Các báo cáo từ truyền thông phương Tây cho thấy giao tranh trên chiến trường Ukraine sẽ tập trung vào cái gọi là vành đai pháo đài ở khu vực đô thị Slavyansk - Kramatorsk. Thị trấn Huliaipole ở vùng Zaporizhia cũng được coi là trung tâm của những trận xung đột.

Cuộc tấn công của Nga vào mùa Xuân sẽ diễn ra như thế nào và Chiến dịch Bagration năm 1944 có liên quan gì? Bài viết của nhà quan sát quân sự kiêm Đại tá về hưu Mikhail Khodarenok trên trang Gazeta.Ru sẽ làm rõ điều đó.

Mùa Xuân này, Quân đội Nga sẽ tập trung vào việc tấn công các khu vực được phòng thủ kiên cố gần Slovyansk và Kramatorsk. Hơn nữa, theo Reuters và tờ New York Times (NYT), chiến dịch dự kiến sẽ diễn ra ở hầu hết mọi hướng.

Có đầy đủ lý do để tin rằng kế hoạch chiến dịch mùa Xuân của Quân đội Nga đã được hoàn thiện, tất cả ý kiến được nêu ra trong giai đoạn lập kế hoạch ban đầu đều đã được làm rõ và xem xét.

Nguồn lực đã được tính toán và mọi tài liệu cần thiết đã được chuẩn bị. Cuối cùng là phần tác chiến của kế hoạch, với tất cả tính toán và lý do biện minh đều đã được vạch ra.

Theo nhận xét, rất có thể sự chuẩn bị cho chiến dịch vào mùa Xuân và đầu mùa Hè năm 2026 sẽ cho thấy một số đặc điểm và sự tương đồng với Chiến dịch Tấn công Chiến lược Belarus, được tiến hành từ 23/6 đến 29/8/1944 (mật danh Bagration).

Chiến dịch này có sự tham gia của 168 sư đoàn Hồng quân đến từ phương diện quân Baltic số 1, Belarus số 3, Belarus số 2, Belarus số 1, Hạm đội Hải quân Dnieper và Tập đoàn quân số 1 của Quân đội Ba Lan, đã đánh tan một trong những đơn vị mạnh nhất của Đức - Tập đoàn quân Trung tâm.

Tổng cộng 17 sư đoàn và 3 lữ đoàn của tập đoàn này đã bị tiêu diệt và 50 sư đoàn khác mất hơn một nửa quân số.

"Mục tiêu chính của chiến dịch mùa Xuân năm 2026 có thể là chiếm giữ cụm đô thị Slavyansk - Kramatorsk và kiểm soát hoàn toàn lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Donetsk (DPR)", Đại tá Khodarenok giải thích.

Tuy nhiên, cần lưu ý kể từ năm 2014, các thành phố Slovyansk và Kramatorsk, cũng như các khu vực xung quanh, đã được Quân đội Ukraine biến thành một pháo đài kiên cố, đóng vai trò then chốt trong tuyến phòng thủ của họ tại Donetsk. Hơn nữa, tầm quan trọng của nó không chỉ mang tính quân sự mà còn cả chính trị.

Tất cả các công trình bằng đá ở đây đều đã được chuyển đổi thành cứ điểm phòng thủ và vị trí hỏa lực cố định, được kết nối bằng giao thông hào bê tông. Một mạng lưới vị trí hỏa lực rộng lớn đã được xây dựng, với hệ thống hào và nhiều lối đi.

Đối với binh sĩ Lực lượng Vũ trang Ukraine, hệ thống hầm trú ẩn dưới lòng đất đã được tạo ra, dự trữ đạn dược, lương thực và nước uống. Hãng tin Reuters gọi khu vực đô thị Slavyansk - Kramatorsk là một vành đai pháo đài và hoàn toàn có thể đồng ý với nhận định của ấn phẩm này.

Tấn công trực diện vào khu vực phòng thủ nói trên có lẽ không phải là giải pháp tốt nhất. Chắc chắn sẽ dẫn đến sự tàn phá hoàn toàn cả hai thành phố và các làng mạc xung quanh.

"Sau khi chiến sự kết thúc, địa hình ở khu vực này sẽ giống như bề mặt mặt trăng và việc trở lại cuộc sống trước chiến tranh có thể mất hàng thập kỷ", vị chuyên gia nhận định.

Nhiều khả năng bằng cách đánh bọc sườn và bao vây sâu, Nga sẽ cố gắng buộc Ukraine phải rút lui khỏi cụm cứ điểm Slavyansk - Kramatorsk dưới sự đe dọa bị bao vây. Tất nhiên, đây chỉ là một phương án và Bộ chỉ huy Nga còn có những kế hoạch táo bạo và ấn tượng hơn nữa.

Theo Gazeta.Ru

“Ông Khamenei vắng mặt trước công chúng là để tuân thủ các nguyên tắc an ninh trong bối cảnh hiện nay”, Ali Bahraini - đại diện của Iran tại Văn phòng Liên Hợp Quốc ở Geneva - cho biết. “Ông Khamenei hoàn toàn khỏe mạnh và vẫn tiếp tục lãnh đạo đất nước”.

Tân Lãnh tụ Tối cao Iran đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi bị thương hồi tháng trước trong cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel. Cuộc tấn công cũng đã khiến cha ông - cựu Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei - thiệt mạng.

Đầu tháng này, một nguồn thạo tin nói với CNN rằng ông Mojtaba Khamenei đã bị gãy chân và một số vết thương nhẹ khác. Ngoài vết thương ở chân, ông Khamenei (56 tuổi) còn bị bầm tím quanh mắt trái, cũng như một số vết rách nhỏ trên mặt.

Ông được chọn làm tân Lãnh tụ Tối cao Iran vào ngày 8/3. Sau đó, tuyên bố đầu tiên của ông được phát đi bởi một người dẫn chương trình truyền hình, không phải qua băng ghi âm hoặc video.

AP cho hay lá thư đề ngày 26-3, do Đại sứ Amir Saeid Iravani chấp bút, tập trung vào các tin tức truyền thông cho rằng Israel và Mỹ "tạm thời chưa ra tay" với 2 quan chức Iran nói trên.

"Các thông tin cho thấy đã có kế hoạch tính đến việc ám sát các quan chức chính trị cấp cao nhất của Cộng hòa Hồi giáo Iran" - nội dung lá thư có đoạn, đồng thời nhấn mạnh các mục tiêu này chỉ được "tạm hoãn", cho thấy mối đe dọa vẫn hiện hữu, có chủ đích và tiếp diễn.

Chủ tịch Quốc hội Qalibaf được xem như nhân vật đàm phán tiềm năng với Mỹ, trong khi Bộ trưởng Araghchi tiếp tục duy trì các nỗ lực ngoại giao.

Trong khi đó, Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ đang dẫn dắt một kênh trao đổi lập trường gián tiếp giữa Tehran và Washington.

Lá thư Iran gửi Liên hợp quốc trong bối cảnh chiến sự đã làm rung chuyển bộ máy quyền lực tại Tehran.

Các đợt không kích mở màn của Israel và Mỹ hôm 28-2 đã khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng. Nhiều nhân vật cấp cao khác của Iran cũng thiệt mạng trong các đợt tấn công sau đó.

Xung đột Iran với Mỹ và Israel diễn ra sắp tròn 1 tháng nhưng chưa có dấu hiệi hạ nhiệt. Trong bối cảnh đó, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dự kiến tổ chức cuộc họp kín về Iran vào sáng 27-3 (giờ Mỹ).

Theo 2 nhà ngoại giao Liên hợp quốc giấu tên, cuộc họp này do Nga đề xuất, sẽ thảo luận về các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự Iran.

Mỹ, quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, đã lên lịch cho cuộc họp nói trên.

Ngày 27/3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz tuyên bố: “Thủ tướng Benjamin Netanyahu và tôi đã đưa ra cảnh báo đối với chính quyền Iran hãy ngừng bắn tên lửa vào dân thường ở Israel. Bất chấp những cảnh báo, việc bắn phá vẫn tiếp diễn.

Do đó, các cuộc tấn công của IDF vào Iran sẽ leo thang và mở rộng sang các mục tiêu cùng khu vực hỗ trợ Tehreab trong việc chế tạo và vận hành vũ khí chống lại dân thường Israel”.

Tuy nhiên, tuyên bố của ông Katz không nêu rõ chi tiết về hoạt động mở rộng sẽ bao gồm những gì. “Chúng tôi sẽ tiếp tục truy lùng các thủ lĩnh và chỉ huy của chính quyền Iran cũng như hủy năng lực chiến lược của họ”, ông Katz nói thêm.

Israel thực hiện hàng loạt cuộc tấn công hàng ngày vào mục tiêu bên trong Iran kể từ khi phát động chiến dịch cùng với Mỹ.

Trong khi đó, CNN đưa tin lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen sẵn sàng tham chiến để ủng hộ Iran nếu Mỹ và Israel tiếp tục leo thang cuộc tấn công.

Lực lượng Houthi ở Yemen từng gây gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Bab al-Mandab, tấn công tàu thương mại trong eo biển và trên biển Đỏ, gây ra tình trạng hỗn loạn thương mại. Nhóm phiến quân này vẫn chưa tham gia cuộc chiến để ủng hộ Iran, dù một số nhà phân tích đã dự đoán điều đó.

Hiện tại, Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển chính cho khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới, gây ra sự hỗn loạn trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Hôm 26/3, thủ lĩnh lực lượng Houthi cũng nói về những tổn thất nặng nề mà đất nước phải gánh chịu do sự can thiệp của Mỹ vào cuộc xung đột ở Yemen, nhưng không đưa ra tuyên bố chính thức nào về việc lực lượng Houthi tham gia vào cuộc chiến tại Iran ở thời điểm hiện tại.

Cùng thời điểm, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) kêu gọi người dân trong khu vực rời khỏi những khu vực có lực lượng Mỹ đóng quân.

"Mỹ và Israel đang cố gắng sử dụng những người vô tội làm lá chắn sống. Vì chúng ta có nghĩa vụ phải loại bỏ lực lượng của Mỹ… nên chúng tôi khuyến cáo bạn nên khẩn trương rời khỏi những nơi quân đội Mỹ đóng quân để tránh bị thương", IRGC thông báo.

Đài CNN ngày 26/3 đưa tin, các mối đe dọa và các cuộc tấn công của Iran vào tàu thuyền ở Vịnh Ba Tư đã làm tăng rủi ro vận chuyển đến mức gần như toàn bộ giao thông qua tuyến đường thủy hẹp này phải ngừng hoạt động. Đây là tuyến đường vận chuyển chính cho khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu, cùng với phân bón cho các loại cây trồng mà thế giới phụ thuộc vào.

Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề cao các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt lệnh phong tỏa, đồng thời lên kế hoạch triển khai thêm hàng nghìn binh sĩ đến Trung Đông và xem xét khả năng Hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu.

Nhưng Iran vẫn chiếm ưu thế về nhiều mặt – một phần do các phương pháp tác chiến phi truyền thống của nước này, bao gồm máy bay không người lái (UAV) giá rẻ và thủy lôi, và một phần do vị trí địa lý. Kết hợp lại, hai yếu tố này khiến cho Mỹ hoặc các nước khác khó có thể bảo vệ tàu thuyền hoặc đảm bảo an ninh quân sự cho Eo biển Hormuz.

Và việc duy trì quyền kiểm soát này rất có lợi cho Iran. Các quan chức Iran cho biết họ sẽ tiếp tục thu phí để đảm bảo an toàn cho một số tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, sau khi công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence công bố báo cáo vào ngày 23/3 cho biết ít nhất hai tàu đã trả những khoản tiền lớn để qua eo biển.

Tại sao yếu tố địa lý lại có lợi cho Iran?

Theo công ty phân tích vận tải biển Vortexa, Eo biển Hormuz rộng khoảng 42 km tại điểm hẹp nhất. Và hầu hết giao thông hàng hải đều đi qua hai tuyến đường vận chuyển chính thậm chí còn hẹp hơn nữa.

“Nó được mô tả là điểm nghẽn vì lý do chính đáng. Trên thế giới có rất nhiều điểm nghẽn. Nhưng người ta có thể lập luận rằng đây là một điểm nghẽn đặc biệt khó khăn, bởi vì không có lựa chọn thay thế nào khác”, Nick Childs - chuyên gia cao cấp về Lực lượng Hải quân và An ninh Hàng hải tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) - cho biết.

Một phần thách thức đối với các tàu thuyền và bất kỳ hoạt động hộ tống tàu nào là không gian di chuyển bị hạn chế rất nhiều.

“Trên đại dương bao la, luôn có lựa chọn chuyển hướng; nhưng ở những điểm thắt cổ chai hoặc vùng biển hẹp, lựa chọn đó là bất khả thi”, Kevin Rowlands - biên tập viên tạp chí tại viện nghiên cứu Royal United Services Institute - cho biết. “Điều đó có nghĩa là Iran không nhất thiết phải chủ động tìm kiếm mục tiêu. Họ có thể ngồi chờ.”

Điều này dễ dàng tạo ra một "vùng nguy hiểm", trong đó thời gian cảnh báo cho một cuộc tấn công chỉ có thể là vài giây, ông nói.

Chưa kể, Iran có khoảng 1.600 km đường bờ biển, từ đó họ có thể phóng tên lửa chống hạm. Các trận địa tên lửa này có tính cơ động, khiến chúng khó bị tiêu diệt hơn, và đường bờ biển dài ở Vịnh Ba Tư đồng nghĩa với việc Iran có thể tấn công vượt xa eo biển.

“Ở phía bắc, thuộc lãnh thổ Iran, đó không phải là một đồng bằng. Có đồi, núi, thung lũng, khu vực đô thị và các đảo ngoài khơi. Tất cả những điều này khiến việc phát hiện mối đe dọa đang đến trở nên khó khăn hơn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Iran che giấu các hệ thống vũ khí di động”, Rowlands - người cũng từng là giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Hải quân Hoàng gia Anh - nói với CNN trong một email.
Tàu thuyền phải đối mặt với những mối đe dọa nào?

Các nhà phân tích cho rằng khả năng gây thiệt hại cho các tàu thương mại thông qua hàng loạt các đợt tấn công của Iran đã giảm sút kể từ khi xung đột bắt đầu.

“Tuy nhiên, việc giảm thiểu rủi ro xuống bằng không gần như là điều không thể, và chúng ta có thể dự đoán rằng các tàu thuyền sẽ vẫn phải đối mặt với mức độ đe dọa nhất định trong một thời gian nữa từ một số hoặc tất cả các hệ thống [vũ khí của Iran] này”, Rowlands nói.

Theo ông, những mối đe dọa phức tạp này đồng nghĩa với việc bất kỳ hoạt động hộ tống tàu nào cũng có thể cần phải vượt xa một đoàn tàu chiến truyền thống di chuyển phía trước và phía sau các tàu chở dầu.

“Nhiều khả năng một nhiệm vụ hải quân sẽ sử dụng phương pháp phòng thủ nhiều lớp, với sự giám sát từ vệ tinh, máy bay tuần tra và UAV. Các tàu có thể đi theo một tuyến đường cụ thể đã được rà phá thủy lôi”, Rowlands nói.

Còn chuyên gia Childs cho biết, Mỹ đã làm suy yếu nhiều khả năng hải quân thông thường của Iran. Nhưng mối đe dọa lớn nhất vẫn đến từ kho vũ khí phi truyền thống của Iran, như UAV, tàu chiến nhỏ tấn công nhanh và thậm chí cả tàu không người lái chứa đầy chất nổ.

“Nếu người Iran quyết định rải thủy lôi, họ có thể thả chúng xuống từ phía sau một chiếc thuyền buồm trông có vẻ vô hại”, Childs nói với CNN. “Mặc dù Mỹ có lẽ đã tính đến các tàu ngầm lớn của Iran, nhưng vẫn có thể còn những ‘tàu ngầm tí hon’ cần phải xem xét”, ông nói thêm, ám chỉ những tàu ngầm nhỏ có thể hoạt động ở vùng nước nông.

Các đồng minh của Mỹ, bao gồm Anh, Pháp và Bahrain, cũng đang nỗ lực xây dựng các kế hoạch khả thi để bảo vệ hoạt động vận tải biển quốc tế trên tuyến đường thủy này.

Thủy thủ đoàn bỏ tàu Mayuree Naree (Thái Lan) trong nỗ lực vượt qua Eo biển Hormuz sau một cuộc tấn công bằng tàu không người lái Iran. Ảnh: Hải quân Hoàng gia Thái Lan
Tình hình hiện nay ra sao?

Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu thuyền gần Eo biển Hormuz, thuộc Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Các nhà phân tích lưu ý rằng Iran thậm chí không cần phải phá hủy tàu thuyền để đạt được mục tiêu làm gián đoạn thương mại năng lượng toàn cầu. Chừng nào mối đe dọa còn đủ cao, các công ty vận tải biển khó có thể mạo hiểm nối lại hoạt động vận chuyển. Tuy nhiên, một số tàu có liên hệ với Iran, Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan đã vượt qua được eo biển này.

Iran cho biết các “tàu không thù địch” có thể đi qua eo biển nếu phối hợp với chính quyền Iran. Báo cáo của Lloyd's List Intelligence cho biết ít nhất 16 tàu đã đi qua, trong đó có một tàu được cho là đã trả khoản phí 2 triệu USD, cũng như một số tàu chở dầu “ma” sử dụng danh tính giả của các tàu đã bị tháo dỡ. CNN không thể xác minh độc lập báo cáo này.

Ngay cả khi toàn bộ hoạt động vận chuyển tàu chở dầu được nối lại hoàn toàn, cũng sẽ cần thời gian để giải quyết tình trạng tắc nghẽn. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, gần 2.000 tàu đang bị mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư.

Theo CNN, Washington đã liên tục ca ngợi những gì họ cho là tiến triển ngoại giao. Trong khi đó, Iran khẳng định họ không đàm phán với Mỹ, mặc dù đã thừa nhận việc trao đổi thông điệp thông qua các trung gian hòa giải.

Tổng thống Trump cũng đe dọa sẽ tấn công thêm các địa điểm liên quan đến hoạt động buôn bán dầu mỏ của Iran nếu nước này tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz. Ngày 20/3, quân đội Mỹ đã tấn công các cơ sở quân sự trên đảo Kharg - nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Các địa điểm liên quan đến hoạt động buôn bán dầu mỏ trên hòn đảo do chính phủ Iran kiểm soát không bị tấn công, nhưng ông Trump đã cảnh báo rằng chúng có thể là mục tiêu tiếp theo, điều này sẽ dẫn đến một sự leo thang căng thẳng khác.

Theo thông tin từ báo Lao Động, với hơn 24.000 ca mắc mới mỗi năm, ung thư phổi đứng thứ ba về tỉ lệ mắc mới nhưng lại chiếm vị trí thứ hai về tỉ lệ tử vong do các bệnh ung thư tại Việt Nam.

Đáng nói, độ tuổi mắc ung thư phổi tại Việt Nam đang có xu hướng trẻ hóa. Tại các nước Âu Mỹ, ung thư phổi thường gặp ở nhóm 65-70 tuổi. Thế nhưng, theo các nghiên cứu mới đây ở Việt Nam, độ tuổi trung bình mắc ung thư phổi ở nước ta thấp hơn thế giới khoảng 10 năm, báo VnExpress thông tin.

Ung thư phổi ở Việt Nam thường được phát hiện khá muộn. Theo báo Lao Động, khoảng 75% bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Vì vậy, tỷ lệ sống sau 5 năm hiện chỉ đạt 14,8%.

Một trong những nguyên nhân khiến bệnh dễ bị bỏ sót là ung thư phổi ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp khác. Chính vì thế, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biểu hiện rõ hơn, đồng nghĩa bệnh cũng đã tiến triển nặng hơn.

Trong bối cảnh đó, việc sàng lọc sớm và chú ý nhận biết các dấu hiệu bất thường được xem là đặc biệt cần thiết, nhằm phát hiện bệnh kịp thời và nâng cao hiệu quả điều trị.
5 dấu hiệu sớm của ung thư phổi

Dưới đây là 5 dấu hiệu sớm của ung thư phổi mà nhiều người dễ bỏ qua:
1. Ho kéo dài bất thường

Ho là một trong những triệu chứng phổ biến nhất của các bệnh lý tiềm ẩn ở phổi. Vì vậy, một cơn ho nhẹ, khô và kéo dài liên tục quá 3-8 tuần không nên bị xem nhẹ. Ngay cả khi kiểu ho thay đổi, dù ở người hút thuốc hay không hút thuốc, đó cũng là dấu hiệu đáng lo ngại và cần được chẩn đoán đúng cách.
2. Khó thở nhẹ, ngay cả khi sinh hoạt thường ngày

Khó thở

Cảm giác khó thở khi thực hiện các hoạt động hàng ngày không phải lúc nào cũng đơn thuần do thể lực kém. Ở giai đoạn sớm, ung thư phổi có thể âm thầm ảnh hưởng đến luồng không khí trong phổi hoặc gây tích tụ dịch quanh phổi. Điều này có thể dần dẫn đến tình trạng hụt hơi khi chỉ vận động cơ bản như đi bộ quãng ngắn hoặc leo cầu thang. Nếu tình trạng khó thở này mới xuất hiện, kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn, cần đi kiểm tra thay vì bỏ qua.
3. Đau ngực, vai hoặc lưng không rõ nguyên nhân

Cơn đau do ung thư phổi có thể không dữ dội nhưng âm ỉ và kéo dài. Các khối u ở vùng phổi trên hoặc khu vực xung quanh dễ gây kích thích các dây thần kinh lân cận, từ đó tạo cảm giác khó chịu ở vai và vùng lưng trên. Nhiều người có thể cho rằng đó chỉ là đau cơ do làm việc quá lâu. Nhưng nếu cơn đau tăng dần hoặc đi kèm khó thở, cần đặc biệt lưu ý.
4. Thay đổi giọng nói và nhiễm trùng hô hấp tái đi tái lại

Tình trạng khàn tiếng kéo dài có thể là dấu hiệu cho thấy dây thần kinh kiểm soát dây thanh âm đang bị chèn ép. Bên cạnh đó, các đợt nhiễm trùng ở ngực hoặc vùng quanh phổi lặp đi lặp lại cũng có thể gợi ý rằng bên dưới đang tồn tại một sự tắc nghẽn nào đó.
5. Ho ra máu, kể cả chỉ một lượng nhỏ

Có máu trong đờm là một triệu chứng cần được thăm khám y tế và tuyệt đối không nên bỏ qua.
Phòng ngừa từ những thay đổi thiết thực

Các yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư phổi tại Việt Nam gồm hút thuốc lá, hít khói thuốc thụ động, ô nhiễm không khí, tiền sử gia đình mắc bệnh và tiếp xúc lâu dài với môi trường độc hại.

Từ các yếu tố nguy cơ trên, việc phòng ngừa ung thư phổi cần bắt đầu từ những thay đổi thiết thực trong lối sống và môi trường sống. Trước hết, bỏ thuốc lá và tránh hít khói thuốc thụ động vẫn là biện pháp quan trọng hàng đầu. Bên cạnh đó, mỗi người nên hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm, khói bụi và các hóa chất độc hại trong lao động, sinh hoạt; đồng thời chú ý khám sức khỏe, tầm soát sớm nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.

Nguồn: Lao Động, VnExpress, Times of India

Bệnh nhân là nữ giáo viên 52 tuổi, được chẩn đoán mắc Hội chứng Mueller-Weiss – một dạng hoại tử xương ghe tự phát, với tỷ lệ lưu hành trên thế giới dưới 1/1.000.000 dân.

Bệnh nhân P.T.H đến khám trong tình trạng đau khớp cổ chân kéo dài nhiều tháng. Cơn đau xuất hiện ở cả hai chân, tập trung nhiều hơn ở chân phải, tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi. Đáng chú ý, bệnh nhân không có tiền sử chấn thương hay bệnh lý cơ xương khớp mạn tính.

Khai thác thói quen sinh hoạt cho thấy, bệnh nhân thường xuyên chạy bộ đường dài và phải đứng liên tục do đặc thù công việc. Đây được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng, góp phần gây ra các vi chấn thương lặp đi lặp lại lên cấu trúc xương bàn chân.

Để xác định nguyên nhân, các bác sĩ đã chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI). Kết quả cho thấy xương ghe bị xẹp và biến dạng điển hình hình “dấu phẩy”, kèm đặc xương dưới sụn và phù tủy xương rõ rệt. Ngoài ra, nhiều tổn thương phối hợp cũng được ghi nhận như gai xương, phù dây chằng, tràn dịch khớp cổ chân.

Dựa trên lâm sàng và hình ảnh học, bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi Hội chứng Mueller-Weiss ở chân phải và phù tủy xương sên trái.

Theo ThS.BSNT Lê Thị Dương - Chuyên khoa Cơ xương khớp, Hệ thống Y tế Medlatec, Hội chứng Mueller-Weiss là bệnh lý hiếm, chủ yếu gặp ở người trưởng thành từ 40–60 tuổi và phổ biến hơn ở phụ nữ. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng xương ghe bị chèn ép giữa các cấu trúc xương lân cận, dẫn đến hoại tử xương tự phát.

Hội chứng Mueller-Weiss tiến triển âm thầm, kéo dài. Triệu chứng ban đầu thường rất nhẹ, thậm chí không rõ ràng, khiến người bệnh dễ chủ quan. Khi xuất hiện đau dữ dội, tổn thương xương thường đã ở giai đoạn muộn với hiện tượng xẹp, phân mảnh, gây biến dạng bàn chân và có thể dẫn đến tàn phế.

Thống kê từ các cơ sở dữ liệu y khoa quốc tế cho thấy, đến nay chỉ có hơn 600 ca bệnh điển hình được mô tả chi tiết. Điều này cho thấy mức độ hiếm gặp, đồng thời cũng lý giải vì sao bệnh dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm với các bệnh lý xương khớp thông thường.
Thói quen tưởng vô hại có thể gây hại cho xương

Bác sĩ Dương cảnh báo, những thói quen lặp đi lặp lại như:

Đứng lâu
Đi lại nhiều
Chạy bộ cường độ cao
Mang giày không phù hợp

có thể tạo ra các vi chấn thương kéo dài. Theo thời gian, những tổn thương nhỏ này tích tụ và làm suy yếu cấu trúc xương, đặc biệt ở vùng chịu lực như bàn chân.

Ngoài ra, các yếu tố như thừa cân, bàn chân bẹt hoặc sai lệch trục chi dưới cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Điều đáng lo ngại là ở giai đoạn sớm, bệnh gần như không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ đi khám khi cơn đau trở nên nghiêm trọng, lúc này việc điều trị trở nên khó khăn và nguy cơ biến chứng cao hơn.

Trước thực tế này, các chuyên gia khuyến cáo người dân, đặc biệt là nhóm trên 40 tuổi, cần chú ý đến các dấu hiệu bất thường như đau âm ỉ vùng cổ chân, mu bàn chân kéo dài không rõ nguyên nhân.

Việc thăm khám sớm tại các cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp, kết hợp với các phương tiện chẩn đoán hiện đại, sẽ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và bảo tồn chức năng vận động.

Bên cạnh đó, duy trì lối sống hợp lý như kiểm soát cân nặng, lựa chọn giày phù hợp, tránh vận động quá mức và tầm soát sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa các bệnh lý xương khớp nguy hiểm.

Nhắc đến "thủ phạm" ung thư phổi thì ai cũng nghĩ đến khói thuốc và môi trường ô nhiễm đầu tiên. Tuy nhiên, các báo cáo y học hiện đại đang ghi nhận một thực trạng đáng chú ý: Tỷ lệ bệnh nhân mắc ung thư phổi không liên quan tới khói thuốc đang tăng mạnh, trẻ hoá nhanh.

Tiến sĩ Li Chun-hui từ Bệnh viện Đại học Quốc gia Cheng Kung (Đài Loan, Trung Quốc), trung bình cứ 57 phút lại có một người Trung Quốc tử vong vì căn bệnh này. Điều đáng kinh ngạc hơn là thống kê chỉ ra 60% bệnh nhân ung thư phổi ở Đài Loan không hút thuốc, trong đó phụ nữ chiếm đa số. Điều này cho thấy nhiều nguyên nhân gây ung thư phổi khác chưa được người dân đánh giá thích đáng, ví dụ như chế độ ăn uống.

Một nghiên cứu chung gần đây của Đại học Florida và Đại học Kentucky đã chỉ ra 3 món ăn "vạn người mê", nhất là người trẻ tuổi hoá ra lại là "thủ phạm" gây ung thư phổi nếu ăn quá mức, duy trì lâu dài:
1. Thực phẩm chứa hàm lượng đường cao

Sử dụng công nghệ sinh học không gian thế hệ mới, các nhà khoa học trong nghiên cứu trên đã phát hiện mối liên hệ gây ngạc nhiên giữa đường và tốc độ phát triển của ung thư phổi. Khi cơ thể dung nạp quá nhiều món ngọt như trà sữa, bánh ngọt hoặc các loại siro, gan sẽ chuyển hóa chúng thành glycogen để dự trữ năng lượng. Tế bào ung thư phổi có ái lực cực mạnh với nguồn dự trữ này.

Tiến sĩ Li Chun-hui giải thích thêm, nồng độ glycogen trong máu tăng cao sẽ thúc đẩy khối u phổi phát triển với tốc độ đáng báo động. Việc kiểm soát đường huyết chính là cách cắt đứt nguồn "tiếp tế" cho tế bào ác tính.
2. Thực phẩm chiên rán ngập dầu

Đây là nhóm thực phẩm chứa hàm lượng gốc tự do cực cao. Trong khi nó là tác nhân chính gây tổn thương tế bào.

Tiến sĩ Lee Chia-ying, Phó chủ tịch y khoa của Bệnh viện Changhua Show Chwan Memorial (Đài Loan, Trung Quốc) giải thích rằng dầu mỡ bị biến đổi ở nhiệt độ cao sinh ra các gốc tự do độc hại. Khi đi vào cơ thể, chúng trực tiếp phá hủy cấu trúc DNA của các tế bào khỏe mạnh. Do phổi là cơ quan có mạng lưới mạch máu vô cùng dồi dào, các gốc tự do lưu thông trong máu dễ dàng tấn công và gây viêm nhiễm mãn tính tại đây, tạo môi trường thuận lợi cho ung thư phổi khởi phát.
3. Các món nướng, nhất là nướng than hoặc cháy khét

Đồ nướng không chỉ gây hại lá phổi qua đường ăn uống mà còn qua đường hô hấp. Quá trình nướng thịt trên lửa trực tiếp tạo ra các hợp chất gây ung thư nhóm 1. Ngoài việc hấp thụ độc tố trực tiếp vào dạ dày, khói từ đồ nướng chứa các hạt vi mô độc hại mà chúng ta vô tình hít phải, gây tác động kép lên nhu mô phổi. Tiến sĩ Li Chun-hui cảnh báo, việc tiêu thụ thường xuyên các món nướng làm gia tăng gánh nặng thải độc cho hệ hô hấp, khiến các tế bào phổi dễ bị đột biến hơn dưới tác động của các phản ứng hóa học nhiệt độ cao.

Làm gì để phòng ngừa ung thư phổi?

Để chủ động phòng ngừa ung thư phổi, các chuyên gia khuyến nghị mọi người nên xây dựng chế độ ăn "kháng viêm" và chống oxy hóa. Thay vì các món ăn nhanh, hãy tăng cường thực phẩm giàu vitamin A, vitamin E từ cà rốt, rau bina và các sản phẩm từ sữa để củng cố sức khỏe niêm mạc phổi. Bên cạnh đó, các loại trái cây họ cam quýt, quả mọng giàu chất chống oxy hóa và cá biển sâu chứa axit béo không bão hòa đa sẽ giúp cơ thể chống lại các phản ứng viêm hiệu quả.

Việc tập thể dục thường xuyên là giải pháp quan trọng giúp cơ thể sử dụng glycogen hiệu quả, ngăn chặn sự tích tụ nguồn năng lượng dư thừa cho tế bào ung thư. Đặc biệt, vẫn cần tránh xa các yếu tố nguy cơ cao như khói thuốc lá, môi trường ô nhiễm, chủ động đối phó với khói bụi... và khám sức khoẻ định kỳ.

Nguồn và ảnh: Health.TVBS, Sohu

Theo Southern Living, chúng ta đều có miếng bọt biển ở nhà, có thể là trong bếp hoặc phòng tắm (thậm chí cả hai), nhưng điều đó không có nghĩa là nó hoàn hảo để sử dụng trong mọi trường hợp.

Theo ông Scott Schrader, chuyên gia vệ sinh tại CottageCare (Hoa Kỳ), dưới đây là 7 thứ bạn không bao giờ nên lau chùi bằng miếng bọt biển và nên dùng gì để làm sạch từng khu vực.

- Thớt

Tuyệt đối không nên dùng miếng bọt biển để lau chùi thớt sau khi đã dùng chúng để sơ chế thịt sống. "Miếng bọt biển có thể tiện lợi, nhưng chúng cũng có thể trở thành nơi sinh sản của vi khuẩn", Schrader nói. "Bạn không bao giờ nên lau chùi các bề mặt đã dùng để sơ chế thịt sống như thớt vì miếng bọt biển giữ lại nước thịt và vi khuẩn như salmonella và E. coli. Việc này chỉ làm chúng lây lan thêm thay vì làm sạch".

Để làm sạch thớt đã tiếp xúc với thịt sống, Schrader khuyên bạn nên dùng khăn giấy dùng một lần hoặc khăn lau khử trùng có thể giặt được và rửa chúng bằng nước nóng với xà phòng.
- Thiết bị phòng tắm

Chẳng cần phải nói, các thiết bị trong phòng tắm là một nơi khác mà bạn nên tránh dùng miếng bọt biển quen thuộc để lau chùi. Giống như thớt tiếp xúc với thịt sống, những khu vực này chứa vi khuẩn và mầm bệnh mà miếng bọt biển sẽ làm lây lan thay vì lau sạch.

"Bồn cầu, bồn rửa và bồn tắm đều có vi trùng dễ dàng bám vào các lỗ nhỏ trên bề mặt bọt biển và sau đó lây lan ra xung quanh", Schrader nói. "Tôi luôn khuyên khách hàng của mình nên sử dụng bàn chải cọ rửa chuyên dụng hoặc khăn lau khử trùng dùng một lần có thể được khử trùng sau khi sử dụng".
- Đồ dùng nấu ăn chống dính

Đôi khi, dụng cụ nấu ăn chống dính thực sự có thể khiến thức ăn bám dính vào bề mặt. Khi điều đó xảy ra, hãy thử dùng mặt mềm của miếng bọt biển hoặc khăn để lau sạch thức ăn bám dính. Tuyệt đối không dùng mặt nhám của miếng bọt biển để chà rửa dụng cụ nấu ăn chống dính.

Lớp phủ trên những dụng cụ này rất mỏng và việc sử dụng các dụng cụ cọ rửa thô ráp có thể làm bong tróc lớp phủ theo thời gian.
- Đồ điện tử

Khi màn hình tivi bị bám bụi hoặc các thiết bị điện tử màn hình cảm ứng bị mờ, Schrader khuyên bạn nên tránh dùng miếng bọt biển. "Miếng bọt biển quá thô ráp và giữ ẩm, có thể làm hỏng các thiết bị điện tử nhạy cảm. Thay vào đó, hãy dùng khăn lau sợi nhỏ với một ít nước, hoặc pha dung dịch giấm và nước theo tỷ lệ 50/50, hoặc sử dụng chất tẩy rửa chuyên dụng cho thiết bị điện tử", ông nói.
- Thủy tinh

Miếng bọt biển có vẻ vô hại đối với đồ thủy tinh nếu bạn sử dụng mặt mềm, nhưng thực tế, vẫn có khả năng bạn sẽ làm hỏng chiếc ly hoặc đĩa yêu thích của mình bằng dụng cụ lau chùi này. "Ngay cả một miếng bọt biển mềm, khi sử dụng mặt mềm, cũng có thể gây ra các vết xước nhỏ trên bề mặt thủy tinh hoặc thép không gỉ và các lớp phủ bóng", Schrader nói. "Một lần nữa, hãy sử dụng khăn lau sợi nhỏ hoặc miếng lau không mài mòn để giữ cho vật liệu không bị xước".
- Chảo gang

Có lý do tại sao bố mẹ chúng ta lại hoảng hốt khi chúng ta cọ rửa chảo gang bằng miếng bọt biển và xà phòng. Mặc dù gang là vật liệu khá bền, nhưng những chiếc chảo này được thiết kế với một lớp dầu polyme hóa đặc biệt mà bạn có thể chà xát bằng cả hai mặt của miếng bọt biển. Tốt hơn (và an toàn hơn) là nên làm sạch chảo gang bằng bàn chải không mài mòn, sau đó thoa thêm một lớp dầu nữa sau khi hoàn thành để bảo vệ lớp phủ.
- Những vết bẩn có mùi

Nếu bạn đang làm việc trong bếp và vô tình làm đổ thứ gì đó có mùi khó chịu, đừng dùng miếng bọt biển. Theo Schrader, bạn sẽ hối hận về sau vì mùi hôi sẽ bám vào các lỗ nhỏ trên miếng bọt biển. "Những vết bẩn có mùi khó chịu, như cá, trứng và dầu mỡ, không nên được lau chùi bằng miếng bọt biển. Miếng bọt biển sẽ hấp thụ mùi và bạn chỉ làm cho mùi lan rộng hơn. Hãy thử thấm hút các vết bẩn bằng khăn giấy dùng một lần hoặc thường xuyên giặt khăn lau của bạn", ông nói.

Công trình do các nhà khoa học tại Đại học Milan và Đại học Bologna thực hiện, với sự tham gia của 1.953 bệnh nhân ung thư đại trực tràng (độ tuổi trung bình 62) và gần 4.200 người khỏe mạnh (độ tuổi trung bình 58) làm nhóm đối chứng. Mục tiêu là đánh giá mối liên hệ giữa lượng carotenoid trong khẩu phần ăn và nguy cơ mắc bệnh.

Trong quá trình nghiên cứu, các đối tượng được yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết về thói quen ăn uống, chỉ số khối cơ thể (BMI), mức độ vận động, tình trạng hút thuốc, употребление rượu cũng như tiền sử ung thư trong gia đình. Từ những dữ liệu này, nhóm nghiên cứu tiến hành ước tính lượng carotenoid mà mỗi người tiêu thụ dựa trên tần suất sử dụng các loại thực phẩm giàu hợp chất này.

Kết quả phân tích cho thấy những người có mức tiêu thụ carotenoid cao hơn có xu hướng giảm nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng so với nhóm tiêu thụ ít hơn.
Mỗi ngày một ly nước ép cà rốt có thể mang lại hiệu quả rõ rệt

Kết quả nghiên cứu cho thấy, lượng carotenoid tiêu thụ càng cao thì nguy cơ ung thư đại trực tràng càng có xu hướng giảm. Đáng chú ý, nhóm bổ sung nhiều carotenoid nhất ghi nhận mức giảm nguy cơ lên tới khoảng 40–41%.

Trong số các carotenoid, beta-carotene – hợp chất dồi dào trong cà rốt, khoai lang, bí đỏ, xoài hay rau bina – được xem là thành phần mang lại tác động nổi bật nhất.

Dữ liệu cũng chỉ ra rằng, việc hấp thụ khoảng 15.623 mcg beta-carotene mỗi ngày (tương đương nửa chén khoai lang luộc) có thể giúp giảm khoảng 20% nguy cơ mắc bệnh.

Đáng chú ý hơn, theo Eating Well, mức tiêu thụ khoảng 22.847 mcg beta-carotene mỗi ngày – tương đương một ly nước ép làm từ khoảng 4 củ cà rốt (khoảng 280 gram) – được ghi nhận mang lại hiệu quả mạnh nhất, với khả năng giảm nguy cơ lên tới 40%.

Các chuyên gia lý giải rằng carotenoid có thể góp phần chống lại sự hình thành và phát triển của khối u nhờ đặc tính chống oxy hóa. Ngoài ra, nhóm hợp chất này còn tham gia điều hòa tín hiệu tế bào, làm chậm chu kỳ phát triển của tế bào, hỗ trợ hệ miễn dịch và thúc đẩy quá trình tự hủy của các tế bào bất thường, từ đó hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư.

Những thực phẩm giàu carotenoid phổ biến có thể kể đến như cà rốt, trái cây họ cam quýt, rau lá xanh, cà chua và đậu Hà Lan. Từ đó, các nhà nghiên cứu khuyến nghị nên tăng cường bổ sung các loại rau củ quả có màu sắc rực rỡ như cà rốt, khoai lang, bí đỏ, cam, xoài, dưa lưới, ớt chuông, bông cải xanh, rau bina và xà lách trong khẩu phần ăn hằng ngày.
Vì sao nên duy trì thói quen uống nước ép cà rốt?

Cà rốt là loại rau củ giàu dưỡng chất, chứa nhiều vitamin như A, C, B1, B6, K, E, D cùng các hợp chất thực vật có lợi như lycopene, lutein, zeaxanthin… Nhờ đó, nước ép cà rốt được xem là thức uống hỗ trợ sức khỏe nếu sử dụng hợp lý.

Hỗ trợ trung hòa axit dư thừa

Nước ép cà rốt có tính kiềm tự nhiên, được cho là có thể góp phần trung hòa lượng axit dư thừa trong cơ thể, từ đó giúp duy trì trạng thái cân bằng.

Tốt cho thị lực

Hàm lượng beta-carotene và lutein trong cà rốt đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe đôi mắt. Những dưỡng chất này có thể hỗ trợ bảo vệ võng mạc và góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh lý về mắt.

Cải thiện tiêu hóa, giảm táo bón

Việc bổ sung nước ép cà rốt, đặc biệt khi kết hợp với các loại rau xanh như rau bina, có thể hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn và giảm tình trạng táo bón.

Hỗ trợ hệ hô hấp

Các chất chống oxy hóa trong cà rốt được cho là có khả năng giúp bảo vệ hệ hô hấp, góp phần giảm nguy cơ mắc một số rối loạn liên quan đến đường thở.

Có đặc tính chống viêm

Việc uống nước ép cà rốt thường xuyên có thể hỗ trợ giảm các phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó giúp hạn chế nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến viêm như viêm khớp.

Hỗ trợ tim mạch, giảm cholesterol

Pectin – một loại chất xơ có trong cà rốt – được cho là có khả năng góp phần làm giảm cholesterol trong máu. Nhờ đó, nước ép cà rốt có thể hỗ trợ bảo vệ tim mạch, giảm nguy cơ đột quỵ và các bệnh lý liên quan.

Thanh lọc cơ thể, hỗ trợ chức năng thận

Uống nước ép cà rốt đều đặn có thể giúp cơ thể đào thải bớt các chất tích tụ, từ đó giảm áp lực cho thận và hỗ trợ quá trình làm sạch tự nhiên của cơ thể.
Nguy cơ tiềm ẩn khi tiêu thụ cà rốt quá nhiều

Dù cà rốt mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, việc sử dụng quá mức hoặc không phù hợp với cơ địa vẫn có thể dẫn đến một số ảnh hưởng không mong muốn:

– Nguy cơ vàng da do dư thừa beta-carotene

Việc nạp quá nhiều cà rốt trong thời gian dài có thể gây ra tình trạng carotenemia, khiến da chuyển sang màu vàng cam do tích tụ beta-carotene. Theo Cleveland Clinic, hiện tượng này có thể xuất hiện khi tiêu thụ khoảng 20–50 mg beta-carotene mỗi ngày trong thời gian kéo dài.

– Rối loạn tiêu hóa

Cà rốt chứa lượng chất xơ khá cao, vì vậy nếu ăn quá nhiều hoặc tăng đột ngột trong khẩu phần có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy. Mayo Clinic cũng cảnh báo rằng việc bổ sung chất xơ quá nhanh có thể khiến hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi.

– Ảnh hưởng đến đường huyết

Mặc dù cà rốt có chỉ số đường huyết thấp, nhưng khi tiêu thụ với số lượng lớn vẫn có thể tác động đến mức đường trong máu. American Diabetes Association khuyến nghị người mắc bệnh tiểu đường nên sử dụng cà rốt ở mức hợp lý do trong thực phẩm này vẫn chứa đường tự nhiên.

– Nguy cơ dị ứng thực phẩm

Một số người có thể gặp phản ứng dị ứng khi ăn cà rốt, đặc biệt là những người mắc hội chứng dị ứng phấn hoa – thực phẩm (PFAS). Theo American Academy of Allergy, Asthma & Immunology, cà rốt sống có thể gây ngứa hoặc sưng ở miệng và họng do phản ứng chéo với phấn hoa, nhất là phấn hoa bạch dương.

Vì vậy, dù là thực phẩm bổ dưỡng, cà rốt vẫn nên được sử dụng với lượng vừa phải, kết hợp đa dạng thực phẩm và đảm bảo nguồn gốc an toàn để hạn chế rủi ro cho sức khỏe.

(Tổng hợp)