Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết nước này đã đạt tiến triển mới trong việc phát triển thiết bị bay không người lái (UAV) đánh chặn có khả năng điều khiển từ khoảng cách xa. Công nghệ này được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng thủ trong bối cảnh tình hình an ninh còn nhiều thách thức.Theo Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, đây là bước tiến quan trọng trong chiến lược tăng cường phòng không bằng các giải pháp linh hoạt và chi phí thấp hơn. Theo ông, Ukraine là quốc gia đầu tiên triển khai có hệ thống công nghệ điều khiển từ xa đối với UAV đánh chặn ở quy mô lớn. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine nhấn mạnh hệ thống này giúp nâng cao hiệu quả đánh chặn, giảm thiểu rủi ro cho người vận hành và cho phép mở rộng năng lực tác chiến mà không phụ thuộc hoàn toàn vào vị trí tiền tuyến.

Trong nỗ lực tăng cường năng lực quốc phòng, Ukraine cũng đã thúc đẩy hợp tác sản xuất vũ khí với một số quốc gia châu Âu, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế khi ký kết các thỏa thuận hỗ trợ đối phó UAV với các nước Trung Đông như Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Trong một diễn biến liên quan, ngày 23/4, Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine, ông Andrii Sybiha, cho biết vị thế trên chiến trường của Kiev hiện ở mức “mạnh nhất” trong một năm trở lại đây. Theo ông, kết quả này đạt được nhờ ưu thế về tác chiến bằng máy bay không người lái và năng lực phòng không, với khả năng đánh chặn tới 90% các đợt tấn công. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho biết, Nga hầu như không giành thêm được lãnh thổ nào trên tiền tuyến trong tháng 3/2026.

Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Ukraine Zelensky, tiếp tục kêu gọi tiến hành đàm phán hòa bình ba bên với Nga và Mỹ, dù các nhà đàm phán Mỹ hiện đang tập trung vào diễn biến xung đột tại Iran. Điện Kremlin đã bác bỏ đề xuất này, khẳng định Tổng thống Vladimir Putin chỉ sẵn sàng đối thoại với ông Zelensky khi hai bên có được một kế hoạch hòa bình hoàn chỉnh.

Tờ The New York Times đưa tin Mỹ có thể phải đối mặt với lựa chọn khó khăn về ưu tiên duy trì năng lực quân sự giữa các khu vực, sau khi kho đạn dược hao hụt đáng kể do xung đột Trung Đông.Dẫn lời ông Mark F. Cancian, đại tá Thủy quân lục chiến Mỹ đã nghỉ hưu và hiện là cố vấn cấp cao tại Center for Strategic and International Studies, tờ The New York Times cho biết: “Mỹ có nhiều loại đạn dược với mức dự trữ đủ dùng, nhưng một số loại quan trọng phục vụ tấn công mặt đất và phòng thủ tên lửa vốn đã thiếu trước chiến sự, nay càng trở nên khan hiếm hơn”.

Theo nguồn tin, tình trạng thiếu hụt đạn cho các hệ thống phòng không có thể ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng chiến đấu của lực lượng Mỹ tại châu Á.

Trước đó, ngày 23/4, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa hành trình tầm xa Tomahawk trong cuộc xung đột với Iran, cùng khoảng 1.500 đến 2.000 tên lửa đánh chặn quan trọng dành cho các hệ thống phòng không - như hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và hệ thống tên lửa Patriot. Theo tờ báo, quá trình bổ sung đầy đủ lượng đạn dược đã tiêu hao có thể mất tới 6 năm.

Ngày 23/4, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez khẳng định quan hệ với Mỹ cần được xây dựng trên cơ sở “tôn trọng lẫn nhau” và Mỹ cần nới lỏng trừng phạt đối với Venezuela. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Washington vẫn đang tiếp tục áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Caracas.Phát biểu tại cuộc mít tinh trong khuôn khổ chiến dịch “Đại hành hương quốc gia vì một Venezuela không bị trừng phạt và sống trong hòa bình” diễn ra ở bang Lara, Tổng thống lâm thời Rodriguez nhấn mạnh mọi quan hệ song phương phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng và bày tỏ kỳ vọng sẽ tiếp tục chương trình làm việc với đại diện ngoại giao mới của Mỹ vừa đến Venezuela.

Cũng theo bà Rodriguez, Mỹ cần chấm dứt toàn bộ các biện pháp trừng phạt đã áp đặt với Venezuela trong nhiều năm qua, vì các biện pháp này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân cũng như nền kinh tế của quốc gia Mỹ Latinh.Tổng thống lâm thời Venezuela cũng khẳng định quốc gia này vẫn duy trì năng lực sản xuất và đang từng bước củng cố sức mạnh nội tại. Bà kêu gọi các lực lượng chính trị và xã hội trong nước đoàn kết và phối hợp nhằm ngăn chặn nguy cơ tái diễn các hành động can thiệp quân sự từ bên ngoài.

Nhà lãnh đạo Venezuela đưa ra tuyên bố trên trong bối cảnh đặc phái viên Mỹ John Barrett vừa tới thủ đô Caracas trong ngày 23/4 để thúc đẩy kế hoạch của Washington đối với quá trình chuyển tiếp chính trị tại Venezuela sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị Mỹ bắt giữ. Washington gần đây đã từng bước nới lỏng một số biện pháp trừng phạt, đồng thời mở rộng tiếp xúc với chính quyền lâm thời tại Caracas song vẫn duy trì áp lực trong các lĩnh vực chính trị và an ninh.

Cũng tại một sự kiện tương tự diễn ra ở bang Monagas, Bộ trưởng Giáo dục Venezuela Héctor Rodríguez cho rằng người dân nước này đang trở thành “nạn nhân của các biện pháp trừng phạt” do Mỹ áp đặt, đồng thời kêu gọi các lực lượng chính trị – xã hội trong nước đoàn kết để yêu cầu dỡ bỏ các lệnh cấm vận. Quan chức này cũng cho biết nền kinh tế Venezuela đã dần thích ứng và vượt qua giai đoạn khó khăn nhất nhờ sự sáng tạo, nỗ lực của người dân, từng bước cải thiện nguồn cung hàng hóa trong nước sau thời kỳ thiếu hụt nghiêm trọng.

Chiến dịch “Đại hành hương quốc gia vì một Venezuela không bị trừng phạt và sống trong hòa bình” được khởi động từ ngày 19/4 trên toàn quốc, bao gồm các cuộc tuần hành, hoạt động cộng đồng và sự kiện chính trị – xã hội tại nhiều bang. Chiến dịch này dự kiến kết thúc bằng một cuộc mít tinh - diễu hành lớn tại thủ đô Caracas vào ngày 1/5.

Trong thế giới đầy ràng buộc lẫn nhau, quyền lực ngày càng được quyết định bởi những “đòn bẩy” chiến lược hơn là sức mạnh quân sự thuần túy.Sức mạnh quân sự của Iran vốn không thể so sánh với Mỹ và Israel. Vì vậy, nước này đã chuyển sang sử dụng một “vũ khí” cực kỳ hiệu quả mà họ đang nắm giữ – đó là vị trí địa lý.

Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu. Giá dầu thô tăng gấp đôi, kéo theo hiệu ứng dây chuyền làm tăng chi phí cho mọi thứ trên thế giới, từ nhiên liệu đến thực phẩm và du lịch.Điều này cũng buộc Tổng thống Donald Trump phải xem xét lại lập trường. Hiện thế giới đang theo dõi sát sao diễn biến tiếp theo tại tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của toàn cầu.

Theo tờ The Conversation, đối với Iran, eo biển Hormuz là một tài sản địa chính trị cực kỳ giá trị. Và vị thế đàm phán bất ngờ mạnh mẽ của họ phản ánh một nguyên lý kinh điển của "Lý thuyết Trò chơi" – ngành nghiên cứu toán học về các tương tác chiến lược.

Nguyên lý này, đôi khi được gọi là “đàm phán Rubinstein”, cho rằng trong xung đột, sức mạnh của mỗi bên phụ thuộc vào hai yếu tố: họ sẽ thiệt hại thế nào nếu không đạt được thỏa thuận, và họ kiên nhẫn đến mức nào trong việc chờ đợi kết quả.

Iran chắc chắn sẽ chịu tổn thất nếu chiến tranh kéo dài, khi kho tên lửa và UAV dần cạn kiệt, còn cơ sở hạ tầng liên tục bị tấn công. Nhưng Tehran có khả năng “chịu đựng lâu dài” hơn, bởi họ có thể kiểm soát và dập tắt bất ổn trong nước.

Với Mỹ, việc tiếp tục chiến sự đồng nghĩa với việc chi thêm hàng tỷ USD tiền thuế cho vũ khí, trong khi việc phong tỏa eo biển Hormuz có thể khiến giá nhiên liệu tăng cao đối với người dân. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần vào tháng 11, Nhà Trắng có thể sẽ nhanh chóng mất kiên nhẫn.

Như vậy, eo biển Hormuz đã đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong cuộc xung đột cho đến nay. Vị thế của Mỹ yếu hơn so với nhận định ban đầu – chỉ vì một tuyến đường biển mà thế giới không thể thiếu.

“Đòn bẩy” của các cường quốc

"Lý thuyết Trò chơi" cho thấy, để có vị thế mạnh, các quốc gia cần tạo ra “phiên bản eo biển Hormuz” của riêng mình – tức là một thứ mà các nước khác buộc phải phụ thuộc.

Điều này không nhất thiết phải là tuyến hàng hải. Ví dụ, Trung Quốc có thể coi sức mạnh sản xuất toàn cầu của mình là “đòn bẩy”. Rất nhiều quốc gia khó có thể sống thiếu các sản phẩm do Trung Quốc sản xuất.

Khu vực châu Phi hạ Sahara lại có lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, chẳng hạn phần lớn cobalt của thế giới được khai thác tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Trong tương lai, họ còn có thể tận dụng lợi thế dân số trẻ, trong khi phần còn lại của thế giới đang già hóa nhanh chóng.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu từng dựa vào quy mô thị trường chung để tạo lợi thế đàm phán, bảo vệ hàng hóa và áp đặt tiêu chuẩn sản phẩm lên toàn cầu.

Tuy nhiên, lợi thế này không còn chắc chắn. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu hiện được dự báo tập trung ở các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ hay Indonesia, khiến vị thế của châu Âu suy yếu. Nghiên cứu cho thấy cách duy nhất để EU lấy lại sức mạnh là hội nhập sâu hơn và mở rộng quy mô.

Đây cũng là lý do Anh có thể sẽ quay lại thị trường chung châu Âu theo cách nào đó trong tương lai, bởi Brexit đã làm suy giảm đáng kể vị thế đàm phán quốc tế của cả Anh và EU.

Một thế giới phụ thuộc lẫn nhau

Việc sở hữu “phiên bản eo biển Hormuz” càng trở nên quan trọng trong bối cảnh các liên minh quốc tế ngày càng mờ nhạt. Những cam kết truyền thống đang mất dần ý nghĩa. Mỹ từng đe dọa rút khỏi NATO, thậm chí đề cập đến việc sáp nhập Canada và Greenland.

Nhưng trong một thế giới thiếu các liên minh đáng tin cậy, tất cả các quốc gia đều phụ thuộc lẫn nhau. Chuỗi cung ứng toàn cầu gắn kết chặt chẽ đến mức một thay đổi nhỏ ở một nơi có thể gây tác động lớn ở nơi khác. Ví dụ, tàu chở dầu không thể di chuyển gần Iran có thể dẫn đến việc thiếu hụt thực phẩm ở Anh.

Trong bối cảnh này, "Lý thuyết Trò chơi" cho thấy thành công phụ thuộc vào hai yếu tố: không phụ thuộc vào một đối tác duy nhất, và sở hữu thứ mà người khác không thể thiếu.

Khi mọi thứ đều xoay quanh “đòn bẩy”, quyền lực thuộc về những ai không thể bị bỏ qua. Những quốc gia thành công trong nhiều thập kỷ tới sẽ là những nước tạo ra được “eo biển Hormuz” của riêng mình – và đảm bảo rằng họ không phải phụ thuộc vào bất kỳ ai khác.

Mỹ cho biết đang học hỏi từ chiến tranh Ukraine khi robot và drone thay đổi hoàn toàn cách tiến hành chiến tranh hiện đại.Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll cho biết các lực lượng vũ trang Mỹ đang thích ứng với những bài học từ cuộc chiến Nga–Ukraine, nhấn mạnh rằng cách các lực lượng trên chiến trường phản ứng với xung đột đã tạo ra một sự chuyển đổi mang tính căn bản trong cách tiến hành chiến tranh.

“Họ đã thay đổi căn bản cách con người tham gia vào xung đột,” ông Driscoll nói với các nghị sĩ, đặc biệt nhắc đến lực lượng vũ trang Ukraine. “Họ đã làm một công việc tuyệt vời trong việc đổi mới. Và tôi đã công khai rằng chúng tôi đang học hỏi rất nhiều từ họ, và đang thay đổi theo những bài học mà họ mang lại.”Làm rõ hơn về cách quân đội Mỹ học hỏi từ Ukraine, ông Driscoll cho biết ông đã trực tiếp đến Ukraine và dành nhiều thời gian làm việc với giới lãnh đạo quân sự nước này. Ông nhấn mạnh việc trao đổi kiến thức không diễn ra qua các báo cáo gián tiếp, mà chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp ở cấp cao nhất.

Phát biểu của ông – rằng quân đội Mỹ đang thay đổi học thuyết và cách thức tác chiến dựa trên quan sát một lực lượng nước ngoài – được coi là gần như chưa từng có tiền lệ, và phản ánh nhận định của các nhà phân tích trong nhiều năm qua rằng cuộc chiến này đang có tác động mang tính biến đổi đối với cách các lực lượng trên toàn thế giới chuẩn bị cho chiến tranh.

Một ví dụ nổi bật là Ukraine đã vượt xa Mỹ trong việc triển khai quy mô lớn các hệ thống máy bay không người lái trên chiến trường, cũng như phát triển các biện pháp phòng thủ chống drone.
Phát biểu của ông Driscoll diễn ra ngay sau nhận định của cựu Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Valeri Zaluzhnyi rằng: “Cuộc chiến ở Ukraine từ lâu đã không còn chỉ là câu chuyện của riêng Ukraine. Nó đã trở thành một phòng thí nghiệm của tương lai.”

Phát biểu tại Chatham House ngày 23/2, ông Zaluzhnyi cho biết tiền tuyến đã biến thành một “vùng tiêu diệt bằng robot” sâu tới 25 km, nơi robot tiến hành tấn công và thậm chí bắt giữ tù binh. Ông nhận định sự sống còn của binh sĩ không còn phụ thuộc vào huấn luyện, nhấn mạnh chiến trường hiện nay bị kiểm soát bởi các hệ thống tự động.

“Không thể nhanh chóng thay thế nguồn lực như vậy trên chiến trường,” ông nói về nhân lực được đào tạo.

Về sự thay đổi trong chiến tranh hải quân tại Biển Đen, ông nhận xét: “Không còn nhiều khác biệt giữa việc bạn có bao nhiêu khinh hạm, tàu hộ tống hay tàu ngầm.” Theo ông, các drone tấn công một lần của Ukraine đã vô hiệu hóa những yếu tố này và làm thay đổi cục diện kiểm soát trên biển.

Trước đó vào đầu tháng 2, thông tin cho thấy các đơn vị mặt đất Ukraine đang ngày càng rời xa hình thức tác chiến bộ binh truyền thống để chuyển sang mô hình chiến tranh “dựa trên công nghệ”, dựa vào drone tấn công, hệ thống hậu cần robot và các phương tiện không người lái khác nhằm giảm thiểu nhu cầu nhân lực ở tiền tuyến.Lấy ví dụ Lữ đoàn cơ giới số 28 của Ukraine, đến ngày 26/2, robot mặt đất đã đảm nhiệm khoảng 70% hoạt động hậu cần tiền tuyến, vận chuyển máy bay không người lái, đạn dược và thậm chí cả túi sưởi tay tới các trạm điều khiển drone biệt lập. Việc vận chuyển bằng đường không cũng được sử dụng, đặc biệt với các vị trí chiến hào xa xôi có thể bị lộ do dấu vết bánh xích trên tuyết.

Chỉ huy lữ đoàn, Đại tá Anatolii Kulykivskyi, nhận định: “Chiến tranh hiện đại đòi hỏi phải rời xa tác chiến bộ binh và các vị trí bộ binh. Đây vẫn là cuộc chiến của công nghệ,” nhấn mạnh sự chuyển dịch sang drone và hệ thống robot là một thay đổi lớn.

Việc sử dụng các hệ thống không người lái đã giúp Ukraine phần nào giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng – một phần lớn do thương vong nặng nề trong chiến tranh.

Việc triển khai rộng rãi nhân sự quân đội và nhà thầu phương Tây tại chiến trường Ukraine cũng đã giúp các lực lượng phương Tây tích lũy kinh nghiệm quan trọng về những phương thức tiến hành chiến tranh mới.

Mùa du lịch cao điểm tại châu Âu đang đến gần. Song, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho rằng, châu Âu có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu nhiên liệu khi cuộc khủng hoảng ở Trung Đông tiếp diễn.

Nguồn nhiên liệu đang cạn kiệt

Ngành du lịch hè của châu Âu năm nay đối phó giá nhiên liệu tăng vọt trong khi nguồn cung của các hãng hàng không đang cạn kiệt. Giám đốc IEA Fatih Birol nhận định, châu Âu cần đảm bảo các nguồn nhiên liệu máy bay thay thế khi eo biển Hormuz, nơi trước đây vận chuyển khoảng 20% ​​nguồn cung dầu của thế giới, vẫn bị đóng cửa.

CNBC trích dẫn phát biểu của ông Fatih Birol: “Trong tháng 8, nhu cầu nhiên liệu máy bay cao hơn khoảng 40% so với tháng 3. Nhưng nếu nguồn cung vẫn ở mức hiện tại, thách thức có thể còn lớn hơn và hy vọng rằng châu Âu sẽ tăng cường nhập khẩu năng lượng”.

Các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông cung cấp cho châu Âu khoảng 75% nhiên liệu máy bay của khu vực, nhưng sản lượng từ các cơ sở này “về cơ bản hiện gần như bằng không”. Châu Âu hiện nỗ lực nhập khẩu từ Mỹ và Nigeria.

Tuần trước, ông Birol cảnh báo rằng châu Âu có thể cạn kiệt nhiên liệu máy bay phản lực trong vòng sáu tuần. Trong khi đó, thế giới đang đối mặt với “mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”.

Cắt giảm chuyến bay

Các hãng hàng không châu Âu dễ bị ảnh hưởng hơn so với các hãng hàng không Mỹ vì phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu nhiên liệu. Châu Âu có thể cần phải thực hiện một số biện pháp để “giảm thiểu việc đi lại bằng đường hàng không”. Một số hãng hàng không, bao gồm Lufthansa và SAS, đã giảm số chuyến bay.

Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), giá nhiên liệu máy bay tăng 103% vào cuối tháng 3 so với tháng trước. Ông Alex Irving của Bernstein cho biết, việc tăng giá vé là cần thiết để ngành công nghiệp duy trì lợi nhuận, nhưng sẽ gây khó khăn cho hành khách. Các hãng sẽ phải cắt giảm chi phí bằng cách giảm công suất và giảm số chuyến bay để hỗ trợ giá vé cao hơn.

Ví như, hãng hàng không Đức Lufthansa đang cắt giảm 20.000 chuyến bay chặng ngắn cho đến tháng 10, điều này sẽ tiết kiệm được 40.000 tấn nhiên liệu máy bay và giảm các chuyến bay không có lợi nhuận. Lufthansa thậm chí dự định đóng cửa công ty con Lufthansa Cityline “để giảm bớt các khoản lỗ”.

“Có thể trong thời gian ngắn sắp tới, chúng ta sẽ thấy nhu cầu đi du lịch giải trí của người dân khu vực sẽ gần nhà hơn, như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp, thay vì khu vực phía đông Địa Trung Hải”, ông Stephen Furlong, nhà phân tích cấp cao về vận tải và hậu cần tại Davies cho hay.

Ngoại trưởng các nước Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Jordan, Qatar, Saudi Arabia và UAE cho rằng động thái Israel phê duyệt hơn 30 khu định cư mới là vi phạm luật pháp quốc tế.Tám quốc gia có đa số dân là người Hồi giáo đã lên án việc Israel phê duyệt hơn 30 khu định cư mới đồng thời chỉ trích tình trạng bạo lực ngày càng gia tăng của người định cư Do Thái nhằm vào người dân Palestine tại khu vực Bờ Tây đang bị chiếm đóng.

Trong tuyên bố chung, Ngoại trưởng các nước Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Jordan, Qatar, Saudi Arabia và Các tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE) cho rằng động thái của Israel vi phạm luật pháp quốc tế.

Các nước lên án các cuộc tấn công gần đây của người định cư Do Thái nhằm vào các trường học và trẻ em Palestine.Tuyên bố nhấn mạnh hành động của Israel làm suy yếu giải pháp hai nhà nước và các nỗ lực hòa bình. Các nước này tái khẳng định sự ủng hộ đối với một Nhà nước Palestine độc lập được thiết lập dựa trên đường biên giới năm 1967 với Đông Jerusalem là thủ đô.

Các nước đưa ra tuyên bố trên sau khi Nội các Israel ngày 9/4 phê duyệt việc thiết lập 34 khu định cư mới tại Bờ Tây, bao gồm xây dựng các khu hoàn toàn mới và đưa vào sử dụng các tiền đồn chưa được công nhận chính thức trước đây./.

Tham vọng về một lớp thiết giáp hạm “siêu khủng” với tiến độ gần như không tưởng của Tổng thống Trump đã đẩy Bộ trưởng Hải quân vào thế khó, và cuối cùng phải trả giá bằng chính chiếc ghế của mình.Tổng thống Donald Trump mong muốn một điều hơn tất cả từ Bộ trưởng Hải quân của mình, John Phelan: Một lớp thiết giáp hạm hoàn toàn mới.

“Chúng sẽ là nhanh nhất, lớn nhất và mạnh hơn gấp 100 lần bất kỳ thiết giáp hạm nào từng được chế tạo”, ông Trump tuyên bố tại một cuộc họp báo ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Florida, vài ngày trước Giáng sinh 2025. Ông Phelan, một tỷ phú đầu tư có nhà gần đó, đứng cạnh tổng thống khi thông báo được đưa ra.Nhiệm vụ của ông Phelan là bàn giao chiếc đầu tiên của lớp thiết giáp hạm này vào năm 2028.

Nhưng hôm 22/4, nhà lãnh đạo Mỹ đã sa thải ông Phelan, người gặp khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch đáp ứng tiến độ gần như bất khả thi mà tổng thống yêu cầu, theo các quan chức quốc phòng và chính quyền.

Theo tờ New York Times, ông Phelan là bộ trưởng quân chủng đầu tiên bị buộc rời khỏi Lầu Năm Góc trong nhiệm kỳ này, dù không phải là quan chức cấp cao duy nhất bị loại. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã sa thải hoặc gạt ra ngoài hơn hai chục tướng lĩnh trong năm qua, bao gồm cả Tham mưu trưởng Lục quân, tướng Randy George, hồi đầu tháng.

Việc thay đổi nhân sự cấp cao liên tục tại Lầu Năm Góc, trong bối cảnh quân đội Mỹ đang tham chiến tại Iran, đã khiến cả nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ lo ngại.

Mâu thuẫn nội bộ và áp lực từ chương trình “hạm đội vàng”





Điểm bùng phát đến trong hai tuần gần đây, khi sự thất vọng của ông Trump về cách quản lý chương trình thiết giáp hạm ngày càng tăng, trong khi các đối thủ của ông Phelan trong nội bộ, bao gồm Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth và Thứ trưởng Stephen Feinberg, vận động để loại ông.

Đầu tháng này, họ nói với tổng thống rằng ông Phelan không phải “người chơi theo đội” và cần bị thay thế. Sau đó, một phần quyền lực quyết định của ông Phelan đã bị tước bỏ.

Điều này khiến ông chỉ còn giám sát khoản đầu tư lớn vào các tàu chiến mới - nền tảng của “hạm đội vàng” mà ông Trump đặc biệt yêu thích.

Thông thường, các tổng thống ít quan tâm sâu đến mua sắm quân sự, nhưng ông Trump lại nhiều lần nói về kế hoạch tạo ra lớp thiết giáp hạm “Trump-class” (Lớp Trump). Ông thậm chí tuyên bố mình đã góp phần thiết kế con tàu.

“Tôi đã thêm một chút ‘tinh thần’ vào thân tàu”, ông nói, “Tôi muốn nó trông thật đẹp”.

Ý tưởng này phần nào được truyền cảm hứng từ bộ phim tài liệu “Victory at Sea” (Chiến thắng trên biển) vào những năm 1950 về vai trò của hải quân Mỹ trong Thế chiến II.

Thực tế khắc nghiệt: kế hoạch gần như bất khả thi

Ông Phelan từng đóng vai trò quan trọng trong việc thuyết phục Tổng thống Trump theo đuổi kế hoạch này, thậm chí dùng tranh vẽ các thiết giáp hạm lịch sử để tạo cảm hứng.

Trong ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD vừa công bố, chính quyền Trump đề xuất 65,8 tỷ USD cho đóng tàu - mức cao thứ hai kể từ năm 1955.Tuy nhiên, các quan chức quốc phòng cấp cao cho biết chương trình gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Ngành đóng tàu Mỹ hiện không đủ năng lực để chế tạo một thiết giáp hạm công nghệ cao như vậy trong vài năm tới.

Ngoài ra, chính quyền chưa bổ nhiệm người phụ trách nghiên cứu và phát triển vũ khí hải quân trong suốt 16 tháng, trong khi lực lượng nhân sự dân sự của Hải quân bị cắt giảm mạnh.

Các chuyên gia quốc phòng cũng hoài nghi. Ông Mark Cancian từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nhận định: con tàu này “sẽ không bao giờ ra khơi”.

Theo ông, việc thiết kế đã mất nhiều năm, và một chính quyền tương lai có thể sẽ hủy bỏ chương trình trước khi con tàu đầu tiên hoàn thành.

Trong hình dung của ông Trump, con tàu sẽ nặng tới 40.000 tấn và trang bị vũ khí công nghệ cao như laser, tên lửa siêu vượt âm và pháo điện từ, mà trong đó nhiều loại vẫn còn đang phát triển.

Đổ vỡ và quyết định sa thải

Trong những tuần gần đây, ông Phelan nhận ra Hải quân Mỹ không thể đáp ứng tầm nhìn của tổng thống. Ông đề xuất sử dụng xưởng đóng tàu châu Âu để kịp tiến độ, nhưng ông Trump bác bỏ.

Tổng thống khẳng định các tàu phải được đóng tại Mỹ bằng thép Mỹ, nhằm khôi phục vị thế cường quốc đóng tàu.

Cuối cùng, ông Trump và ông Hegseth nhất trí cho rằng Hải quân cần lãnh đạo mới. Ông Phelan được thông báo bị sa thải và sau đó nhận cuộc gọi xác nhận từ tổng thống.

Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng vẫn dành lời lẽ nhẹ nhàng trên mạng xã hội, gọi ông Phelan là “người bạn lâu năm” và “doanh nhân rất thành công”, đồng thời để ngỏ khả năng mời ông trở lại chính quyền trong tương lai.

Ngày 23/4 theo giờ Mỹ, tại khu ẩm thực của một trung tâm mua sắm ở thành phố Baton Rouge thuộc bang Louisiana đã xảy ra một vụ nổ súng khiến ít nhất 1 người thiệt mạng và 5 người khác bị thương.

Theo cảnh sát, vụ việc xuất phát từ một cuộc tranh cãi giữa hai nhóm người song đã khiến một số người vô tội bị thương vong. Tuy nhiên, cảnh sát cho rằng đây không phải một hành động bạo lực ngẫu nhiên mà là "một cuộc tranh chấp có chủ đích". 5 người đã bị bắt giữ trong vụ việc. Cảnh sát vẫn tiếp tục truy tìm các nghi phạm, đồng thời điều động cả trực thăng cùng tăng cường lực lượng tuần tra khu vực.

Trung tâm thương mại đã đóng cửa ngay sau vụ xả súng, trong khi Bệnh viện Đa khoa Baton Rouge, nằm gần trung tâm thương mại, đã bị phong tỏa trong khoảng 1 giờ đồng hồ vào chiều cùng ngày.

Lực lượng an ninh Nga đã kịp thời phát hiện và đẩy lùi một âm mưu tấn công bằng chất nổ nhằm vào lãnh đạo cơ quan liên bang, đồng thời bắt giữ nhiều đối tượng liên quan tại các thành phố lớn.Hãng tin TASS của Nga dẫn thông báo của Cơ quan An ninh Liên bang (FSB) cho biết các nhân viên thực thi pháp luật của nước này đã ngăn chặn một vụ tấn công khủng bố nhằm vào lãnh đạo Cơ quan Giám sát truyền thông, công nghệ thông tin và truyền thông đại chúng liên bang (Roskomnadzor).

FSB cho hay những kẻ tấn công đã lên kế hoạch đánh thuốc nổ một xe ô tô của lãnh đạo Roskomnadzor hôm 18/4 vừa qua. Tuy nhiên, lực lượng chức năng Nga đã kịp thời phát hiện và đẩy lùi âm mưu này, bắt giữ 7 đối tượng tình nghi có tư tưởng cực hữu ủng hộ chủ nghĩa quốc xã mới tại Moskva, Ufa, Novosibirsk và Yaroslavl.

Kẻ đứng đầu nhóm này là một cư dân Moskva sinh năm 2004. Tên này dùng vũ khí chống cự nhưng bị lực lượng thực thi pháp luật tiêu diệt sau đó.Trong quá trình khám xét sau đó, lực lượng chức năng thu giữ nhiều thiết bị nổ tự chế, một quả lựu đạn F-1, một súng lục Makarov có gắn giảm thanh, 2 khẩu súng hơi, cùng bộ đàm, các vật dụng liên quan đến chủ nghĩa quốc xã mới và sách hướng dẫn gia nhập một tổ chức khủng bố ở Nga.

Hiện, nhà chức trách đang tiến hành điều tra vụ việc theo hướng sử dụng trái phép vũ khí và thiết bị nổ./.