức, tay chân lạnh, da nhợt nhạt hoặc vàng, khó thở, chóng mặt hoặc ngất xỉu, khó tập trung, đau đầu, khó ngủ, đau ngực hoặc tim đập nhanh, đau nhức cơ thể và mỏi cơ.

Nếu gặp sự cùng lúc các triệu chứng trên, hãy nói chuyện với bác sĩ. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy chứng thiếu máu cần được chăm sóc y tế.

Bác sĩ có thể kê đơn thuốc sắt để giúp cơ thể tạo ra nhiều hồng cầu hơn, cải thiện dòng oxy và giảm nhạy cảm với cái lạnh. Vitamin B12 và folate giúp tăng số lượng hồng cầu và giảm mệt mỏi.

Ngoài ra, trong chế độ ăn cần bổ sung thực phẩm giàu sắt, B12 và folate như thịt nạc, trứng, rau xanh và ngũ cốc tăng cường. Tuy nhiên, người bệnh thận mạn cần phối hợp với chuyên gia dinh dưỡng để hạn chế các chất như phốt pho, natri hoặc kali.

VietBF@sưu tập

Để duy trì vóc dáng, phụ nữ thời kỳ mãn kinh nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin B12, canxi, vitamin D và protein.

Khi bước vào thời kỳ mãn kinh, cơ thể phụ nữ đối mặt với hàng loạt thay đổi do chức năng buồng trứng suy giảm. Việc thiếu hụt estrogen không chỉ gây ra các cơn bốc hỏa mà còn làm chậm quá trình trao đổi chất, giảm khối lượng cơ và tăng tỷ lệ mỡ cơ thể.

Một nghiên cứu quy mô lớn trên 6.400 người trong suốt 40 năm, công bố trên tạp chí Science (2021), đã chỉ ra một sự thật bất ngờ: Tốc độ chuyển hóa của người ở độ tuổi 40-50 thực tế vẫn tương đương với người ở độ tuổi 20. Sự sụt giảm trao đổi chất chỉ thực sự diễn ra rõ rệt sau tuổi 60.

Chuyên gia dinh dưỡng Lisa Jones (Philadelphia, Mỹ) nhận định rằng, dù sự chậm lại của quá trình chuyển hóa có ảnh hưởng đến cân nặng, nhưng các yếu tố như lối sống, di truyền và đặc biệt là tình trạng mất cơ mới là nguyên nhân chính khiến phụ nữ khó giữ dáng.

Mối liên hệ giữa mất ngủ, estrogen và mỡ thừa

Mất ngủ - "đặc sản" của tuổi mãn kinh - là thủ phạm giấu mặt gây tăng cân. Theo báo cáo năm 2022 trên Tạp chí Nội tiết lâm sàng & Chuyển hóa, việc thiếu ngủ gây rối loạn hormone và làm giảm tốc độ đốt cháy chất béo của cơ thể.

Khi estrogen giảm, khả năng tiêu thụ chất béo tự nhiên cũng đi xuống. Kết hợp với việc ngủ không đủ giấc, cơ thể phụ nữ sẽ rơi vào trạng thái dễ tích mỡ và khó tiêu hao năng lượng hơn bình thường.


Trứng giàu protein và vitamin, tốt cho phụ nữ thời kỳ mãn kinh. Ảnh: Bùi Thủy

4 dưỡng chất thiết yếu cho phụ nữ sau tuổi 50

Để duy trì vóc dáng và sức khỏe, chuyên gia Lisa Jones khuyến nghị phụ nữ cần bổ sung đặc biệt 4 nhóm dưỡng chất sau:

Vitamin B12

Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa carbohydrate, protein và chất béo. Ngoài ra, nó còn giúp ổn định hệ thần kinh, giảm bớt tình trạng lo âu, trầm cảm thường gặp ở giai đoạn tiền mãn kinh.

Thực phẩm gợi ý: Cá, động vật có vỏ (trai, sò), sữa chua, thịt bò, trứng và sữa tươi.

Canxi

Ở tuổi 50, sự sụt giảm nội tiết tố khiến canxi trong xương thất thoát nhanh chóng. Nếu không bù đắp kịp thời, mật độ xương sẽ giảm mạnh dẫn đến loãng xương.

Thực phẩm gợi ý: Sữa, phô mai, rong biển, rau dền đỏ, lá khoai lang và đậu phụ.

Vitamin D

Vitamin D hỗ trợ estrogen trong việc bảo vệ sức khỏe xương khớp, đồng thời giảm nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa (nguyên nhân gây béo bụng, tăng huyết áp và đường huyết cao).

Thực phẩm gợi ý: Các loại cá béo, lòng đỏ trứng, đậu nành, các loại nấm và ngũ cốc nguyên hạt.

Protein

Nếu ít vận động, phụ nữ mãn kinh có thể mất khoảng 1% khối lượng cơ mỗi năm. Protein chất lượng cao giúp duy trì sự cân bằng nhiệt lượng và thúc đẩy tổng hợp cơ bắp, từ đó giữ cho tốc độ trao đổi chất không bị tụt dốc.

Thực phẩm gợi ý: Ưu tiên protein ít béo từ cá, hải sản, trứng, đậu phụ và các loại thịt nạc (lợn, bò, gà).

VietBF@sưu tập

Thường xuyên ăn đồ ngọt, thực phẩm chế biến sẵn, ngồi nhiều có thể làm tăng lượng calo dư thừa, tăng quá trình chuyển hóa thành mỡ, tích tụ trong gan.

Gan là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa dinh dưỡng, thải độc và điều hòa đường huyết. Khi cơ thể nạp quá nhiều đường, chất béo, gan sẽ tích trữ mỡ. Theo thời gian, tình trạng này dẫn đến viêm, xơ hóa và có thể tiến triển thành bệnh gan nghiêm trọng.

Gan nhiễm mỡ không hình thành chỉ sau một đêm mà tích tụ dần theo từng bữa ăn và thói quen sinh hoạt kém lành mạnh hàng ngày. Ngoài tình trạng béo phì, tiểu đường, chế độ ăn nhiều chất béo, kém lành mạnh là các yếu tố chính thúc đẩy bệnh ở người trưởng thành.

Ăn sáng vội vàng

Nhiều người bắt đầu ngày mới bằng cà phê kèm bữa sáng nhanh như bánh quy, bánh mì trắng hoặc ngũ cốc có đường. Những thực phẩm này chứa nhiều tinh bột tinh chế, hấp thu nhanh nên dễ làm đường huyết tăng đột ngột.

Khi lượng đường trong máu dư thừa, gan chuyển phần này thành mỡ để dự trữ. Nếu thói quen này lặp lại mỗi ngày, mỡ sẽ tích tụ dần trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên

Các loại đồ uống có đường như cà phê pha đường, nước tăng lực, nước trái cây đóng chai hay nước ngọt có gas là những nguồn đường bổ sung phổ biến. Đường dạng lỏng ít tạo cảm giác no, trong khi fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan, thúc đẩy sản xuất mỡ và làm nặng thêm tình trạng kháng insulin.

Tổ chức Y thế Thế giới (WHO) khuyến cáo nên hạn chế lượng đường bổ sung dưới 10% tổng năng lượng, lý tưởng là dưới 5% để bảo vệ sức khỏe.

Ăn tối muộn làm rối loạn chuyển hóa

Lịch làm việc kéo dài khiến nhiều người ăn tối muộn, thậm chí ăn thêm trong lúc làm việc ban đêm. Điều này làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa. Ăn muộn còn làm giảm độ nhạy insulin, khiến gan xử lý dinh dưỡng kém hiệu quả hơn. Khi kết hợp với thiếu ngủ còn làm tăng cảm giác thèm đồ ngọt, chất béo, tạo vòng lặp bất lợi cho sức khỏe gan.

Uống rượu bia

Uống nhiều rượu trong thời gian ngắn vẫn gây áp lực lớn lên gan. Khi bạn uống rượu, chất cồn (ethanol) đi vào cơ thể sẽ được gan xử lý. Trong quá trình này, nó tạo ra các chất độc (như acetaldehyde) có thể làm tổn thương trực tiếp tế bào gan. Khi kết hợp với tình trạng tích mỡ sẵn có, nguy cơ viêm gan và xơ hóa sẽ tăng lên đáng kể.

Ăn nhiều nhưng thiếu thực phẩm giàu protein

Nhiều người ăn thực phẩm giàu tinh bột và chất béo nhưng không cung cấp đủ protein chất lượng. Protein giúp duy trì khối cơ, cải thiện độ nhạy insulin. Khi thiếu protein và ít vận động, cơ thể dễ tích trữ năng lượng dưới dạng mỡ, bao gồm cả mỡ trong gan.

Ngồi lâu cả ngày

Gan nhiễm mỡ không chỉ liên quan đến ăn uống mà còn đến mức độ vận động. Nhiều người, đặc biệt là dân văn phòng thường, xuyên ngồi 8-10 giờ mỗi ngày, làm giảm tiêu hao năng lượng và tăng kháng insulin. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên vận động ít nhất 150-300 phút mỗi tuần để hỗ trợ chuyển hóa đồng thời giảm tích tụ mỡ.

Gan nhiễm mỡ có thể đảo ngược ở giai đoạn sớm. Theo các chuyên gia, giảm 5-10% cân nặng có thể giúp cải thiện lượng mỡ trong gan. Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế đường và thực phẩm chế biến sẵn, tăng cường vận động cũng như ngủ đủ giấc đóng vai trò quan trọng.

VietBF@sưu tập

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran với Mỹ và Israel leo thang, động thái của lực lượng Houthi tại Yemen – một đồng minh của Tehran – đang thu hút sự chú ý.

Mới đây, Houthi thông báo đã phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào các mục tiêu tại miền Nam Israel. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy lực lượng này bắt đầu có hành động cụ thể trong việc hậu thuẫn Iran. Trước đó, các phát ngôn từ phía Houthi cũng liên tục khẳng định sẵn sàng can dự nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Tuy nhiên, phải đến khi cuộc đối đầu kéo dài sang tháng thứ hai, nhóm vũ trang này mới có động thái thực tế. Điều này trái ngược với phản ứng nhanh chóng của họ trong các diễn biến tại Gaza trước đây.

Giới phân tích cho rằng nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự cân nhắc giữa lợi ích và rủi ro. Ông Luca Nevola, chuyên gia của tổ chức ACLED, nhận định Houthi đang hành động một cách thận trọng khi đánh giá rằng cái giá phải trả có thể lớn hơn những gì họ đạt được nếu tham gia sớm.

Một yếu tố quan trọng khác là vấn đề thời điểm. Theo ông Philipp Dienstbier từ Quỹ Konrad Adenauer, Houthi có thể đang chủ động kiềm chế để dành áp lực quân sự cho giai đoạn sau. Những kịch bản như tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ hoặc vào hạ tầng năng lượng vẫn được xem là lựa chọn có thể xảy ra nếu tình hình thay đổi.



Bên cạnh đó, bối cảnh khu vực hiện nay cũng khiến Houthi phải tính toán kỹ lưỡng. Các nỗ lực hướng tới giải pháp chính trị tại Yemen, cũng như vai trò của Ảrập Xêút, có thể bị ảnh hưởng nếu nhóm này tham gia sâu vào xung đột. Những yếu tố nội bộ tại miền Bắc Yemen cũng buộc lực lượng này phải duy trì sự thận trọng nhất định.

Một điểm đáng chú ý khác là mức độ tự chủ của Houthi. Theo các chuyên gia, dù nhận được sự hậu thuẫn từ Iran, nhóm này vẫn đưa ra quyết định dựa trên lợi ích riêng, bao gồm cả việc phát triển năng lực quân sự như máy bay không người lái. Điều đó lý giải vì sao họ không tự động tham gia mọi cuộc xung đột liên quan đến Tehran.

Ngoài ra, năng lực hiện tại của Houthi cũng không còn như trước. Các cuộc không kích từ Mỹ, áp lực kinh tế và những đòn tấn công nhằm vào lãnh đạo đã phần nào làm suy yếu lực lượng này. Thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vẫn đang được duy trì, cùng với việc nối lại đàm phán với Ảrập Xêút, càng khiến Houthi có lý do để tránh leo thang.

Theo ông Nevola, ưu tiên trước mắt của Houthi là hạn chế nguy cơ bị Mỹ và Israel trả đũa trực tiếp. Dù vậy, giới quan sát vẫn cảnh báo rằng nếu lực lượng này quyết định can dự sâu hơn, các tuyến hàng hải chiến lược như Biển Đỏ hay eo biển Hormuz có thể trở thành điểm nóng mới, kéo theo những hệ lụy lớn về kinh tế và an ninh toàn cầu.

Những nội dung ca ngợi chanh như một “thần dược” có thể chữa đủ loại bệnh đang lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ. Tuy nhiên, phía sau làn sóng này không chỉ là thông tin thiếu kiểm chứng mà còn tiềm ẩn mục đích trục lợi từ niềm tin của người dùng.

Công tác tại Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, cho rằng việc nhiều người tin vào công dụng “chữa bách bệnh” của chanh xuất phát từ nhiều yếu tố tâm lý và môi trường thông tin hiện nay.

Trước hết, trong bối cảnh lo ngại về thực phẩm bẩn và hóa chất, xu hướng tìm đến các phương pháp “tự nhiên” ngày càng phổ biến. Những cách làm đơn giản, ít tốn kém như sử dụng chanh dễ dàng được đón nhận mà không cần kiểm chứng.

Theo ông, không ít người sáng tạo nội dung tuyên bố không bán hàng, nhưng lại gắn các đường link sản phẩm trong phần bình luận hoặc livestream. Khi người xem mua hàng qua những liên kết này, họ nhận được hoa hồng tiếp thị.



Bác sĩ Tuấn phân tích, công thức thường thấy là tạo nội dung gây sốc để thu hút sự chú ý, khơi gợi nỗi sợ bệnh tật, đưa ra thông tin đi ngược y khoa để tạo khác biệt, rồi dẫn dắt người xem đến hành vi mua sản phẩm. Hệ quả là người bệnh mất phương hướng, trong khi người làm nội dung lại hưởng lợi từ chính sự cả tin đó.

Các chuyên gia nhấn mạnh, chanh chỉ là một loại thực phẩm và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị. Việc thổi phồng công dụng của nó thành “phương thuốc chữa bách bệnh” không chỉ sai lệch mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe cộng đồng.

Trước thực trạng này, giới chuyên môn cho rằng cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi lan truyền thông tin y khoa sai lệch.

Đồng thời, người dân cũng cần nâng cao cảnh giác, không tin vào những lời quảng bá chưa được kiểm chứng, bởi những thông tin sai lệch về sức khỏe có thể gây hậu quả nghiêm trọng không kém bất kỳ mối nguy nào khác.

Dù vừa gửi đi những lời cảm ơn nồng nhiệt đến quốc gia láng giềng Iraq qua một bức thư tay, tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei vẫn tiếp tục duy trì trạng thái "ẩn mình" trước công chúng, làm dấy lên nhiều đồn đoán về tình trạng thực sự của ông.

Ông Mojtaba Khamenei đã gửi một thông điệp viết tay nhằm bày tỏ lòng cảm kích sâu sắc đối với các nhà lãnh đạo tôn giáo và nhân dân Iraq.

Trong thư, tân Lãnh tụ Tối cao Iran đánh giá cao lập trường kiên định của Iraq trong việc chống lại các hành động gây hấn nhằm vào Tehran, đồng thời gửi lời tri ân đặc biệt đến Đại giáo chủ Ali Sistani – nhân vật biểu tượng của Hồi giáo dòng Shiite.

Bức thông điệp này được chuyển giao sau cuộc hội đàm giữa Đại sứ Iran tại Baghdad và Hội đồng Tối cao Hồi giáo Iraq – một thực thể chính trị quan trọng được thành lập từ năm 1982.

Tuy nhiên, một chi tiết khiến dư luận đặc biệt quan tâm là việc giới chức Iran hoàn toàn giữ kín phương thức truyền tải bức thư này, cũng như việc ông Mojtaba vẫn chưa hề xuất hiện công khai trước truyền thông.



Ở tuổi 56, ông Mojtaba Khamenei chính thức kế nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao vào giữa tháng này, sau khi cha ông, cố Lãnh tụ Ali Khamenei, tử nạn trong một cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel vào ngày 28/2.

Kể từ khi nắm quyền, vị tân lãnh tụ này chỉ đưa ra các tuyên bố bằng văn bản với lập trường cứng rắn về cuộc xung đột tại Trung Đông. Những nội dung này thường được các phát ngôn viên đọc lại trên sóng truyền hình thay vì sự xuất hiện trực tiếp của chính chủ.

Sự vắng mặt kéo dài của ông Mojtaba đã tạo nên một làn sóng nghi vấn về nơi ở và sức khỏe của ông. Phản hồi về vấn đề này, truyền hình nhà nước và giới chức Iran khẳng định nhà lãnh đạo đang trong quá trình hồi phục sau những vết thương từ một cuộc không kích.

Dẫn các nguồn tin am hiểu tình hình, CNN cho biết ông Khamenei có thể đã bị gãy chân ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự, kèm theo đó là các vết bầm tím quanh mắt trái và một số vết thương nhỏ trên mặt.

Dù truyền thông trong nước vẫn thường xuyên đăng tải hình ảnh của ông, nhưng tính thời điểm của những bức ảnh này vẫn là một dấu hỏi lớn khi không có xác nhận đó là ảnh mới hay cũ.

Nghi vấn về sự an nguy của tân Lãnh tụ Iran càng thêm nóng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng vào tuần trước. Ông Trump cho biết Washington đang tiến hành đàm phán với một "quan chức cấp cao" của Tehran, nhưng khẳng định đó không phải là người đứng đầu tối cao.

Tổng thống Mỹ thậm chí còn bày tỏ sự hoài nghi trực diện khi tuyên bố phía Mỹ chưa nhận được tin tức gì về sự hiện diện của người kế nhiệm và để ngỏ câu hỏi về việc liệu ông Mojtaba còn sống hay không.