Máy bay Mỹ bị bắn rơi

Hai máy bay chiến đấu của Mỹ đã bị bắn hạ trên bầu trời Iran và vùng Vịnh, hai phi công đã được giải cứu, trong khi người thứ ba vẫn đang mất tích và bị các lực lượng của Tehran săn lùng, Reuters dẫn nguồn quan chức Iran và Mỹ cho biết.

Theo Reuters, những sự cố này cho thấy rủi ro mà máy bay Mỹ và Israel phải đối mặt trên không phận Iran, bất chấp những khẳng định từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth rằng lực lượng của họ đã hoàn toàn kiểm soát bầu trời.

Quan chức 2 nước xác nhận rằng chiếc máy bay đầu tiên, một tiêm kích F-15E, đã bị rơi sau khi trúng hỏa lực của Iran. Chiếc thứ hai, một cường kích A-10 Warthog, cũng bị trúng đạn từ phía Iran và rơi trên địa phận Kuwait sau khi phi công kịp nhảy dù thoát hiểm.

Hai máy bay trực thăng Black Hawk tham gia nỗ lực tìm kiếm phi công mất tích cũng bị trúng hỏa lực của Iran nhưng đã kịp thoát khỏi không phận nước này, 2 quan chức Mỹ tiết lộ với Reuters. Hiện chưa rõ mức độ thương vong của phi hành đoàn và tình trạng, cũng như vị trí của thành viên phi hành đoàn F-15E mất tích.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết, họ đang rà soát khu vực nơi máy bay rơi ở miền Tây Nam Iran. Thống đốc khu vực này cũng lên tiếng cam kết trao thưởng cho bất kỳ ai bắt giữ phi công Mỹ.

Một quan chức cấp cao của chính quyền nói với Reuters rằng ông Trump đã có mặt tại Nhà Trắng để nhận cập nhật về hoạt động tìm kiếm cứu nạn.

Hiểm cảnh mới

Reuters nhận định, việc một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang ở bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy rủi ro đối với chính quyền ông Trump lên mức cao hơn, trong bối cảnh một cuộc xung đột vốn có sự ủng hộ thấp từ công chúng và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc.

Theo Wall Street Journal, Iran đã chính thức thông báo cho các bên trung gian rằng họ chưa sẵn sàng gặp các quan chức Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới. Các nỗ lực nhằm đạt được một lệnh ngừng bắn do Pakistan dẫn đầu đã rơi vào ngõ cụt.

Chiến dịch của Mỹ và Israel bắt đầu bằng một làn sóng không kích khiến lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng vào ngày 28/2. Cuộc chiến lấy đi tính mạng của hàng nghìn người và đe dọa gây tổn thương lâu dài cho nền kinh tế toàn cầu.

Theo CENTCOM, cho đến nay đã có 13 quân nhân Mỹ thiệt mạng và hơn 300 người bị thương trong cuộc xung đột này.

Iran đã dội "mưa" máy bay không người lái (UAV) và tên lửa vào Israel, đồng thời nhắm mục tiêu vào các quốc gia vùng Vịnh là đồng minh của Mỹ — những nước vốn đang kiềm chế tham chiến trực tiếp vì lo sợ tình hình leo thang hơn nữa.

Trong một cảnh báo an ninh vừa được phát đi hôm 3/4, Đại sứ quán Mỹ tại Beirut đã thúc giục công dân Mỹ rời khỏi nước này khi các chuyến bay thương mại vẫn còn hoạt động. Trong khi đó, Israel đang tiến hành một chiến dịch song song chống lại nhóm Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon.

Các quan chức và cựu quan chức Mỹ cho biết, cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Iran vào Đại sứ quán Mỹ tại Ả Rập Saudi hồi tháng trước đã gây ra thiệt hại trên diện rộng hơn so với những gì được công bố trước đó.

Điều này cho thấy khả năng của Iran trong việc đánh trúng các tài sản của Washington ngay tại vương quốc này, Wall Street Journal (WSJ) nhận định.

Tình hình tồi tệ hơn nhiều

Vụ tấn công xảy ra vào ngày 3/3, khi một chiếc UAV của Iran vượt qua hệ thống phòng không bảo vệ Khu Ngoại giao đoàn của Riyadh và đâm thẳng vào khu phức hợp của Mỹ. Các quan chức cho biết, chỉ một phút sau, một chiếc UAV thứ hai đã bay thẳng vào lỗ hổng do chiếc thứ nhất tạo ra và phát nổ.

WSJ dẫn nguồn tin quan chức cho biết, các cuộc không kích ban đêm đã xuyên thủng một khu vực an ninh của đại sứ quán, nơi thường có hàng trăm người làm việc vào ban ngày, và làm hư hại nặng nề 3 tầng nhà. Nguồn thạo tin tiết lộ rằng, trong số các khu vực bị tấn công có đặt trạm của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA).

Mặc dù Bộ Quốc phòng Ả Rập Saudi khi đó tuyên bố vụ tấn công chỉ gây ra hỏa hoạn hạn chế và thiệt hại nhỏ, nhưng các quan chức Mỹ cho biết tình hình tồi tệ hơn nhiều với một đám cháy dữ dội kéo dài nửa ngày. Một nguồn tin cho biết, nhiều khu vực của đại sứ quán đã bị hư hại và không thể phục hồi.

Thông điệp của Iran

Theo WSJ, cuộc tấn công gửi đi một thông điệp rằng Iran có thể tấn công người Mỹ ngay tại những nơi vốn được coi là bảo vệ nghiêm ngặt.

"Họ có thể chế tạo một loại vũ khí nội địa, phóng nó đi hàng trăm dặm và đưa nó trúng đích vào đại sứ quán của đối thủ hàng đầu, điều đó có nghĩa là họ có thể đánh trúng bất cứ thứ gì họ muốn trong thành phố này", Bernard Hudson, cựu giám đốc chống khủng bố của CIA, người có kinh nghiệm sâu rộng tại các quốc gia vùng Vịnh, nhận định.

"Đang có một sự bế tắc thông tin về mức độ tổn thất tại những nơi này", Hudson nói, "Điều đó làm dấy lên nghi ngờ rằng thiệt hại thực tế có thể lớn hơn rất nhiều".

Đoạn video do một người dân ghi lại cho thấy khi cuộc tấn công ngày 3/3 xé toạc khu ngoại giao đoàn, khói bốc lên từ đại sứ quán trên nền trời đêm và những loạt súng máy vang lên, có khả năng là nhằm vào một vật thể bay. Một thông báo khẩn cấp bằng tiếng Anh đề nghị mọi người tìm nơi ẩn nấp tránh xa các cửa sổ.

Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 20.000 cuộc không kích, khiến nhiều lãnh đạo hàng đầu của Iran thiệt mạng , phá hủy phần lớn hạ tầng quân sự, vũ khí và các cơ sở sản xuất, bao gồm cả các nhà máy thép.

Tuy nhiên, Iran vẫn duy trì được khả năng tung ra các đòn đánh thường xuyên vào các tài sản nhạy cảm của Mỹ cùng hạ tầng năng lượng, sân bay và tàu thuyền tại vùng Vịnh. Hôm 3/4, 2 máy bay chiến đấu của Mỹ đã bị Iran bắn trúng, gồm 1 tiêm kích F-15E và 1 cường kích A-10 Thunderbolt.

Các đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Mỹ tại Baghdad, Dubai, Kuwait City, Riyadh và Erbil (thuộc Kurdistan, Iraq) đều đã bị tấn công hoặc nằm trong mục tiêu của tên lửa và UAV Iran. Các cuộc tấn công vào căn cứ đã khiến 7 binh sĩ thiệt mạng, hàng trăm người bị thương và gây thiệt hại hàng tỷ USD cho các máy bay và thiết bị quân sự.

Tương tự như các cơ sở của Mỹ khắp thế giới, đại sứ quán Mỹ tại Riyadh không tự vận hành hệ thống phòng không riêng mà dựa vào quốc gia sở tại để được bảo vệ và ứng phó hỏa hoạn. Quân đội Saudi bảo vệ một cung điện gần đó bằng các hệ thống phòng không bao gồm Patriot với phạm vi bao phủ đến cả Khu Ngoại giao đoàn.