Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu rung lắc mạnh vì xung đột tại Trung Đông, các “ông lớn” lọc dầu châu Á đang có những lựa chọn trái ngược. Trong khi Trung Quốc thận trọng né tránh dầu Iran, thì Ấn Độ lại nhanh chóng tận dụng cơ hội sau khi Mỹ tạm nới lỏng trừng phạt.

Tập đoàn Sinopec, doanh nghiệp lọc dầu lớn nhất thế giới của Trung Quốc, cho biết không có kế hoạch mua dầu từ Iran, bất chấp việc Washington vừa ban hành cơ chế miễn trừ tạm thời. Thay vào đó, doanh nghiệp này đề xuất sử dụng nguồn dầu từ kho dự trữ quốc gia để đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn hạn.

Phát biểu tại họp báo ngày 23/3, Chủ tịch Sinopec, Zhao Dong, cho biết công ty đã cắt giảm khoảng 5% sản lượng trong tháng này do gián đoạn nguồn cung, khi eo biển Hormuz gần như tê liệt vì xung đột Mỹ-Israel với Iran. Ông nhấn mạnh trong giai đoạn tháng 4 và 5, Sinopec sẽ linh hoạt điều chỉnh công suất, đồng thời nỗ lực tăng sản lượng trở lại để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Sinopec vốn phụ thuộc lớn vào dầu thô Trung Đông, với khoảng một nửa nguyên liệu đầu vào đến từ khu vực này. Trước rủi ro nguồn cung bị gián đoạn, tập đoàn đang chuyển hướng sang nhập khẩu nhiều hơn từ Ả Rập Xê Út thông qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ, đồng thời tìm kiếm thêm nguồn thay thế ngoài Trung Đông.

Trái ngược với sự thận trọng của Trung Quốc, Ấn Độ lại đang đẩy mạnh mua dầu Iran. Theo các nguồn tin thị trường, Reliance Industries, đơn vị vận hành tổ hợp lọc dầu lớn nhất thế giới, đã mua khoảng 5 triệu thùng dầu thô từ Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC), chỉ vài ngày sau khi Mỹ ban hành lệnh miễn trừ kéo dài 30 ngày.

Lô 5 triệu thùng này không phải là “xuất khẩu mới” từ Iran, mà là dầu tồn kho nổi trên các tàu ngoài khơi, được giải phóng nhờ cơ chế miễn trừng phạt và chuyển hướng sang Ấn Độ bằng đường biển.

Đây là lần đầu tiên Ấn Độ nối lại nhập khẩu dầu Iran kể từ tháng 5/2019, khi nước này buộc phải dừng giao dịch sau khi Mỹ tái áp đặt các biện pháp trừng phạt. Theo một nguồn tin, lô dầu lần này được giao dịch với mức giá cao hơn khoảng 7 USD/thùng so với giá dầu Brent chuẩn.

Động thái của Reliance diễn ra trong bối cảnh các nhà máy lọc dầu Ấn Độ cũng vừa mua hơn 40 triệu thùng dầu Nga sau khi Mỹ nới lỏng một phần lệnh trừng phạt nhằm giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung. Điều này cho thấy New Delhi đang tận dụng tối đa cơ hội từ các điều chỉnh chính sách của Washington để đảm bảo nguồn năng lượng giá cạnh tranh.

Theo Reuters

Tại Trung Quốc, bên trong một trụ sở được thiết kế đậm chất công nghệ, người đàn ông giàu thứ tư đất nước tin rằng sớm muộn gì nước Mỹ cũng phải tìm đến mình. Đó là Robin Zeng - nhà sáng lập và lãnh đạo CATL - công ty sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới.

Trong vài năm qua, Washington gần như “phớt lờ” Zeng. Với chính phủ Mỹ, CATL bị xem là một rủi ro địa chính trị, cần bị kiềm chế bằng thuế quan và các biện pháp an ninh quốc gia.

Thế nhưng, bất chấp những rào cản đó, CATL vẫn vươn lên dẫn đầu toàn cầu nhờ công nghệ và chi phí thấp. Năm ngoái, công ty ghi nhận lợi nhuận kỷ lục hơn 10 tỷ USD. Ước tính cứ 3 chiếc xe điện bán ra trên thế giới thì có 1 chiếc sử dụng pin của họ.

Đáng chú ý, thành công này đạt được ngay cả khi không có thị trường Mỹ - nơi tốc độ phổ cập xe điện vẫn chậm hơn Trung Quốc, châu Âu và sự hiện diện của CATL còn rất hạn chế. Tuy nhiên, Zeng cho rằng đây chỉ là vấn đề thời gian. Theo ông, thị trường xe điện tại Mỹ có thể còn nhỏ trong vài năm tới, nhưng sau đó sẽ bùng nổ vì đây là xu hướng tất yếu. Và khi đó, xây dựng tương lai xe điện mà không có CATL sẽ “rất khó vì chi phí cực kỳ đắt đỏ”.

Thực tế đã phần nào phản ánh nhận định này. Ford gần đây đã chấm dứt hợp tác với đối tác Hàn Quốc SK Group trong các dự án pin, để tập trung vào kế hoạch sử dụng công nghệ của CATL tại nhà máy trị giá 3 tỷ USD ở Michigan. Dù không được phép xây dựng nhà máy riêng tại Mỹ, CATL vẫn có thể tham gia thông qua việc cấp phép công nghệ.

Trong khi đó, General Motors cũng dự kiến nhập khẩu pin sản xuất tại Trung Quốc từ CATL cho mẫu Chevrolet Bolt mới, dù phải chấp nhận mức thuế lên tới 60%. Hãng chỉ bán mẫu xe này trong thời gian ngắn, trong khi các nhà máy pin mà họ đã đầu tư hàng tỷ USD vẫn chưa thể sản xuất loại pin giá rẻ cần thiết cho xe phổ thông.

Ngay cả Tesla cũng đang sử dụng công nghệ của CATL cho nhà máy sản xuất hệ thống lưu trữ năng lượng tại Nevada - lĩnh vực đang tăng trưởng mạnh, trong khi mảng xe điện cốt lõi của Tesla có dấu hiệu chững lại.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào một nhà sản xuất Trung Quốc cũng làm dấy lên nhiều lo ngại. Các ý kiến chỉ trích cho rằng việc tích hợp CATL vào chuỗi cung ứng Mỹ có thể khiến nước này dễ bị tổn thương trước áp lực kinh tế từ Bắc Kinh, đồng thời làm suy yếu cơ hội phát triển của các công ty pin nội địa. Năm ngoái, CATL thậm chí còn bị đưa vào danh sách của Lầu Năm Góc liên quan đến các doanh nghiệp có liên hệ với quân đội Trung Quốc - điều mà công ty này bác bỏ.

Theo chuyên gia William Zarit, trong ngắn hạn, việc Mỹ “quay xe” hoàn toàn để mở cửa cho các doanh nghiệp Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực nhạy cảm như năng lượng, là rất khó xảy ra. Tuy nhiên, những người ủng hộ hợp tác lại cho rằng CATL nắm giữ chìa khóa giúp giảm chi phí pin, phổ cập xe điện và nếu không hợp tác, Mỹ có thể sẽ không bao giờ bắt kịp Trung Quốc.

Thành công của CATL bắt nguồn từ một quyết định công nghệ mang tính bước ngoặt. Trong khi nhiều công ty đầu tư hàng chục tỷ USD vào pin lithium-ion sử dụng nickel và cobalt đắt đỏ, CATL đặt cược vào công nghệ pin sử dụng sắt (LFP) - rẻ hơn nhưng vẫn đạt hiệu suất tương đương. Quyết định này đã giúp công ty tạo lợi thế cạnh tranh lớn.

Tại các nhà máy của CATL, quy trình sản xuất gần như tự động hóa hoàn toàn, với robot, máy móc và hệ thống AI kiểm soát chất lượng. Công ty hiện có hơn 21.000 kỹ sư và năng lực chuyên môn sâu về điện hóa - lĩnh vực mà Zeng cho rằng Mỹ chưa theo kịp.

Thực tế, pin LFP có chi phí thấp hơn tới 30% so với các loại pin truyền thống. Năm ngoái, CATL còn phát triển loại pin có thể chạy 800 km và sạc nhanh 5 phút cho quãng đường 500 km. Đây chính là lý do Ford lựa chọn CATL, bởi nếu tự phát triển công nghệ này, hãng có thể mất tới 10 năm.

Hiện các đối thủ ngoài Trung Quốc đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách. LG Energy Solution và General Motors đang chuyển đổi nhà máy để sản xuất pin LFP, trong khi CATL tiếp tục đặt cược vào công nghệ pin sodium-ion – sử dụng muối, rẻ hơn lithium và hoạt động tốt hơn trong thời tiết lạnh.

Tại Trung Quốc, Robin Zeng được xem là một “anh hùng công nghệ quốc gia”. Ông từng được mời gặp Chủ tịch Tập Cận Bình và tham gia các sự kiện chính trị quan trọng. Với tham vọng toàn cầu, Zeng cho biết CATL không chỉ muốn xuất khẩu sản phẩm mà còn muốn định hình tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu.

Dù hiện tại chưa thể xây dựng nhà máy tại Mỹ do các rào cản pháp lý, Zeng vẫn tin vào một tương lai khác. Ông cho rằng quan hệ kinh doanh cuối cùng sẽ bền vững hơn chính trị, và có thể đến năm 2028, cánh cửa sẽ mở ra.

“Tôi sẵn sàng đầu tư vào Mỹ”, ông nói, “nhưng vấn đề là có những nơi doanh nghiệp Trung Quốc thậm chí không thể mua đất”.

Theo: WSJ, SCMP

Trong dòng chảy của cuộc cách mạng năng lượng thế giới, điện hạt nhân đang khẳng định vị thế là một trong những giải pháp quan trọng nhất để giải quyết đồng thời ba bài toán lớn: an ninh năng lượng, phát triển kinh tế bền vững và hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng không (Net Zero).

Khi các quốc gia tìm kiếm một nguồn điện nền ổn định, không phát thải carbon và có mật độ năng lượng cao nhất, công nghệ hạt nhân từ Nga – đại diện bởi Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Rosatom – luôn nổi lên như một sự lựa chọn ưu việt.

Sự tin tưởng của cộng đồng quốc tế đối với Nga không chỉ dựa trên những thành tựu lịch sử từ nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên thế giới tại Obninsk, mà còn được củng cố bởi các thiết kế lò phản ứng VVER thế hệ III+ tối tân, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn khắt khe nhất sau sự cố Fukushima.

Giá trị vượt trội của điện hạt nhân

Về phương diện môi trường, điện hạt nhân được coi là nguồn năng lượng sạch nhất xét trên toàn bộ vòng đời sản xuất. Mặc dù các công trình xây dựng nhà máy và quá trình khai thác urani có phát sinh carbon, nhưng trong giai đoạn vận hành kéo dài hàng thập kỷ, các lò phản ứng hạt nhân hoàn toàn không thải ra các chất gây ô nhiễm môi trường phổ biến.

Khi phân tích chi tiết toàn bộ chu trình, lượng phát thải khí nhà kính của điện hạt nhân chỉ chiếm chưa đến 5% tổng lượng khí thải toàn cầu từ ngành điện, thấp ngang ngửa với điện gió và thậm chí còn thấp hơn điện mặt trời khi tính đến các quy trình sản xuất tấm pin.

Hệ số công suất là một cái "nhất" khác của điện hạt nhân. Trong khi năng lượng tái tạo như gió và mặt trời phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện thời tiết và thường đòi hỏi các hệ thống lưu trữ đắt đỏ hoặc nguồn dự phòng từ hóa thạch, thì các nhà máy điện hạt nhân có khả năng vận hành liên tục 24/7 ở mức công suất tối đa.

Năm 2024, tổng lò phản ứng hạt nhân toàn cầu đạt hệ số công suất trung bình 83%, với nhiều lò phản ứng của Nga đạt trên 90%. Sự ổn định này làm cho điện hạt nhân trở thành nguồn điện nền lý tưởng cho các đô thị lớn, các khu công nghiệp nặng và đặc biệt là các trung tâm dữ liệu AI đang bùng nổ, vốn yêu cầu nguồn điện ổn định tuyệt đối với mật độ công suất cao.

3 cái nhất của điện hạt nhân Nga

Khi một quốc gia quyết định xây dựng chương trình hạt nhân dân dụng, việc lựa chọn đối tác công nghệ là quyết định mang tính chiến lược kéo dài hơn nửa thế kỷ. Trong bối cảnh đó, công nghệ Nga được coi là một trong những lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất nhờ vào sự hoàn thiện của dòng lò phản ứng VVER.

Công nghệ VVER-1200: Tiêu chuẩn vàng về an toàn hậu Fukushima

Sự lo ngại của công chúng về an toàn hạt nhân sau sự cố Fukushima năm 2011 đã thúc đẩy ngành công nghiệp hạt nhân Nga tiến tới những cải tiến đột phá. Lò phản ứng VVER-1200, thuộc Thế hệ III+, là sản phẩm chủ lực của Rosatom, được thiết kế để chịu đựng được những kịch bản cực đoan nhất mà không gây rò rỉ phóng xạ ra môi trường.

Điểm cốt lõi làm nên sự an toàn vượt trội của thiết kế này là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hệ thống an toàn chủ động (cần nguồn điện) và hệ thống an toàn thụ động (vận hành dựa trên các nguyên lý vật lý tự nhiên).

Hệ thống an toàn thụ động của VVER-1200, bao gồm Hệ thống thải nhiệt thụ động (PHRS), có khả năng làm mát vùng nhân lò phản ứng liên tục trong ít nhất 72 giờ mà không cần sự can thiệp của con người hay nguồn điện ngoài.

Bên cạnh đó, thiết bị "Bẫy vùng nhân" (Core Catcher) – một đổi mới sáng tạo độc quyền của Nga – sẽ hứng đỡ và làm nguội vật liệu nóng chảy trong trường hợp xảy ra sự cố nóng chảy vùng nhân cực kỳ hiếm gặp, ngăn chặn tuyệt đối khả năng xuyên thủng nền nhà máy và gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Thiết kế vỏ bọc bảo vệ kép của nhà máy có thể chống chịu được va chạm trực tiếp từ một chiếc máy bay thương mại nặng 400 tấn cũng như các trận động đất lên tới 9 độ richter và sóng thần cao 10m.

Hiệu quả kinh tế và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế

Lựa chọn công nghệ Nga còn mang lại những lợi ích kinh tế thiết thực nhờ vào sự tối ưu hóa trong thiết kế và vận hành. VVER-1200 có công suất tăng thêm 20% so với thế hệ VVER-1000 cũ nhưng lại có kích thước xây dựng tương đương, giúp giảm chi phí vật liệu trên mỗi đơn vị công suất.

Tuổi thọ thiết kế của các lò phản ứng này lên đến 60 năm và có khả năng gia hạn thêm ít nhất 20 năm, đảm bảo nguồn điện rẻ trong dài hạn sau khi đã khấu hao hết chi phí xây dựng ban đầu.

Năng lực thực thi của Nga được khẳng định qua mô hình "Giải pháp tích hợp". Thay vì chỉ bán thiết bị, Rosatom cung cấp toàn bộ chu trình nhiên liệu hạt nhân, từ khai thác urani, làm giàu, chế tạo thanh nhiên liệu cho đến xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng.

Đặc biệt, Nga dẫn đầu thế giới trong việc hỗ trợ tài chính cho các quốc gia đối tác thông qua các khoản vay liên chính phủ hoặc mô hình Xây dựng - Sở hữu - Vận hành (BOO). Mô hình BOO tại dự án Akkuyu (Thổ Nhĩ Kỳ) là một ví dụ điển hình, nơi Nga đầu tư toàn bộ vốn và quốc gia sở tại chỉ việc mua điện theo hợp đồng dài hạn, giúp giảm thiểu rủi ro tài chính cho các nước đang phát triển.

Uy tín và bề dày lịch sử của ngành điện hạt nhân Nga

Uy tín của Liên bang Nga trong lĩnh vực hạt nhân không phải là kết quả của các chiến dịch quảng bá, mà được xây dựng trên nền tảng của hơn 70 năm kinh nghiệm vận hành thực tế và những đóng góp vĩ đại cho khoa học nguyên tử.

Lịch sử ngành điện hạt nhân thế giới chính thức bắt đầu tại Liên Xô khi nhà máy điện hạt nhân Obninsk hòa lưới điện quốc gia vào ngày 26/6/1954. Đây là nhà máy điện nguyên tử đầu tiên trên thế giới phục vụ mục đích dân dụng, chứng minh rằng năng lượng hạt nhân có thể được khai thác một cách an toàn và hiệu quả để phục vụ đời sống con người.

Kể từ đó, Nga đã liên tục cải tiến công nghệ, từ các dòng lò VVER-440, VVER-1000 cho đến VVER-1200 ngày nay, với hàng trăm triệu giờ vận hành an toàn trên khắp thế giới.

Không dừng lại ở các lò phản ứng nước nhẹ truyền thống, Nga hiện là quốc gia duy nhất trên thế giới vận hành thương mại thành công các lò phản ứng tái sinh nhanh (Fast Breeder Reactor) như BN-600 và BN-800 tại nhà máy Beloyarsk.

Những lò phản ứng này không chỉ sản xuất điện mà còn có khả năng "tái sinh" nhiên liệu, sử dụng cả đồng vị Urani-238 vốn chiếm đa số trong quặng tự nhiên nhưng không thể dùng trong các lò thông thường.

Công nghệ này mở ra triển vọng về một chu trình nhiên liệu hạt nhân khép kín, giúp giảm thiểu rác thải phóng xạ và đảm bảo nguồn nhiên liệu cho hàng ngàn năm tới. Sự thành công của lò BN-800 đã mang về cho Nga giải thưởng "Top Plant" danh giá từ tạp chí POWER của Mỹ vào năm 2016, một sự thừa nhận quốc tế quan trọng đối với năng lực công nghệ Nga.

Niềm tin từ các quốc gia đối tác

Tính đến năm 2025, Nga là quốc gia đứng đầu thế giới về số lượng các dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại nước ngoài. Sự hiện diện của công nghệ Nga trải dài từ các quốc gia có nền công nghiệp lâu đời như Trung Quốc, Ấn Độ cho đến các "tân binh" trong lĩnh vực hạt nhân như Bangladesh, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Belaru, Hungary. Các quốc gia đang đàm phán hoặc ký kết ghi nhớ bao gồm Kazakhstan, Uzbekistan, Ghana, Nigeria, Bolivia.

Sự đa dạng về địa chính trị và điều kiện kinh tế của các quốc gia này cho thấy công nghệ Nga có khả năng thích ứng cao, từ các quốc gia phát triển yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật EU cho đến các nước đang phát triển cần sự hỗ trợ toàn diện về tài chính và đào tạo.

Điều gì giúp Nga vẫn thống trị?

Điều gì khiến một tập đoàn như Rosatom có thể duy trì sự thống trị trên thị trường xuất khẩu lò hạt nhân bất chấp những biến động địa chính trị phức tạp? Câu trả lời nằm ở ba trụ cột chính: Sự tích hợp toàn diện, Sự đổi mới không ngừng và Sự thấu hiểu nhu cầu của các quốc gia đang phát triển.

Dù phải đối mặt với nhiều lệnh trừng phạt từ phương Tây, ngành hạt nhân Nga vẫn chứng minh được sự kiên cường và vai trò không thể thay thế. Nga hiện cung cấp khoảng 40% dịch vụ làm giàu urani toàn cầu và chiếm thị phần đáng kể trong nguồn cung nhiên liệu cho các lò phản ứng do chính họ thiết kế tại Đông Âu.

Thậm chí, nhiều quốc gia phương Tây vẫn phải phụ thuộc vào nguồn cung urani giàu từ Nga để đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn và trung hạn. Doanh thu ngoại tệ của Rosatom năm 2024 đạt 18 tỷ USD và năm 2025 đạt 16,5 tỷ USD cho thấy sức sống mạnh mẽ của mô hình kinh doanh quốc tế của tập đoàn này.

Trong cuộc đua hạt nhân toàn cầu, Liên bang Nga đã khẳng định được vị thế là người dẫn dắt bằng sự kết hợp giữa an toàn tuyệt đối, hiệu quả kinh tế và năng lực thực thi vượt trội.

Lò phản ứng VVER-1200 không chỉ là một cỗ máy sản xuất điện, mà là một pháo đài an toàn được xây dựng từ những bài học đắt giá của quá khứ và tầm nhìn của tương lai. Với danh sách hàng chục quốc gia tin tưởng lựa chọn và sự hiện diện của 22 tổ máy đang xây dựng trên khắp thế giới, uy tín của điện hạt nhân Nga là không thể phủ nhận.

Sau hơn 25 năm vận hành liên tục, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) - phòng thí nghiệm hiện đại nhất của nhân loại ngoài không gian - đang tiến gần đến ngày "nghỉ hưu" vào năm 2030.

Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, chuyển giao vai trò duy trì sự hiện diện của con người tại Quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) từ các chính phủ sang các tập đoàn tư nhân.

Tuy nhiên, việc đảm bảo không có "khoảng trống quỹ đạo" giữa thời điểm ISS nghỉ hưu và khi các trạm thương mại sẵn sàng là một thách thức kỹ thuật và kinh tế khổng lồ.

Phòng thí nghiệm vi trọng lực cho khoa học

LEO không chỉ là một vị trí địa lý, mà là môi trường nghiên cứu đặc thù với điều kiện vi trọng lực.

Tại đây, các nhà khoa học có thể thực hiện những thí nghiệm không thể làm được trên Trái đất, từ việc nuôi cấy tế bào mô người, phát triển các loại thuốc mới, đến nghiên cứu sự biến đổi của vật liệu trong môi trường chân không.

Tiến sĩ Heather Pringle, Giám đốc điều hành của Space Foundation, nhận định: "Nghiên cứu tại quỹ đạo thấp là bước đệm thiết yếu để nhân loại hiểu rõ các tác động sinh học trước khi thực hiện những hành trình xa hơn như lên sao Hỏa. Nếu không có các trạm vũ trụ duy trì liên tục, tiến trình khoa học vũ trụ của nhân loại sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng".

Để thay thế cho ISS khổng lồ nhưng cũ kỹ, các công ty tư nhân đang phát triển những mô hình trạm không gian linh hoạt và chuyên hóa hơn.

Chẳng hạn, Vast Space (Haven-1) có trụ sở chính ở California, hướng tới việc phóng trạm đơn mô-đun sớm nhất vào năm 2027. Với thiết kế tối giản và hiện đại, đây được coi là sản phẩm "khả thi tối thiểu" để duy trì hoạt động nghiên cứu ngắn hạn.

Trong khi đó, Axiom Space ở Texas dự kiến phóng các mô-đun thương mại gắn vào ISS từ năm 2028, sau đó tách ra để hoạt động độc lập. Đây là chiến lược chuyển giao mềm dẻo, tận dụng hạ tầng có sẵn.

Ngoài ra còn có Orbital Reef phát triển bởi Blue Origin & Sierra Space, được thiết kế như một "khu công nghiệp đa chức năng", cung cấp không gian cho cả nghiên cứu khoa học, sản xuất dược phẩm và du lịch vũ trụ

Bài toán kinh tế và mô hình tư nhân

Việc xây dựng ISS tiêu tốn hơn 150 tỷ USD và chi phí vận hành hàng năm lên tới 3 tỷ USD. Chuyển sang mô hình thương mại, mục tiêu là giảm chi phí nhờ sự cạnh tranh và tối ưu hóa vận hành.

Dù được gọi là "thương mại hóa", nhưng trong giai đoạn đầu, các cơ quan hàng không quốc tế vẫn sẽ là những khách hàng lớn nhất. Tuy nhiên, tầm nhìn xa hơn là một nền kinh tế quỹ đạo tự chủ, nơi các công ty dược phẩm, vật liệu và du lịch sẵn sàng chi trả để sở hữu một vị trí trên không gian.

"Chúng ta cần một môi trường sống ngoài Trái đất để phục vụ nghiên cứu và tăng trưởng kinh tế bền vững", ông Phil Scully, đối tác quản lý của Balerion Space Ventures, chia sẻ. "Mặc dù lợi nhuận đầu tư có thể mất nhiều năm mới thu được, nhưng tiềm năng từ các sản phẩm 'Made in Space' là vô cùng lớn".

Dù các doanh nghiệp tư nhân như Vast hay Axiom đã huy động được hàng trăm triệu USD, nhưng việc thiết kế, thẩm định và phóng một trạm vũ trụ mới trong vòng chưa đầy 5 năm là thử thách cực đại.

Bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc phê duyệt ngân sách hay kỹ thuật cũng có thể khiến các nhà khoa học mất đi "ốc đảo" nghiên cứu trên quỹ đạo.

Bên cạnh đó, việc trạm Thiên Cung của Trung Quốc đang vận hành ổn định cho thấy sự đa dạng của các thực thể trên quỹ đạo. Trong tương lai, sự chung sống của nhiều trạm vũ trụ từ các quốc gia và công ty khác nhau sẽ tạo ra một mạng lưới hạ tầng huyết mạch cho thương mại toàn cầu.

Việc thay thế ISS không chỉ là một thách thức kỹ thuật, mà còn là bước ngoặt trong mô hình kinh tế không gian. Quỹ đạo thấp đang dần trở thành nền tảng cho cả nghiên cứu khoa học lẫn thương mại toàn cầu.

Nếu quá trình chuyển giao được thực hiện đồng bộ và quyết liệt, nhân loại sẽ có một hạ tầng bền vững để tiếp tục khám phá vũ trụ và mở ra một nền kinh tế mới ngoài Trái đất.

Theo như các phóng viên đài VOA đã đệ đơn kiện được đệ trình lên Tòa án Quận Hoa Kỳ tại Washington, lập luận rằng các chương trình phát sóng của VOA nhắm vào các khu vực như Iran, Trung Quốc, Bắc Hàn và cộng đồng người Kurd không còn giữ được tính khách quan như luật định, sau khi đài này cáo buộc Chính quyền Trump biến đài thành công cụ tuyên truyền.

Một nhóm phóng viên tại đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) hôm thứ Hai đã đệ đơn kiện, cáo buộc chính quyền Trump đang biến những gì còn sót lại của cơ quan truyền thông quốc tế này thành một công cụ tuyên truyền, trong khi phần lớn các hoạt động khác bị đình trệ do chính phủ đóng cửa.

Đơn kiện được đệ trình lên Tòa án Quận Hoa Kỳ tại Washington, lập luận rằng các chương trình phát sóng của VOA nhắm vào các khu vực như Iran, Trung Quốc, Bắc Hàn và cộng đồng người Kurd không còn giữ được tính khách quan như luật định. Thay vào đó, nội dung chỉ đơn thuần lặp lại các quan điểm của Tòa Bạch Ốc và dập tắt những tin tức mà chính quyền muốn hạ thấp tầm quan trọng.

Đáp lại, Cơ quan Truyền thông Toàn cầu Hoa Kỳ (USAGM) – đơn vị quản lý VOA – tuyên bố rằng ngân sách từ tiền thuế của người dân phải được sử dụng để hỗ trợ các chương trình phát sóng phản ánh đúng chính sách của Hoa Kỳ và lợi ích của quốc gia.

Cuộc tranh chấp mới nhất này phản ánh sự đối lập sâu sắc về quan điểm giữa đội ngũ báo chí và chính quyền của Tổng thống Donald Trump – vốn luôn thúc đẩy các kênh truyền thông thân hữu và hiếm khi đưa ra các câu hỏi chất vấn gay gắt, đặc biệt là tại Ngũ Giác Đài.

Tuần trước, một thẩm phán liên bang đã ra lệnh đưa hàng trăm phóng viên VOA (những người bị buộc tạm nghỉ việc có hưởng lương trong suốt một năm qua) trở lại làm việc. Thẩm phán nhận định rằng bà Kari Lake, người được ông Trump chọn để điều hành USAGM, đã vượt quá thẩm quyền của mình. Chính quyền hiện đang kháng cáo quyết định này.

Tranh cãi về tính độc lập của báo chí

Đài VOA, vốn giữ vai trò truyền tải thông tin khắp thế giới từ thời Đệ nhị Thế chiến, được thiết kế để trình diễn giá trị của tự do báo chí đối với các quốc gia chưa có truyền thống này. Tuy nhiên, các phóng viên Barry Newhouse, Ayesha Tanzeem, Dong Hyuk Lee và Ksenia Turkova cho biết những nhân vật trung thành với ông Trump đã được cài cắm để chỉ đạo nội dung cho số ít các chương trình phát sóng còn duy trì.

Đơn kiện dẫn chứng: các bản tin về cuộc chiến với Iran gửi đến quốc gia này hoàn toàn thiếu vắng số liệu tử vong do không kích của Mỹ, cũng như thiếu quan điểm của các nhà lãnh đạo chính trị thế giới ngoài chính quyền. Vụ ném bom trúng một trường tiểu học tại Iran cũng “hầu như không được nhắc tới”. Ngoài ra, quan chức do bà Kari Lake bổ nhiệm để giám sát các dịch vụ tiếng Ba Tư, tiếng Kurd và tiếng Afghanistan yêu cầu tất cả các khách mời xuất hiện trên sóng phải được ông ta phê duyệt.

“Thông qua báo chí của VOA, những người sống dưới các chế độ độc tài có thể nếm trải hương vị của dân chủ,” các nguyên đơn cho biết trong một tuyên bố chung. “Nếu không có sự liêm chính trong biên tập, VOA sẽ không khác gì những chiếc loa phóng thanh của chính phủ mà khán giả vốn đã quá quen thuộc ở đất nước họ.”

Xung đột về định hướng chính sách

Chính quyền Trump từ lâu đã đặt câu hỏi về việc liệu người đóng thuế có nên chi trả cho những ý kiến đi ngược lại lợi ích của Mỹ hay không. Trong phiên điều trần tại Quốc hội năm ngoái, bà Kari Lake đã đề xuất xóa bỏ “bức tường lửa” truyền thống giữa chính phủ và các phóng viên tại các cơ quan như VOA hay đài Á Châu Tự Do (RFA) và đài Châu Âu Tự Do (RFE/RL).

Bà Lake tuyên bố: “Chúng ta cần có quyền kiểm soát đối với loại nội dung được đưa ra. Nó phải phù hợp với chính sách đối ngoại của chúng ta.”

Trong thông cáo vào thứ Hai, USAGM khẳng định họ có trách nhiệm giám sát các mạng lưới truyền thông của mình và đảm bảo tuân thủ Hiến chương VOA – văn bản yêu cầu báo chí phải có thẩm quyền, chính xác, đồng thời trình bày rõ ràng các chính sách của Hoa Kỳ.

Vụ kiện của các phóng viên VOA hiện nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các tổ chức bảo vệ quyền tự do ngôn luận như PEN America và Phóng viên không biên giới (RSF).

Lò phản ứng nước nhẹ (LWR) Kursk II tại nhà máy điện hạt nhân của Nga đã đạt công suất tối đa trong giai đoạn vận hành thử nghiệm. Tổ máy công suất 1.250 MWe đã hòa lưới điện từ tháng 12 và được nâng dần lên mức tối đa sau khi hoàn tất các bước kiểm tra kỹ thuật.

Kursk II là dự án nhà máy điện hạt nhân mới đang được xây dựng ở phía tây nước Nga, cách biên giới Ukraine khoảng 60 km. Dự án này được triển khai để thay thế nhà máy cũ, nơi từng vận hành 4 lò phản ứng RBMK-1000.

Nhà máy cũ ban đầu có tuổi thọ thiết kế 30 năm, sau đó được gia hạn thêm 15 năm. Tổ máy đầu tiên đã dừng hoạt động vào tháng 12/2021 và tổ máy thứ hai dừng vào tháng 1/2024. Kursk II sẽ thay thế toàn bộ với 4 lò phản ứng thế hệ mới, mỗi lò có công suất 1.250 MWe.

Các lò phản ứng Kursk II thuộc loại lò nước nhẹ VVER-TOI. Đây là công nghệ lò phản ứng sử dụng nước thông thường làm chất làm mát và điều tiết neutron. Đây là loại lò phổ biến nhất hiện nay trong ngành điện hạt nhân.

Thiết kế VVER do Liên Xô phát triển và hiện được Nga xuất khẩu ra nhiều quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Phần Lan, Cộng hòa Séc và Thổ Nhĩ Kỳ. Công nghệ này được đánh giá có độ an toàn cao nhờ sử dụng nước vừa làm mát vừa điều tiết phản ứng.

Các lò VVER-TOI tại Kursk II thuộc thế hệ cải tiến. Công nghệ này có nhiều nâng cấp so với thế hệ trước như bình áp suất được nâng cấp, tuabin tốc độ thấp và tuổi thọ có thể lên tới 100 năm.

Việc xây dựng tổ máy đầu tiên bắt đầu từ năm 2018. Lò phản ứng được lắp đặt vào năm 2022. Mái vòm bên ngoài hoàn tất vào tháng 8/2023. Đến tháng 12 cùng năm, tổ máy đã hòa lưới điện quốc gia.

Ban quản lý nhà máy cho biết các chuyên gia đã tiến hành kiểm tra ở từng cấp công suất. Các thử nghiệm nhằm đảm bảo hệ thống và thiết bị vận hành đúng theo thiết kế và đạt yêu cầu an toàn.

Khi đạt 100% công suất, các kỹ sư tiếp tục đánh giá đặc tính vận hành của lõi phản ứng. Họ kiểm tra hiệu suất trong nhiều kịch bản khác nhau. Hệ thống giám sát trong lò cũng được thử nghiệm toàn diện. Ngoài ra, các bài kiểm tra về che chắn bức xạ và an toàn phóng xạ cũng được thực hiện.

Đại diện dự án cho biết kết quả thử nghiệm xác nhận độ tin cậy của thiết kế VVER-TOI. Chất lượng thiết bị và quá trình thi công cũng đáp ứng yêu cầu đề ra.

Hiện tổ máy thứ hai tại Kursk II đang được xây dựng. Toàn bộ 4 tổ máy dự kiến hoàn thành vào năm 2034.

Chỉ trong ngày 23/3, nước Mỹ ghi nhận nhiều sự cố cháy nổ nghiêm trọng xảy ra tại các bang khác nhau, từ cơ sở công nghiệp quy mô lớn đến công trình mang giá trị lịch sử.

Tại bang Texas, một vụ nổ lớn rung chuyển nhà máy lọc dầu ở Port Arthur, tạo ra cột khói đen khổng lồ và buộc người dân phải trú ẩn tại chỗ. Trong khi đó, ở bang Georgia, một vụ hỏa hoạn khác cũng khiến tòa án lịch sử hơn 130 năm tuổi tại Rome bị hư hại nặng nề.
Nổ lớn tại nhà máy lọc dầu ở Texas

Một vụ nổ lớn đã xảy ra tại nhà máy lọc dầu của Valero Energy Corporation ở thành phố Port Arthur, bang Texas (Mỹ) vào tối ngày 23/3 (giờ địa phương), khiến cột khói đen khổng lồ bốc cao và làm rung chuyển khu dân cư xung quanh.

Theo các nguồn tin địa phương, một tiếng nổ lớn vang lên khắp khu vực phía Tây thành phố khi một phần của nhà máy bất ngờ phát nổ. Ngay sau đó, những đám khói đen dày đặc nhanh chóng bao trùm bầu trời, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe người dân.

Trước tình hình này, chính quyền địa phương đã phát đi lệnh yêu cầu cư dân khu vực phía Tây Port Arthur trú ẩn tại chỗ, hạn chế ra ngoài để đảm bảo an toàn.

Một người dân có mặt gần hiện trường cho biết khu vực xung quanh bốc mùi trứng thối nồng nặc, đặc trưng của lưu huỳnh. Nhiều người khác cũng chia sẻ rằng vụ nổ khiến nhà cửa và phương tiện của họ rung lắc mạnh.

Cảnh sát trưởng hạt Jefferson, bà Zena Stephens, nhận định nguyên nhân vụ nổ có thể liên quan đến sự cố tại một thiết bị gia nhiệt trong nhà máy, dù thông tin này vẫn đang được xác minh.

Trong suốt ngày xảy ra sự cố, các cơ quan chức năng đã liên tục theo dõi chất lượng không khí khi khói từ nhà máy lan rộng trên bầu trời khu vực. Đến tối cùng ngày, chưa ghi nhận trường hợp thương vong nào. Đại diện của Valero cũng xác nhận toàn bộ nhân sự tại nhà máy đều đã được kiểm đếm đầy đủ.

Nhà máy lọc dầu Port Arthur của Valero nằm gần bờ biển Vịnh Mexico và sát biên giới Texas - Louisiana, hiện sử dụng khoảng 770 lao động và có công suất sản xuất lên tới 435.000 thùng xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay mỗi ngày.

Tuy nhiên, quyết định không sơ tán người dân khiến nhiều người địa phương bày tỏ lo ngại. Trên mạng xã hội, một số ý kiến cho rằng việc chỉ yêu cầu trú ẩn tại chỗ là chưa đủ trong bối cảnh hóa chất có thể phát tán rộng hơn dự kiến.

Port Arthur hiện có khoảng 55.000 cư dân sinh sống.

Cháy lớn tại tòa nhà xây lịch sử từ năm 1892

Một công trình lịch sử nổi tiếng tại bang Georgia (Mỹ) đã bị thiêu rụi trong vụ hỏa hoạn lớn xảy ra vào chiều 23/3, khi ngọn lửa bao trùm tòa án Floyd County Courthouse 134 năm tuổi nằm tại khu Government Plaza.

Theo thông tin ban đầu, đám cháy bùng phát vào khoảng 14h12, nhanh chóng lan rộng và khiến tháp chuông mang tính biểu tượng của tòa nhà bị sụp đổ. Ngọn lửa dữ dội xuyên qua mái, trong khi khói đen dày đặc bốc cao từ nhiều phía của công trình.

Dù không có thương vong nào được ghi nhận, vụ cháy đã khiến 35 nhân viên phải tạm thời di dời, đồng thời buộc các văn phòng đăng ký xe và thuế của hạt phải đóng cửa ít nhất đến hết ngày thứ Tư. “Đây là một ngày tồi tệ đối với hạt Floyd”, quản lý hạt Jamie McCord cho biết.

Lực lượng cứu hỏa nhận được tin báo và có mặt tại hiện trường chỉ sau khoảng 2 phút. Ngay khi tới nơi, các đội cứu hỏa đã nhanh chóng kiểm tra toàn bộ tòa nhà để đảm bảo mọi người đã sơ tán an toàn, nhưng phải đối mặt với lượng khói dày đặc bốc ra từ tầng hai.

Trước tình hình nguy hiểm, lực lượng chức năng buộc phải chuyển sang phương án chữa cháy từ bên ngoài, đồng thời nỗ lực ngăn ngọn lửa lan sang các cơ sở kinh doanh lân cận trên phố Broad.

Quá trình dập lửa gặp nhiều khó khăn do gió lớn và kết cấu gỗ đã khô của tòa nhà có từ năm 1892. Hình ảnh từ trực thăng và các video nhân chứng cho thấy những cột khói đen khổng lồ cùng ngọn lửa bốc cao bao trùm toàn bộ công trình.

Tòa án này là nơi đặt văn phòng thẩm định thuế và ủy viên thuế của hạt. Dù phần lớn hồ sơ đã được số hóa, ông McCord cho biết nhiều tài liệu giấy có thể đã bị thiêu hủy trong vụ cháy.

Giới chức hiện đang lên phương án di dời tạm thời nhân viên sang tòa án hiện tại nằm ngay phía sau công trình bị cháy.

Tương lai của tòa nhà lịch sử vẫn chưa rõ ràng. Theo lãnh đạo lực lượng cứu hỏa, một trong những lo ngại lớn nhất là nguy cơ phần còn lại của công trình có thể tiếp tục sụp đổ.

Vụ việc gây chấn động cộng đồng địa phương. Chủ tịch Ủy ban hạt Floyd, bà Rhonda Wallace, bày tỏ sự đau lòng trước mất mát này. Trong khi đó, nhiều người dân cũng chia sẻ cảm xúc tiếc nuối khi chứng kiến công trình gắn bó với ký ức của họ bị phá hủy.

Một người dân địa phương cho biết cô từng đăng ký kết hôn tại tòa án này, nhấn mạnh đây là nơi chứa đựng nhiều giá trị lịch sử và kỷ niệm đối với cộng đồng.

Hiện nguyên nhân vụ cháy vẫn chưa được xác định. Công trình được cho là đang trong quá trình cải tạo, nhưng chưa rõ việc thi công có liên quan đến sự cố hay không.

Khu vực xung quanh Government Plaza sẽ tiếp tục bị phong tỏa trong đêm, trong khi lực lượng cứu hỏa duy trì túc trực để ngăn đám cháy bùng phát trở lại và xử lý các điểm nóng còn sót lại.

Nguồn: New York Post, FOX5

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích châu Âu vì đứng ngoài cuộc chiến chống Iran. Nhưng thực tế cho thấy nhiều quốc gia ở châu lục này vẫn đang âm thầm đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho Mỹ trong cuộc chiến của Mỹ.

Trong khi nhiều nhà lãnh đạo châu Âu công khai lên án các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, thì đằng sau đó, các căn cứ quân sự của họ đang hỗ trợ một trong những chiến dịch phức tạp nhất về mặt hậu cần mà quân đội Mỹ từng tham gia trong nhiều thập kỷ qua.

Tờ WSJ dẫn lời các quan chức cho biết, trong những tuần gần đây, máy bay ném bom, máy bay không người lái (drone) và tàu chiến Mỹ đã được tiếp nhiên liệu, trang bị vũ khí và xuất kích thông qua các căn cứ ở Anh, Đức, Bồ Đào Nha, Ý, Pháp và Hy Lạp.

Theo các quan chức Đức và Mỹ, máy bay không người lái tấn công đang được điều khiển từ căn cứ của Mỹ tại Ramstein (Đức) – trung tâm đầu não các hoạt động chống Iran của Mỹ. Nhiều ảnh chụp cho thấy máy bay ném bom hạng nặng B-1 đã chất đạn dược và tiếp nhiên liệu tại căn cứ không quân RAF Fairford (Anh). Tàu sân bay lớn nhất thế giới – USS Gerald R. Ford – đang neo đậu tại một căn cứ hải quân ở Crete (Hy Lạp) để sửa chữa sau khi bị hư hại do hỏa hoạn.

Tướng Alexus Grynkewich thuộc Không quân Mỹ, đồng thời là chỉ huy quân sự cao nhất của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cho biết trong lời khai trước Thượng viện gần đây rằng hầu hết các đồng minh châu Âu “đã cực kỳ hỗ trợ” Mỹ.

Châu Âu hiện có khoảng 40 căn cứ quân sự của Mỹ và 80.000 quân nhân Mỹ đóng quân, là bàn đạp cho các hoạt động của Mỹ ở cả Trung Đông và châu Phi. Alexus Grynkewich cho biết: “Khoảng cách ngắn hơn, chi phí ít hơn và triển khai sức mạnh dễ dàng hơn nhiều nhờ mạng lưới căn cứ và đồng minh của chúng ta”.

Mặc dù quân đội các nước châu Âu đã thu hẹp quy mô kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, họ vẫn là những đồng minh đáng tin cậy của Mỹ. Một mạng lưới các thỏa thuận song phương với các chính phủ châu Âu, phần lớn được ký kết trong thời kỳ đối đầu với Liên Xô, cho phép Mỹ cung cấp đạn dược, công nghệ và nhân lực tại các căn cứ ở châu Âu.

“Vị trí địa lý của châu Âu – nằm ở giao điểm của châu Phi, Trung Đông và Trung Á – biến nơi đây là điểm lý tưởng để triển khai nhanh chóng theo mọi hướng”, Thiếu tướng về hưu Gordon B. Davis, cựu giám đốc tác chiến tại Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ, nói với Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu năm ngoái.

Các căn cứ ở châu Âu là nơi đặt các hoạt động tình báo và trinh sát quan trọng của Mỹ. Máy bay có thể tiếp nhiên liệu và tái trang bị vũ khí ngay trên mặt đất, thay vì phải bay thêm nhiều giờ trở lại Mỹ.

Cho đến nay, sự bất đồng chính trị ở cấp cao vẫn chưa dẫn đến những hạn chế về mặt hoạt động trên thực địa. Ngoại lệ là Tây Ban Nha, quốc gia đã từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự chung trên lãnh thổ của mình để tấn công Iran. Một số máy bay của Mỹ đóng tại đó đã được chuyển đến các căn cứ ở Đức và Pháp.

Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng cấm Mỹ sử dụng các căn cứ không quân của Anh trong cuộc tấn công ban đầu vào Tehran. Sau đó, ông đã thay đổi lập trường, nói rằng Mỹ có thể thực hiện các nhiệm vụ ném bom “phòng thủ” nhằm vào các bệ phóng tên lửa của Iran từ cả căn cứ không quân RAF Fairford và căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương.

Các quan chức Đức đã nhiều lần nhấn mạnh rằng nước này không tham gia vào các hành động quân sự chống lại Iran. Thủ tướng Friedrich Merz và Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius đều đã bác bỏ sự can thiệp trực tiếp, nhấn mạnh rằng “đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi”. Tuy nhiên, Đức lại là nước chủ nhà và tạo điều kiện thuận lợi cơ sở hạ tầng giúp các hoạt động đó diễn ra.

Căn cứ không quân Ramstein (Đức), một trong những căn cứ lớn nhất của Mỹ trên thế giới, hiện là trung tâm then chốt của toàn bộ chiến dịch Trung Đông. Các quan chức quân sự cho biết đây là điểm nút trung tâm cho việc chỉ huy, liên lạc và chuyển tiếp dữ liệu, đặc biệt là cho các hoạt động máy bay không người lái và phối hợp tấn công tầm xa. Căn cứ này đóng vai trò là cầu hàng không thường trực giữa Mỹ, châu Âu và vùng Vịnh, với các máy bay vận tải như C-17 và C-130J vận chuyển nhân lực, đạn dược và thiết bị vào khu vực Vịnh.

Các căn cứ khác của Mỹ tại Đức, bao gồm Căn cứ Không quân Spangdahlem và sở chỉ huy ở Stuttgart, đóng vai trò hỗ trợ trong việc triển khai lực lượng và lập kế hoạch chiến lược.

Người phát ngôn của Thủ tướng Merz cho biết Mỹ có thể sử dụng Ramstein và các căn cứ khác trong cuộc chiến chống Iran.

Căn cứ không quân Aviano (Italy) là một cơ sở lớn của Không quân Mỹ. Đây là nơi tiếp nhiên liệu máy bay, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhiệm vụ ném bom tầm xa nhằm vào Iran, theo các quan chức cho biết.

Pháp cũng đã cho phép máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ đóng quân tại căn cứ không quân Istres-Le Tubé. “Máy bay tiếp nhiên liệu là trạm xăng, chứ không phải máy bay chiến đấu”, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Catherine Vautrin phát biểu hồi đầu tháng này. Romania cũng đồng ý cho phép Mỹ sử dụng các cơ sở hậu cần và tình báo.

Căn cứ không quân Lajes (Bồ Đào Nha), trên đảo Terceira thuộc quần đảo Azores, đóng vai trò là trung tâm hậu cần quan trọng cho các hoạt động của Mỹ và gần đây đã tiếp đón hàng chục máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ.

Trên đảo Crete (Hy Lạp), vịnh Souda không chỉ là một cảng nước sâu quan trọng mà còn là một trong số ít căn cứ tiền phương ở Địa Trung Hải có hệ thống liên lạc an toàn, cho phép phóng máy bay do thám Rivet Joint của Mỹ. Theo thông tin công khai, chúng đã bay qua không phận Iran để thu thập thông tin tình báo tín hiệu.

Các diễn biến trên cho thấy châu Âu vẫn là nền tảng cho việc triển khai lực lượng của Mỹ trên thế giới và bất kỳ hành động nào nhằm cắt đứt mối quan hệ đó với châu Âu “sẽ là một tổn thất lớn đối với Mỹ”, Bence Nemeth, chuyên gia quốc phòng tại Đại học King's College London. “Điều đó sẽ tốn thời gian, tiền bạc và nguồn lực”.

Theo WSJ

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Theo tờ New York Times (NYT), trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc xung đột, người đứng đầu Mossad David Barnea đã đề xuất cơ quan tình báo Israel có thể kích động một cuộc nổi dậy ở Iran, và lật đổ chính phủ nước này chỉ trong vài ngày sau khi cuộc tấn công bắt đầu.

Tờ báo đưa tin, vị lãnh đạo tình báo này đã trình bày kế hoạch với Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng như các quan chức cấp cao của Mỹ vào tháng 1/2026.

Bất chấp những nghi ngờ về tính khả thi của kế hoạch từ các quan chức cấp cao ở Washington và cơ quan tình báo quân sự AMAN của Israel, Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel vẫn giữ vững "quan điểm lạc quan" nhằm khuyến khích thay đổi chế độ bằng cách tiêu diệt giới lãnh đạo Iran, tờ báo cho biết.

Theo NYT, trích dẫn các quan chức Mỹ được thông báo về đánh giá của CIA, cơ quan này đã đánh giá sự sụp đổ hoàn toàn của Chính phủ Iran là một "kết quả tương đối khó xảy ra". CIA cũng đã cảnh báo trong kịch bản khả thi nhất, các quan chức cứng rắn ở Iran sẽ vẫn nắm quyền.

Tổng thống Mỹ đã nhiều lần kêu gọi người dân Iran lật đổ chính phủ của họ kể từ khi Washington và Tây Jerusalem bắt đầu cuộc tấn công vào cuối tháng 2/2026.

Bất chấp việc một số quan chức và chỉ huy cấp cao Iran, bao gồm cả Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei bị sát hại, Chính phủ Iran vẫn không sụp đổ. Không những vậy, Iran còn tiếp tục trả đũa một cách có hệ thống đối với các lực lượng của Mỹ và Israel ở Trung Đông.

Theo NYT, ông Netanyahu đã bày tỏ sự thất vọng khi Mossad không thực hiện được kế hoạch thay đổi chế độ ở Iran và bày tỏ lo ngại ông Trump có thể "kết thúc cuộc chiến bất cứ lúc nào".

Iran từ lâu đã cáo buộc cơ quan tình báo nước ngoài của Israel can thiệp vào công việc nội bộ nước này.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã cáo buộc các đặc vụ Mossad tham gia vào các cuộc bạo loạn chết người xảy ra ở Iran vào mùa Đông năm 2025.

Tháng 1/2026, ông cho biết, Mossad đã leo thang tình trạng bất ổn bạo lực để tạo "cái cớ" cho Mỹ can thiệp quân sự.

Nga đã lên án cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, đồng thời kêu gọi Mỹ tìm kiếm một giải pháp ngoại giao.

Theo RT

Theo dự thảo mà tờ The National và The Jerusalem Post tiếp cận được, Bahrain cáo buộc Iran liên tục tấn công và đe dọa các tàu thương mại tại eo biển Hormuz. Dự thảo khẳng định các hành động này là mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Tờ The Jerusalem Post lưu ý khác với nghị quyết trước đây của Bahrain vốn chỉ dừng lại ở việc lên án các cuộc tấn công của Iran, dự thảo lần này là một văn bản mang tính thực thi dựa trên Chương VII của Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ). Điều này cho phép các quốc gia thành viên có quyền hạn chính thức để hành động quân sự trực tiếp trên biển.

Cụ thể, dựa trên tinh thần của Chương VII của Hiến chương LHQ, Hội đồng Bảo an sẽ cho phép các quốc gia thành viên hành động "với tư cách quốc gia hoặc thông qua các đối tác hải quân đa phương tự nguyện" được sử dụng "mọi biện pháp cần thiết tại và xung quanh eo biển Hormuz, bao gồm cả trong lãnh hải của các quốc gia ven biển nằm trong hoặc giáp ranh với eo biển này, để bảo đảm việc quá cảnh và ngăn chặn, vô hiệu hóa cũng như răn đe các nỗ lực đóng cửa, cản trở hoặc can thiệp vào hoạt động hàng hải quốc tế".

Bên cạnh đó, dự thảo còn đưa ra những quy định về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Các quốc gia hoặc liên minh quân sự khi thực hiện các biện pháp thực tế trên biển sẽ phải báo cáo định kỳ hàng quý cho HĐBA về mọi hoạt động của mình.

Dự thảo cũng thể hiện thái độ sẵn sàng áp đặt các biện pháp trừng phạt và yêu cầu Iran chấm dứt ngay lập tức các cuộc tấn công vào tàu thương mại cũng như mọi nỗ lực cản trở tự do hàng hải.

Các nhà ngoại giao tại LHQ cho biết dự thảo nghị quyết này nhận được sự ủng hộ từ các quốc gia vùng Vịnh khác và Mỹ. Tuy nhiên, con đường để nghị quyết này được thông qua vẫn còn nhiều chông gai.

Ông Daniel Forti - trưởng bộ phận phụ trách các vấn đề Liên hợp quốc tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế - nói với tờ The National rằng sẽ "rất khó để thuyết phục Trung Quốc và Nga ủng hộ việc cho phép theo Chương VII, vì điều này gần như chắc chắn sẽ làm leo thang đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran".

Dù dự thảo có thể còn được sửa đổi nhiều lần trong tiến trình đàm phán giữa 15 thành viên HĐBA, nhưng động thái này của Bahrain đã đánh dấu một bước leo thang đáng kể.

Động thái này cho thấy các quốc gia vùng Vịnh đang chuyển dịch từ việc lên án bằng lời nói sang nỗ lực thiết lập một cơ chế can thiệp quân sự chính thức nhằm đối phó với các hành động của Iran tại Hormuz.