Ngày 24/3/2026, thị trường tiền tệ và hàng hóa tiếp tục nóng ran như “lửa gần rơm lâu ngày cũng bén”. USD trong nước tăng mạnh, đặc biệt ở thị trường tự do. Theo cập nhật buổi sáng, Vietcombank niêm yết USD ở mức 26.094 đồng mua vào và 26.364 đồng bán ra, trong khi giá USD chợ đen quanh 27.930 đồng mua vào và 27.980 đồng bán ra. Như vậy, riêng chiều mua vào, USD chợ đen đang cao hơn giá mua vào của Vietcombank 1.836 đồng/USD.

Vàng miếng SJC sáng 24/3 được niêm yết ở 164,9 – 167,9 triệu đồng/lượng; vàng nhẫn SJC loại 1-5 chỉ ở 164,7 – 167,7 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, giá vàng thế giới lúc 8h33 ngày 24/3 (giờ Việt Nam) ở khoảng 4.355 USD/ounce. Reuters ghi nhận chốt phiên 23/3, vàng giao ngay ở 4.407,06 USD/ounce, còn bạc thế giới ở 69,47 USD/ounce; một số bản tin thị trường sáng 24/3 cho biết bạc đã hồi lên lại vùng trên 70 USD/ounce.

Bitcoin tiếp tục trụ trên vùng tâm lý quan trọng 70.000 USD. Dữ liệu thị trường cho thấy BTC đang ở quanh 70.499 USD, tăng hơn 3,3% so với mức đóng cửa trước đó.

Về lãi suất tại Mỹ, lãi suất điều hành hiện vẫn nằm trong vùng 3,50% – 3,75%, với mức ghi nhận gần nhất là 3,75%. Lãi suất vay mua nhà cố định 30 năm theo khảo sát Freddie Mac tuần kết thúc ngày 19/3 là 6,22%. Với vay mua xe mới kỳ hạn 60 tháng, mức bình quân Bankrate cập nhật ngày 18/3 là 6,98%. Nói cách khác, người dân Mỹ lúc này vẫn đang phải gánh chi phí vốn khá cao, từ nhà ở đến xe cộ, đúng kiểu “đồng tiền đi liền khúc ruột”.

Giá dầu thế giới đã hạ nhiệt mạnh sau phiên biến động dữ dội, với dầu WTI của Mỹ lùi về khoảng 88,13 USD/thùng trong phiên 23/3; Brent còn 99,94 USD/thùng.

Giá xăng bán lẻ tham khảo tại một số nơi như sau. Tại Mỹ, giá xăng thường ở California 5,657 USD/gallon, Texas 3,604 USD/gallon, Florida 3,950 USD/gallon. Với các điểm ngoài Mỹ, dữ liệu công khai cập nhật theo chu kỳ tuần gần nhất cho thấy Toronto 1,81 CAD/lít (mốc 16/3), Paris 2,02 EUR/lít (mốc 16/3), còn Berlin chưa thấy bảng giá thành phố riêng ổn định từ nguồn công khai lớn, nên có thể tham chiếu mức bình quân toàn Đức 2,03 EUR/lít tại ngày 16/3, do chênh lệch vùng miền ở Đức được đánh giá là khá thấp.

Còn ở phố Wall, phiên giao dịch Mỹ gần nhất ngày 23/3/2026 khép lại trong sắc xanh mạnh. Dow Jones đóng cửa quanh 46.208,47 điểm, S&P 500 ở 6.581 điểm, còn Nasdaq Composite lên 21.946,76 điểm. Thị trường chứng khoán Mỹ hồi mạnh nhờ tâm lý bớt căng thẳng trước thông tin Mỹ tạm hoãn đòn đánh mới vào hạ tầng năng lượng Iran.

Tóm tắt số liệu:

USD chợ đen: 27.930 – 27.980 đồng/USD.
USD Vietcombank: 26.094 – 26.364 đồng/USD.
Chênh lệch giá mua vào chợ đen so với Vietcombank: +1.836 đồng/USD.
Vàng SJC: 164,9 – 167,9 triệu đồng/lượng.
Giá 1 lượng vàng nhẫn SJC: 164,7 – 167,7 triệu đồng/lượng.
Vàng thế giới: 4.355 USD/ounce.
Bạc thế giới: 69,47 USD/ounce.
Bitcoin: 70.499 USD/BTC.
Lãi suất căn bản Mỹ: 3,50% – 3,75%.
Lãi suất vay mua nhà 30 năm ở Mỹ: 6,22%.
Lãi suất vay mua xe mới 60 tháng ở Mỹ: 6,98%.
Dầu WTI: 88,13 USD/thùng.
Xăng California: 5,657 USD/gallon.
Xăng Texas: 3,604 USD/gallon.
Xăng Florida: 3,950 USD/gallon.
Xăng Toronto: 1,81 CAD/lít.
Xăng Paris: 2,02 EUR/lít.
Xăng Berlin/tham chiếu Đức: 2,03 EUR/lít.
Dow Jones: 46.208,47.
S&P 500: 6.581.
Nasdaq: 21.946,76.

Cho phép chiếc xe cứu hỏa vượt qua đường băng khi có một chiếc máy bay đang hạ cánh nhưng khi kiểm soát viên không lưu phát hiện ra sai lầm, mọi thứ đã không thể vãn hồi.


Một đoạn ghi âm vừa được công bố dường như đã hé lộ nguyên nhân vụ tai nạn hi hữu giữa chiếc máy bay chở khách Bombardier CRJ-900 của Air Canada Express với xe cứu hỏa tại sân bay LaGuardia Airport, New York City hôm 22/3. Khi gặp nạn, chiếc máy bay đang chở 76 người. Vụ việc khiến cơ trưởng và cơ phó tử nạn tại chỗ, 2 người trên xe cứu hỏa bị thương.

Theo bản ghi âm từ tháp kiểm soát không lưu, ban đầu, kiểm soát viên không lưu cho phép xe cứu hỏa băng qua đường băng số 4 tại khu vực đường lăn Delta: “Xe số 1 và tổ công tác, băng qua đường băng 4 tại Delta”. Ngay sau đó, tài xế xe cứu hỏa xác nhận: “Xe số 1 và tổ công tác đang băng qua đường băng 4 tại Delta”.

Tuy nhiên, chỉ ít lâu sau, kiểm soát viên dường như nhận ra sai sót nghiêm trọng khi chính đường băng này đang có máy bay hạ cánh. Trong sự hoảng loạn, người này liên tục hét lên:

“Frontier 4196, dừng lại tại chỗ. Dừng lại! Dừng! Dừng! Xe số 1, dừng lại!”, giữa lúc chuông cảnh báo vang lên dồn dập.

Mọi nỗ lực đều không kịp. Va chạm xảy ra sau đó.

“Jazz 646, tôi thấy các anh đã va chạm với một phương tiện. Giữ nguyên vị trí, lực lượng ứng cứu đang tới”, kiểm soát viên thông báo ngay sau tai nạn.

Trong cuộc trao đổi tiếp theo, một kiểm soát viên dường như đã thừa nhận sai lầm: “Tôi đã cố liên lạc với nhân sự của mình, chúng tôi vừa xử lý một tình huống khẩn cấp trước đó. Tôi đã phạm sai lầm”.

Những nội dung này được dự báo sẽ trở thành trọng tâm điều tra của National Transportation Safety Board (NTSB) và Federal Aviation Administration (FAA), hiện vẫn chưa công bố nguyên nhân chính thức.

Trong khi đó, camera an ninh ghi lại cảnh chiếc máy bay của Air Canada Express đâm thẳng vào xe cứu hỏa đang cắt ngang đường băng trong quá trình hạ cánh, tạo nên cú va chạm kinh hoàng.

Vụ việc xảy ra vào đêm 22/3 trong điều kiện thời tiết xấu. Máy bay chở 76 người đang chạy trên đường băng thì một xe cứu hỏa bật còi hụ lao nhanh qua điểm giao cắt phía trước.

Chiếc Bombardier CRJ-900 khi đó ở giai đoạn cuối của quá trình hạ cánh trên đường băng số 4, di chuyển với tốc độ khoảng 48 km/h. Khi tới điểm giao cắt, máy bay đâm trực diện vào hông phải xe cứu hỏa, khiến phi cơ trượt dài, bốc khói mù mịt và phần đầu vỡ nát.

Vụ tai nạn khiến cơ trưởng và cơ phó thiệt mạng. Hai cảnh sát trên xe cứu hỏa bị thương và phải nhập viện.

Một số hành khách cho biết, trong những giây cuối cùng, phi công dường như đã kích hoạt hệ thống đảo chiều lực đẩy động cơ nhằm giảm tốc độ, qua đó có thể đã giúp cứu sống nhiều người trên khoang.

VietBF@sưu tập

Rojina Shams Nateri, dược sĩ tại Roseway Labs (Anh), đã đưa ra cảnh báo cho bất cứ ai uống cà phê trước 9 giờ sáng. Có một điều quan trọng họ cần biết về thói quen buổi sáng của mình.

Nhiều người thức dậy rất cần một tách cà phê buổi sáng, nhưng ít ai biết rằng có những lúc bạn nên tránh uống cà phê. Trên thực tế, bạn có thể gây hại nhiều hơn lợi cho cơ thể, vì thời điểm bạn uống cà phê có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của bạn.

Rojina Shams Nateri, dược sĩ tại Roseway Labs (Anh), giải thích rằng việc uống cà phê ngay sau khi ngủ dậy mà không uống nước sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước từ đêm hôm trước và đi ngược lại với quá trình sinh học của cơ thể. Cortisol là hormone giúp cơ thể tỉnh táo và đạt đỉnh điểm khoảng 30 đến 60 phút sau khi thức dậy. Rojina cho biết, việc nạp quá nhiều caffeine vào cơ thể trước khi hormone này kịp thực hiện chức năng của nó sẽ làm gián đoạn quá trình điều chỉnh tự nhiên của cơ thể.

Cô giải thích rằng caffeine cũng có thể gây rối loạn hormone. Trên thực tế, có một thời điểm lý tưởng để bạn uống caffeine nếu muốn thưởng thức nó một cách trọn vẹn nhất.

Chia sẻ lời khuyên từ chuyên gia, Rojina cho biết: "Bạn sẽ dễ dung nạp hơn nếu uống cà phê từ 60 đến 90 phút sau khi thức dậy, vì khoảng thời gian này cho phép chức năng tuyến thượng thận cân bằng lại, có nghĩa là caffeine trong cà phê của bạn sẽ được sử dụng một cách chiến lược và hiệu quả hơn".

Tuy nhiên, cô cũng cảnh báo rằng vấn đề không chỉ nằm ở cà phê, cần lưu ý thêm rằng một số xu hướng được cho là "lành mạnh" nên tránh.

Ví dụ, theo chuyên gia, bữa sáng nhiều đường, ít protein có thể gây rối loạn lượng đường trong máu và năng lượng duy trì của bạn. Tắm nước lạnh cũng kích thích adrenaline, có thể gây mệt mỏi về lâu dài, đặc biệt là vào mùa đông khi cơ thể đang phải hoạt động mạnh để giữ ấm.

Tập luyện khi bụng đói có thể làm giảm lượng glucose và glycogen, làm tăng thêm căng thẳng cho cơ thể và khiến bạn cảm thấy mệt mỏi hơn là tỉnh táo. Kiểm tra email ngay khi thức dậy sẽ kích hoạt sự tăng đột biến dopamine sớm, dẫn đến mệt mỏi tinh thần.

Cách tốt nhất để thức dậy
Để có nguồn năng lượng dồi dào và ổn định hơn, Rojina khuyên nên bắt đầu buổi sáng với nhịp sống chậm rãi. Cô ấy nói: "Hãy bắt đầu bằng nước trước khi uống caffeine để bổ sung nước cho cơ thể. Hạn chế tiếp xúc với màn hình trong giờ đầu tiên và cố gắng tiếp xúc với ánh sáng mặt trời buổi sáng bằng cách đi bộ chẳng hạn, để hỗ trợ nhịp sinh học của bạn".

Cô cũng khuyên nên làm các xét nghiệm cần thiết trước khi dùng thực phẩm chức năng. "Vitamin B12, sắt và magie rất tốt nhưng luôn cần dựa trên kết quả xét nghiệm máu để đảm bảo lợi ích lâm sàng thực sự. Magie thường thích hợp hơn để sử dụng vào buổi tối hơn là để cung cấp năng lượng tức thì".

Uống cà phê trước 9 giờ sáng có thể là lý do khiến bạn mệt mỏi vào lúc 3 giờ chiều. Nhiều người đang vô tình gây ra tình trạng đường huyết tăng đột biến và làm suy yếu hệ thần kinh.

Bằng cách chờ đợi trước khi uống caffeine, khoảng thời gian này sẽ cho phép nồng độ cortisol (hormone gây căng thẳng) tự nhiên trong cơ thể đạt đỉnh và giảm dần, tránh tình trạng bồn chồn quá mức và giúp caffeine cung cấp năng lượng hiệu quả, tự nhiên hơn.

Chưa kể, uống cà phê khi bụng đói ngay sau khi thức dậy có thể làm tăng độ axit trong dạ dày, dẫn đến trào ngược axit. Có một vài lý do tại sao nên đợi một chút trước khi uống.

Tóm lại, hãy uống nước trước, ăn thực phẩm giàu protein và chờ 60 đến 90 phút trước khi uống tách cà phê buổi sáng. Bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt vào buổi chiều.

VietBF@sưu tập

Có những loài hoa không chỉ vừa đẹp mà còn có hương thơm thơm ngát, có tác dụng "đuổi khéo" lũ muỗi trong nhà nữa. Trước khi mùa hè gõ cửa, hãy tham khảo việc trồng những loài hoa rực rỡ dưới đây để có một không gian sống vừa giàu tính thẩm mỹ lại sạch sẽ và không có các loài côn trùng khó chịu như ruồi, muỗi ghé thăm nhé.



1. Hoa Nhài (Lài)

Loài hoa này nổi tiếng với sắc trắng tinh khôi và mùi hương nồng nàn, nhất là vào ban đêm. Trong khi con người cảm thấy thư giãn với hương thơm này, thì muỗi và các loại côn trùng nhỏ lại cực kỳ sợ hợp chất linalool có trong hoa. Bạn có thể trồng một khóm nhài nhỏ ngay cửa sổ để vừa ướp hương cho căn phòng, vừa ngăn chặn muỗi xâm nhập.

2. Hoa Ngũ Sắc (Trâm Ổi)

Đây là loài hoa cực kỳ dễ sống, chịu được nắng gắt và nở hoa rực rỡ quanh năm. Cây tỏa ra một mùi hương hăng hắc đặc trưng chứa các hợp chất tự nhiên khiến muỗi mất phương hướng và không dám lại gần. Trồng ngũ sắc ở ban công hoặc hàng rào không chỉ tạo điểm nhấn màu sắc mà còn hình thành một "hàng rào bảo vệ" sinh học cho ngôi nhà.

3. Hoa Oải Hương (Lavender)

Mùi hương của oải hương chứa hàm lượng camphor cao, một chất có khả năng xua đuổi côn trùng cực kỳ hiệu quả. Ngược lại với muỗi, con người lại rất ưa chuộng hương thơm này vì nó giúp giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ. Bạn nên đặt chậu oải hương ở những nơi có nhiều ánh nắng để cây tỏa hương mạnh nhất và phát huy tối đa công dụng.

4. Hoa Phong Lữ

Loại hoa này có sự đa dạng về mùi hương, nhưng dòng phong lữ hương chanh là "khắc tinh" số một của loài muỗi. Khi có làn gió nhẹ lướt qua hoặc khi bạn chạm vào lá, hương thơm mát lạnh sẽ tỏa ra mạnh mẽ giúp thanh lọc không khí. Đây là lựa chọn tuyệt vời để trồng trong chậu treo ở hiên nhà hoặc đặt cạnh lối ra vào.

5. Hoa Cúc Vạn Thọ

Cúc vạn thọ chứa chất pyrethrum, một thành phần tự nhiên thường được chiết xuất để làm thuốc diệt côn trùng. Mùi hương nồng và đặc biệt của chúng khiến muỗi, rệp cũng phải tránh xa khu vực trồng hoa. Bạn có thể trồng xen kẽ cúc vạn thọ với các loại cây cảnh khác để vừa trang trí vừa bảo vệ vườn tược khỏi sâu bọ.

VietBF@sưu tập

Ngày 24/3/2026, bức tranh thời tiết tại ba khu vực lớn của thế giới cho thấy sự đối lập khá rõ: Bắc Mỹ còn chia đôi giữa miền nam ấm áp và miền bắc rét buốt, châu Âu mát lạnh nhưng có xu hướng dễ chịu hơn vào ban trưa và đầu giờ chiều, còn khu vực châu Á - Thái Bình Dương lại phân hóa rất mạnh, từ cái mát của Thượng Hải, Seoul cho tới cái nóng oi của Singapore, Sài Gòn và vùng Vịnh. Nói theo kiểu dân gian, đúng là “mỗi nơi một vẻ, mười phân vẹn mười”. Các mức dưới đây là nhiệt độ trung bình tham khảo trong ngày, ước theo diễn biến dự báo theo giờ ngày 24/3/2026.

Bắc Mỹ hôm nay nhìn chung vẫn giữ sắc thái lạnh ở miền bắc, trong khi các bang phía nam nước Mỹ dễ chịu hơn. California vẫn là nơi ấm áp nhất vùng tây duyên hải; Texas khá ôn hòa; Florida mát hơn vài hôm trước; còn New York, Washington DC, Chicago và Toronto vẫn mang cảm giác cuối đông đầu xuân rất rõ.

Los Angeles: 17,5°C
San Francisco: 15°C
San Diego: 17°C
Seattle: 7°C
Houston: 20°C
Dallas: 18,5°C
Miami: 20,5°C
Orlando: 19,5°C
New York: 4°C
Washington DC: 4°C
Chicago: 2°C
Toronto: -2,5°C

Châu Âu ngày 24/3 mang gam màu mát dịu là chủ đạo. Tây Âu như Paris, London, Amsterdam dễ chịu hơn, trong khi Bắc Âu và Trung - Đông Âu vẫn còn se lạnh vào sáng sớm. Berlin và Zurich có cảnh báo sương giá trong khung giờ đầu ngày, còn Copenhagen, Stockholm, Oslo có thời điểm xuất hiện mưa hoặc mưa rào nhẹ. Dù vậy, mặt bằng nhiệt độ ban ngày nhìn chung không quá khắc nghiệt.

Berlin: 11,5°C
Paris: 12,5°C
London: 11,5°C
Zurich: 8,5°C
Amsterdam: 10,5°C
Copenhagen: 7°C
Stockholm: 5°C
Oslo: 7,5°C
Helsinki: 1,5°C
Vienna: 11,5°C
Budapest: 12°C
Warsaw: 9,5°C

Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là khu vực có độ chênh nhiệt lớn nhất. Bắc Kinh, Tokyo, Seoul đang trong vùng thời tiết khá dễ chịu; Thượng Hải mát và có mưa; Hồng Kông ôn hòa; trong khi Singapore, Sydney, Melbourne, Hà Nội, Sài Gòn vẫn ấm hoặc nóng. Dubai và Doha duy trì nền nhiệt cao kiểu sa mạc ven biển, ban ngày khá oi nhưng chưa tới mức cực đoan.

Beijing: 17,5°C
Shanghai: 11,5°C
Hongkong: 21°C
Singapore: 31,5°C
Tokyo: 15°C
Seoul: 13°C
Sydney: 24°C
Melbourne: 22°C
Dubai: 25°C
Doha: 25,5°C
Hanoi: 26°C
Saigon: 30,5°C

Nhìn chung, nếu xếp theo cảm giác dễ chịu trong ngày 24/3/2026 thì nhóm nổi bật gồm Los Angeles, San Diego, Houston, Miami, Paris, London, Vienna, Bắc Kinh, Tokyo và Sydney. Ngược lại, Toronto, Chicago, New York, Helsinki vẫn là những nơi lạnh hơn cả. Còn với người quen khí hậu nhiệt đới, Singapore, Doha, Dubai, Hà Nội và đặc biệt Sài Gòn sẽ cho cảm giác nóng rõ rệt hơn phần còn lại.

In a sudden de-escalation of the regional conflict, U.S. President Donald Trump announced on March 23 that he has postponed planned military strikes against Iranian power plants for five days. The announcement came just hours before a 7:44 p.m. deadline that many feared would trigger a catastrophic "infrastructure war" across the Gulf. Writing on his Truth Social platform, the President claimed that the U.S. and Iran had engaged in "very good and productive" conversations regarding a total resolution of hostilities.

The decision has provided a temporary reprieve for global markets, which had been bracing for a major disruption to energy and water supplies. Following the announcement, Brent crude oil prices briefly plummeted 13% to below $100 a barrel before stabilizing around $105, while U.S. stock futures reversed earlier losses to gain more than 2%. The prospect of strikes on power grids was particularly alarming for Gulf nations like Bahrain, Qatar, and the UAE, which rely on electricity-dependent desalination plants for the vast majority of their drinking water.

However, the narrative surrounding this "diplomatic breakthrough" remains contested. While a source briefed on Israeli war plans suggested that Washington had kept its allies informed and that Israel would likely follow suit in suspending strikes, Iranian state media offered a different perspective. The Fars news agency reported that there had been no direct communication between Tehran and Washington, instead claiming that the U.S. retreated after Iran threatened to retaliate by attacking all power plants and U.S. bases in the region.

Despite the five-day stay on strikes, the underlying cause of the tension—the closure of the Strait of Hormuz—remains unresolved. The waterway, which handles roughly 20% of global oil and liquefied natural gas, is effectively blocked, keeping the world in its most severe energy crisis since the 1970s. As the conflict enters its fourth week with a death toll exceeding 2,000, the international community is closely watching to see if these "productive conversations" will lead to a permanent ceasefire or if this is merely a brief pause before a further escalation.

Một máy bay vận tải quân sự của Không quân Colombia chở 125 người đã rơi tại khu vực rừng Amazon chỉ ít phút sau khi cất cánh.


Hiện trường vụ máy bay quân sự Colombia rơi ở Puerto Leguizamo (Colombia) ngày 23/3. Ảnh: Reuters.
Ngày 24/3, Bộ trưởng Quốc phòng Colombia Pedro Sanchez cho biết chiếc Lockheed Martin C-130 Hercules (do Mỹ sản xuất) gặp nạn cách điểm xuất phát khoảng 1,5km, theo Reuters. Vụ va chạm khiến số đạn dược trên máy bay phát nổ, làm hiện trường trở nên đặc biệt nghiêm trọng.

Hiện số người thiệt mạng đã tăng lên ít nhất 66 người, gồm 58 binh sĩ, 6 nhân viên không quân và 2 cảnh sát. Trước đó, Thị trưởng Puerto Leguizamo Luis Emilio Bustos từng xác nhận 34 người tử vong.

Trong khi đó, Thống đốc bang Putumayo Jhon Gabriel Molina cho biết trên kênh Caracol Noticias hiện vẫn còn 21 nạn nhân chưa xác định được danh tính.

Không quân Colombia xác nhận trên máy bay có tổng cộng 125 người, trong đó có 11 thành viên phi hành đoàn, tại thời điểm xảy ra tai nạn.

Bộ trưởng Pedro Sanchez nhấn mạnh chưa có dấu hiệu cho thấy vụ việc liên quan đến các nhóm vũ trang bất hợp pháp, đồng thời khẳng định máy bay đủ điều kiện kỹ thuật và phi hành đoàn đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn trước chuyến bay.

Nguyên nhân vụ rơi máy bay đang được khẩn trương điều tra. Giới chức địa phương cảnh báo số người thiệt mạng có thể còn tiếp tục tăng.

Tổng thống Colombia Gustavo Petro ngày 24/3 đã lên tiếng chỉ trích những rào cản quan liêu làm chậm kế hoạch hiện đại hóa quân đội của ông.

“Tôi sẽ không chấp nhận thêm bất kỳ sự trì hoãn nào nữa, sinh mạng của những người trẻ đang bị đe dọa”, ông viết trên mạng xã hội X. “Nếu các quan chức hành chính dân sự hoặc quân sự không đáp ứng được yêu cầu này, họ phải bị thay thế”.

Nhiều ứng viên trong cuộc bầu cử tổng thống Colombia dự kiến diễn ra ngày 31/5 cũng đã gửi lời chia buồn và kêu gọi mở cuộc điều tra về vụ việc.

Người phát ngôn của Lockheed Martin cho biết tập đoàn cam kết hỗ trợ Colombia trong quá trình điều tra tai nạn.

Máy bay Hercules C-130 được đưa vào sử dụng lần đầu từ những năm 1950, và Colombia tiếp nhận các mẫu đầu tiên vào cuối thập niên 1960. Gần đây, nước này đã hiện đại hóa một số chiếc C-130 cũ bằng các phiên bản mới hơn do Mỹ chuyển giao theo cơ chế cho phép chuyển nhượng trang thiết bị quân sự đã qua sử dụng hoặc dư thừa.

Tại Colombia, C-130 Hercules thường xuyên được sử dụng để vận chuyển binh sĩ trong các chiến dịch quân sự, trong bối cảnh cuộc xung đột nội bộ kéo dài hơn 60 năm đã khiến hơn 450.000 người thiệt mạng.

Số hiệu đuôi của chiếc máy bay gặp nạn hôm 24/3 trùng với một trong ba máy bay đầu tiên được Mỹ bàn giao cho Colombia trong những năm gần đây.

Trước đó, cuối tháng 2, một chiếc C-130 Hercules khác của Không quân Bolivia đã rơi tại thành phố đông dân El Alto, suýt lao trúng khu dân cư.

Vụ việc khiến hơn 20 người thiệt mạng và khoảng 30 người bị thương. Tiền mặt từ hàng hóa trên máy bay văng ra khắp khu vực hiện trường, làm bùng phát các cuộc xô xát giữa người dân và lực lượng an ninh.

VietBF@ sưu tập

Da Nang has officially launched a sweeping urban management initiative designed to reclaim its sidewalks for pedestrians and establish a more orderly city landscape. The Da Nang People’s Committee recently unveiled this comprehensive plan, which centers on a total ban on commercial activities on public walkways. This includes the removal of movable signs, unauthorized street markets, and even private decorative items like potted plants and statues that currently obstruct foot traffic.

To ensure the new regulations are practical and consistent, the city has implemented a standardized demarcation system based on sidewalk width. For narrow sidewalks under four meters, the 1.5 meters closest to buildings are strictly reserved for pedestrians, with any remaining outer space used for motorbike parking.

On medium-sized sidewalks measuring between four and six meters, two meters along the curb are designated for motorbikes, leaving the inner section for pedestrians. For wider sidewalks over six meters, up to 3.5 meters along the curb can be utilized for parking. City officials noted that these boundaries can be flexibly adjusted if trees or utility poles obstruct the path, ensuring continuous passage.

The initiative also tightens broader traffic and advertising rules. Motorbikes must now be arranged in neat, designated lines, and passenger vehicles are restricted to specific pick-up and drop-off points to prevent congestion. Furthermore, the city has banned the hanging or painting of advertisements on utility poles, trees, and traffic signals to reduce visual clutter and maintain a clean environment.

The rollout is structured into three distinct phases to ensure long-term compliance. The current initial phase, running through March 31, focuses on public awareness and encouraging residents to voluntarily clear their encroachments. During this time, local authorities are hosting ceremonies and establishing proper garbage collection points to set a new standard for cleanliness.

The second phase, ending April 30, will involve intensive citywide inspections and the mobilization of enforcement equipment to crack down on deliberate violations. Finally, the third phase will transition into regular patrols and inspections to prevent the return of illegal street-side businesses and ensure sustainable urban order.

Recognizing the impact on thousands of small traders and street vendors, the city administration is placing a high level of accountability on local leadership. Ward and commune chairpersons will be held personally responsible if violations persist within their jurisdictions, with strict penalties promised for officials who fail to enforce the new standards.

By prioritizing a "pedestrians first" approach, Da Nang officials hope to foster better civic habits and enhance the city's appeal as a premier destination. The ultimate goal is to boost the service economy and tourism by creating a tidy, attractive, and walkable urban environment for both residents and visitors.

Lời đe dọa của Iran - tấn công vào cơ sở hạ tầng khử mặn - có thể đẩy Vùng Vịnh, khu vực vốn khan hiếm nguồn nước ngọt tự nhiên, vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.
Mới đây, Tổng thống Donald Trump thông báo Mỹ tạm dừng cuộc tấn công các nhà máy điện và hạ tầng năng lượng của Iran trong 5 ngày sau các cuộc đàm phán hiệu quả.

“Tôi rất vui mừng thông báo rằng trong 2 ngày qua, Mỹ và Iran đã có những cuộc đàm phán rất tốt đẹp và hiệu quả về việc giải quyết hoàn toàn và triệt để tình trạng thù địch ở Trung Đông”, ông Trump thông báo trên mạng xã hội hôm 23/3.

Động thái trên diễn ra sau khi ông đe dọa về vụ tấn công mới nếu eo biển Hormuz không sớm được mở.

Đáp lại, Iran cảnh báo sẽ gây ra “sự phá hủy không thể đảo ngược” đối với cơ sở hạ tầng nước trên khắp Vùng Vịnh nếu tổng thống Mỹ thực hiện lời đe dọa trên.

Theo Guardian, trong bối cảnh khu vực sa mạc phụ thuộc gần như tuyệt đối vào nước khử mặn, tuyên bố này đã gióng lên hồi chuông về nguy cơ gián đoạn nguồn cung nước quy mô lớn.

Điều này có thể gây ra thảm họa vì nước được xem “mạch sống” cho hoạt động dân sinh và kinh tế của các quốc gia như Saudi Arabia, UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait và Oman.

Thực tế, đây không phải lời cảnh báo suông. Trước đó, Iran được cho đã tấn công nhà máy khử mặn tại Bahrain sau khi một nhà máy của nước này bị đánh trúng.

“Mạch sống” giữa sa mạc
Tại Vùng Vịnh, các nhà máy khử mặn không chỉ là hạ tầng thiết yếu mà là điều kiện tồn tại. Chúng được coi là một trong những cơ sở hạ tầng dân sự nhạy cảm nhất ở Vùng Vịnh.

Về bản chất, các nhà máy này thực hiện vai trò đơn giản nhưng mang ý nghĩa sống còn: Biến nước biển thành nước uống bằng cách loại bỏ muối và khoáng chất. Ngày nay, quá trình này chủ yếu được thực hiện thông qua phương pháp thẩm thấu ngược.

Trong môi trường sa mạc khô cằn - nơi lượng mưa rất thấp, ít sông hồ và nguồn nước ngọt tự nhiên hạn chế - các quốc gia Vùng Vịnh buộc phải dựa vào hệ thống này để duy trì những đô thị hiện đại và nền công nghiệp đa văn hóa rộng lớn.

Từ những năm 1960-1970, khi dầu mỏ và khí đốt thúc đẩy sự bùng nổ kinh tế, các nhà máy khử mặn bắt đầu được xây dựng. Đến thập niên 1990, cùng làn sóng đô thị hóa mạnh mẽ tại UAE với các thành phố lớn như Dubai, hệ thống này tiếp tục được mở rộng.

Ngày nay, các quốc gia trong khu vực đều phụ thuộc rất nhiều vào những nhà máy này, đặc biệt là khi nền kinh tế của họ phát triển: Kuwait lấy tới 90% nguồn nước từ cơ sở khử mặn, trong khi Saudi Arabia cũng phụ thuộc khoảng 70%.

Mục tiêu chiến lược trong xung đột
Chính sự phụ thuộc này khiến các nhà máy khử mặn có thể trở thành “điểm yếu chí tử”.

Người dân sống ở Vùng Vịnh phụ thuộc vào một vài nhà máy khử mặn để cung cấp phần lớn nước sinh hoạt. Điều này khiến chúng trở thành mục tiêu chiến lược và có tác động lớn trong bất cứ cuộc xung đột nào.

Tuy nhiên, các nhà máy này lại nằm trên bờ biển, ngay bên kia Vịnh Ba Tư đối diện với Iran, khiến chúng trở thành mục tiêu dễ bị tấn công từ phía Iran.

Việc vô hiệu hóa các nhà máy này không chỉ gây tác động trực tiếp đến đời sống người dân mà còn là cách gây tổn thất sâu rộng tới một quốc gia.

Hệ quả còn lan rộng sang lĩnh vực công nghiệp. Các ngành năng lượng quan trọng của Vùng Vịnh, bao gồm dầu khí, đều liên quan chặt chẽ đến nguồn nước khử mặn, khiến toàn bộ hệ thống kinh tế dễ bị tổn thương dây chuyền.

Kịch bản tồi tệ nhất
Từ khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran, Tehran đã trả đũa nhằm vào các quốc gia Vùng Vịnh đặt căn cứ quân sự của Mỹ.

Trong quá khứ, các cuộc xung đột trong khu vực thường tránh nhắm vào nhà máy khử mặn.

Tuy nhiên, sau lời đe dọa của ông Trump về việc tấn công hạ tầng năng lượng Iran, nước này tuyên bố sẽ đáp trả bằng cách nhắm lại vào hệ thống năng lượng và khử mặn của Vùng Vịnh, với hậu quả “không thể đảo ngược”.

Iran cũng cáo buộc Mỹ đã tấn công một cơ sở khử mặn của họ.

“Chính Mỹ đã tạo ra tiền lệ này, không phải Iran”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh.

Các chuyên gia cảnh báo bất cứ sự gián đoạn nào đối với cơ sở hạ tầng nước đều có thể châm ngòi cho một vòng xoáy leo thang nguy hiểm, do những tác động tiềm tàng về kinh tế và dân sự.

Phần lớn quốc gia Vùng Vịnh chỉ có lượng dự trữ nước đủ dùng trong khoảng một tuần. Nếu các nhà máy khử mặn bị tấn công và mất công suất, hệ lụy sẽ ập đến nhanh chóng với mức độ nghiêm trọng, có thể làm gián đoạn nguồn nước tại những thành phố lớn chỉ trong vài ngày.

Tác động dây chuyền là không thể tránh khỏi. Các nhà máy điện - vốn cần nước khử mặn để làm mát - sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo nguy cơ gián đoạn nguồn điện.

Hệ thống y tế, đặc biệt là bệnh viện, sẽ chịu áp lực nghiêm trọng. Các ngành công nghiệp và doanh nghiệp có thể buộc phải dừng hoạt động trong thời gian thiếu nước.

Trước kịch bản đó, việc phân phối nước theo định mức có thể sẽ phải được áp dụng. Một số chuyên gia cảnh báo điều này có thể dẫn đến hoảng loạn trên diện rộng và bất ổn xã hội.

“Khu vực khô hạn nhất thế giới có thể chứng kiến một cuộc chiến tranh nước thực sự, và những tác động lan tỏa đối với nền kinh tế toàn cầu, bao gồm cả Mỹ, sẽ là ngay lập tức và kéo dài”, Kaveh Madani, nhà khoa học người Iran và quan chức Liên Hợp Quốc, cho hay.

Ông cho rằng đây có thể là “giai đoạn mới của xung đột” khi các cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng bị đưa vào mục tiêu.

“Giờ đây, hãy tính thêm khả năng thiệt hại đối với hệ thống hạ tầng nước vốn đã mong manh, bao gồm các nhà máy xử lý, trạm bơm và mạng lưới phân phối. Hậu quả sẽ mang tính thảm họa và lâu dài”, ông nói.

VietBF@ sưu tập

Bão lửa Trung Đông: Khi chiến tranh chưa dứt mà đàm phán đã mở
Chiến trường Trung Đông những ngày qua như một ván cờ sinh tử, “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”, khi vừa bom đạn dội xuống Tehran, vừa những tín hiệu đàm phán bất ngờ lóe lên như tia sáng cuối đường hầm. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng các cuộc thảo luận với Iran đã được nối lại ngay sau khi ông đưa ra lời đe dọa đánh vào hạ tầng năng lượng của quốc gia này. “Chúng tôi đã tính chuyện bắn hạ các nhà máy điện của họ, nhưng tạm dừng lại… hy vọng có thể đạt được một thỏa thuận tốt cho tất cả,” ông nói tại Tennessee. Một câu nói tưởng như nhẹ nhàng, nhưng ẩn chứa sau đó là cả một chiến lược “lấy chiến tranh ép hòa bình” – đúng kiểu “dĩ độc trị độc” trong binh pháp cổ.

Trước đó, Washington đã đặt tối hậu thư: nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch vận chuyển gần 20% dầu mỏ toàn cầu – thì các mục tiêu năng lượng sẽ bị tấn công. Chính sức ép này đã khiến các cuộc tiếp xúc bắt đầu từ tối thứ Bảy, tăng tốc vào Chủ Nhật. Trump khẳng định: “Họ muốn hòa bình.”

77 vạn quân tan rã hay chỉ là màn khói chiến tranh?
Trong cơn bão thông tin, xuất hiện những nhận định rằng chính quyền Iran đang “lung lay”, lực lượng quân sự lên đến hàng trăm nghìn người bị phân tán, hệ thống chỉ huy rối loạn. Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy tình hình phức tạp hơn nhiều. Israel vẫn tiếp tục các đợt không kích quy mô lớn vào Tehran, nhắm vào trụ sở Vệ binh Cách mạng (IRGC), các cơ sở sản xuất vũ khí, tên lửa đạn đạo và trung tâm nghiên cứu điện tử quân sự. Những đòn đánh này được mô tả là nhằm “làm suy yếu tận gốc hệ thống an ninh của Iran”.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố thẳng thừng: “Chúng tôi đang giáng đòn nặng nề vào chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran… và sẽ tiếp tục.” Ông còn tiết lộ hai nhà khoa học hạt nhân đã bị loại bỏ, và các chiến dịch khác đang được chuẩn bị. Trong bối cảnh đó, hình ảnh “77 vạn quân tan rã” có thể mang màu sắc tuyên truyền nhiều hơn là thực tế hoàn toàn sụp đổ. Bởi phía Iran vẫn khẳng định lực lượng của họ “đang hoạt động mạnh mẽ”, và chiến tranh sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được bồi thường và dỡ bỏ cấm vận. Đúng như câu “binh bất yếm trá”, trong chiến tranh hiện đại, thông tin cũng là vũ khí – và đôi khi nguy hiểm không kém bom đạn.

Đòn đánh – Đòn gió: Mỹ chuyển từ “hủy diệt” sang “thương lượng”
Chỉ trong vòng vài ngày, lập trường của Washington đã thay đổi chóng mặt. Từ chỗ tuyên bố “không có chuyện ngừng bắn khi đang nghiền nát đối phương”, Trump bất ngờ chuyển sang nói về khả năng đạt thỏa thuận. Sự xoay trục này không phải ngẫu nhiên. Các đồng minh vùng Vịnh đã cảnh báo rằng việc tấn công cơ sở điện dân sự của Iran có thể châm ngòi cho một cuộc leo thang thảm khốc – thậm chí lan rộng ra toàn khu vực. Iran cũng đáp trả bằng lời đe dọa sẽ đánh vào hạ tầng năng lượng của các đồng minh Mỹ, bao gồm cả các nhà máy khử mặn – nguồn sống của nhiều quốc gia sa mạc.

Một đề xuất 15 điểm được Washington đưa ra, bao gồm việc Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân, chuyển giao uranium làm giàu cao, hạn chế năng lực quân sự và chấm dứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm. Nhưng chính các nguồn tin khu vực cũng thừa nhận nhiều điều khoản “gần như không thể chấp nhận” đối với Tehran.

Ngoại giao đa tầng: Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập vào cuộc
Khi hai bên không thể đối thoại trực tiếp, một mạng lưới trung gian đã được kích hoạt. Pakistan tuyên bố sẵn sàng đứng ra tổ chức đàm phán. Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Oman đều đóng vai trò chuyển thông điệp. Đây là kiểu “ngoại giao con thoi” quen thuộc trong các cuộc khủng hoảng lớn. Một nguồn tin cho biết Mỹ đã chuyển danh sách yêu cầu qua Pakistan, trong khi Oman đóng vai trò trung gian cho vấn đề eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, Iran lại phủ nhận hoàn toàn việc có đàm phán trực tiếp, cho rằng Mỹ chỉ “lùi bước vì sợ phản ứng trả đũa”. Sự mâu thuẫn này cho thấy các cuộc trao đổi nếu có, vẫn đang ở mức “thăm dò”, chưa đủ độ tin cậy để gọi là đàm phán chính thức. Đúng như câu “lời nói gió bay”, trong ngoại giao chiến tranh, điều được nói ra chưa chắc là điều thực sự đang diễn ra.

Thị trường toàn cầu chao đảo: Dầu mỏ, chứng khoán và nỗi lo năng lượng
Ngay khi thông tin hoãn tấn công được công bố, thị trường tài chính phản ứng tức thì. Chứng khoán châu Á đồng loạt tăng: Nikkei 225 của Nhật tăng 0,9%, Kospi Hàn Quốc tăng 1,1%, Hang Seng Hong Kong tăng 1,4%. Giá dầu Brent giảm mạnh, cho thấy nhà đầu tư kỳ vọng nguy cơ gián đoạn nguồn cung sẽ giảm bớt.
Tuy vậy, tình hình vẫn cực kỳ mong manh. Các nước châu Á – vốn phụ thuộc lớn vào dầu và khí đốt từ Trung Đông – đang đối mặt với nguy cơ khủng hoảng năng lượng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đe dọa. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo: “Tình hình rất nghiêm trọng… chúng ta đều cảm nhận tác động lên giá dầu, khí đốt, doanh nghiệp và xã hội.” Một lời nhắc nhở rằng chiến tranh không chỉ là chuyện của súng đạn, mà còn là “cơn bão kinh tế” lan khắp toàn cầu.

Israel tăng tốc tấn công, Mỹ vẫn điều quân: Hòa hay chiến?
Trong khi Washington nói về đàm phán, Israel lại đẩy mạnh chiến dịch quân sự. Bộ trưởng Quốc phòng Israel tuyên bố sẽ “tăng cường đáng kể” các cuộc tấn công. Không quân Israel đã thực hiện các đợt không kích quy mô lớn vào Tehran, nhắm vào trụ sở IRGC và nhiều cơ sở quân sự trọng yếu.
Ở chiều ngược lại, Mỹ vẫn điều thêm lực lượng Thủy quân Lục chiến tới Trung Đông. Điều này làm dấy lên nghi ngờ rằng các cuộc đàm phán có thể chỉ là “chiêu bài chiến thuật”. Bởi lẽ, “miệng nói hòa, tay vẫn cầm gươm” – một chiến lược không mới nhưng luôn hiệu quả trong áp lực đàm phán.

Tân giáo chủ và câu hỏi quyền lực: Ai thực sự quyết định?
Một yếu tố then chốt nhưng đầy bí ẩn là vai trò của Tân Giáo Chủ Mojtaba Khamenei. Tình trạng sức khỏe và khả năng điều hành của ông vẫn chưa rõ ràng, khiến câu hỏi “ai thực sự nắm quyền” trở nên nóng bỏng. Trong khi đó, các nhân vật như Ngoại trưởng Abbas Araghchi hay các cố vấn quân sự vẫn đang tham gia điều phối chiến lược.

Chính sự mơ hồ này khiến Mỹ gặp khó khăn trong việc xác định đối tác đàm phán thực sự. Trump thậm chí thừa nhận: “Chúng tôi không biết mình đang làm việc với ai.” Một tình huống hiếm gặp trong ngoại giao cấp cao, nhưng lại rất quen thuộc trong những giai đoạn chuyển giao quyền lực đầy biến động.