Cách Trung Đông gần 13.000 km, nơi quân đội Mỹ đã dồn lực trong suốt tháng qua để chuẩn bị cho chiến tranh, Heather Griffith, một nữ tài xế xe tải tại California, vẫn đều đặn ghi lại những con số ngày một tăng trong cuốn sổ tay của mình: giá nhiên liệu.

6 đêm mỗi tuần, cô lái hơn 800 km để chở phòng ký túc xá lắp ghép từ ngoại ô Los Angeles đến Đại học Bách khoa California. Chỉ trong vài tháng, giá dầu diesel đã tăng hơn 1 USD mỗi gallon, khiến thu nhập của cô giảm 5% cho mỗi chuyến đi.

Griffith chia sẻ: “Nếu biết trước chuyện này, tôi đã đòi nâng giá từ lâu.” Giờ đây, cô và hàng triệu người Mỹ khác phải chuẩn bị tinh thần gánh chi phí tăng cao, không chỉ là giá xăng mà còn giá vé máy bay, vật liệu xây dựng, hàng hóa nhập khẩu và thậm chí cả thực phẩm.

Những lần đáp trả giữa Mỹ, Israel và Iran đang tạo ra một hiệu ứng dây chuyền lan khắp ngành công nghiệp năng lượng: từ giàn khoan dầu, nhà máy lọc dầu, tàu chở dầu cho đến thị trường chứng khoán.

Chỉ trong vài ngày giao dịch kể từ khi tên lửa và UAV được phóng đi, giá dầu và các sản phẩm năng lượng đã tăng với tốc độ gợi nhớ lại năm 2022, thời điểm xung đột Ukraine đẩy thị trường hàng hóa vào hỗn loạn.

Ngay trong phiên giao dịch đầu tuần, giá dầu đã lên đến 120 USD/thùng. Trước đó, nhiều chuyên gia tin rằng nếu giá dầu vượt xa mốc 100 USD/thùng, rủi ro suy thoái kinh tế sẽ gia tăng đáng kể.

Theo nhà phân tích Patrick De Haan của GasBuddy, người Mỹ hiện chi 122 triệu USD/ngày cho xăng so với chỉ một tuần trước.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright thừa nhận người dân Mỹ “không bao giờ thích giá nhiên liệu cao”, nhưng ông cho rằng viễn cảnh xấu nhất khó xảy ra. Ông lập luận rằng thị trường dầu hiện “được cung ứng đầy đủ”, trong khi sản lượng dầu Mỹ đạt mức kỷ lục và Venezuela đang tăng khai thác.

Ông cho hay: “Nếu cuộc xung đột chỉ kéo dài ngắn hạn, đây sẽ chỉ là một gián đoạn nhỏ, một chút đau đớn ngắn hạn để đổi lấy ổn định lâu dài tại Trung Đông.”

Song, nhiều ý kiến nhắc lại bài học năm 2022, khi chính quyền ông Biden đã phải mất nhiều tháng để kiểm soát những cú sốc giá cả do chiến sự ở Ukraine gây ra.

Alex Jacquez, cựu quan chức trong chính quyền Biden, cho rằng những cú sốc năng lượng luôn tạo ra “hiệu ứng gợn sóng” vượt ngoài dự báo, khiến chính phủ buộc phải ứng phó trong thời gian thực.

Dù giá hiện thấp hơn thời điểm đỉnh năm 2022, Mỹ vẫn không “miễn nhiễm” trước gián đoạn tại eo biển Hormuz - nơi các cuộc tấn công vào tàu chở dầu, mỏ dầu và trạm khí hóa lỏng khiến giao thông gần như tê liệt.

Nhiều công ty và nhà đầu tư đã theo dõi sự tập trung quân lực của Mỹ - Israel tại vùng Vịnh, nhưng mức độ mạnh mẽ của các đòn đáp trả từ Iran đã khiến nhiều người trở tay không kịp.

Trên Phố Wall, tâm lý bất an lan rộng. Các hãng dầu khí đã mua ồ ạt các hợp đồng quyền chọn để “chốt” mức giá tương lai. Trong khi đó, một số hãng hàng không cũng lao vào thị trường phái sinh để tự bảo vệ.

Rebecca Babin, chuyên gia giao dịch năng lượng tại CIBC Private Wealth, nói: “Khi mỗi ngày một tiêu đề tin tức mới ập đến, bạn không thể giữ nhịp được nữa. Đó là lúc người ta bị stress đến mức đau dạ dày.”

Babin thừa nhận bà phải giảm quy mô giao dịch, siết mức rủi ro và liên tục cập nhật chi phí vận tải biển cùng phí bảo hiểm chiến tranh - vốn đang tăng từng giờ. Bà nói: “Tôi đang dõi theo từng con tàu qua eo biển. Chỉ lời nói suông thì không thể trấn an thị trường nữa.”

Để ổn định thị trường, Cơ quan Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) hôm thứ Sáu thông báo lập quỹ tái bảo hiểm 20 tỷ USD để hỗ trợ các tổn thất tiềm tàng. Tuy nhiên, giới vận tải biển nghi ngờ cơ chế này có thể triển khai đủ nhanh trong bối cảnh chiến sự.

Một số chuyên gia đồn đoán Bộ Tài chính Mỹ có thể can thiệp vào thị trường dầu thô để ngăn giá leo thang. Song, Bộ Năng lượng bác bỏ: “Chúng tôi không có kế hoạch tham gia vào hoạt động kinh doanh dầu thô.”

Thay vào đó, Washington vẫn đặt niềm tin vào kho dự trữ dầu toàn cầu và các động thái hạ nhiệt thị trường, như cho phép Ấn Độ tạm thời mua dầu Nga trên biển và nới lỏng lệnh trừng phạt với chi nhánh Đức của Rosneft. Tổng thống Trump cũng gợi ý triển khai tàu hải quân hộ tống các tàu thương mại, cách từng được sử dụng trong chiến tranh Iran-Iraq những năm 1980.

Dẫu vậy, nhiều chủ tàu cảnh báo rằng ngay cả khi có bảo hiểm được chính phủ bảo lãnh, họ cũng sẽ tránh đi qua Hormuz cho đến khi Mỹ huy động đủ lực lượng răn đe.

Cách Iran nửa vòng trái đất, người dân quốc gia này vẫn hứng chịu loạt cú sốc từ giá dầu dù chính Tổng thống của họ ra lệnh nã tên lửa vào Tehran- Ảnh 5.

Cựu đại tá hải quân Mỹ Jim McTigue, người từng chỉ huy tàu hộ vệ tháp tùng tàu chở dầu qua Hormuz, nói: “Khi con đường chỉ rộng vài km và tàu thì cao như tòa nhà chọc trời, không có nhiều thời gian để phản ứng. Iran có đủ khả năng để gây áp lực ở những điểm nghẽn như vậy.”

Cách Iran nửa vòng trái đất, người dân quốc gia này vẫn hứng chịu loạt cú sốc từ giá dầu dù chính Tổng thống của họ ra lệnh nã tên lửa vào Tehran- Ảnh 6.

Dù Mỹ đang sản xuất nhiều dầu hơn bất kỳ quốc gia nào trong lịch sử, việc tăng sản lượng nhanh để cân bằng thị trường là điều không khả thi. Lý do là dầu đá phiến phụ thuộc vào khả năng tiêu thụ khí tự nhiên thải ra trong quá trình khai thác.

Song, hệ thống đường ống khí tại Permian Basin đã chạm giới hạn, trong khi xuất khẩu khí của Mỹ bị ràng buộc bởi các hợp đồng dài hạn.

“Nếu không đưa được khí ra khỏi lòng đất, thì cũng không thể bơm thêm dầu,” Rob Wilson, COO của East Daley Analytics, giải thích.

Ngoài ra, nguồn cung dầu quốc tế bị gián đoạn cũng có thể tạo ra cuộc cạnh tranh mới giữa Mỹ, châu Âu và châu Á để giành nguồn cung nhiên liệu máy bay và diesel, đặc biệt tại các vùng ven biển Mỹ vốn phụ thuộc nhập khẩu.

Cách Iran nửa vòng trái đất, người dân quốc gia này vẫn hứng chịu loạt cú sốc từ giá dầu dù chính Tổng thống của họ ra lệnh nã tên lửa vào Tehran- Ảnh 7.

Mark Romaine, CEO của Global Partners, cho biết, Đông Bắc Mỹ vừa trải qua một mùa đông lạnh buốt, không ai còn tồn kho dồi dào. Giá giao ngay đang cao hơn giá kỳ hạn, khiến các công ty không muốn tích trữ.

Câu hỏi được đặt ra nhiều nhất lúc này là cuộc chiến kéo dài bao lâu?
Với mỗi ngày trôi qua, chuỗi cung ứng toàn cầu thêm căng thẳng, giá nhiên liệu tăng thêm và những người như Heather Griffith lại mất thêm một phần thu nhập.

Romaine nói: “Yếu tố bất định lớn nhất chính là thời gian. Cuộc chiến này sẽ kéo dài tới mức nào?”

Theo WSJ

Tính tới 21h55 theo giờ Hà Nội, Dow Jones giảm 480 điểm xuống còn 47.021 điểm. Trước đó, có thời điểm, chỉ số này giảm còn 46.615 điểm, tương đương mức giảm lên tới 886 điểm. S&P 500 và Nasdaq cũng lần lượt giảm 0,7% và 0,4%, phục hồi so với mức giảm hồi đầu phiên.

Trước đó, Chứng khoán tương lai Mỹ khởi đầu tuần mới với mức giảm tệ nhất trong 1 năm qua nhưng đang dần phục hồi.

Từ mức giảm 1.000 điểm đầu phiên, Dow Jones futures đã thu hẹp mức giảm xuống còn trên dưới 500 điểm vào lúc 17h26 theo giờ Hà Nội. S&P 500 futures và Nasdaq futures mất 1%.

Đà tăng của giá dầu cùng những bất định quanh cuộc xung độ ở Trung Đông đã tác động lên thị trường chứng khoán Mỹ nói riêng, chứng khoán toàn cầu nói chung. Hiện tại, dầu WTI có giá 100 USD/thùng, tăng hơn 10% so với phiên trước đó. Dầu Brent cũng được giao dịch với giá 102,5 USD/thùng.

Chứng khoán châu Âu cũng đang chìm trong sắc đỏ nhưng mức giảm của các thị trường chủ chốt quanh mức 1%.

Giá dầu tương lai tăng mạnh vào tối Chủ nhật sau khi các nhà sản xuất lớn ở Trung Đông cắt giảm sản lượng vì tuyến vận tải năng lượng quan trọng Strait of Hormuz tiếp tục bị đóng cửa.

Kuwait đã thông báo giảm sản lượng nhưng không nêu mức cụ thể, trong khi sản lượng dầu của Iraq được cho là đã giảm tới 70%.

Trên Phố Wall, nhiều nhà phân tích cho rằng mốc 100 USD/thùng là ngưỡng có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho nền kinh tế nếu chiến sự không sớm kết thúc và giá dầu không hạ nhiệt.

Tối Chủ nhật, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội rằng việc giá dầu tăng trong ngắn hạn là "cái giá rất nhỏ phải trả" để loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran.

Trong khi đó, chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bất chấp tuyên bố trước đó của ông Trump rằng cuộc chiến "đã được giành chiến thắng." Theo các báo cáo, Iran đã bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei, con trai của nhà lãnh đạo Ali Khamenei, làm lãnh tụ tối cao mới.

Diễn biến trong ngày Chủ nhật nối tiếp một tuần đầy biến động trên Phố Wall khi cuộc chiến Mỹ–Iran khiến giá dầu tăng vọt. Giá dầu thô Mỹ đã tăng hơn 35% trong tuần trước, mức tăng mạnh nhất kể từ khi hợp đồng tương lai dầu bắt đầu giao dịch vào năm 1983.

Tuần trước, chỉ số Dow Jones giảm khoảng 3%, mức giảm tuần mạnh nhất kể từ khi thông báo áp thuế đầu tiên của Tổng thống Trump gây chấn động thị trường vào đầu tháng 4/2025. Chỉ số S&P 500 giảm 2%, còn Nasdaq Composite kết thúc tuần với mức giảm 1,2%.

Ông Rick Rieder, Giám đốc đầu tư của BlackRock, nhận định trong thư gửi khách hàng hôm thứ Sáu rằng thị trường đang rất bất ổn do tác động và thời gian kéo dài của cuộc chiến tại Trung Đông vẫn còn nhiều bất định.

"Các sự kiện này đang tạo ra những biến động cực đoan trên thị trường khi nhà đầu tư tìm cách giảm các vị thế nắm giữ quá lớn hoặc phòng ngừa rủi ro," ông Rieder nhận định.

Tham khảo: CNBC

Ấn Độ dự kiến sẽ phải trả giá dầu Nga cao hơn lúc trước sau khi Mỹ nới lỏng hạn chế, mở đường cho New Delhi nhập hàng từ Nga trong 30 ngày trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang leo thang.

Theo Reuters, các nhà giao dịch đang bán dầu Ural của Nga cho Ấn Độ với giá cao hơn từ 4-5 USD/thùng so với dầu Brent chuẩn giao đến các cảng của Ấn Độ vào tháng 3 và đầu tháng 4. Điều này trái ngược với mức chiết khấu 13 USD/thùng đối với các lô hàng được giao dịch vào tháng 2.

Tập đoàn dầu khí quốc doanh Ấn Độ HPCL đã mua 2 lô hàng dầu của Nga với giá chiết khấu 13 USD, thậm chí là 20 USD mỗi thùng trước khi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran nổ ra ngày 28/2.

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang mua hàng triệu thùng dầu thô Nga giao ngay trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm do xung đột ở Trung Đông. Theo Reuters, các công ty như Indian Oil Corp, Bharat Petroleum Corp, Hindustan Petroleum Corp và Mangalore Refinery and Petrochemicals Ltd đang đàm phán với các nhà buôn để nhận hàng giao ngay từ Nga. Báo cáo cho biết thêm, từ khi xung đột Trung Đông nổ ra, các nhà máy lọc dầu quốc doanh Ấn Độ đã mua khoảng 20 triệu thùng dầu Nga từ các nhà buôn.

Một trong những nhà buôn bán dầu Nga cho Ấn Độ cho biết các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã quay trở lại thị trường, nhưng vấn đề nan giải hơn cả giá cả chính là nguồn cung nhiên liệu. Trong khi đó, một quan chức đại sứ quán Nga cho biết Nga sẵn sàng đáp ứng nhu cầu năng lượng của Ấn Độ trong trường hợp nguồn cung năng lượng bị gián đoạn.

Theo báo cáo, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã bắt đầu mua dầu của Nga trên các tàu neo đậu ngoài khơi bờ biển nước này để bù đắp cho sự thiếu hụt dầu thô từ Trung Đông.

Ấn Độ hiện có lượng dự trữ dầu thô đủ đáp ứng nhu cầu khoảng 25 ngày, và khoảng 40% lượng dầu nhập khẩu của nước này đến từ Trung Đông qua eo biển Hormuz.

Ấn Độ là nước mua dầu thô vận chuyển bằng đường biển của Nga nhiều nhất sau khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra năm 2022, hưởng mức chiết khấu sâu để thay thế các loại dầu thô đắt tiền hơn từ Trung Đông. Tuy nhiên, dưới áp lực thuế quan từ Mỹ, New Delhi đã giảm dần nhập khẩu dầu Nga.

Nga hiện là một trong số ít các nhà sản xuất dầu lớn không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chiến tranh Iran và mạng lưới vận chuyển của nước này hoàn toàn có thể tránh được khu vực này. Nga xuất khẩu 5 triệu thùng dầu mỗi ngày, đủ để bù đắp cho 1/4 trong số 20 triệu thùng dầu mỗi ngày hiện đang bị tồn đọng ở vùng Vịnh.

Theo BT

Anthropic thời gian gần đây không chỉ tranh luận với chính quyền Mỹ về việc sử dụng mô hình Claude cho mục đích quân sự. Công ty này còn đưa ra cáo buộc nghiêm trọng hơn: một số phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đang “hút” giá trị từ các mô hình trí tuệ nhân tạo của Mỹ để tăng tốc phát triển công nghệ của riêng mình.

Tháng trước, OpenAI và Anthropic đồng loạt lên tiếng cho rằng một số công ty AI Trung Quốc đã khai thác trái phép khả năng của các mô hình độc quyền, từ lập trình, suy luận đến nhiều hành vi phức tạp khác, nhằm huấn luyện các mô hình cạnh tranh. Kỹ thuật được nhắc tới có tên gọi “distillation” (chưng cất mô hình), tức sử dụng đầu ra của mô hình lớn để huấn luyện một mô hình nhỏ hơn nhưng hiệu quả.

Trong thông cáo báo chí ngày 23/2, Anthropic cho biết DeepSeek, MiniMax và Moonshot AI đã gửi tới các mô hình Claude khoảng 16 triệu truy vấn, thông qua 24.000 tài khoản được cho là gian lận. Đầu tháng này, OpenAI cũng gửi thư tới các nhà lập pháp Mỹ, cáo buộc DeepSeek đã huấn luyện mô hình của mình bằng đầu ra từ các hệ thống của OpenAI theo cách không phù hợp.

Ở một diễn biến khác, bộ phận tình báo mối đe dọa của Google cũng cảnh báo trong báo cáo tháng 2 rằng các cuộc tấn công “distillation” nhắm vào mô hình Gemini đang gia tăng, dù không nêu đích danh công ty nào đứng sau.

Các doanh nghiệp bị cáo buộc hiện chưa công khai phản hồi về những cáo buộc sai phạm và cũng không trả lời yêu cầu bình luận của Forbes. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn nằm ở bức tranh lớn hơn của ngành AI: nhiều mô hình từ Trung Quốc hiện đã tiệm cận chất lượng của các đối thủ Mỹ, trong khi lại rẻ hơn đáng kể và thậm chí mã nguồn mở. Sự kết hợp này đang khiến nền kinh tế vốn cực kỳ tốn kém của ngành AI bắt đầu bị đặt dấu hỏi.

“Xây dựng những mô hình này vốn không hề dễ dàng, và distillation là một cách để rút ngắn đáng kể con đường đó,” John Hultquist, trưởng bộ phận phân tích của Google Threat Intelligence Group, nhận định.

Thậm chí, một số nhà đầu tư còn nhìn nhận xu hướng này theo hướng mạnh mẽ hơn. Jenny Xiao, nhà đầu tư mạo hiểm tại Leonis Capital, người từng làm việc trong mảng an toàn và niềm tin tại OpenAI, cho rằng: “Các mô hình mã nguồn mở về cơ bản là một ‘đường ranh hủy diệt’ đối với ngành.”

Trong khi các phòng thí nghiệm AI Mỹ lo ngại về vấn đề sở hữu trí tuệ, thị trường vốn lại đang cho thấy một câu chuyện khác: cổ phiếu AI Trung Quốc đang tăng nóng.

Tháng 1 vừa qua, MiniMax và Z.ai - hai công ty không nằm trong danh sách cáo buộc của các doanh nghiệp Mỹ - đã niêm yết tại Hong Kong, tạo ra thêm nhiều tỷ phú mới trong lĩnh vực công nghệ. Giá cổ phiếu tăng mạnh đẩy tài sản của Yan Junjie, Chủ tịch kiêm CEO MiniMax, lên khoảng 7,1 tỷ USD, trong khi Liu Debing, Chủ tịch Z.ai, sở hữu khoảng 8,7 tỷ USD. Mức này gần tương đương với khối tài sản của từng nhà đồng sáng lập Anthropic, mỗi người hiện được ước tính khoảng 7 tỷ USD.

Danh sách các tỷ phú AI Trung Quốc dự còn tiếp tục kéo dài. Đà tăng của Z.ai cũng giúp Tang Jie, giáo sư Đại học Thanh Hoa và đồng sáng lập công ty, trở thành tỷ phú với tài sản khoảng 1,9 tỷ USD. Liang Wenfeng, nhà sáng lập DeepSeek, năm nay cũng lần đầu xuất hiện trong danh sách 100 người giàu nhất Trung Quốc của Forbes Asia với tài sản ước tính 11,5 tỷ USD.

Trong khi đó, Yang Zhilin, nhà sáng lập kiêm CEO Moonshot AI, dự kiến cũng sẽ gia nhập câu lạc bộ tỷ phú khi vòng gọi vốn hiện tại của công ty, được định giá khoảng 10 tỷ USD, hoàn tất. Theo các chỉ số định giá tương đương, Wang Xiaochuan của Baichuan và Jiang Daxin của Stepful cũng có thể đã bước vào hàng ngũ tỷ phú công nghệ.

Ở phía bên kia Thái Bình Dương, các công ty AI Mỹ vẫn được định giá ở mức rất cao. Nhà đầu tư tư nhân hiện định giá Anthropic khoảng 380 tỷ USD và OpenAI khoảng 840 tỷ USD. Tuy nhiên, cả hai vẫn chưa niêm yết, và khi lên sàn, giá trị “trên giấy” này sẽ phải trải qua bài kiểm tra khắc nghiệt của thị trường.

Đằng sau những con số khổng lồ đó là một yếu tố kỹ thuật đang làm thay đổi cục diện ngành: distillation.

Phương pháp này cho phép một mô hình nhỏ hơn nhiều học nhanh từ một mô hình lớn, từ đó đạt 80–90% hiệu suất của các mô hình tiên phong, nhưng tiêu tốn ít tài nguyên tính toán hơn đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí vận hành giảm mạnh, và cuộc cạnh tranh về giá trong ngành AI có thể trở nên khốc liệt hơn.

Một ví dụ điển hình là GLM-5 của Z.ai, ra mắt vào tháng 2. Mô hình này có chi phí rẻ hơn khoảng 5 lần cho mỗi token đầu vào và 10 lần cho mỗi token đầu ra so với Claude Opus 4.6 của Anthropic.

Dĩ nhiên, distillation không phải là “phép màu”. Để xây dựng một mô hình AI mạnh, các công ty vẫn cần mô hình nền tảng tốt và đội ngũ kỹ sư trình độ cao. Tuy vậy, kỹ thuật này rõ ràng đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa các đối thủ trong ngành.

Thực tế cho thấy, các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đang tăng tốc giành thị phần. Những mô hình mã nguồn mở hàng đầu hiện nay phần lớn đến từ Trung Quốc. Thậm chí, theo Martin Casado, đối tác của quỹ đầu tư Andreessen Horowitz, 80% các startup Mỹ sử dụng mô hình mở đang dựa vào các mô hình của Trung Quốc.

Chi phí chuyển đổi giữa các mô hình cũng gần như không đáng kể. Các nhà phát triển có thể dễ dàng chuyển đổi qua lại giữa các hệ thống AI thông qua các nhà cung cấp đám mây lớn hoặc các nền tảng trung gian như OpenRouter, gần như không gặp rào cản kỹ thuật nào.

Điều đó có nghĩa là trong cuộc đua AI toàn cầu, lợi thế công nghệ không còn nằm hoàn toàn trong tay các phòng thí nghiệm Mỹ. Và khi chi phí ngày càng giảm, thị trường có thể đang tiến gần tới một kịch bản mới: AI trở thành một cuộc chiến về quy mô, giá cả và tốc độ - hơn là độc quyền công nghệ.

Theo: Forbes

Ngày 20/4/2020, thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận một sự kiện gây chấn động: giá dầu thô WTI giao tháng 5/2020 giảm xuống âm 37,63 USD/thùng. Điều đó đồng nghĩa với việc người bán phải trả tiền cho người mua chỉ để họ chấp nhận nhận dầu.

Vậy điều gì đã dẫn đến hiện tượng tưởng chừng phi lý này?

Thực tế, mức giá âm không xuất hiện trên thị trường dầu vật chất thông thường mà xảy ra ở hợp đồng tương lai dầu WTI được giao dịch trên sàn New York Mercantile Exchange. Khi hợp đồng sắp đến ngày đáo hạn, những người nắm giữ hợp đồng phải bán lại nếu không muốn thực hiện nghĩa vụ nhận dầu thật tại điểm giao hàng ở Cushing, bang Oklahoma (Mỹ).

Vấn đề nằm ở chỗ: gần như không còn chỗ trống để chứa dầu vào thời điểm đó.

Đại dịch COVID-19 khiến nhu cầu năng lượng trên toàn thế giới giảm mạnh. Máy bay ngừng bay, hoạt động giao thông giảm sâu, nhiều nhà máy tạm dừng hoặc cắt giảm sản xuất. Trong khi đó, nguồn cung dầu vẫn ở mức cao, một phần do cuộc chiến giá dầu giữa Nga và Saudi Arabia khiến sản lượng không được cắt giảm kịp thời.

“Có rất nhiều dầu thô nhưng các nhà máy lọc dầu không cần đến nó”, Helima Croft, chiến lược gia mảng hàng hóa tại RBC Capital, khi đó đánh giá. “Ngay lúc này, chúng tôi không thấy bất kỳ sự hỗ trợ ngắn hạn nào cho thị trường dầu. Chúng tôi thực sự lo ngại về triển vọng trong ngắn hạn”.

Hy hữu giá dầu thô từng rơi xuống mức âm trong lịch sử, người bán phải trả tiền cho người mua để được chấp nhận nhận dầu

Hệ quả là dầu vẫn được khai thác nhưng không có người tiêu thụ, khiến các kho dự trữ nhanh chóng chật kín. Khi thời điểm giao hàng của hợp đồng tương lai đến gần, nhiều nhà đầu tư tài chính, vốn chỉ giao dịch giấy tờ chứ không có kho chứa dầu thực tế, buộc phải bán tháo hợp đồng để tránh nghĩa vụ nhận dầu. Khi thị trường gần như không còn ai sẵn sàng tiếp nhận dầu, giá có thể giảm xuống mức dưới 0.

Vì sao người bán lại chấp nhận trả tiền cho người mua?

Đối với các nhà khai thác dầu, việc dừng hoạt động giếng dầu không hề đơn giản. Việc tạm ngưng có thể làm hỏng thiết bị, gây thiệt hại cho mỏ và kéo theo chi phí rất lớn khi khởi động lại sau này. Trong nhiều trường hợp, bán dầu với giá cực thấp, thậm chí trả tiền cho người mua, vẫn rẻ hơn so với việc đóng giếng hoặc tìm thêm kho lưu trữ.

Khoảnh khắc giá dầu rơi xuống mức âm được xem là một trong những hiện tượng “điên rồ” nhất trong lịch sử thị trường năng lượng. Nhưng đồng thời, nó cũng cho thấy rõ cách cung - cầu mất cân đối cùng với cơ chế của thị trường hợp đồng tương lai có thể tạo ra những biến động mà trước đó ít ai nghĩ là có thể xảy ra.

“Vấn đề thực sự của trạng thái mất cân đối cung cầu đã bắt đầu thể hiện ở giá”, Bjornar Tonhaugen, người đứng đầu mảng thị trường dầu tại Rystad Energy, nhận xét. “Khi sản xuất tiếp tục được giữ như hiện nay, các kho chứa sẽ tiếp tục bị lấp đầy từng ngày”.

Theo: CNBC

Đức đang ngồi trên một trong những mỏ lithium lớn nhất thế giới với trữ lượng ước tính lên tới 43 triệu tấn lithium carbonate tương đương (LCE) tại vùng Altmark, phía bắc bang Saxony-Anhalt.

Và "kho báu vàng trắng" này đang khiến cả châu Âu "dậy sóng" khi các quốc gia này đang chạy đua để đảm bảo nguồn khoáng sản quan trọng cần thiết cho xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo, Wonderfulengineering thông tin ngày 7/3.
Vì sao mỏ lithium tại Altmark thu hút sự chú ý từ châu Âu?

Ngay từ tháng 3/2023, Ủy ban châu Âu đã đề xuất Đạo luật Nguyên liệu thô thiết yếu, đặt ra tiêu chuẩn rằng ít nhất 10% lượng tiêu thụ nguyên liệu thô chiến lược hàng năm của EU phải đến từ việc khai thác trong khối vào năm 2030.

Đề xuất này cũng đặt ra các mục tiêu về chế biến và tái chế, đồng thời hướng đến việc giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp đơn lẻ từ các nước thứ ba.

Các dự án như Altmark nằm trong cuộc thảo luận chính sách đó vì chúng nằm trong các mạng lưới công nghiệp hiện có của châu Âu.

Dự án này rất quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng lithium toàn cầu vẫn bị chi phối bởi một số ít khu vực sản xuất. Đơn cử, ba nước Chile, Argentina và Bolivia tạo thành Tam giác Lithium của Nam Mỹ vốn đang nắm giữ khoảng 53% - 68% trữ lượng lithium toàn cầu.

Do đó, một nguồn cung trong châu lục, ngay cả khi vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, cũng mang lại một lộ trình cung ứng rất khác so với việc vận chuyển lithium qua đại dương.
Kho báu có thể mang lại cho Đức 6,4 tỷ Euro

Với đánh giá độc lập từ công ty Sproule ERCE theo tiêu chuẩn quốc tế, trữ lượng trong các khu vực mới được cấp phép của Công ty Neptune Energy tại vùng Altmark, phía bắc bang Saxony-Anhalt là 43 triệu tấn LCE, điều này có nghĩa là khu vực phía bắc Saxony-Anhalt là nơi sở hữu một trong những nguồn tài nguyên lithium lớn nhất thế giới có thể khai thác được.

Cả châu Âu "dậy sóng" trước mỏ vàng trắng 43 triệu tấn của Đức: Ước tính đem lại cho nước này 6,4 tỷ Euro - Ảnh 2.

Neptune Energy hiện đang phát triển một dự án khai thác lithium tại vùng Altmark (Saxony-Anhalt). Ảnh: Neptune Energy

Theo yêu cầu của Neptune Energy, các chuyên gia từ công ty tư vấn quản lý IW Consult (Đức) đã nghiên cứu các tác động kinh tế - xã hội tiềm năng trong toàn bộ thời gian thực hiện dự án.

Theo kết quả nghiên cứu công bố vào tháng 10/2025, nếu dự án sản xuất tới 25.000 tấn lithium (LCE) mỗi năm, tổng giá trị gia tăng trên toàn nước Đức trong giai đoạn 2025 - 2042 có thể đạt tới 6,4 tỷ Euro. Theo giả định của IW Consult, dự án có thể tạo ra tới 1.500 việc làm mỗi năm.

Andreas Scheck, Giám đốc điều hành của Neptune Energy, cho biết: “Mặc dù hiện tại chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn phát triển dự án, nhưng các số liệu kinh tế - xã hội cho thấy rõ tiềm năng mà việc sản xuất lithium sẽ mang lại trong những thập kỷ tới. Điều này có thể mang lại những tác động tích cực đáng kể cho khu vực Altmark và các vùng lân cận.”

Vùng Altmark đã được khai thác khí đốt từ năm 1969, nên sở hữu sẵn hệ thống giếng khoan, đường ống và cơ sở hạ tầng công nghiệp dày đặc.

Công ty năng lượng Neptune Energy đang tận dụng chính những hạ tầng cũ này để khai thác lithium mà không cần đào mỏ lộ thiên hay xây ao bốc hơi như cách truyền thống.

Họ bơm nước muối nóng giàu lithium từ độ sâu khoảng 3.200 đến 4.000 mét dưới lòng đất (trong các lớp cát kết và đá núi lửa), sau đó dùng công nghệ thân thiện với môi trường có tên là khai thác lithium trực tiếp (DLE) từ vùng nước sâu – không cần khai thác lộ thiên, không cần hồ bay hơi và chỉ cần diện tích đất tối thiểu.

Lithium sau đó được lọc ra, còn chất lỏng còn lại được bơm ngược trở lại lòng đất để giảm thiểu tác động lên bề mặt.

Mặc dù vẫn còn cách xa sản xuất thương mại quy mô lớn (cần thêm giấy phép, thử nghiệm mở rộng và giai đoạn chứng minh), nhưng dự án cho thấy các vùng khai thác năng lượng hóa thạch cũ hoàn toàn có thể chuyển mình sang cung cấp nguyên liệu cho tương lai sạch.

Các dự báo hiện nay ước tính nhu cầu lithium hàng năm của Đức sẽ đạt 0,17 triệu tấn vào năm 2030. Hiện tại, quốc gia này phụ thuộc vào nhập khẩu từ các nhà sản xuất lớn như Úc, Argentina, Chile và Trung Quốc.

Lithium được mệnh danh là vàng trắng là do nó là nguyên liệu cốt lõi để sản xuất pin lithium-ion – loại pin dùng cho xe điện (EV), điện thoại thông minh, laptop, tai nghe không dây, hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo (pin mặt trời/gió), và nhiều công nghệ xanh khác.

Vị doanh nhân liều lĩnh này là George Prokopiou (SN 1946).

Trong một tuần qua, eo biển Hormuz bị ngừng trệ do xung đột tại Trung Đông leo thang một tuần qua. Đây là nơi được mệnh danh là "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới, khi vận chuyển 20 - 22% sản lượng dầu thô, khí LNG toàn cầu mỗi ngày.

Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran ngày 28/2. Động thái này khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt, cũng như làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng.

Theo tờ The Wall Street Journal (WSJ), giữ lúc nhiều đối thủ trong ngành còn ngần ngại, tỷ phú George Prokopiou gây bất ngờ khi quyết định thức hiện bước đi táo bạo nhất trong cuộc đời kinh doanh tàu chở dầu của mình. Đó là ông điều thêm 5 tàu đi qua eo biển Hormuz trong tuần qua. Những con tàu này bao gồm 3 tàu chở dầu thô và 2 tàu có chứa những sản phẩm lọc dầu như xăng.

Chiến thuật của vị tỷ phú 80 tuổi này là dựa trên việc các nhà nhập khẩu sẵn sàng trả giá chót vót để đưa dầu thô ra khỏi vùng chiến sự. Ngoài ra, còn dựa vào các nhà sản xuất dầu Vùng Vịnh thuê tàu để chứa dầu thô trên biển khi sức chứa trên đất liền cạn kiệt. Chiến thuật này được áp dụng trong bối cảnh các nhà máy dầu ở Iraq và Kuwait phải giảm sản lượng vì hết kho chứa.

Tuy nhiên, phần thưởng cho sự liều lĩnh này cũng rất lớn. Bởi thực tế giá cước vận chuyển với các tàu chở dầu rời Vùng Vịnh đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xảy ra chiến sự, lên mức cao kỷ lục. Cụ thể, theo hãng báo giá năng lượng Argus Media, một tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) thực hiện hành trình đầy rủi ro băng qua eo biển và đi tới Thượng Hải hoặc các cảng của Trung Quốc có thể thu về khoảng 500.000 USD/ngày (chưa gồm chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh bổ sung).

Đáng chú ý, theo nguồn tin của WSJ, công ty Dynacom Tankers của tỷ phú George Prokopiou hiện đang trả lương rất hậu hĩnh cho các thủy thủ thực hiện hải trình đến cảng ở Arab Saudi và nước sản xuất dầu mỏ khác tại Vùng Vịnh. Hơn nữa, những con tàu được trang bị lính gác có vũ trang để tuần tra trên boong. Họ còn tắt bộ phát tín hiệu định vị để tránh thu hút hỏa lực từ Iran. Nhưng những con tàu này hầu như không thể làm được gì nếu bị tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái hoặc thủy lôi.

Cước vận chuyển với các tàu chở dầu rời Vùng Vịnh đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xảy ra chiến sự. Ảnh: WSJ

Trên thực tế, các công ty vận tải biển Hy Lạp cùng nhau kiểm soát đội tàu chở dầu lớn nhất thế giới. Việc này giúp mang lại cho tỷ phú Prokopiou quyền lực trên thị trường dầu mỏ. Đồng thời, các doanh nghiệp này còn cho thuê tàu để các nhà buôn hoặc công ty sử dụng vận chuyển dầu thô khắp thế giới và có thể dùng làm kho nổi.
“Ông trùm” dầu mỏ thường đi lại mà không có vệ sĩ

Tỷ phú George Prokopiou sinh năm 1946 trong một gia đình giàu có ở Athens. Ông được mô tả là “người khiêm tốn và nghiện việc”, thường xuất hiện với một chiếc mũ lưỡi trai đặc trưng, lái chiếc SUV Mercedes cũ, đi lại không có vệ sĩ. Đây được coi là điều hiếm thấy trong giới thượng lưu có tàu biển của Hy Lạp.

Kể từ khi mua chiếc tàu chở dầu vào đầu những năm 1970, người đàn ông “nghiện việc” này kiếm được khối tài sản khổng lồ nhờ phong cách tìm kiếm cơ hội sinh lời khi lao vào nguy hiểm. Thực tế ông thành lập ra Dynacom Tankers vào năm 1991 và niêm yết một công ty riêng tên là Dynagas tại New York (Mỹ) vào năm 2013.

Tỷ phú Prokopiou dành phần lớn thời gian trong năm trên siêu du thuyền Dream dài 106,5 m. Du thuyền này hiện neo đậu tại vùng Riviera Athens. Bên cạnh lĩnh vực kinh doanh tàu dầu, ông còn được biết tới với biệt danh "ông vua bất động sản" tại Hy Lạp. Năm 2025, tỷ phú Prokopiou mua cổ phần trong khách sạn Four Seasons Astir Palace. Đây là tài sản duy nhất của tập đoàn khách sạn hạng sang này tại Hy Lạp cùng bến du thuyền Vouliagmeni.

Sau 55 năm kinh doanh tàu chở dầu, tỷ phú George Prokopiou hiện sở hữu hơn 150 tàu hoạt động và khoảng 85 tàu đang được đóng. Trong số đó, theo dữ liệu của EU, riêng Dynacom Tankers đã kiểm soát 70 tàu.

Chia sẻ với Tradewinds, một ấn phẩm vận tải biển, vào năm 2014, tỷ phú George Prokopiou, nói rằng: “Nếu bạn không phải là người thích mạo hiểm thì không nên làm trong ngành vận tải biển".

Liên quan tới dầu, sáng nay, dầu thô Brent có thời điểm tăng gần 30%. Giá dầu tăng cao khi xung đột tại Trung Đông leo thang khiến nhà đầu tư lo ngại nguồn cung càng thắt chặt. Cụ thể, giá dầu Brent hiện tăng 25% lên 116,3 USD và dầu thô Mỹ WTI tăng tới 28% lên 116,4 USD.

Bài tham khảo nguồn: WSJ, Reuters, FT

Thách thức không tưởng đối với con người

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Anh (UKAEA), có trụ sở tại Oxfordshire, đã hợp tác với Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu - gọi tắt là CERN - để phát triển robot có kích thước bằng con chuột. Với chu vi lên tới 27 km nằm sâu dưới lòng đất, việc giám sát mọi biến động nhỏ nhất về nhiệt độ, nồng độ oxy hay độ ẩm là một thách thức không tưởng đối với con người.

Chỉ rộng 3,7 cm và dài khoảng 20 cm, robot này đủ nhỏ để di chuyển bên trong hệ thống đường ống phức tạp của máy gia tốc hạt. Máy gia tốc hạt lớn ( LHC ) trải dài 27 km trong một đường hầm hình tròn được chôn sâu khoảng 100 mét dưới lòng đất gần Geneva (Thụy Sĩ), khiến việc kiểm tra trực tiếp trở thành một thách thức lớn.

Hơn 1.200 nam châm lưỡng cực khổng lồ dẫn hướng các chùm hạt xung quanh vòng tròn, trong khi các đường dẫn chùm tia được niêm phong chân không và nhiệt độ cực thấp tạo ra các điều kiện vừa khó tiếp cận vừa tiềm ẩn nguy hiểm cho người lao động.

Nhiệt độ bên trong một số bộ phận của máy gia tốc hạt giảm xuống âm 271 độ C. Những điều kiện khắc nghiệt này rất cần thiết cho các nam châm siêu dẫn điều khiển các hạt chuyển động với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng. Tuy nhiên, chúng cũng khiến việc bảo trì định kỳ trở nên vô cùng phức tạp. Bất kỳ lỗi hoặc biến dạng cấu trúc nào trong các ống dẫn chùm tia đều có thể làm gián đoạn các thí nghiệm hoặc gây ra thời gian ngừng hoạt động tốn kém, làm tăng nhu cầu về các phương pháp kiểm tra đáng tin cậy.

Thiết bị “nhỏ nhưng có võ”

Robot mang tên PipeINEER được thiết kế đặc biệt để giải quyết những thách thức này. Tên gọi của nó là sự kết hợp giữa từ "pipe" (ống) và "pioneer" (tiên phong), phản ánh khả năng khám phá những khu vực chưa từng tiếp cận được với độ chính xác cao như vậy.

Khác với các dụng cụ kiểm tra đường ống thông thường, robot này có thể di chuyển tới 6 km chỉ với một lần sạc pin, trong khi vẫn hoạt động được ở những đoạn đường hẹp chỉ vài centimet.

Khi di chuyển dọc theo đường dẫn chùm tia, thiết bị này thu thập hình ảnh độ phân giải cao của các bề mặt bên trong và sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để xác định các vết nứt, sai lệch hoặc các khuyết tật khác cần được xử lý.

Robot này cũng được trang bị các linh kiện tiết kiệm năng lượng và nhiều hệ thống an toàn để giám sát hiệu suất hoạt động trong các nhiệm vụ tự hành dài ngày. Nếu PipeINEER phát hiện lỗi, nó sẽ tự động quay trở lại điểm xuất phát và báo cáo vị trí chính xác của sự cố.

Các kỹ sư cho biết việc tự động hóa này giúp giảm đáng kể nhu cầu kiểm tra thủ công đầy rủi ro, đồng thời cho phép giám sát thường xuyên hơn các bộ phận quan trọng. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Anh ( UK Atomic Energy Authority ) đã đóng góp kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực robot được sử dụng trong môi trường công nghiệp nguy hiểm và khó tiếp cận, bằng cách điều chỉnh các công nghệ đó cho cơ sở hạ tầng khoa học chuyên biệt của CERN.

Các nhà khoa học tại CERN tin rằng robot này sẽ cách mạng hóa các hoạt động bảo trì tại máy gia tốc hạt, giúp đảm bảo các thí nghiệm diễn ra suôn sẻ mà không bị gián đoạn bất ngờ. Cơ sở này đóng vai trò trung tâm trong một số khám phá quan trọng nhất trong vật lý hiện đại, bao gồm cả việc xác nhận hạt Higgs vào năm 2012. Việc duy trì các hệ thống ở trạng thái tối ưu là rất quan trọng cho các nghiên cứu trong tương lai về các hạt cơ bản và các hiện tượng vật lý chưa được khám phá.

Sự đổi mới này đã nhận được sự công nhận trong ngành, giành được giải thưởng "Được đánh giá cao" tại một chương trình giải thưởng kỹ thuật lớn nhằm tôn vinh những đột phá công nghệ hợp tác. Các nhà lãnh đạo dự án cho biết sự công nhận này nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ đối tác quốc tế trong việc thúc đẩy cả nghiên cứu khoa học và kỹ thuật ứng dụng.

Với sự phối hợp giữa robot, trí tuệ nhân tạo và công nghệ hình ảnh tiên tiến bên trong một trong những thiết bị khoa học tinh vi nhất thế giới, việc bảo trì máy gia tốc hạt có thể sớm trở nên nhanh hơn, an toàn hơn và chính xác hơn bao giờ hết.

Trong nhiều năm, các chính trị gia và lãnh đạo ngành ô tô Mỹ và châu Âu vốn thường cho rằng các khoản trợ cấp lớn của chính phủ Trung Quốc dành cho ngành xe điện làm méo mó cạnh tranh toàn cầu, giúp các hãng xe đại lục nhanh chóng vươn lên dẫn đầu thị trường.

Tuy nhiên, một báo cáo mới từ công ty nghiên cứu Rhodium Group lại đưa ra góc nhìn khác. Theo nhóm nghiên cứu, lợi thế của các hãng xe điện Trung Quốc không chỉ đến từ trợ cấp nhà nước, mà chủ yếu xuất phát từ những ưu thế cấu trúc trong chuỗi sản xuất và mô hình kinh doanh - những yếu tố giúp họ giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất vượt trội so với các đối thủ phương Tây.
Trợ cấp quan trọng, nhưng không phải yếu tố quyết định

Theo ước tính của MIT Technology Review, kể từ năm 2009, chính phủ Trung Quốc đã chi hơn 29 tỷ USD dưới dạng ưu đãi thuế và trợ cấp để hỗ trợ các nhà sản xuất xe điện. Những khoản hỗ trợ này được xem là nền tảng giúp ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc phát triển nhanh trong giai đoạn đầu.

Ông Bo Chen, nhà nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng trợ cấp nhà nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với các startup xe điện khi ngành này mới hình thành.

“Những khoản hỗ trợ đó cực kỳ quan trọng trong giai đoạn đầu, giúp các công ty khởi nghiệp tiếp cận nguồn vốn cần thiết để phát triển công nghệ và mở rộng sản xuất,” ông Chen nhận định.

Tuy nhiên, theo ông, bối cảnh ở Mỹ lại khác. Thị trường vốn tại Mỹ đủ mạnh để cung cấp nguồn tài chính lớn cho các doanh nghiệp công nghệ và xe điện, điển hình như Tesla, mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào trợ cấp từ chính phủ.

Dù vậy, sự phát triển nhanh chóng của ngành xe điện Trung Quốc cho thấy chiến lược hỗ trợ của Bắc Kinh đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo Tu Le, nhà sáng lập công ty tư vấn ô tô Sino Auto Insights, sự kết hợp giữa trợ cấp nhà nước, tinh thần đổi mới và tốc độ phát triển nhanh đã giúp các hãng xe điện Trung Quốc vượt lên trước nhiều nhà sản xuất ô tô truyền thống của phương Tây.
Tích hợp dọc và chuỗi cung ứng

Dù không phủ nhận vai trò của trợ cấp, Rhodium cho rằng những lợi thế cấu trúc trong sản xuất mới là yếu tố quyết định giúp các hãng xe điện Trung Quốc duy trì mức giá cạnh tranh mà vẫn đảm bảo lợi nhuận. Những lợi thế này bao gồm quy mô sản xuất lớn, chi phí vận hành thấp và đặc biệt là mức độ tích hợp dọc cao trong chuỗi sản xuất.

Tích hợp dọc - tức việc doanh nghiệp kiểm soát nhiều khâu trong quá trình sản xuất - được Rhodium đánh giá là yếu tố quan trọng nhất giúp các hãng xe Trung Quốc giảm chi phí sản xuất xe điện. Ví dụ điển hình là BYD, hãng xe điện lớn nhất Trung Quốc. Theo ước tính của Rhodium, BYD tự sản xuất gần 80% các linh kiện cốt lõi, tỷ lệ cao gấp hơn hai lần so với Tesla.

Nhờ tự sản xuất phần lớn linh kiện, BYD không phải trả thêm lợi nhuận cho các nhà cung cấp trung gian. Điều này giúp hãng tiết kiệm khoảng 2.369 USD chi phí linh kiện cho mỗi chiếc sedan Seal so với Tesla Model 3.

Kết quả là, dù Tesla Model 3 tại Trung Quốc có giá khoảng 235.000 nhân dân tệ (gần 34.000 USD) - gần gấp ba lần so với 79.800 nhân dân tệ của phiên bản Seal tiêu chuẩn - BYD vẫn đạt biên lợi nhuận gộp khoảng 20% vào năm 2025, cao hơn mức 18% của Tesla.

Một trong những yếu tố giúp BYD giảm chi phí mạnh là tự sản xuất pin, bộ phận chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi phí của một chiếc xe điện.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng không phải mọi hãng xe điện Trung Quốc đều có mức độ tích hợp dọc cao như BYD. Ông Leon Cheng, người đứng đầu mảng tư vấn di chuyển tại công ty YCP, cho biết chỉ một số ít hãng xe điện Trung Quốc theo đuổi chiến lược này.

“Trong số các hãng xe điện Trung Quốc, chỉ có một vài công ty như BYD thực sự đạt được mức tích hợp dọc sâu. Nhiều hãng ô tô truyền thống vẫn phụ thuộc khá nhiều vào nhà cung cấp,” ông nói.

Báo cáo của Rhodium cũng chỉ ra Leapmotor, một startup xe điện có cổ phần của tập đoàn Stellantis, là một trường hợp đáng chú ý. Công ty này tự sản xuất khoảng 60% linh kiện, giúp tiết kiệm khoảng 816 USD chi phí cho mỗi chiếc sedan B01 so với Tesla Model 3.

Ông Chris Liu, chuyên gia phân tích cao cấp tại Omdia, nói: “Các nhà sản xuất xe tại Trung Quốc có những lợi thế cấu trúc mà nhiều người chưa đánh giá đúng. Chu kỳ thanh toán dài hơn với nhà cung cấp giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn về vốn lưu động, trong khi chi phí lao động thấp hơn giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất,” ông nói.

Theo ông Liu, chính những yếu tố này, chứ không chỉ trợ cấp, đã giúp xe điện Trung Quốc giữ được mức giá cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Trong khi nhiều hãng xe Trung Quốc theo đuổi chiến lược tích hợp dọc, các hãng xe phương Tây lại đi theo hướng ngược lại trong nhiều thập kỷ qua.

Theo Rhodium, nhiều nhà sản xuất ô tô phương Tây đã giảm mức độ tích hợp dọc và chuyển sang thuê ngoài các linh kiện quan trọng cho các nhà cung cấp chuyên biệt. Chiến lược này được cho là giúp tăng hiệu quả và đổi mới công nghệ.

Tuy nhiên, chi phí xây dựng nhà máy và sản xuất tại Trung Quốc thấp hơn đáng kể, khiến các hãng như BYD vẫn có thể duy trì sản xuất nội bộ với chi phí cạnh tranh.

Việc các hãng xe phương Tây quay trở lại mô hình tích hợp dọc sẽ không hề dễ dàng. Theo ông Cheng, sau nhiều năm thuê ngoài sản xuất, các hãng xe truyền thống đã hình thành mối quan hệ phụ thuộc sâu sắc với các nhà cung cấp linh kiện. Không chỉ chi phí đầu tư lớn, việc đưa sản xuất linh kiện trở lại nội bộ còn có thể dẫn đến làn sóng sa thải tại các nhà cung cấp, khiến quá trình chuyển đổi trở nên phức tạp về cả kinh tế lẫn xã hội.

Theo: CNBC