Đài TST (Nga) ngày 23/3 đưa tin, tình hình chiến sự trên nhiều hướng bất ngờ leo thang khi các mũi tiến công đồng loạt được đẩy mạnh, trong đó xuất hiện thông tin về việc xuyên thủng biên giới, tổn thất lớn của lực lượng Ukraine và áp lực gia tăng trên toàn tuyến.
Quân Nga bất ngờ "xuyên thủng" biên giới với Ukraine

Trong 24 giờ qua, chiến trường ghi nhận nhiều diễn biến dồn dập, dù tốc độ tiến quân có dấu hiệu chững lại. Theo các nguồn tin tiền tuyến, phía Ukraine đã tung lượng dự bị lớn trên toàn tuyến dài gần 2.000 km nhằm duy trì phòng tuyến trong bối cảnh áp lực gia tăng.

Tại hướng Kharkov, giao tranh tiếp tục diễn ra ác liệt. Các đơn vị Ukraine tìm cách ngăn chặn đà tiến công của Nga nhưng chịu tổn thất đáng kể. Trong nỗ lực vượt sông Seversky Donets, một đơn vị phòng vệ lãnh thổ Ukraine được cho là đã thiệt hại nặng. Dù vậy, phía Ukraine vẫn duy trì cường độ sử dụng UAV cao nhằm giữ vững vị trí trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực.

Ở nhiều khu vực, các nhóm tấn công Nga tiếp tục gây sức ép lên các điểm phòng thủ then chốt. Tại hướng Volchansk, lực lượng Nga được cho là đã tiến thêm hàng trăm mét trên nhiều khu vực, trong khi tại hướng Sumy, các mũi tiến công tiếp tục mở rộng với giao tranh kéo dài dọc theo các tuyến sông và khu dân cư.

Đáng chú ý, theo TST, lực lượng Nga được cho là đã xuyên thủng biên giới, qua đó kiểm soát một khu dân cư giáp tỉnh Kursk.

Vùng đệm tại đây đang được mở rộng, bao gồm nhiều điểm dân cư liên tiếp với chiều dài hàng chục km. Trước diễn biến này, phía Ukraine được cho là đã điều động các đơn vị tinh nhuệ, bao gồm lực lượng đặc nhiệm và các đơn vị UAV chuyên biệt, nhằm tìm cách ổn định tình hình.
Lữ đoàn Ukraine mất tích, hàng chục binh sĩ thiệt mạng do tên lửa Nga

Song song với diễn biến trên chiến trường, các thông tin từ hậu phương cho thấy tình trạng tổn thất của lực lượng Ukraine đang trở nên đáng chú ý. Người thân của các binh sĩ Ukraine thuộc một đơn vị tấn công cho biết, có một lữ đoàn của nước này vừa hoàn tất huấn luyện tại Ba Lan đã được điều tới khu vực Sumy, nhưng sau đó mất hoàn toàn liên lạc.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Bộ Tổng tham mưu Ukraine thông báo điều chỉnh hoạt động huấn luyện, chuyển phần lớn về trong nước với lý do các chương trình đào tạo ở nước ngoài chưa phù hợp với thực tế chiến trường. Quyết định này phần nào phản ánh áp lực nhân lực và nhu cầu bổ sung lực lượng trực tiếp ra tiền tuyến.

Cùng thời điểm, theo TST, lực lượng Nga đã tiến hành một cuộc tấn công bằng tên lửa vào thao trường huấn luyện của Ukraine gần thành phố Sumy, nhiều vụ nổ được ghi nhận, khiến hơn 60 binh sĩ Ukraine thiệt mạng. Một số nguồn tin nhận định trong số này có các thành viên thuộc đơn vị đặc nhiệm "Alpha" của SBU.

Ngoài ra, một số báo cáo cho thấy tại các hướng Kharkov và Sumy đã xuất hiện dấu hiệu bất lợi đối với Ukraine khi một số lữ đoàn chủ lực chịu tổn thất nặng, buộc phải rút lui khỏi vị trí. Việc liên tục điều động các đơn vị dự bị, kể cả những lực lượng vừa hoàn tất huấn luyện, cho thấy sức ép ngày càng lớn đối với hệ thống phòng thủ.

Áp lực gia tăng trên toàn tuyến

Trên toàn фронт, áp lực đối với Ukraine tiếp tục gia tăng khi các mũi tiến công của Nga xuất hiện đồng thời ở nhiều hướng. Tại khu vực Dobropolye và các điểm nóng lân cận, lực lượng Nga được cho là đang mở rộng phạm vi kiểm soát, gia tăng sức ép lên các tuyến phòng thủ của Ukraine.

Giao tranh dữ dội được ghi nhận tại nhiều khu vực trọng điểm, nơi hai bên liên tục giành giật từng vị trí. Một số nguồn tin cho biết lực lượng Nga đã đạt được bước tiến tại các hướng quan trọng, đồng thời tạo ra các khu vực bao vây cục bộ, khiến tình hình phòng thủ của Ukraine trở nên phức tạp hơn.

Ở hướng phía bắc, lực lượng Nga được cho là đang gây sức ép dọc theo фронт kéo dài hàng chục km, với mục tiêu cắt đứt tuyến tiếp tế của các cụm quân Ukraine. Việc kiểm soát các điểm cao và khu vực rừng xung quanh được đánh giá là giúp Nga cải thiện đáng kể thế trận.

Trong bối cảnh đó, Ukraine được cho là đã phải đưa vào chiến trường các đơn vị dự bị đặc biệt, bao gồm những lực lượng chỉ sử dụng trong tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, các nỗ lực phản công của Ukraine vẫn chưa đạt hiệu quả rõ rệt, nhiều khu vực vẫn nằm trong trạng thái "vùng xám".

Một số báo cáo từ tù binh cũng cho thấy những khó khăn nội tại của lực lượng Ukraine trong việc duy trì phòng tuyến, đặc biệt là áp lực nhân lực và cường độ tác chiến cao. Những yếu tố này đang góp phần làm gia tăng sức ép trên toàn bộ chiến trường.

Báo Ý: Ông Putin đang chiếm ưu thế lớn chưa từng có

Không chỉ trên các hướng chiến trường, nơi áp lực quân sự đang gia tăng rõ rệt, những diễn biến ở cấp độ chiến lược cũng cho thấy Kiev đang đối mặt với những bất lợi ngày càng lớn.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đang nắm giữ vị thế địa chính trị "lớn và thuận lợi chưa từng có"trong những năm gần đây, theo nhận định của tờ AntiDiplomatico (Ý).

Các tác giả bài viết cho rằng Kiev đang dần mất vị thế do gặp khó khăn trong việc tiếp nhận các hệ thống phòng không và chống tên lửa. Quan điểm này thậm chí cũng được một số nhà phân tích Ukraine ủng hộ chính quyền hiện tại chia sẻ.

"Các nhà quan sát Ukraine trung thành với chính quyền Kiev cho rằng, trong bối cảnh gặp khó khăn trong việc tiếp nhận vũ khí phòng không, ông Putin có thể đang ở vị thế địa chính trị tốt nhất trong nhiều năm qua" - bài báo nêu rõ.

Tờ báo cũng nhấn mạnh rằng Nga tiếp tục tận dụng lợi thế trong bối cảnh tình hình Trung Đông leo thang.

Trong khi đó, châu Âu đang chứng kiến cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, còn các vấn đề liên quan đến Ukraine dần bị đẩy xuống thứ yếu.

Đồng thời, chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã bước sang tuần thứ ba và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi các bên không sẵn sàng nhượng bộ.

Ở phương Tây, các cuộc thảo luận về tình hình của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang gia tăng. Theo tờ Spectator, các cuộc khảo sát gần đây cho thấy 61% người dân Ukraine sẵn sàng xem xét khả năng nhượng bộ lãnh thổ để đạt được thỏa thuận hòa bình.

Tuy nhiên, chính quyền Ukraine vẫn tiếp tục nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì các hoạt động quân sự. Đồng thời, Kiev cũng đang đối mặt với nguy cơ suy giảm hỗ trợ từ bên ngoài và thiếu hụt tài chính cũng như vũ khí trong những tháng tới.

Trong bối cảnh nguy cơ khủng hoảng năng lượng gia tăng, các quốc gia Liên minh châu Âu có thể sẽ phải quay trở lại nhập khẩu năng lượng từ Nga, nhưng sẽ ở vị trí cuối trong chuỗi cung ứng.

Dự báo này được đưa ra bởi ông Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga về hợp tác kinh tế – đầu tư quốc tế và là người đứng đầu Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga (RDIF).

"Những biện pháp hiện tại sẽ không thể làm dịu cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất trong lịch sử. Sắp tới, các nước EU sẽ phải xếp hàng để mua năng lượng từ Nga, nhưng chỉ ở cuối hàng" - ông Dmitriev viết trên mạng xã hội.

Theo ông, các chính sách của châu Âu không thể bù đắp được sự thiếu hụt mà chỉ giúp làm chậm đà tăng chi phí đối với hộ gia đình và doanh nghiệp.

Ông Dmitriev đưa ra nhận định này khi phản hồi bài viết của nhà kinh tế Christoph Barraud, trong đó liệt kê các biện pháp mà các quốc gia EU đang triển khai để kiểm soát giá năng lượng.

Theo đó, các chính phủ đang sử dụng nhiều công cụ như giảm thuế năng lượng, trợ cấp cho người dân và doanh nghiệp, áp trần giá tạm thời, hạn chế lợi nhuận của các công ty năng lượng, đồng thời cải cách thị trường bán buôn năng lượng.

Về địa kinh tế và địa chiến lược toàn cầu, ngoài Eo biển Hormuz ra, thế giới còn nhiều “yết hầu” chiến lược như Eo biển Malacca, Bab el-Mandeb (án ngữ khu vực Biển Đỏ), kênh đào Suez hay kênh đào Panama,. Tuy nhiên, Eo biển Hormuz vẫn giữ vị trí đặc biệt nhất vì gắn trực tiếp với an ninh năng lượng toàn cầu và trung tâm kinh tế, tài chính mới nổi của thế giới nằm ở khu vực Trung Đông.

Trong cấu trúc địa chính trị và kinh tế hiện nay, Hormuz không chỉ là một tuyến hàng hải hẹp mà là điểm nút sống còn của hệ thống năng lượng thế giới. Với chiều rộng khoảng 33 km tại điểm hẹp nhất, tuyến hàng hải này vận chuyển mỗi ngày khoảng 17–21 triệu thùng dầu, tương đương gần 21% nhu cầu toàn cầu, đồng thời chuyên chở hơn 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng, chủ yếu từ Qatar. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể lập tức gây chấn động lên giá năng lượng, thương mại, tài chính và ổn định chính trị quốc tế. Việc Mỹ quyết tâm mở eo biển và Iran quyết giữ bằng mọi giá phản ánh hai logic quyền lực đối lập: một bên bảo vệ trật tự hàng hải toàn cầu, bên kia tận dụng điểm nghẽn địa lý để tạo sức mạnh không đối xứng.

I. Lý do Mỹ quyết mở Eo biển Hormuz bằng mọi giá

1. Trụ cột năng lượng và ổn định tài chính toàn cầu

Hormuz là điểm sống còn của hệ thống năng lượng thế giới. Dù Mỹ đã nâng cao năng lực tự chủ năng lượng, nền kinh tế toàn cầu vẫn vận hành dựa trên sự ổn định của giá dầu Brent và WTI. Chỉ cần lưu lượng qua Hormuz giảm khoảng 10%, giá dầu thế giới có thể lập tức tăng 25–30%.

Hiệu ứng lan tỏa sẽ đánh trực diện vào thị trường tài chính Mỹ. Do dầu mỏ vẫn chủ yếu được niêm yết bằng USD trong khuôn khổ hệ thống petrodollar, mọi sự đứt gãy tại Hormuz đều có thể gây biến động tỷ giá, lợi suất trái phiếu chính phủ và chi phí vốn toàn cầu. Một cú sốc năng lượng sẽ kéo theo lạm phát gia tăng, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phải điều chỉnh lãi suất, từ đó gây áp lực lên nợ công, thị trường tín dụng và khả năng vay vốn của doanh nghiệp.

2. Bảo vệ nguyên tắc tự do hàng hải (Freedom of Navigation)

Từ sau năm 1945, Mỹ duy trì vai trò siêu cường không chỉ bằng sức mạnh quân sự mà còn bằng khả năng bảo đảm các tuyến đường biển quốc tế luôn mở. Hormuz là phép thử lớn nhất đối với vai trò đó. Nếu để một quốc gia đơn lẻ có thể đóng cửa tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, điều đó sẽ tạo tiền lệ cho các điểm nghẽn khác như Eo biển Malacca, eo biển Bab el-Mandeb tại cửa ngõ Biển Đỏ, hay thậm chí kênh đào Suez bị quân sự hóa mạnh hơn.

Đối với Washington, việc mở Hormuz là để bảo vệ một trật tự mà ở đó quyền lực không nằm trong tay các “trạm thu phí” địa lý. Nếu nguyên tắc tự do hàng hải bị phá vỡ tại Hormuz, rủi ro sẽ lan sang toàn bộ mạng lưới hàng hải toàn cầu, từ Biển Đỏ, Ấn Độ Dương đến Tây Thái Bình Dương.

3. Logic “chiến tranh hạ tầng” (Infrastructure Warfare)

Chiến lược hiện tại của Mỹ đã dịch chuyển từ chiếm đóng lãnh thổ sang gây áp lực hệ thống. Việc đưa ra tối hậu thư đe dọa đánh vào hạ tầng điện lực của Iran là một bước đi điển hình trong chiến tranh hạ tầng. Hệ thống điện là “xương sống” cung cấp năng lượng cho viễn thông, nước sạch, bệnh viện, giao thông và toàn bộ đời sống dân sự của khoảng 90 triệu dân Iran.

Bằng cách đe dọa vô hiệu hóa lưới điện, Mỹ muốn tạo ra sự tê liệt nội địa mang tính hệ thống mà không cần triển khai bộ binh quy mô lớn. Mục tiêu không phải là chiếm đóng Iran, mà là buộc Tehran phải lựa chọn giữa việc mở cửa eo biển hoặc đối mặt với nguy cơ tê liệt toàn diện của quốc gia.

II. Lý do Iran quyết tâm kiểm soát Eo biển Hormuz bằng mọi giá

1. Đòn bẩy quyền lực trong cuộc chiến không đối xứng (asymmetric warfare)

Iran biết rằng không thể đánh bại Mỹ trong một cuộc chiến quy ước về không quân hay hải quân. Tuy nhiên, địa lý đã trao cho Tehran một “vũ khí hủy diệt hàng hải” độc nhất. Bằng cách kiểm soát hoặc đe dọa kiểm soát Hormuz, Iran có thể gây thiệt hại kinh tế trị giá hàng nghìn tỷ USD cho đối phương và cho toàn bộ hệ thống thế giới, trong khi chi phí quân sự bỏ ra thấp hơn rất nhiều, chủ yếu dựa vào mìn biển, drone, tên lửa bờ đối hải và lực lượng tác chiến phi đối xứng.

Đây là công cụ quan trọng nhất giúp Iran cân bằng vị thế trên bàn đàm phán quốc tế. Khi không thể đối đầu bằng sức mạnh đối xứng, Tehran dựa vào điểm nghẽn Hormuz như đòn bẩy chiến lược, tạo ra trạng thái “Economically Mutual Assured Destruction” – dịch nôm na là “Trạng chết thì Chúa cũng băng hà”: nếu bị dồn ép, Iran sẵn sàng gây tổn thất kinh tế toàn cầu, buộc đối phương phải trả giá tương đương.

2. Chiến thuật kiểm soát chọn lọc và chia rẽ quốc tế

Iran không nhất thiết thực hiện việc đóng cửa tuyệt đối một cách cứng nhắc. Thay vào đó, họ có thể áp dụng chiến thuật “kiểm soát chọn lọc”, cho phép tàu của các quốc gia không thù địch hoặc các đối tác chiến lược đi qua. Mục tiêu của cách tiếp cận này là hai mặt.

Thứ nhất, Iran duy trì nguồn thu và quan hệ với các đối tác lớn như Trung Quốc, quốc gia có mức độ phụ thuộc rất lớn vào nguồn dầu đi qua Hormuz. Thứ hai, họ tạo ra chia rẽ trong cộng đồng quốc tế, khiến Mỹ khó xây dựng một liên minh quân sự thống nhất nếu lợi ích kinh tế của các cường quốc khác chưa bị Iran đe dọa trực tiếp. Đây là cách Tehran biến một cuộc đối đầu song phương thành một bài toán lợi ích đa phương phức tạp.

3. Nâng mức rủi ro lên toàn khu vực (Regional Deterrence)

Tehran hiểu rất rõ rằng điểm yếu của các nước láng giềng Vùng Vịnh không chỉ nằm ở dầu khí, mà còn ở sự phụ thuộc cực lớn vào hạ tầng năng lượng tập trung, hệ thống cảng biển và các nhà máy khử mặn nước biển. Iran giữ Hormuz như một thông điệp răn đe: nếu Iran bị tấn công, toàn bộ hạ tầng dầu khí của Saudi Arabia, UAE, Bahrain, Kuwait hay các bồn chứa LNG của Qatar cũng có thể trở thành mục tiêu.

Đây là một dạng bảo đảm lẫn nhau về sự hủy diệt kinh tế, tương tự logic răn đe trong thời kỳ hạt nhân nhưng được áp dụng vào lĩnh vực năng lượng, nước sạch và chuỗi cung ứng. Nói cách khác, Iran muốn nâng cái giá của chiến tranh lên mức mà đối phương và các nước khu vực đều phải dè chừng.

III. Dự báo kịch bản leo thang và sự dịch chuyển của trật tự khu vực và toàn cầu

Nếu các cuộc tấn công vào hạ tầng điện lực và năng lượng thực sự diễn ra, xung đột sẽ vượt khỏi khuôn khổ quân sự thông thường và bước vào giai đoạn sụp đổ dây chuyền với năm tầng tác động.

1. Tầng 1: Khủng hoảng nhân đạo và xã hội tại Iran

Việc phá hủy lưới điện sẽ khiến các hệ thống nước sạch, y tế, viễn thông và hậu cần tại Iran ngừng hoạt động trong vòng 48–72 giờ. Với khoảng 90 triệu dân, đây sẽ là một cuộc khủng hoảng nhân đạo quy mô lớn, buộc Iran phải chuyển sang trạng thái “chiến tranh sinh tồn”, nơi mọi chuẩn mực quốc tế về kiềm chế quân sự có nguy cơ bị gạt bỏ.

Một xã hội hiện đại khi mất điện diện rộng không chỉ mất ánh sáng, mà còn mất năng lực vận hành cơ bản: bệnh viện ngưng hoạt động, hệ thống cấp nước suy sụp, giao thông đình trệ, kho lạnh đứt chuỗi và năng lực quản trị quốc gia suy yếu nghiêm trọng. Khi đó, phản ứng của Iran rất khó còn bị giới hạn trong phạm vi quân sự thông thường.

2. Tầng 2: Chiến tranh hạ tầng lan rộng trên toàn Vùng Vịnh

Phản đòn của Iran nhiều khả năng sẽ tập trung vào các nhà máy khử mặn nước biển, cảng biển, bến xuất khẩu dầu và hạ tầng logistics của đối phương. Trong điều kiện khí hậu sa mạc, nước sạch đôi khi còn quý hơn dầu mỏ. Việc phá hủy các mắt xích này có thể tạo ra làn sóng hoảng loạn, tị nạn và bất ổn chính trị gần như tức thì tại các quốc gia Vùng Vịnh.

Khi đó, xung đột sẽ chuyển từ song phương sang chiến tranh khu vực toàn diện. Không chỉ dầu mỏ, mà cả nước sạch, vận tải, an ninh lương thực và thương mại khu vực đều bị đặt vào tình trạng dễ tổn thương nghiêm trọng.

3. Tầng 3: Cú sốc năng lượng và lạm phát toàn cầu

Khi Hormuz bị “khóa cứng” bởi mìn, tên lửa, drone hoặc xác tàu, nguồn cung khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày có thể biến mất khỏi thị trường trong thời gian ngắn. Giá dầu khi đó có khả năng vọt lên ngưỡng 150–200 USD/thùng. Chi phí vận tải biển cũng sẽ tăng mạnh do phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng hàng nghìn phần trăm.

Tác động không chỉ dừng ở thị trường dầu. LNG, giá điện, chi phí sản xuất công nghiệp, vận tải hàng hóa, phân bón, hóa chất và giá thực phẩm đều có thể bị đẩy lên. Điều này sẽ kích hoạt một vòng xoáy lạm phát mới, đe dọa kéo kinh tế thế giới vào suy thoái sâu, đặc biệt đối với các nước nhập khẩu năng lượng lớn ở châu Á và châu Âu.

Nếu nhìn rộng hơn, đây sẽ là cú sốc tại một “yết hầu” quan trọng nhất, nhưng không phải duy nhất. Nếu Hormuz bất ổn trong khi Biển Đỏ tiếp tục căng thẳng tại eo biển Bab el-Mandeb, còn Eo biển Malacca bị giám sát quân sự chặt chẽ hơn trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ở châu Á, thì thế giới sẽ đối diện với nguy cơ nhiều điểm nghẽn cùng lúc bị chính trị hóa. Khi đó, thương mại toàn cầu không chỉ bị chậm lại mà có thể bị tái cấu trúc cưỡng bức.

4. Tầng 4: Quốc tế cuộc hóa xung đột

Khi dòng chảy dầu sang Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu bị gián đoạn, các cường quốc này sẽ rất khó đứng ngoài cuộc. Áp lực kinh tế có thể buộc họ phải can dự, ít nhất dưới dạng sức ép ngoại giao cực mạnh, hoặc thậm chí triển khai lực lượng hộ tống hàng hải riêng để bảo vệ tuyến vận tải năng lượng sống còn.

Điều nguy hiểm là sự xuất hiện đồng thời của nhiều lực lượng quân sự tại một không gian hẹp như Hormuz có thể làm tăng rủi ro va chạm, tính toán sai lầm hoặc leo thang ngoài ý muốn. Một cuộc khủng hoảng ban đầu mang tính khu vực rất dễ bị quốc tế hóa thành đối đầu đa bên giữa các cường quốc.

5. Tầng 5: Cuộc chiến phi đối xứng kéo dài

Khi không bên nào có khả năng giành chiến thắng tuyệt đối trong thời gian ngắn. Mỹ khó chấp nhận sa lầy vào một cuộc chiến bộ binh quy mô lớn, còn Iran cũng không đủ năng lực cho một cuộc đối đầu quy ước kéo dài với một siêu cường. Kết quả có thể là một trạng thái “chiến tranh không tuyên bố” kéo dài, nơi các bên liên tục sử dụng drone, tên lửa, tác chiến mạng, lực lượng ủy nhiệm và các đòn phá hoại gián tiếp.

Đây là dạng xung đột nguy hiểm nhất vì nó không có điểm kết thúc rõ ràng, nhưng lại bào mòn dần các nguồn lực tài chính, niềm tin thị trường và năng lực vận hành của thương mại toàn cầu trong nhiều năm. Nếu các “yết hầu” khác như Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ, Eo biển Malacca hay kênh đào Suez cùng bị đặt trong trạng thái rủi ro cao, thế giới có thể bước vào một giai đoạn bất ổn hàng hải kéo dài chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Kết luận

Eo biển Hormuz là điểm hội tụ giữa năng lượng, địa chính trị và an ninh hệ thống toàn cầu; với Mỹ, việc mở eo biển nhằm bảo vệ trật tự hàng hải và ổn định kinh tế thế giới, còn với Iran, việc kiểm soát Hormuz là công cụ răn đe sống còn để duy trì vị thế chiến lược và khả năng tồn tại. Khi cả hai bên đều coi đây là lợi ích không thể nhượng bộ, Hormuz không còn là tuyến vận tải mà trở thành một “điểm hỏa” có thể kích hoạt khủng hoảng toàn cầu.

Nếu không có bất kỳ sự nhân nhượng hay xuống thang nào liên quan đến việc “đóng” và “mở” eo biển, chỉ trong vòng 36 giờ tới, thế giới có thể bước sang một trạng thái hoàn toàn khác. việc vượt ngưỡng tấn công vào hạ tầng thiết yếu sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền rất khó đảo ngược, đẩy trật tự kinh tế toàn cầu vào một giai đoạn bất ổn sâu sắc và kéo dài và không kiểm soát.

Vì vậy, khi 2 tên lửa đạn đạo Iran rơi xuống khu dân cư ở Dimona và thành phố Arad gần đó hôm 21/3, vượt qua hệ thống phòng không nổi tiếng của Israel, ngay cả những người Israel dày dạn kinh nghiệm chiến trận cũng cảm thấy lo lắng khi nhìn thấy cảnh tượng tan hoang.

Điều đáng báo động không kém là việc quân đội Israel thừa nhận đã cố gắng đánh chặn các tên lửa Iran – rơi xuống cách nhau khoảng 3 giờ. Thất bại đó đặt ra những câu hỏi khó chịu về hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều tầng của Israel và khả năng bảo vệ người dân của họ.

Đồng thời, nó cũng khiến nhiều người Israel lo lắng rằng quân đội nước này có thể đang hạn chế sử dụng những tên lửa đánh chặn đắt đỏ và hiện đại nhất, sau khi có thông tin kho dự trữ của nước này có thể đã hao hụt trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran năm ngoái. Những lo ngại này càng gia tăng khi chiến dịch chống lại Iran mới chỉ “đến nửa chặng”, như Trung tướng Eyal Zamir - Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, phát biểu cuối tuần qua.

Các quan chức quân đội Israel cho biết đang điều tra xem sai sót ở đâu, nhưng không tiết lộ nhiều chi tiết.

Trong chuyến thăm các địa điểm bị tấn công ngày 22/3, Thủ tướng Benjamin Netanyahu nói rằng việc không ai thiệt mạng là một “phép màu”. Ông kêu gọi người dân Israel tận dụng thời gian cảnh báo để vào hầm trú ẩn. “Đừng chủ quan”, ông cảnh báo.

Ông không đưa ra lời giải thích nào cho việc đánh chặn thất bại, cũng không đề cập đến hệ thống phòng không mà Israel và Mỹ đã đầu tư hàng tỷ đô la trong nhiều thập kỷ nhằm đánh chặn tên lửa và rocket tầm ngắn, trung và xa. Cho đến thời điểm này, máy bay không người lái của Iran dường như gây ra ít mối đe dọa với Israel.

Quân đội Israel cho biết tỷ lệ đánh chặn tên lửa đạn đạo của Iran đạt hơn 90%. Các quan chức và chuyên gia nhấn mạnh rằng hệ thống phòng thủ không bao giờ có thể đạt hiệu quả tuyệt đối 100%.

“Dimona được bảo vệ bằng các hệ thống phòng thủ nhiều tầng của Israel và Mỹ, nhưng không có gì là hoàn hảo. Đã xảy ra thất bại trong vận hành”, ông Ran Kochav - cựu chỉ huy lực lượng phòng không và phòng thủ tên lửa Israel cho biết.

Chuẩn tướng Effie Defrin - người phát ngôn của quân đội Israel, cho biết thất bại ở Arad và Dimona không liên quan đến nhau.

Iron Dome (Vòm Sắt) là thành phần nổi tiếng nhất của hệ thống phòng thủ tên lửa Israel, nhưng chỉ là một phần được thiết kế chủ yếu để đánh chặn rocket tầm ngắn từ Hamas. Hệ thống tiên tiến nhất để đối phó với tên lửa đạn đạo là Arrow 3 do Israel và Mỹ phát triển, hoạt động ngoài khí quyển Trái đất. Ngoài ra, lớp phòng thủ David’s Sling đánh chặn tên lửa hành trình và rocket/tên lửa tầm trung.

Hệ thống THAAD của Mỹ cũng được triển khai tại Israel.

Hiện nay, để tăng lựa chọn và tối ưu nguồn lực, Israel đang tìm cách mở rộng phạm vi và khả năng của các hệ thống đánh chặn chi phí thấp và phổ biến hơn.

“Họ đang cố gắng kéo dài khả năng của các hệ thống phòng không tầng thấp như Iron Dome và David’s Sling. Đôi khi điều đó hiệu quả”, ông Kochav nói.

Nỗi lo cạn tên lửa

Hệ thống Arrow 3 bị soi xét vì dùng tên lửa đánh chặn rất đắt đỏ và mất thời gian sản xuất. Truyền thông Israel đưa tin rằng Arrow 3 đã không được sử dụng để đánh chặn các tên lửa tấn công vào Arad và Dimona.

Khi cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025 gần kết thúc, một số người trong giới an ninh Israel lo ngại nước này có thể cạn kiệt tên lửa phòng không trước khi Iran sử dụng hết kho tên lửa đạn đạo của họ. Khi đó, Israel buộc phải tiết kiệm tên lửa đánh chặn, ưu tiên bảo vệ khu dân cư đông đúc và cơ sở hạ tầng chiến lược.

Quân đội Israel bác bỏ báo cáo gần đây nói rằng họ đang thiếu tên lửa đánh chặn, khẳng định đã “chuẩn bị cho chiến sự kéo dài”. Trong tuyên bố đưa ra tuần trước, quân đội Israel cho biết đang theo dõi tình hình và “hiện tại” không xảy ra tình trạng thiếu hụt.

Tuy nhiên, chiến tranh càng kéo dài, áp lực sẽ càng gia tăng.

Ông Amir Baram, Tổng vụ trưởng Bộ Quốc phòng Israel, đã tới Washington trong tháng này để đề nghị cung cấp thêm tên lửa đánh chặn và đạn dược, báo New York Times dẫn lời 3 quan chức Israel giấu tên cho biết. Chưa rõ phía Mỹ có đồng ý hay không.

“Đó không phải là một cái thùng không đáy. Khi đánh chặn, chúng ta cũng phải nghĩ đến trận chiến ngày mai”, ông Kochav nói về nguồn cung tên lửa đánh chặn của Israel.

Khoảng 175 người đã bị thương trong 2 vụ tấn công bằng tên lửa ở Arad và Dimona, trong đó ít nhất 10 người bị thương nặng, cơ quan y tế và cứu hộ cho biết. Nhiều cư dân trong các tòa nhà bị trúng tên lửa đã kịp vào hầm trú ẩn, giúp tránh được thảm họa lớn hơn.

Ông Yitzhak Salem, 62 tuổi, đang trú ẩn cùng vợ trong phòng an toàn ở Dimona khi tên lửa rơi xuống khu sân cát giữa các tòa chung cư. Vụ nổ làm căn phòng đầy bụi và khói. Khi bước ra ngoài, ông nói: “Cảm giác như một cơn bão kết hợp với động đất”.

Trung tá Nadav Shoshani - người phát ngôn quân đội Israel, cho biết loại tên lửa tấn công Arad và Dimona từng được Israel phát hiện và đánh chặn thành công trước đây. Trong khoảng 400 tên lửa đạn đạo Iran bắn vào không phận Israel trong 3 tuần qua, chỉ có 4 quả xuyên thủng hệ thống phòng thủ và trúng đích.

Tuy nhiên, ngoài 4 điểm bị tấn công chính - tại Arad, Dimona, Tel Aviv và Beit Shemesh gần Jerusalem, còn nhiều tòa nhà và con đường khác bị trúng mảnh vỡ lớn hoặc rocket nhỏ phát tán từ những “tên lửa chùm” của Iran. Những mảnh này cũng gây chết người.

Các quan chức và chuyên gia cho biết, cách duy nhất để vô hiệu hóa mối đe dọa từ tên lửa chùm là đánh chặn chúng ngoài khí quyển, nơi chúng sẽ bị thiêu rụi. Các hệ thống đánh chặn tầng thấp không thể ngăn đầu đạn phân tách.

Tuy vậy, ngay cả những hệ thống đánh chặn tiên tiến nhất không phải lúc nào cũng thành công.

Arrow 3 phát nổ gần mục tiêu nhưng phải ở rất gần mới hiệu quả, ông Yehoshua Kalisky, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia Israel, cho biết.

Theo chuyên gia này, Arrow 2 đòi hỏi va chạm trực diện. “Điều đó rất khó, giống như 2 viên đạn chạm nhau”, ông nói.

Một số tên lửa Iran có khả năng cơ động, khiến việc đánh chặn trở nên phức tạp hơn. Ngoài ra, việc tính toán quỹ đạo có thể sai lệch, vì chỉ một chút nhiễu động trong khí quyển cũng đủ khiến việc đánh chặn thất bại.

Tên lửa đạn đạo gồm 3 thành phần chính: động cơ (rơi ra sau khi phóng), đầu đạn và thùng nhiên liệu. Các thùng nhiên liệu thường rơi xuống lãnh thổ Israel, gây nguy hiểm cho dân thường. “Chúng rất lớn, kích thước như một chiếc xe buýt”, ông nói.

Mỹ-Israel phát động cuộc tấn công quy mô lớn vào lưới điện Iran, ngày 23/2/2026.

Tình hình ở Trung Đông leo thang thành một cuộc chiến tranh toàn diện, khi thời hạn 48 giờ do Tổng thống Mỹ Donald Trump ấn định để mở khóa eo biển Hormuz đang dần hết hạn.

Mỹ, với sự hỗ trợ tích cực của Israel, bắt đầu thực hiện các mối đe dọa nhằm phá hủy có hệ thống cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Theo kênh truyền hình Kan News của Israel, Chính phủ Israel hoàn toàn ủng hộ lập trường cứng rắn của Mỹ, chủ trương tiến hành các cuộc tấn công mạnh mẽ nhất nhằm vào các trung tâm cung cấp năng lượng quan trọng của Cộng hòa Hồi giáo.

Dù tối hậu thư của ông Trump còn vài giờ nữa mới hết hạn, đã xuất hiện những báo cáo đầu tiên về các cuộc tấn công quy mô lớn, khi lực lượng Mỹ và Israel triển khai tên lửa dẫn đường chính xác và máy bay, để vô hiệu hóa các cơ sở sản xuất điện lớn nhất của Iran.

Không chỉ các cơ sở quân sự mà cả các nhà máy điện dân sự cũng bị nhắm mục tiêu, đẩy Iran đến bờ vực mất điện hoàn toàn.

Hậu quả của vụ tấn công vào lưới điện đã bắt đầu ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật trong khu vực: Mất điện đã được báo cáo ở một số tỉnh của Iran và hoạt động công nghiệp đã bị đình chỉ.

Việc phát động chiến dịch là kết quả trực tiếp từ những yêu cầu không khoan nhượng của Tổng thống Trump, người trước đó đã cảnh báo Iran về những hậu quả thảm khốc, nếu lệnh phong tỏa hải quân tiếp tục.

Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh, các cuộc tấn công sẽ leo thang, bắt đầu từ các cơ sở năng lượng lớn nhất và có tầm quan trọng chiến lược nhất, nhằm làm tê liệt ngành công nghiệp và Chính phủ Iran.

Sự hỗ trợ của Israel càng làm tăng thêm tính cấp bách cho cuộc xung đột, vì Không quân Israel có nhiều kinh nghiệm trong việc tiến hành các hoạt động vô hiệu hóa các mục tiêu cơ sở hạ tầng phức tạp.

Các chuyên gia lưu ý, cuộc tấn công hiện tại là chưa từng có về quy mô và nhằm mục đích tước đoạt khả năng tiếp tục kháng cự của Iran.

Theo Avia-pro

Phát biểu trên Fox News , ông Rutte đề cập đến những chỉ trích gay gắt của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với liên minh.

Ông Rutte nói rằng tính chất bí mật của chiến dịch quân sự đòi hỏi các nước NATO cần thời gian để điều chỉnh phản ứng của mình.

“Các đồng minh châu Âu và đối tác trên toàn thế giới đã tận dụng vài tuần qua để đảm bảo chúng ta có thể đoàn kết. Họ bắt đầu lên kế hoạch để xem chúng ta có thể làm gì cùng nhau với tư cách là đồng minh, là đối tác của Mỹ”, người đứng đầu NATO nói.

Ông cũng cho rằng chiến dịch của Mỹ là “then chốt”, do “mối đe dọa mang tính sống còn” từ Iran.

Trong khi đó, giá dầu tiếp tục tăng sau khi Iran đe dọa sẽ đóng cửa eo biển Hormuz vô thời hạn để đáp trả tối hậu thư của Tổng thống Donald Trump.

Dầu Brent tăng thêm 1,69% lên khoảng 114,09 USD/thùng. Dầu thô Mỹ tăng thêm 2% lên 100,29 USD. Goldman Sachs trước đó nhận định mức giá cao có thể kéo dài đến năm 2027.

Ngày 21/3, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở lại trước tối 23/3.

Iran đáp lại rằng nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa, nước này sẽ đóng hoàn toàn eo biển và từ chối mở lại cho đến khi bất kỳ nhà máy điện nào bị phá hủy được xây dựng lại.

Iran cũng tuyên bố sẽ nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và thông tin liên lạc của Mỹ và Israel trong khu vực.

Cuộc chiến tại Iran đã bước sang tuần thứ 4, gây ra sự gián đoạn lớn đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu, phần lớn do tình trạng dừng lưu thông ở eo biển này.

Trong phát biểu mới nhất, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói rằng việc đe doạ Iran “chỉ làm tăng cường sự đoàn kết của chúng tôi”.

“Ảo tưởng về việc xóa Iran khỏi bản đồ cho thấy sự tuyệt vọng trước ý chí của một dân tộc làm nên lịch sử. Các mối đe dọa và khủng bố chỉ làm tăng cường sự đoàn kết của chúng tôi. Eo biển Hormuz mở cho tất cả, ngoại trừ những kẻ vi phạm lãnh thổ của chúng tôi. Chúng tôi kiên quyết đối mặt với những lời đe dọa điên rồ trên chiến trường”, ông Pezeshkian viết trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 22/3.

Cùng ngày, Bộ Tổng tham mưu lực lượng vũ trang Iran tuyên bố sẵn sàng đóng eo biển Hormuz vô thời hạn nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa tấn công các nhà máy điện Iran.

Dựa trên những tuyên bố công khai của mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã "đánh bại" Iran đến 200 lần - đó là số lần ông lặp đi lặp lại cùng một điều mỗi ngày.

Lập trường của ông dao động giữa thái độ tích cực thận trọng, nhằm mục đích bắt đầu đàm phán, và thái độ diều hâu công khai, với những lời lẽ hứa hẹn sẽ "xóa sổ Tehran khỏi bản đồ thế giới".

Tất cả những điều này khiến Tổng thống Trump không còn cách nào thoát khỏi cuộc chiến với Iran. Ông chỉ có 4 lựa chọn khả thi - tất cả đều tồi tệ, theo nhận định của tờ báo Anh The Economist.

Những người ủng hộ nhiệt thành của ông Trump nói rằng nhà lãnh đạo đang "cố tình tạo ra sự hỗn loạn" để "giữ cho Iran trong tình trạng căng thẳng". Nhưng tình hình chỉ ngày càng tồi tệ hơn.

"Ai cũng thấy rõ Mỹ đã tham gia cuộc chiến này với một chiến lược sai lầm, bắt đầu từ việc không lường trước được Iran đóng cửa eo biển Hormuz.

Giao tranh đã diễn ra được 4 tuần và ông Trump có 4 lựa chọn cho bước đi tiếp theo. Ông ta có thể đàm phán, rút quân, tiếp tục chiến tranh, hoặc leo thang tấn công. Nếu Tổng thống Mỹ chưa có bất kỳ lựa chọn nào trong số này, đó là vì thiếu phương án tối ưu", tờ The Economist nhấn mạnh.

Chiến sự Iran đang diễn biến theo chiều hướng khó lường.

Trong trường hợp này, đàm phán - với tư cách là lựa chọn đầu tiên, là kịch bản ít khả thi nhất vì Iran chắc chắn sẽ không đồng ý thỏa hiệp sau khi đã bị tấn công 2 lần kể từ khi bắt đầu các cuộc đàm phán.

Một thỏa thuận hẹp hòi, chỉ đơn giản là đổi việc nới lỏng lệnh trừng phạt lấy hạn chế chương trình hạt nhân của Iran sẽ không còn đủ nữa, các nhà phân tích người Anh chỉ ra.

Thứ hai, nếu một thỏa thuận thất bại, ông Trump có thể đơn giản là chấm dứt chiến tranh và rút lui ngay lập tức. Nhưng điều này sẽ đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn sự tôn trọng, hình ảnh, danh tiếng và một kết cục không vẻ vang.

Tổng thống Mỹ khó có thể lựa chọn kết quả như vậy, vì chỉ đơn giản tuyên bố rằng "Iran đã bị đánh bại" sẽ không đủ.

Lựa chọn thứ ba là tiếp tục chiến dịch với tốc độ hiện tại. Mỹ và Israel có thể tiếp tục các cuộc không kích trong vài tuần nữa. Nhiều quan chức Israel thích lựa chọn này hơn.

Tham mưu trưởng Quân đội Israel tuyên bố chiến dịch sẽ tiếp tục trong suốt kỳ nghỉ lễ Vượt qua, kết thúc vào ngày 9/4. Tuy nhiên, điều này thậm chí không còn được thảo luận nữa, mà thay vào đó là những lời kêu gọi mạnh mẽ về chi phí kinh tế đối với Mỹ, cũng như các vấn đề liên quan đến nguyên liệu thô của thế giới.

Và cuối cùng, kịch bản thứ tư là "leo thang tối đa", ông Trump có thể thực hiện lời đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran và ra lệnh cho Thủy quân lục chiến tiến hành một chiến dịch đổ bộ để chiếm đảo Kharg, hoặc cử lực lượng đặc nhiệm đến để cố gắng thu giữ uranium làm giàu. Tất cả đều tiềm ẩn rủi ro tối đa, và do vậy, là những lựa chọn nguy hiểm nhất đối với Washington.

Tóm lại, tờ The Economist nhận xét không lựa chọn nào trong số này có khả năng chấm dứt cuộc chiến. Sau khi đã khơi mào, Tổng thống Donald Trump không chỉ thiếu một cách dễ dàng để kết thúc, mà thậm chí còn không có ý tưởng nào về cách thoát khỏi khó khăn.

Theo The Economist

Theo thông tin ban đầu, chiếc máy bay do Air Canada khai thác đã đâm vào một xe cứu hỏa của lực lượng cứu nạn sân bay vào khoảng 23h40 đêm 22/3 (giờ địa phương). Vụ va chạm khiến cơ trưởng và cơ phó thiệt mạng tại chỗ, trong khi hai người trên xe cứu hỏa bị thương.

Chiếc máy bay gặp nạn là dòng phản lực khu vực CRJ-900, thực hiện chuyến bay từ Montreal đến New York với 72 hành khách và 4 thành viên phi hành đoàn. Rất may, không có hành khách nào bị thương nặng sau cú va chạm kinh hoàng.

Hình ảnh tại hiện trường cho thấy phần đầu máy bay bị phá hủy nghiêm trọng sau cú đâm, nhiều phương tiện cứu hộ đã nhanh chóng có mặt để xử lý tình huống. Nhà chức trách ngay lập tức kích hoạt quy trình khẩn cấp và đóng cửa sân bay để phục vụ công tác cứu hộ cũng như điều tra.

Thông tin từ cơ quan quản lý cảng vụ cho biết, chiếc xe cứu hỏa đang trên đường hỗ trợ một chuyến bay khác gặp sự cố mùi lạ trong buồng lái. Xe này đã được cấp phép băng qua đường băng — đúng lúc máy bay của Air Canada đang hạ cánh.

Dữ liệu từ hệ thống theo dõi chuyến bay cho thấy, máy bay di chuyển với tốc độ khoảng 130 dặm/giờ (hơn 200 km/h) ngay trước thời điểm va chạm, khiến lực tác động trở nên cực lớn.

Đoạn ghi âm kiểm soát không lưu cũng ghi lại những giây phút căng thẳng trước tai nạn. Kiểm soát viên đã ra lệnh khẩn cấp yêu cầu xe cứu hỏa dừng lại, nhưng chỉ vài giây sau đó, va chạm đã xảy ra.

Sau sự cố, Federal Aviation Administration đã ban hành lệnh dừng toàn bộ hoạt động bay tại LaGuardia do “tình huống khẩn cấp liên quan đến máy bay”. Sân bay dự kiến đóng cửa đến chiều 23/3 để phục vụ điều tra.

Vụ tai nạn xảy ra trong bối cảnh hệ thống sân bay tại Mỹ đang chịu nhiều áp lực do thiếu nhân sự an ninh, liên quan đến việc gián đoạn ngân sách của Bộ An ninh Nội địa. Nhiều sân bay lớn ghi nhận tình trạng quá tải, hành khách phải chờ đợi hàng giờ tại khu vực kiểm tra an ninh.

Hiện National Transportation Safety Board đã cử đội điều tra đến hiện trường để làm rõ nguyên nhân vụ việc. Nhà chức trách cho biết cuộc điều tra sẽ tập trung vào quy trình điều phối trên đường băng cũng như liên lạc giữa kiểm soát không lưu và các phương tiện mặt đất.

Nguồn: Tổng hợp

Dow Jones tăng 829 điểm, tương đương 1,8%. S&P 500 tăng 1,4%. Nasdaq-100 tăng 1,6%.

Trước phiên, Dow Jones tương lai tăng 1.100 điểm, tương đương 2,6%. S&P 500 tương lai tăng 2,7%. Nasdaq-100 tương lai cũng tăng 2,7%.

Giá dầu giảm mạnh sau tuyên bố của ông Trump. Dầu thô WTI giảm hơn 9%, xuống dưới 90 USD/thùng. Dầu Brent giảm hơn 13%, xuống dưới 97 USD/thùng.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết Mỹ và Iran đã có các cuộc hội đàm “tốt đẹp và hiệu quả” trong hai ngày qua. Ông nhận định các cuộc thảo luận đang hướng tới giải pháp toàn diện nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Trên cơ sở đó, ông đã chỉ đạo tạm dừng mọi cuộc tấn công trong 5 ngày, tuỳ thuộc vào kết quả của các cuộc đàm phán đang tiếp diễn.

Thông báo được đưa ra khi xung đột với Iran bước sang tuần thứ năm. Căng thẳng leo thang vào cuối tuần trước. Trước đó, ông Trump từng đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran nếu Eo biển Hormuz không được mở lại. Iran đáp trả với cảnh báo sẽ nhắm vào hạ tầng của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh nếu Washington hành động.

Thị trường chứng khoán ghi nhận đà phục hồi mạnh mẽ trong phiên đầu tuần. Nhóm cổ phiếu chu kỳ như ngân hàng và công nghiệp tăng mạnh. Các cổ phiếu công nghệ cũng ghi nhận tín hiệu tích cực.

Cổ phiếu JPMorgan Chase và Morgan Stanley cùng tăng khoảng 2% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa. Caterpillar và Deere cũng tăng 2%. Cổ phiếu Nvidia và Apple đều tăng khoảng 2%.

Trước đó, thị trường chịu áp lực giảm điểm kéo dài do xung đột tại Iran. Chỉ số Dow Jones và Nasdaq đều giảm khoảng 2% trong tuần trước. S&P 500 giảm 1,5%. Với Dow Jones, đây là chuỗi giảm kéo dài 4 tuần lần đầu tiên kể từ năm 2023.

Trước khi bật tăng trở lại, Dow Jones và Nasdaq Composite đều tụt sát vùng điều chỉnh, với mức giảm khoảng 9,8% so với đỉnh. Chỉ số vốn hóa nhỏ Russell 2000 đã rơi vào vùng điều chỉnh từ phiên cuối tuần trước. S&P 500 trước đó giảm khoảng 7% so với đỉnh gần nhất.

Theo CNBC

Trung Quốc vừa công bố phát hiện hàng loạt mỏ khoáng sản quy mô lớn, bao gồm đất hiếm và nhiều khoáng chất công nghiệp quan trọng, qua đó tiếp tục củng cố lợi thế trong các lĩnh vực then chốt như sản xuất công nghệ cao, năng lượng sạch và quốc phòng.

Theo Tân Hoa Xã, tại mỏ Mao Ngưu Bình ở huyện Miện Ninh, tỉnh Tứ Xuyên, các cuộc khảo sát mới nhất đã xác nhận trữ lượng 9,7 triệu tấn oxit đất hiếm, nâng tổng trữ lượng đã được chứng minh của khu mỏ này lên 10,4 triệu tấn. Đây là một trong những phát hiện đáng chú ý nhất trong nhiều năm qua, trong bối cảnh đất hiếm ngày càng trở thành tài nguyên chiến lược của thế giới.

Mỏ đất hiếm Mao Ngưu Bình ở Tứ Xuyên.

Không dừng lại ở đó, các nhà địa chất còn phát hiện thêm 27,1 triệu tấn fluorite (huỳnh thạch) và 37,2 triệu tấn baryte tại cùng khu vực. Giới chức Trung Quốc xếp cả 2 mỏ này vào loại “siêu lớn”, nhấn mạnh quy mô và tầm quan trọng của chúng đối với chuỗi cung ứng công nghiệp trong nước.

Theo ước tính, giá trị của mỏ đất hiếm này sau khi khai thác đạt khoảng 50 đến 200 tỷ USD.

Đất hiếm, nhóm gồm 17 nguyên tố, là nền tảng của nhiều công nghệ hiện đại, từ điện thoại thông minh, xe điện cho đến hệ thống vũ khí tiên tiến và tàu vũ trụ. Việc phát hiện thêm trữ lượng lớn được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố vị thế thống trị của Trung Quốc trong nguồn cung toàn cầu đối với loại tài nguyên đặc biệt này.

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, giá trị lớn nhất của phát hiện lần này lại nằm ở các khoáng chất đi kèm. Wang Denghong, Giám đốc Viện Tài nguyên Khoáng sản thuộc Viện Khoa học Địa chất Trung Quốc, nhận định fluorite và baryte mới chính là những phát hiện “đáng kinh ngạc” nhất.

Fluorite đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất chất bán dẫn và pin lithium-ion, hai lĩnh vực đang bùng nổ cùng xu hướng chuyển đổi số và năng lượng sạch. Trong khi đó, baryte lại không thể thiếu trong ngành dầu khí, đặc biệt là trong quá trình khoan giếng, nơi nó giúp ổn định áp suất và ngăn chặn sự cố phun trào. Theo ông Wang, nếu thiếu baryte, hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí hiện đại, bao gồm cả khai thác dầu đá phiến, gần như không thể tiếp tục.

Song song với phát hiện tại Tứ Xuyên, giới chức tỉnh Cam Túc cũng công bố tìm thấy thêm 51.455 tấn antimon tại huyện Tanchang. Đây là kim loại quan trọng được sử dụng làm chất chống cháy trong nhựa và linh kiện điện tử. Phát hiện mới được kỳ vọng sẽ giúp tăng hơn 50% trữ lượng đã được xác minh của khu vực này.

Trong bối cảnh đang nắm giữ vị thế áp đảo trong sản xuất đất hiếm toàn cầu, Bắc Kinh ngày càng sử dụng nguồn tài nguyên này như một công cụ chiến lược trong cạnh tranh thương mại và công nghệ với Mỹ. Tháng 4 năm ngoái, Trung Quốc đã áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với bảy nguyên tố đất hiếm và nam châm vĩnh cửu, động thái được xem là phản ứng trước các biện pháp thuế quan từ Washington.

Theo cơ chế kiểm soát mới, các doanh nghiệp phải xin phép chính phủ trước khi xuất khẩu các vật liệu bị hạn chế, tạo thêm một lớp giám sát đối với dòng chảy thương mại. Tuy nhiên, đến tháng 12, Bắc Kinh đã bắt đầu cấp các giấy phép xuất khẩu dài hạn hơn, nhằm tăng tính ổn định cho chuỗi cung ứng và trấn an các đối tác thương mại.

Theo Interesting Engineering

Trong dòng chảy hối hả của nhà ga 2F thuộc sân bay quốc tế Charles de Gaulle (Pháp), hàng triệu hành khách đã đi ngang qua một người đàn ông gầy gò, ngồi lặng lẽ trên chiếc ghế băng màu đỏ bao quanh bởi những chồng hành lý cũ kỹ và hàng ngàn trang nhật ký. Đó không phải là một hành khách đang chờ chuyến bay bị hoãn, mà là Mehran Karimi Nasseri - người đã biến khu vực quá cảnh của một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới thành "ngôi nhà" duy nhất của mình trong suốt 18 năm ròng rã.

Câu chuyện của ông không chỉ là nguồn cảm hứng cho bộ phim nổi tiếng "The Terminal" của đạo diễn Steven Spielberg, mà còn là một bi kịch hiện đại về sự cô độc và những lỗ hổng trớ trêu của hệ thống pháp lý quốc tế.
Sự cố không tưởng

Cuộc hành trình vô định của Nasseri bắt đầu từ một chuỗi các sự cố giấy tờ tồi tệ vào năm 1988. Là một người tị nạn gốc Iran, ông lên đường sang Anh để tìm kiếm người mẹ ruột của mình. Tuy nhiên, trong quá trình di chuyển, chiếc túi xách chứa toàn bộ giấy tờ tùy thân và chứng nhận tị nạn của ông đã bị đánh cắp tại một ga tàu ở Paris.

Khi đặt chân đến sân bay Heathrow (London), do không có giấy tờ chứng minh danh tính, ông lập tức bị trục xuất ngược trở lại Pháp. Tại sân bay Charles de Gaulle, cảnh sát Pháp cũng không thể cho phép ông nhập cảnh vào nội địa vì lý do tương tự, nhưng họ cũng không có căn cứ pháp lý để trục xuất ông đi bất cứ đâu.

Kể từ khoảnh khắc đó, Mehran Karimi Nasseri rơi vào một "vùng xám" của luật pháp. Ông chính thức trở thành người vô tổ quốc, một bóng ma mắc kẹt tại khu vực quá cảnh - nơi về mặt lý thuyết không thuộc chủ quyền hoàn toàn của bất kỳ quốc gia nào. Một chiếc ghế băng dài tại nhà ga 2F đã trở thành phòng ngủ, phòng khách và cả văn phòng làm việc của ông.
Cuộc sống của người đàn ông không thuộc về nơi đâu

Cuộc sống của "Ngài Alfred" - biệt danh mà nhân viên sân bay đặt cho ông - diễn ra với một sự kỷ luật đáng kinh ngạc giữa không gian ồn ào náo nhiệt. Sáng sớm, ông thức dậy khi những chuyến bay đầu tiên bắt đầu cất cánh, vệ sinh cá nhân tại nhà tắm của nhân viên và dành phần lớn thời gian trong ngày để đọc báo, viết nhật ký và nghiên cứu kinh tế học. Ông không bao giờ xin tiền của hành khách. Nhân viên sân bay và tiếp viên hàng không, vì thương cảm cho hoàn cảnh của ông, thường xuyên mang đến cho ông những phiếu ăn McDonald's, báo chí cũ hoặc những vật dụng thiết yếu.

Sự kỳ lạ của trường hợp này nằm ở chỗ, sau nhiều năm đấu tranh pháp lý, vào năm 1999, chính phủ Pháp và Bỉ cuối cùng đã cấp cho ông giấy tờ tị nạn và quyền cư trú chính thức. Thế nhưng, bi kịch thực sự bắt đầu lộ diện khi Nasseri từ chối ký vào các văn bản này. Lý do ông đưa ra là các giấy tờ đó không ghi đúng tên "Sir Alfred Mehran" mà ông tự đặt cho mình, đồng thời ông khẳng định quốc tịch của mình đã bị ghi sai.

Các luật sư và bác sĩ tâm lý sau đó nhận ra rằng, sau hơn một thập kỷ sống trong sự cô lập giữa đám đông, tâm trí của Nasseri đã bị tổn thương nghiêm trọng. Ông đã trở nên sợ hãi thế giới bên ngoài - một nơi mà ông không còn cảm thấy thuộc về. Sân bay Charles de Gaulle, với những âm thanh thông báo đều đặn và sự lặp lại đơn điệu của các chuyến bay, đã trở thành vùng an toàn duy nhất của ông. Ông thà sống trong sự giam cầm tự nguyện giữa nhà ga còn hơn phải đối mặt với sự tự do đầy bất định bên ngoài cánh cửa sân bay.

Nasseri tiếp tục ở lại sân bay cho đến năm 2006, khi một vấn đề về sức khỏe buộc ông phải nhập viện điều trị. Sau khi xuất viện, ông được đưa vào sống tại các trung tâm cứu trợ xã hội ở Paris bằng số tiền bản quyền nhận được từ bộ phim "The Terminal". Tuy nhiên, cái kết của cuộc đời ông lại mang một dư vị buồn bã đến khó tin.

Vào cuối năm 2022, sau khi đã tiêu hết số tiền tích lũy, Nasseri đã chọn quay trở lại "ngôi nhà" cũ của mình - nhà ga 2F tại sân bay Charles de Gaulle. Ông qua đời tại chính nơi này vào tháng 11 năm 2022 do một cơn đau tim, kết thúc cuộc hành trình dài 18 năm bị cầm tù giữa lằn ranh của các quốc gia.

Câu chuyện của Mehran Karimi Nasseri không chỉ là một sự kiện độc lạ để bàn tán, mà còn đặt ra những câu hỏi nhức nhối về bản sắc con người trong một thế giới bị chia cắt bởi biên giới và các thủ tục hành chính. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, sự tự do thực sự không chỉ nằm ở những tờ giấy thông hành, mà còn nằm ở sự kết nối của con người với xã hội. Khi sự kết nối đó bị cắt đứt quá lâu, ngay cả một không gian công cộng lạnh lẽo như nhà ga sân bay cũng có thể trở thành chiếc lồng sắt mà người ta không bao giờ muốn rời bỏ.