Mùa du lịch cao điểm tại châu Âu đang đến gần. Song, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho rằng, châu Âu có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu nhiên liệu khi cuộc khủng hoảng ở Trung Đông tiếp diễn.

Nguồn nhiên liệu đang cạn kiệt

Ngành du lịch hè của châu Âu năm nay đối phó giá nhiên liệu tăng vọt trong khi nguồn cung của các hãng hàng không đang cạn kiệt. Giám đốc IEA Fatih Birol nhận định, châu Âu cần đảm bảo các nguồn nhiên liệu máy bay thay thế khi eo biển Hormuz, nơi trước đây vận chuyển khoảng 20% ​​nguồn cung dầu của thế giới, vẫn bị đóng cửa.

CNBC trích dẫn phát biểu của ông Fatih Birol: “Trong tháng 8, nhu cầu nhiên liệu máy bay cao hơn khoảng 40% so với tháng 3. Nhưng nếu nguồn cung vẫn ở mức hiện tại, thách thức có thể còn lớn hơn và hy vọng rằng châu Âu sẽ tăng cường nhập khẩu năng lượng”.

Các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông cung cấp cho châu Âu khoảng 75% nhiên liệu máy bay của khu vực, nhưng sản lượng từ các cơ sở này “về cơ bản hiện gần như bằng không”. Châu Âu hiện nỗ lực nhập khẩu từ Mỹ và Nigeria.

Tuần trước, ông Birol cảnh báo rằng châu Âu có thể cạn kiệt nhiên liệu máy bay phản lực trong vòng sáu tuần. Trong khi đó, thế giới đang đối mặt với “mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”.

Cắt giảm chuyến bay

Các hãng hàng không châu Âu dễ bị ảnh hưởng hơn so với các hãng hàng không Mỹ vì phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu nhiên liệu. Châu Âu có thể cần phải thực hiện một số biện pháp để “giảm thiểu việc đi lại bằng đường hàng không”. Một số hãng hàng không, bao gồm Lufthansa và SAS, đã giảm số chuyến bay.

Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), giá nhiên liệu máy bay tăng 103% vào cuối tháng 3 so với tháng trước. Ông Alex Irving của Bernstein cho biết, việc tăng giá vé là cần thiết để ngành công nghiệp duy trì lợi nhuận, nhưng sẽ gây khó khăn cho hành khách. Các hãng sẽ phải cắt giảm chi phí bằng cách giảm công suất và giảm số chuyến bay để hỗ trợ giá vé cao hơn.

Ví như, hãng hàng không Đức Lufthansa đang cắt giảm 20.000 chuyến bay chặng ngắn cho đến tháng 10, điều này sẽ tiết kiệm được 40.000 tấn nhiên liệu máy bay và giảm các chuyến bay không có lợi nhuận. Lufthansa thậm chí dự định đóng cửa công ty con Lufthansa Cityline “để giảm bớt các khoản lỗ”.

“Có thể trong thời gian ngắn sắp tới, chúng ta sẽ thấy nhu cầu đi du lịch giải trí của người dân khu vực sẽ gần nhà hơn, như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp, thay vì khu vực phía đông Địa Trung Hải”, ông Stephen Furlong, nhà phân tích cấp cao về vận tải và hậu cần tại Davies cho hay.

Ngoại trưởng các nước Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Jordan, Qatar, Saudi Arabia và UAE cho rằng động thái Israel phê duyệt hơn 30 khu định cư mới là vi phạm luật pháp quốc tế.Tám quốc gia có đa số dân là người Hồi giáo đã lên án việc Israel phê duyệt hơn 30 khu định cư mới đồng thời chỉ trích tình trạng bạo lực ngày càng gia tăng của người định cư Do Thái nhằm vào người dân Palestine tại khu vực Bờ Tây đang bị chiếm đóng.

Trong tuyên bố chung, Ngoại trưởng các nước Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Jordan, Qatar, Saudi Arabia và Các tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE) cho rằng động thái của Israel vi phạm luật pháp quốc tế.

Các nước lên án các cuộc tấn công gần đây của người định cư Do Thái nhằm vào các trường học và trẻ em Palestine.Tuyên bố nhấn mạnh hành động của Israel làm suy yếu giải pháp hai nhà nước và các nỗ lực hòa bình. Các nước này tái khẳng định sự ủng hộ đối với một Nhà nước Palestine độc lập được thiết lập dựa trên đường biên giới năm 1967 với Đông Jerusalem là thủ đô.

Các nước đưa ra tuyên bố trên sau khi Nội các Israel ngày 9/4 phê duyệt việc thiết lập 34 khu định cư mới tại Bờ Tây, bao gồm xây dựng các khu hoàn toàn mới và đưa vào sử dụng các tiền đồn chưa được công nhận chính thức trước đây./.

Tham vọng về một lớp thiết giáp hạm “siêu khủng” với tiến độ gần như không tưởng của Tổng thống Trump đã đẩy Bộ trưởng Hải quân vào thế khó, và cuối cùng phải trả giá bằng chính chiếc ghế của mình.Tổng thống Donald Trump mong muốn một điều hơn tất cả từ Bộ trưởng Hải quân của mình, John Phelan: Một lớp thiết giáp hạm hoàn toàn mới.

“Chúng sẽ là nhanh nhất, lớn nhất và mạnh hơn gấp 100 lần bất kỳ thiết giáp hạm nào từng được chế tạo”, ông Trump tuyên bố tại một cuộc họp báo ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Florida, vài ngày trước Giáng sinh 2025. Ông Phelan, một tỷ phú đầu tư có nhà gần đó, đứng cạnh tổng thống khi thông báo được đưa ra.Nhiệm vụ của ông Phelan là bàn giao chiếc đầu tiên của lớp thiết giáp hạm này vào năm 2028.

Nhưng hôm 22/4, nhà lãnh đạo Mỹ đã sa thải ông Phelan, người gặp khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch đáp ứng tiến độ gần như bất khả thi mà tổng thống yêu cầu, theo các quan chức quốc phòng và chính quyền.

Theo tờ New York Times, ông Phelan là bộ trưởng quân chủng đầu tiên bị buộc rời khỏi Lầu Năm Góc trong nhiệm kỳ này, dù không phải là quan chức cấp cao duy nhất bị loại. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã sa thải hoặc gạt ra ngoài hơn hai chục tướng lĩnh trong năm qua, bao gồm cả Tham mưu trưởng Lục quân, tướng Randy George, hồi đầu tháng.

Việc thay đổi nhân sự cấp cao liên tục tại Lầu Năm Góc, trong bối cảnh quân đội Mỹ đang tham chiến tại Iran, đã khiến cả nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ lo ngại.

Mâu thuẫn nội bộ và áp lực từ chương trình “hạm đội vàng”





Điểm bùng phát đến trong hai tuần gần đây, khi sự thất vọng của ông Trump về cách quản lý chương trình thiết giáp hạm ngày càng tăng, trong khi các đối thủ của ông Phelan trong nội bộ, bao gồm Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth và Thứ trưởng Stephen Feinberg, vận động để loại ông.

Đầu tháng này, họ nói với tổng thống rằng ông Phelan không phải “người chơi theo đội” và cần bị thay thế. Sau đó, một phần quyền lực quyết định của ông Phelan đã bị tước bỏ.

Điều này khiến ông chỉ còn giám sát khoản đầu tư lớn vào các tàu chiến mới - nền tảng của “hạm đội vàng” mà ông Trump đặc biệt yêu thích.

Thông thường, các tổng thống ít quan tâm sâu đến mua sắm quân sự, nhưng ông Trump lại nhiều lần nói về kế hoạch tạo ra lớp thiết giáp hạm “Trump-class” (Lớp Trump). Ông thậm chí tuyên bố mình đã góp phần thiết kế con tàu.

“Tôi đã thêm một chút ‘tinh thần’ vào thân tàu”, ông nói, “Tôi muốn nó trông thật đẹp”.

Ý tưởng này phần nào được truyền cảm hứng từ bộ phim tài liệu “Victory at Sea” (Chiến thắng trên biển) vào những năm 1950 về vai trò của hải quân Mỹ trong Thế chiến II.

Thực tế khắc nghiệt: kế hoạch gần như bất khả thi

Ông Phelan từng đóng vai trò quan trọng trong việc thuyết phục Tổng thống Trump theo đuổi kế hoạch này, thậm chí dùng tranh vẽ các thiết giáp hạm lịch sử để tạo cảm hứng.

Trong ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD vừa công bố, chính quyền Trump đề xuất 65,8 tỷ USD cho đóng tàu - mức cao thứ hai kể từ năm 1955.Tuy nhiên, các quan chức quốc phòng cấp cao cho biết chương trình gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Ngành đóng tàu Mỹ hiện không đủ năng lực để chế tạo một thiết giáp hạm công nghệ cao như vậy trong vài năm tới.

Ngoài ra, chính quyền chưa bổ nhiệm người phụ trách nghiên cứu và phát triển vũ khí hải quân trong suốt 16 tháng, trong khi lực lượng nhân sự dân sự của Hải quân bị cắt giảm mạnh.

Các chuyên gia quốc phòng cũng hoài nghi. Ông Mark Cancian từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nhận định: con tàu này “sẽ không bao giờ ra khơi”.

Theo ông, việc thiết kế đã mất nhiều năm, và một chính quyền tương lai có thể sẽ hủy bỏ chương trình trước khi con tàu đầu tiên hoàn thành.

Trong hình dung của ông Trump, con tàu sẽ nặng tới 40.000 tấn và trang bị vũ khí công nghệ cao như laser, tên lửa siêu vượt âm và pháo điện từ, mà trong đó nhiều loại vẫn còn đang phát triển.

Đổ vỡ và quyết định sa thải

Trong những tuần gần đây, ông Phelan nhận ra Hải quân Mỹ không thể đáp ứng tầm nhìn của tổng thống. Ông đề xuất sử dụng xưởng đóng tàu châu Âu để kịp tiến độ, nhưng ông Trump bác bỏ.

Tổng thống khẳng định các tàu phải được đóng tại Mỹ bằng thép Mỹ, nhằm khôi phục vị thế cường quốc đóng tàu.

Cuối cùng, ông Trump và ông Hegseth nhất trí cho rằng Hải quân cần lãnh đạo mới. Ông Phelan được thông báo bị sa thải và sau đó nhận cuộc gọi xác nhận từ tổng thống.

Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng vẫn dành lời lẽ nhẹ nhàng trên mạng xã hội, gọi ông Phelan là “người bạn lâu năm” và “doanh nhân rất thành công”, đồng thời để ngỏ khả năng mời ông trở lại chính quyền trong tương lai.

Ngày 23/4 theo giờ Mỹ, tại khu ẩm thực của một trung tâm mua sắm ở thành phố Baton Rouge thuộc bang Louisiana đã xảy ra một vụ nổ súng khiến ít nhất 1 người thiệt mạng và 5 người khác bị thương.

Theo cảnh sát, vụ việc xuất phát từ một cuộc tranh cãi giữa hai nhóm người song đã khiến một số người vô tội bị thương vong. Tuy nhiên, cảnh sát cho rằng đây không phải một hành động bạo lực ngẫu nhiên mà là "một cuộc tranh chấp có chủ đích". 5 người đã bị bắt giữ trong vụ việc. Cảnh sát vẫn tiếp tục truy tìm các nghi phạm, đồng thời điều động cả trực thăng cùng tăng cường lực lượng tuần tra khu vực.

Trung tâm thương mại đã đóng cửa ngay sau vụ xả súng, trong khi Bệnh viện Đa khoa Baton Rouge, nằm gần trung tâm thương mại, đã bị phong tỏa trong khoảng 1 giờ đồng hồ vào chiều cùng ngày.

Lực lượng an ninh Nga đã kịp thời phát hiện và đẩy lùi một âm mưu tấn công bằng chất nổ nhằm vào lãnh đạo cơ quan liên bang, đồng thời bắt giữ nhiều đối tượng liên quan tại các thành phố lớn.Hãng tin TASS của Nga dẫn thông báo của Cơ quan An ninh Liên bang (FSB) cho biết các nhân viên thực thi pháp luật của nước này đã ngăn chặn một vụ tấn công khủng bố nhằm vào lãnh đạo Cơ quan Giám sát truyền thông, công nghệ thông tin và truyền thông đại chúng liên bang (Roskomnadzor).

FSB cho hay những kẻ tấn công đã lên kế hoạch đánh thuốc nổ một xe ô tô của lãnh đạo Roskomnadzor hôm 18/4 vừa qua. Tuy nhiên, lực lượng chức năng Nga đã kịp thời phát hiện và đẩy lùi âm mưu này, bắt giữ 7 đối tượng tình nghi có tư tưởng cực hữu ủng hộ chủ nghĩa quốc xã mới tại Moskva, Ufa, Novosibirsk và Yaroslavl.

Kẻ đứng đầu nhóm này là một cư dân Moskva sinh năm 2004. Tên này dùng vũ khí chống cự nhưng bị lực lượng thực thi pháp luật tiêu diệt sau đó.Trong quá trình khám xét sau đó, lực lượng chức năng thu giữ nhiều thiết bị nổ tự chế, một quả lựu đạn F-1, một súng lục Makarov có gắn giảm thanh, 2 khẩu súng hơi, cùng bộ đàm, các vật dụng liên quan đến chủ nghĩa quốc xã mới và sách hướng dẫn gia nhập một tổ chức khủng bố ở Nga.

Hiện, nhà chức trách đang tiến hành điều tra vụ việc theo hướng sử dụng trái phép vũ khí và thiết bị nổ./.

Tên lửa đạn đạo Hyunmoo-5 mang đầu đạn phi hạt nhân nặng nhất thế giới, thiết kế chuyên biệt để xuyên phá các cơ sở quân sự ngầm với tốc độ siêu vượt âm.

Quân đội Hàn Quốc đã bắt đầu đưa vào vận hành tên lửa đạn đạo chiến thuật thế hệ mới Hyunmoo-5. Đây là loại vũ khí sở hữu đầu đạn phi hạt nhân lớn nhất từng được tích hợp trên một tên lửa đạn đạo, với khối lượng ước tính từ 8.000 đến 9.000 kg, vượt xa các tiêu chuẩn vũ khí chiến thuật hiện nay.

Việc triển khai Hyunmoo-5 là một phần trọng tâm trong học thuyết "Trừng phạt và trả đũa quy mô lớn" (KMPR) của Seoul. Mục tiêu chính của hệ thống này là vô hiệu hóa các trung tâm chỉ huy, căn cứ quân sự và cơ sở hạt nhân nằm sâu dưới lòng đất ngay trong đợt tấn công đầu tiên nếu xung đột xảy ra.

Sức mạnh công phá từ đầu đạn khổng lồ
Thông thường, các tên lửa đạn đạo chiến thuật phổ biến trên thế giới chỉ mang đầu đạn nặng từ 500 đến 1.000 kg. Điển hình như hệ thống Iskander-M của Nga sử dụng đầu đạn 500 kg, hay tên lửa ATACMS của Mỹ mang đầu đạn 227 kg. Hyunmoo-5 đã tạo ra một bước ngoặt về kỹ thuật khi mang đầu đạn nặng gấp hàng chục lần các hệ thống này.Đáng chú ý, khối lượng đầu đạn của Hyunmoo-5 có thể so sánh với các tên lửa đạn đạo chiến lược (ICBM) xuyên lục địa như RS-28 Sarmat của Nga (8.000-10.000 kg). Tuy nhiên, trong khi Sarmat nặng tới 208 tấn và cần hầm phóng cố định, Hyunmoo-5 chỉ có tổng trọng lượng khoảng 36 tấn và có khả năng phóng từ bệ cơ động di động. Tỷ lệ khối lượng đầu đạn so với trọng lượng phóng của Hyunmoo-5 cao gấp 5 lần so với các dòng tên lửa chiến lược hạng nặng.

Chiến thuật tấn công mục tiêu ngầm
Hàn Quốc thiết kế Hyunmoo-5 để đối phó với mạng lưới công sự ngầm đồ sộ của Triều Tiên, nơi đặt các nhà máy vũ khí và trung tâm chỉ huy nhiều tầng. Sự kết hợp giữa đầu đạn cực nặng, độ chính xác cao và tốc độ va chạm siêu vượt âm cho phép tên lửa xuyên sâu vào lòng đất trước khi kích nổ, tạo ra sức hủy diệt lớn đối với các cấu trúc bê tông kiên cố.

Hệ thống này có thể được triển khai theo loạt bắn tập trung vào một tọa độ duy nhất để tăng khả năng xuyên phá xuống các tầng sâu hơn. Điều này trực tiếp đe dọa những cơ sở vốn được coi là an toàn trước các cuộc không kích thông thường bằng bom xuyên phá.

Cuộc đua hỏa lực trên bán đảo Triều Tiên đang trở nên khốc liệt khi Bình Nhưỡng cũng đẩy mạnh phát triển tên lửa mang đầu đạn lớn như Hwasong-11-Da-4.5 (4.500 kg). Tuy nhiên, với việc đưa Hyunmoo-5 vào biên chế, Seoul hiện đang nắm giữ ưu thế về công nghệ tên lửa đạn đạo chiến thuật phi hạt nhân, khẳng định vị thế trong nhóm các quốc gia dẫn đầu về vũ khí xuyên phá cỡ lớn.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo thế giới có thể chịu mức thâm hụt tích lũy khoảng 120 tỷ m3 LNG trong giai đoạn 2026-2030, tương đương với việc mất đi gần 20% nguồn cung hiện có.Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng.

Trong báo cáo công bố ngày 24/4, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo tình trạng thắt chặt nguồn cung khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) có thể kéo dài đến hết năm 2027 do vấn đề đứt gãy hạ tầng và rủi ro địa chính trị tại eo biển Hormuz.

Tình hình tại eo biển chiến lược tiếp tục leo thang căng thẳng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh cho quân đội "bắn hạ" các tàu nhỏ của Iran cản trở giao thông hàng hải tại tuyến vận chuyển 20% lượng dầu thô và LNG toàn cầu, nơi cũng đang bị Iran áp lệnh phong tỏa, khiến giá năng lượng vọt lên mức kỷ lục.

IEA dự báo thế giới có thể chịu mức thâm hụt tích lũy khoảng 120 tỷ m3 LNG trong giai đoạn 2026-2030, tương đương với việc mất đi gần 20% nguồn cung hiện có.

Trước bối cảnh xung đột leo thang, Anh và Pháp đã đề xuất thành lập một liên minh hải quân đa quốc gia nhằm thiết lập lực lượng phòng thủ chuyên trách bảo vệ tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.

Indonesia đã chính thức từ chối liên minh hải quân này. Ngoại trưởng Indonesia Sugiono khẳng định dù nước này đang có 2 tàu chở dầu mắc kẹt tại Vịnh Persian suốt 2 tháng qua nhưng việc gia nhập liên minh hải quân sẽ vi phạm nguyên tắc đối ngoại tự do và chủ động, cũng như lập trường trung lập của Indonesia.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) bày tỏ lo ngại về tiến trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, cảnh báo các cuộc thảo luận hiện nay có thể đưa ra một thỏa thuận yếu hơn thỏa thuận hạt nhân năm 2015, có tên gọi chính thức là Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA), nếu như không giải quyết triệt để các vấn đề về chương trình tên lửa của Iran.

Giới kinh tế học cảnh báo tình trạng giá năng lượng neo cao kéo dài không chỉ thúc đẩy lạm phát toàn cầu, mà còn có thể làm chệch hướng đà tăng trưởng kinh tế nếu người tiêu dùng buộc phải thắt chặt chi tiêu.

Hiện nay, nhiều quốc gia, đặc biệt là tại châu Á, đã bắt đầu phải triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng khẩn cấp và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo để giảm bớt phụ thuộc vào nguồn cung ứng bấp bênh từ Trung Đông./.

Khi thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran ngày 22/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump không đưa ra bất kỳ mốc thời hạn nào cho việc nối lại đàm phán. Thay vào đó, ông cho biết Washington sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran thêm khoảng một tuần và chờ “đề xuất” từ phía Tehran.Theo trang Al Jazeera, song song với mặt trận đối ngoại, ông Trump còn phải đối mặt với “hạn chót” trong nước, từ Quốc hội Mỹ. Tổng thống có thời hạn đến ngày 1/5 để thuyết phục Quốc hội “bật đèn xanh” cho chiến dịch quân sự, theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh (War Powers Resolution).

Theo luật này, tổng thống chỉ có thể duy trì triển khai lực lượng trong xung đột tối đa 60 ngày, trừ khi được Quốc hội cho phép kéo dài. Để làm được điều đó, cả Hạ viện và Thượng viện phải thông qua một nghị quyết chung với đa số quá bán trong khoảng thời gian này - điều đến nay vẫn chưa xảy ra.Dù vậy, trên thực tế, tiền lệ cho thấy các tổng thống Mỹ không ít lần “xoay xở” để vượt qua rào cản pháp lý này bằng cách viện dẫn những cơ sở quyền lực khác.

Đạo luật Quyền lực Chiến tranh

Được ban hành năm 1973, đạo luật liên bang này nhằm hạn chế quyền của tổng thống trong việc đưa nước Mỹ tham gia xung đột vũ trang ở nước ngoài. Theo đó, tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ sau khi phát động chiến dịch quân sự và chỉ được duy trì chiến dịch trong 60 ngày, trừ khi được gia hạn thêm 30 ngày hoặc được Quốc hội cho phép kéo dài hơn.

Bà Maryam Jamshidi, Phó Giáo sư luật tại Trường Luật Colorado, cho biết để kéo dài thêm 30 ngày, tổng thống phải chứng minh bằng văn bản rằng việc tiếp tục sử dụng vũ lực là “nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi”.

“Sau mốc 90 ngày, tổng thống buộc phải chấm dứt triển khai lực lượng, nếu Quốc hội không tuyên chiến hoặc không cấp phép tiếp tục hành động quân sự”, bà nói. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng không có cơ chế pháp lý rõ ràng để Quốc hội buộc tổng thống tuân thủ quy định này.

“Trên thực tế, các tổng thống trước đây từng từ chối thực hiện, cho rằng phần này của đạo luật là vi hiến”, bà Jamshidi chỉ ra.

Khả năng Quốc hội thông qua chiến dịch quân sự tại Iran

Ở thời điểm hiện tại, khả năng Quốc hội Mỹ phê chuẩn việc tiếp tục chiến dịch quân sự ở Iran vẫn rất bấp bênh, do chia rẽ sâu sắc giữa hai đảng.

Ngày 15/4, một nỗ lực lưỡng đảng tại Thượng viện nhằm hạn chế quyền phát động chiến dịch quân sự của ông Trump theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh đã thất bại, với tỷ lệ 52 : 47.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy chỉ trích: “Thật đáng chú ý khi lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện từ chối giám sát một cuộc chiến tiêu tốn hàng tỷ USD mỗi tuần”.

Trong khi đó, nhiều nghị sĩ Cộng hòa vẫn ủng hộ tổng thống trong khung 60 ngày mà luật cho phép, nhưng phát tín hiệu rõ ràng rằng họ sẽ không “ký séc trắng” cho một cuộc chiến kéo dài.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis gần đây nhấn mạnh ông ủng hộ các hành động của tổng thống nhằm bảo vệ sinh mạng và lợi ích của Mỹ, nhưng sẽ không ủng hộ chiến dịch kéo dài quá 60 ngày nếu không có sự đồng ý của Quốc hội.

Hạ nghị sĩ Don Bacon cũng nói với truyền thông rằng nếu không được phê chuẩn, chiến dịch “buộc phải dừng lại theo luật”.

Ngay cả một số nghị sĩ Cộng hòa vốn ủng hộ ông Trump cũng bắt đầu tỏ ra lo ngại về nguy cơ chiến tranh kéo dài, làm giảm triển vọng đạt được sự đồng thuận.

Lệnh ngừng bắn sẽ được duy trì?

Dù Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn trong hai tuần từ ngày 8/4, sau đó ông Trump tiếp tục gia hạn đơn phương, sức ép quân sự vẫn diễn ra song song, đặc biệt trên biển.

Ngày 21/4, lực lượng Mỹ đã nổ súng và bắt giữ tàu container treo cờ Iran mang tên Touska tại phía bắc Biển Arab, gần eo biển Hormuz, khi con tàu đang hướng tới cảng Bandar Abbas. Ông Trump cho biết tàu này đã phớt lờ yêu cầu đổi hướng của Mỹ.

Động thái này diễn ra sau khi Washington áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran từ ngày 13/4. Hai ngày sau, Tehran đã đáp trả bằng cách bắt giữ hai tàu thương mại nước ngoài tại eo biển Hormuz.

Hãng tin Reuters ngày 23/4 đưa tin Quân đội Mỹ đã chặn ít nhất ba tàu chở dầu treo cờ Iran tại vùng biển châu Á, buộc chúng rời khỏi vị trí gần Ấn Độ, Malaysia và Sri Lanka.

Ông Salar Mohendesi, Giáo sư lịch sử tại trường Bowdoin College, nhận định cuộc chiến này là “bất lợi” đối với Tổng thống Trump. Theo ông, các cuộc thăm dò cho thấy công chúng Mỹ phản đối, nhưng nhiều khả năng ông chủ Nhà Trắng vẫn sẽ tiếp tục chiến dịch theo một hình thức nào đó.

“Ông ấy xây dựng hình ảnh dựa trên chiến thắng. Ông từng hứa sẽ đạt thỏa thuận tốt hơn với Iran và tránh chiến tranh. Nhưng giờ đây, đảng của ông lại bước vào bầu cử giữa kỳ giữa lúc vướng vào một cuộc chiến không được ủng hộ”, ông nói.

Theo ông, Tổng thống Mỹ vẫn có thể chọn rút lui để giảm thiệt hại chính trị, nhưng điều đó đồng nghĩa thừa nhận thất bại.

“Ông Trump là người ưa mạo hiểm, nên hoàn toàn có thể tiếp tục leo thang với hy vọng giành được một hình thức chiến thắng nào đó”, ông Mohendesi nhận định.

Những “lối thoát” pháp lý

Một cơ sở pháp lý khác mà tổng thống có thể viện dẫn là đạo luật cho phép sử dụng vũ lực nhằm đạt các mục tiêu cụ thể (Authorization for Use of Military Force - AUMF).

AUMF được ban hành lần đầu năm 2001 sau vụ tấn công ngày 11/9 và được thông qua lần nữa năm 2002 để lật đổ ông Saddam Hussein, mở đường cho cuộc chiến Iraq 2003.

Các chính quyền Mỹ kế tiếp đã sử dụng các văn bản này để biện minh cho nhiều chiến dịch quân sự. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng viện dẫn AUMF 2002 để ra lệnh ám sát tướng Iran Qassem Soleimani tại Baghdad năm 2020.

Một báo cáo của Quốc hội Mỹ năm 2015 cho thấy Chính quyền của cựu Tổng thống Barack Obama đã dựa vào AUMF 2001 không chỉ để tiếp tục chiến dịch tại Afghanistan, mà còn để khởi động chiến dịch chống IS.

Tiền lệ “vượt rào” Quốc hội

Trên thực tế, kể từ năm 1973, nhiều tổng thống Mỹ đã tiến hành chiến dịch quân sự mà không có sự phê chuẩn rõ ràng của Quốc hội, dựa trên nhiều lập luận pháp lý khác nhau.

Cựu Tổng thống Bill Clinton từng triển khai nhiều chiến dịch trong thập niên 1990, trong đó có cuộc không kích Nam Tư năm 1999 kéo dài 79 ngày mà không được Quốc hội thông qua.

Một vụ kiện do cựu nghị sĩ Tom Campbell và 17 người khác khởi xướng đã không thành công khi cho rằng ông Clinton không thể tiếp tục chiến dịch nếu không được Quốc hội cho phép theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh.

Tương tự, trong chiến dịch tại Libya năm 2011, chính quyền ông Obama lập luận rằng chiến dịch này không cấu thành “thù địch” theo định nghĩa pháp lý của đạo luật, do đó không cần Quốc hội phê chuẩn vì không có “giao tranh trực tiếp với lực lượng đối phương”.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là liệu Tổng thống Trump có tiếp tục chiến dịch tại Iran hay không, mà là ông sẽ tiếp tục bằng cách nào và sẽ đi xa đến đâu trước khi vấp phải giới hạn chính trị ngay tại Washington.

Ngày 24-4, Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) thông báo, đưa 7 thực thể thuộc Liên minh châu Âu (EU) vào danh sách kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng, trong đó có công ty FN Herstal nổi tiếng của Bỉ.Bắc Kinh khẳng định, động thái là nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, lợi ích quốc gia cũng như thực hiện các nghĩa vụ quốc tế liên quan đến không phổ biến vũ khí. Quyết định có hiệu lực ngay trong ngày 24-4.

Theo thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc, việc siết chặt kiểm soát lần này được triển khai dựa trên các quy định của Luật Kiểm soát xuất khẩu và các quy định liên quan đến kiểm soát các mặt hàng lưỡng dụng – những sản phẩm có thể phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự.

Đây là công cụ pháp lý mà Trung Quốc sử dụng để quản lý dòng chảy công nghệ và vật tư nhạy cảm trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng.

Danh sách 7 thực thể bị áp dụng biện pháp kiểm soát mới bao gồm 2 đơn vị đến từ Bỉ, một từ Đức và 4 từ Cộng hòa Czech.

Trong đó, FN Herstal – một nhà sản xuất vũ khí nổi tiếng của Bỉ – là cái tên đáng chú ý nhất. Đây là một trong những nhà sản xuất vũ khí lâu đời và uy tín nhất châu Âu. Được thành lập từ cuối thế kỷ XIX, FN Herstal nổi tiếng với việc phát triển và sản xuất các loại súng bộ binh, súng máy và vũ khí cá nhân phục vụ quân đội, lực lượng thực thi pháp luật cũng như thị trường dân sự tại nhiều quốc gia.

FN Herstal gắn liền với nhiều thiết kế mang tính biểu tượng trong ngành công nghiệp quốc phòng, trong đó có các dòng súng được sử dụng rộng rãi bởi lực lượng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và nhiều quân đội trên thế giới. Công ty hiện là một phần của tập đoàn Herstal Group, thuộc sở hữu của chính quyền vùng Wallonia (Bỉ).

Theo quy định mới, các doanh nghiệp Trung Quốc bị cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng cho 7 thực thể trên. Các tổ chức và cá nhân nước ngoài cũng không được phép chuyển giao hoặc cung cấp các mặt hàng có nguồn gốc từ Trung Quốc cho các thực thể này. Bộ Thương mại Trung Quốc cũng yêu cầu mọi hoạt động liên quan đang diễn ra phải chấm dứt ngay lập tức.

Trong những trường hợp đặc biệt khi việc xuất khẩu được cho là thực sự cần thiết, các doanh nghiệp vẫn có thể nộp hồ sơ xin cấp phép lên Bộ Thương mại Trung Quốc để xem xét theo từng trường hợp cụ thể.

Theo phía Trung Quốc, các biện pháp này chỉ giới hạn trong phạm vi hàng hóa lưỡng dụng và sẽ không ảnh hưởng đến hoạt động thương mại và hợp tác kinh tế bình thường giữa Trung Quốc và EU.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định các doanh nghiệp EU tuân thủ pháp luật “không cần phải lo lắng” về quyết định này.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cũng tái khẳng định việc chính phủ Trung Quốc sẽ tiếp tục phối hợp với các quốc gia khác để bảo vệ hòa bình thế giới và ổn định khu vực, đồng thời duy trì sự ổn định của chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp toàn cầu.

Lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon tạo ra cơ hội hạ nhiệt căng thẳng trong ngắn hạn, nhưng các diễn biến thực địa cho thấy đây nhiều khả năng chỉ là một “khoảng lặng tạm thời” khi những vấn đề cốt lõi của xung đột chưa được giải quyết.Vừa qua, Israel và Lebanon, với vai trò trung gian của Mỹ, đã chấp nhận lệnh ngừng bắn 10 ngày nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán về một thỏa thuận an ninh và hòa bình lâu dài. Theo thỏa thuận, hai bên cam kết “chấm dứt thù địch”, đồng thời để ngỏ khả năng gia hạn nếu đạt được đồng thuận tiếp theo.

Tuy nhiên, các điều khoản đi kèm cho thấy đây không phải là một cơ chế hòa bình mang tính ràng buộc chặt chẽ. Chính phủ Lebanon cam kết kiểm soát hoạt động của các nhóm vũ trang phi nhà nước và khẳng định vai trò của quân đội Lebanon trong bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Trong khi đó, Israel cam kết không tiến hành tấn công trong thời hạn 10 ngày nhưng vẫn giữ quyền hành động “tự vệ” trước các mối đe dọa đã, đang hoặc sắp diễn ra.

Ngay trong những ngày đầu thực thi, lệnh ngừng bắn đã bộc lộ những giới hạn. Ngày 18/4, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo thiết lập ranh giới quân sự mới mang tên “Đường Vàng” tại miền Nam Lebanon, đồng thời tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm “loại bỏ mối đe dọa tức thời”.

Các tuyên bố từ phía Israel cũng nhấn mạnh nước này sẵn sàng “đáp trả bằng toàn lực, cả trên bộ và trên không” trước bất kỳ nguy cơ nào, kể cả trong thời gian ngừng bắn. Ở chiều ngược lại, lực lượng Hezbollah khẳng định lệnh ngừng bắn “không thể chỉ áp dụng một phía” và sẽ đáp trả nếu Israel tiếp tục các hoạt động quân sự. Những phản ứng này cho thấy trạng thái đối đầu cơ bản chưa được giải tỏa, khi cả hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và sẵn sàng leo thang trong trường hợp cần thiết.

Lệnh ngừng bắn lần này diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah đã kéo dài hơn một năm rưỡi và liên tục leo thang, đặc biệt từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026. Mặc dù lực lượng Hezbollah đã chịu tổn thất đáng kể về quân số và lãnh đạo, song vẫn duy trì năng lực tấn công, trong khi Israel tiếp tục sử dụng các biện pháp quân sự nhằm duy trì ưu thế răn đe.

Từ diễn biến trên, có thể rút ra một số nhận định đáng chú ý về bản chất và triển vọng của lệnh ngừng bắn như sau.

Thứ nhất, lệnh ngừng bắn mang tính chất kỹ thuật nhiều hơn là một thỏa thuận hòa bình thực chất. Việc Israel vẫn duy trì quyền sử dụng vũ lực dưới danh nghĩa tự vệ cho thấy các bên chưa từ bỏ logic đối đầu, mà chỉ tạm thời điều chỉnh cường độ xung đột.

Thứ hai, cơ chế thực thi tồn tại hạn chế cơ bản khi lực lượng Hezbollah là tác nhân trung tâm của xung đột nhưng không phải là bên ký kết. Điều này khiến việc kiểm soát thực địa phụ thuộc vào Lebanon trong khi năng lực của chính phủ và quân đội nước này còn hạn chế, làm suy yếu tính ràng buộc của thỏa thuận.

Thứ ba, triển vọng của lệnh ngừng bắn vẫn hết sức mong manh do tồn tại nhiều “vùng xám” trong thực thi. Các hành động quân sự dưới danh nghĩa tự vệ rất dễ kích hoạt vòng xoáy trả đũa, khiến thỏa thuận khó duy trì ổn định trong trung hạn.

Nhìn tổng thể, lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon hiện nay giúp tạo ra khoảng “hạ nhiệt” cần thiết trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ sức nặng để thay đổi quỹ đạo xung đột. Nhiều khả năng, đây chỉ là một “khoảng nghỉ giữa hiệp” trong một chu kỳ đối đầu vẫn còn tiếp diễn.