Trong quá trình trốn tránh truy đuổi, thuyền chở người di cư bất hợp pháp mang quốc tịch Afghanistan đã va chạm với một tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển, khiến một số người trên thuyền rơi xuống biển.Ít nhất 14 người di cư đã thiệt mạng sau khi một chiếc thuyền va chạm với tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ ngoài khơi tỉnh Antalya, miền Nam nước này, trong lúc tìm cách chạy trốn lực lượng chức năng.

Theo hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ) và Tân Hoa xã ngày 9/3, vụ việc xảy ra vào khoảng 6 giờ sáng (giờ địa phương) ngoài khơi khu vực Beymelek, gần bờ biển Demre thuộc tỉnh Antalya.

Chiếc thuyền chở những người di cư bất hợp pháp mang quốc tịch Afghanistan, trong đó có phụ nữ và trẻ em, đã bị lực lượng bảo vệ bờ biển phát hiện và yêu cầu dừng lại.Tuy nhiên, thuyền này đã không tuân thủ hiệu lệnh, đồng thời thực hiện các thao tác tốc độ cao nhằm trốn tránh truy đuổi. Trong quá trình này, thuyền đã va chạm với một tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển, khiến một số người trên thuyền rơi xuống biển.

Thống đốc tỉnh Antalya Hulusi Sahin cho biết ngoài 14 người thiệt mạng, 7 người đã được lực lượng chức năng cứu và được sơ cứu y tế. Trong khi đó, 14 người khác bơi được vào bờ nhưng cũng đã bị bắt giữ.

Các đội cứu hộ đang tiếp tục triển khai hoạt động tìm kiếm trên bộ, trên biển và trên không nhằm xác định liệu còn người mất tích hay không.

Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ đã mở cuộc điều tra tư pháp do văn phòng công tố viên phụ trách, đồng thời tiến hành một cuộc điều tra hành chính để làm rõ vụ việc./.

Dù gây thiệt hại lớn cho cơ sở quân sự và hạ tầng Iran, các cuộc không kích của Mỹ và Israel vẫn chưa làm lung lay cấu trúc quyền lực của chính quyền ở Tehran.Theo Wall Street Journal ngày 9/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump hy vọng cuộc chiến trên không nhằm vào Iran sẽ lật đổ chính quyền ở Tehran. Nhưng lịch sử quân sự cho thấy điều đó chưa từng xảy ra và có thể sẽ không xảy ra lần này.

Mục tiêu tuyên bố và khoảng cách thực tế

Ngay vài giờ sau khi phát động các cuộc không kích đầu tiên, ông Trump kêu gọi người dân Iran nổi dậy, gọi đây là "cơ hội duy nhất trong nhiều thế hệ". Hôm 5/3, ông Trump tuyên bố muốn có tiếng nói trong việc lựa chọn nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran. Đến ngày 6/3, ông viết trên Truth Social rằng Mỹ sẽ yêu cầu "sự đầu hàng vô điều kiện" cùng "việc lựa chọn một nhà lãnh đạo chấp nhận được" trước khi đạt thỏa thuận.

Tuy nhiên, trên thực tế, giới quân sự Mỹ đang thận trọng hơn nhiều. Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, khẳng định trước báo giới rằng mục tiêu của các cuộc tấn công là loại bỏ năng lực tên lửa đạn đạo, thiết bị bay không người lái (UAV) tấn công và tàu chiến của Iran, đồng thời chấm dứt chương trình hạt nhân còn sót lại của nước này - chứ không phải lật đổ chế độ.

Elbridge Colby, quan chức hoạch định chính sách hàng đầu của Lầu Năm Góc, xác nhận trước Quốc hội Mỹ rằng Washington đang theo đuổi "các mục tiêu có phạm vi và hợp lý". Khi được hỏi tại sao cuộc chiến lại mở màn bằng cuộc không kích ám sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, ông Colby trả lời thẳng: "Đó là các hoạt động của Israel".

Lịch sử đã chứng minh: Không quân không lật đổ được chính phủ

Lý thuyết về vai trò quyết định của sức mạnh không quân bắt nguồn từ quan điểm của Tướng người Italy Giulio Douhet năm 2912, trong đó ông lập luận rằng ném bom chiến lược có thể giành chiến thắng bằng cách phá hủy công nghiệp, giao thông, thông tin liên lạc, chính phủ và "ý chí của người dân". Quan điểm này gây tranh cãi ngay từ đầu và không hiệu quả trong thực tế.

Mặc dù các chiến dịch ném bom góp phần vào thất bại của Đức quốc xã trong Thế chiến II, chính các cuộc tấn công trên bộ của quân Đồng minh mới là yếu tố quyết định chiến thắng. Nhiều thập kỷ sau, trong chiến dịch "Bão táp Sa mạc" năm 1991, 38 ngày không kích liên tục của liên quân do Mỹ dẫn đầu đã chứng tỏ hiệu quả cao, nhưng cuộc chiến vẫn chưa thể kết thúc cho đến sau 4 ngày giao tranh trên bộ.

Năm 2011, sức mạnh không quân giúp lật đổ chính quyền Muammar Gadhafi ở Libya - nhưng cũng cần đến lực lượng đối lập trên thực địa. Kết quả: sau một thời gian ngắn, Libya tan rã thành hai chính phủ đối lập.

Frank Kendall, cựu Bộ trưởng Không quân dưới thời chính quyền Biden, kết luận ngắn gọn: "Sức mạnh không quân có thể làm được nhiều điều, nhưng thay đổi chế độ thì không phải là một trong số đó".

Cấu trúc chế độ Iran - được thiết kế để chịu đựng

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, dù dữ dội, vẫn chưa phá vỡ được cấu trúc cốt lõi của chính quyền Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IGRC), thành lập năm 1979 với sứ mệnh bảo vệ chế độ, có 190.000 lính tại ngũ - tách biệt hoàn toàn với hơn 300.000 quân chính quy và khoảng 600.000 dân quân Basij dự bị, theo số liệu của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế.

Sau khi ông Khamenei bị ám sát, hội đồng 88 thành viên đã nhanh chóng chỉ định con trai ông là Mojtaba Khamenei làm lãnh đạo mới - cho thấy cơ chế kế thừa quyền lực vẫn hoạt động.

Alan Eyre, cựu nhà ngoại giao từng tham gia nhóm đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran, nhận định: "Chúng tôi không thấy những dấu hiệu đào ngũ hay rạn nứt và có lẽ sẽ không bao giờ thấy. IGRC và các tầng lớp tinh hoa Iran thà chiến đấu hơn là thay đổi".

Không phải ngẫu nhiên mà các chiến dịch quân sự thành công trong lịch sử đều kết hợp sức mạnh không quân với lực lượng trên bộ. Kelly Grieco, chuyên gia về sức mạnh không quân tại Trung tâm Stimson, giải thích: "Sức mạnh không quân rất hiệu quả, nhưng hiệu quả nhất khi là một phần của lực lượng liên hợp". Lý do, theo chuyên gia Grieco, là không quân ngăn đối phương tập trung lực lượng, nhưng chính lực lượng trên bộ mới buộc đối phương phải tập trung - và khi đó trở thành mục tiêu dễ bị tiêu diệt từ trên không.

Đại tá Không quân Mỹ về hưu John Warden, cha đẻ của học thuyết "tê liệt chiến lược" từng được áp dụng trong chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, cũng thừa nhận giới hạn của sức mạnh không quân: "Bạn có thể tước bỏ tất cả những gì một quốc gia cần để đe dọa bạn. Nhưng nếu muốn có một chính phủ mới lên nắm quyền, thì cần phải có người trong nội bộ đứng ra gánh vác trách nhiệm".

Hiện tại, Mỹ chưa có kế hoạch điều bộ binh vào Iran, dù ông Trump ngỏ ý có thể sử dụng nếu có "lý do rất chính đáng". Ý tưởng huy động chiến binh người Kurd cũng bị chính ông Trump bác bỏ hôm 7/3 với lý do "cuộc chiến đã đủ phức tạp rồi".

Cuộc tấn công của Iran nhắm vào các mắt thần AN/FPS-132 và AN/TPY-2 khiến Washington thiệt hại hơn 5 tỷ USD, làm suy yếu nghiêm trọng lưới phòng thủ tại Trung Đông.Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã thực hiện các đợt tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhắm vào hạ tầng quân sự của Mỹ. Theo các báo cáo từ chiến trường, chỉ trong tuần đầu tiên giao tranh sau ngày 28/2/2026, tổng giá trị thiệt hại ước tính đã vượt ngưỡng 5 tỷ USD, tập trung vào các hệ thống radar cảnh báo sớm và điều khiển hỏa lực tối tân nhất của Washington.

Vô hiệu hóa mắt thần cảnh báo sớm AN/FPS-132
Tổn thất nặng nề nhất đối với quân đội Mỹ là việc hệ thống radar AN/FPS-132 bị phá hủy. Đây là loại radar cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo tầm xa, đóng vai trò là lớp phòng thủ ngoài cùng với khả năng phát hiện mục tiêu từ khoảng cách lên tới 5.000 km. Hệ thống này không chỉ theo dõi hàng trăm mục tiêu cùng lúc mà còn có khả năng dự báo chính xác quỹ đạo tên lửa.Mỗi tổ hợp AN/FPS-132 có giá trị khoảng 1,1 tỷ USD. Việc thay thế một hệ thống đã bị phá hủy ước tính mất từ 5 đến 8 năm. Đáng chú ý, hệ thống vừa bị tiêu diệt tại Qatar là radar AN/FPS-132 duy nhất của Mỹ đặt ngoài lãnh thổ quốc gia, vốn được triển khai từ năm 2013 để giám sát kho tên lửa của Iran và Syria. Việc IRGC ưu tiên tiêu diệt mục tiêu này ngay từ đầu được xem là bước đi chiến lược nhằm làm tê liệt khả năng nhận diện từ xa của Mỹ.

Gót chân Achilles của hệ thống phòng thủ THAAD
Bên cạnh AN/FPS-132, hai hệ thống radar di động băng tần X mã hiệu AN/TPY-2 thuộc tổ hợp phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) cũng ghi nhận bị phá hủy. Các radar này nằm tại căn cứ không quân Muwafak Salti (Jordan) và UAE. Với đơn giá từ 550 triệu đến 1 tỷ USD mỗi bộ, AN/TPY-2 hiện là loại radar phòng không đắt đỏ nhất của Lục quân Mỹ, với số lượng hạn chế khoảng 15 hệ thống trên toàn thế giới.Điểm yếu cốt tử được giới chuyên gia chỉ ra là sự phụ thuộc hoàn toàn của một đại đội THAAD vào một radar duy nhất. Khi AN/TPY-2 bị vô hiệu hóa, đơn vị THAAD không thể tự tìm kiếm hay theo dõi mục tiêu, dẫn đến hiệu quả chiến đấu và phạm vi bao quát bị sụt giảm nghiêm trọng. Ngược lại với triết lý của Mỹ, các hệ thống S-400 của Nga thường sử dụng tới 6 loại radar bổ trợ, giúp duy trì khả năng tác chiến ngay cả khi radar chính bị tiêu diệt.

Cuộc chiến tiêu hao và gánh nặng tài chính
Trong một diễn biến liên quan, 3 chiếc tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ đã bị loại khỏi vòng chiến đấu do các sự cố kỹ thuật trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Sức ép từ các đợt tấn công liên tục đang đẩy Mỹ vào một cuộc chiến tiêu hao tốn kém.Chỉ tính riêng từ ngày 13 đến 25/6/2025, các tổ hợp THAAD đã phải tiêu thụ hơn 150 tên lửa đánh chặn với đơn giá 15,5 triệu USD mỗi quả, tổng chi phí lên tới 2,35 tỷ USD. Con số này tương đương với 25% kho dự trữ tên lửa THAAD toàn cầu. Với cường độ tấn công mới nhất từ cuối tháng 2/2026, chi phí vận hành và tổn thất thiết bị đã tạo ra gánh nặng tài chính khổng lồ, làm lung lay thế trận phòng thủ liên hoàn của Mỹ tại khu vực.

Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy các máy bay vận tải quân sự của Mỹ đã rời Hàn Quốc trong những ngày gần đây, sau khi Seoul xác nhận đang thảo luận khả năng tái triển khai một số khí tài quân sự của Washington trong bối cảnh xung đột liên quan Iran leo thang.Theo dữ liệu từ trang theo dõi chuyến bay Flightradar24, các máy bay vận tải quân sự của Mỹ, trong đó có dòng Boeing C-17 và Lockheed C-5 Galaxy, đã cất cánh từ căn cứ không quân Căn cứ không quân Osan tại thành phố Pyeongtaek, với chuyến bay gần nhất được ghi nhận vào ngày 7/3. Hiện chưa rõ các máy bay này chở theo những loại khí tài hay trang thiết bị nào khi rời khỏi Hàn Quốc.

Trước đó, hãng thông tấn Yonhap đưa tin Lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc (USFK) - đơn vị giám sát hàng chục nghìn binh sĩ cùng nhiều khí tài quân sự Mỹ triển khai tại Hàn Quốc nhằm răn đe Triều Tiên - đã chuyển một số bệ phóng tên lửa phòng không Patriot tới căn cứ Osan.Các động thái điều chuyển khí tài từ Hàn Quốc được cho là phản ánh sức ép ngày càng gia tăng đối với kho dự trữ hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Những chuyến bay gần đây cũng diễn ra trong thời điểm Mỹ và Hàn Quốc bắt đầu cuộc tập trận quân sự chung thường niên.

Theo kế hoạch, cuộc tập trận năm nay sẽ có số lượng hoạt động huấn luyện thực địa ít hơn so với năm 2025. Giới quan sát cho rằng đây có thể là động thái của Seoul nhằm giảm bớt căng thẳng với Triều Tiên trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ngày 6/3, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun xác nhận Seoul đang tiến hành các cuộc thảo luận với USFK về khả năng tái triển khai một số hệ thống vũ khí. Tuy nhiên, ông không cung cấp thêm chi tiết và cho biết các quyết định liên quan đến việc triển khai vũ khí hay nhân sự quân sự sẽ được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể.

Khi được hãng tin Bloomberg liên hệ, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc từ chối bình luận về các hoạt động quân sự của Mỹ. Trong khi đó, USFK cũng không đưa ra bình luận về các thông tin liên quan, với lý do bảo đảm an ninh hoạt động.

Trong một tuyên bố, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho biết nhiệm vụ của USFK là duy trì thế trận phòng thủ chung vững chắc với quân đội Hàn Quốc, qua đó góp phần bảo đảm hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên cũng như trong khu vực. Bộ này nhấn mạnh Hàn Quốc và Mỹ sẽ tiếp tục duy trì liên lạc và phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề an ninh.

Theo Yonhap, trong năm 2025, các khẩu đội phòng không Patriot của Mỹ triển khai tại Hàn Quốc từng được điều động tạm thời tới Trung Đông nhằm “tăng cường tính linh hoạt chiến lược”, trước khi được đưa trở lại bán đảo Triều Tiên.

Dẫn một nguồn tin chính phủ giấu tên, nhật báo Chosun Ilbo cho biết Hàn Quốc cũng đang chuyển giao khoảng 30 tên lửa đánh chặn cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất trước thời hạn theo thỏa thuận mua sắm đã ký, theo đề nghị của quốc gia Trung Đông này.

Nhu cầu của Mỹ đối với các tên lửa đánh chặn và đạn dược tấn công đã tăng mạnh sau các diễn biến quân sự liên quan Iran. Tehran được cho là đã tăng cường các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái trên khắp khu vực, buộc Washington phải củng cố hệ thống phòng không tại các căn cứ quan trọng cũng như các quốc gia đồng minh.

Hệ thống tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất được đánh giá có hiệu quả trong việc đánh chặn các thiết bị bay không người lái cũng như các loại tên lửa tầm xa. Tuy nhiên, việc sử dụng hệ thống này cũng đối mặt với thách thức về chi phí vận hành cao và nguồn cung hạn chế.

Thông tin này làm dấy lên nghi ngờ về kế hoạch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, rằng sẽ “thanh lọc” cấu trúc lãnh đạo của Iran và đưa một người do ông lựa chọn lên làm lãnh đạo Iran.

Báo cáo được hoàn thành khoảng 1 tuần trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, trong đó phác thảo các kịch bản kế vị ở Iran.

Theo báo cáo, các nguồn tin tình báo đều kết luận rằng giới giáo sĩ và quân đội Iran sẽ phản ứng với vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bằng cách tuân theo quy trình đã có để duy trì sự liên tục của quyền lực.

Theo báo cáo, khả năng phe đối lập Iran nắm quyền kiểm soát đất nước là “không chắc chắn”.

Hội đồng Tình báo quốc gia (NIC) bao gồm nhiều nhà phân tích kỳ cựu, chuyên đưa ra các đánh giá mật đại diện cho trí tuệ tập thể của 18 cơ quan tình báo Mỹ. Cơ quan này từ chối bình luận về thông tin trong bài báo.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cho biết trong một tuyên bố: “Tổng thống Trump và chính quyền đã vạch rõ các mục tiêu liên quan đến chiến dịch Epic Fury: Phá hủy tên lửa đạn đạo và năng lực sản xuất của Iran, tiêu diệt hải quân, chấm dứt khả năng trang bị vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm và ngăn chặn họ sở hữu vũ khí hạt nhân. Chế độ Iran đang bị nghiền nát hoàn toàn”.

Việc các cơ quan tình báo Mỹ nghi ngờ khả năng phe đối lập Iran có thể giành quyền lực đã được đề cập trong các bài viết của New York Times, Reuters và Wall Street Journal.

Dường như báo cáo của NIC không xem xét các kịch bản như đưa bộ binh Mỹ vào Iran hoặc trang bị vũ khí cho người Kurd ở nước này để kích động nổi dậy.

Lựa chọn lãnh đạo tối cao là công việc của Hội đồng chuyên gia, nhưng các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và những người khác trong bộ máy an ninh Iran cũng có tiếng nói.

Đã có nhiều đồn đoán rằng hội đồng sẽ chỉ định ông Mojtaba Khamenei - con trai của Đại giáo chủ Ali Khamenei, nhưng chưa có thông báo chính thức nào được đưa ra. Theo một quan chức an ninh phương Tây, IRGC đã thúc đẩy việc đề cử ông Mojtaba Khamenei nhưng vấp phải phản đối từ các bên khác, trong đó có ông Ali Larijani - Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran.

Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ 2, Tổng thống Trump tiếp tục yêu cầu Iran “đầu hàng vô điều kiện”, và nói rằng ông cần có tiếng nói trong việc lựa chọn nhà lãnh đạo tiếp theo của nước này.

Tổng thống Trump nói với các nhà báo rằng ông Mojtaba Khamenei “không đủ năng lực” và “thiếu tầm nhìn”, và rằng ông không muốn những nhà lãnh đạo Iran chỉ đơn giản là “xây dựng lại” cơ sở hạ tầng hạt nhân và tên lửa đạn đạo của đất nước.

“Chúng tôi muốn họ có một nhà lãnh đạo giỏi. Chúng tôi có một số người mà tôi nghĩ sẽ làm tốt công việc”, ông Trump nói với NBC News .

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã bác bỏ khả năng ông Trump có thể đóng vai trò trong việc bổ nhiệm.

“Số phận của đất nước Iran thân yêu, quý giá hơn cả mạng sống, sẽ do chính người dân Iran kiêu hãnh quyết định, chứ không phải do băng đảng của Epstein”, ông Ghalibaf viết trong bài đăng trên mạng xã hội X, ám chỉ tên tội phạm ấu dâm Jeffrey Epstein.

Theo các quan chức Mỹ đương nhiệm và nghỉ hưu, có rất ít dấu hiệu, ít nhất cho đến nay, rằng sẽ xảy ra một cuộc nổi dậy quần chúng quy mô lớn ở Iran hoặc những rạn nứt đáng kể trong chính phủ hoặc lực lượng an ninh sẽ dẫn đến một chế độ mới.

Với việc giới giáo sĩ và quân đội Iran vẫn nắm quyền kiểm soát, các chuyên gia cho rằng ít khả năng ông Trump có thể chi phối chính trị Iran.

Theo tờ Jewish Chronicle (Israel), ít nhất 30 tên lửa đã tấn công khu vực dinh thự của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, bao gồm một số hệ thống tên lửa tiên tiến Blue Sparrow được thiết kế nhằm khiến cho các hệ thống phòng không cực kỳ khó đánh chặn.

Jewish Chronicle đưa tin, Israel đã sử dụng loại vũ khí đạn đạo phóng từ máy bay phản lực này - thường được mô tả là "tên lửa từ không gian" vì quỹ đạo mà nó đi theo trước khi bắn trúng mục tiêu.

Tên lửa Blue Sparrow được sản xuất bởi công ty công nghệ quốc phòng Rafael Advanced Defence Systems (Israel). Chúng có tầm hoạt động ước tính khoảng 2.000 km và nặng khoảng 1,9 tấn. Khi được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 2013, hệ thống này chủ yếu được dự kiến sử dụng như một tên lửa mục tiêu để thử nghiệm mạng lưới phòng không. Israel sau đó đã sửa đổi thiết kế để nó có thể hoạt động như một vũ khí tấn công không đối đất có khả năng di chuyển với tốc độ cực cao.

Một trong những đặc điểm nổi bật của tên lửa Blue Sparrow là quỹ đạo bay của nó. Theo Jewish Chronicle, tên lửa này được phóng từ một máy bay phản lực F-15 của Không quân Israel, bay vào không gian trước khi quay trở lại bầu khí quyển Trái đất và nổ tung khi trúng mục tiêu.

Tờ Telegraph (Anh) đưa tin rằng các mảnh vỡ được cho là từ một trong những tên lửa Blue Sparrow - được mô tả là các mảnh hình trụ dài, màu xám - sau đó được tìm thấy ở miền tây Iraq, có khả năng rơi dọc theo đường bay của tên lửa về phía Iran.

Các nhà phân tích quốc phòng cho biết các biến thể của hệ thống tên lửa Blue Sparrow đã được điều chỉnh để cho phép máy bay phóng loại vũ khí kiểu đạn đạo này từ khoảng cách xa, cho phép tấn công các mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt mà không để máy bay tiếp xúc với hệ thống phòng không của đối phương.

Blue Sparrow thuộc họ tên lửa rộng lớn hơn bao gồm các biến thể Black Sparrow và Silver Sparrow. Các hệ thống này ban đầu được thiết kế để mô phỏng các mối đe dọa từ tên lửa Scud của Liên Xô trong quá trình thử nghiệm phòng không.

Khu dinh thự của ông Ali Khamenei ở Tehran, Iran, được nhìn thấy nguyên vẹn vào tháng 2/2025 (trái) và bị phá hủy một năm sau đó (phải). Nguồn: Airbus

Các báo cáo khác về chiến dịch quân sự của Mỹ và Irsrael dẫn đến việc sát hại nhà lãnh đạo chính trị và tinh thần Iran Khamenei cho thấy Israel đã thực hiện một chiến dịch tình báo kéo dài nhiều năm. Là một phần của nỗ lực đó, các đặc vụ Israel bị cáo buộc đã xâm nhập vào các mạng camera giám sát đường phố được chính quyền Iran sử dụng.

Theo thông tin chi tiết được công bố bởi tờ Financial Times (Anh), dữ liệu thu thập được về các vệ sĩ chủ chốt của Iran đã được truyền đến Tel Aviv và các địa điểm ở miền nam Israel. Cơ quan tình báo Mossad của Israel sau đó đã theo dõi hoạt động, địa chỉ và lịch trình của các vệ sĩ này cũng như các quan chức Iran mà họ bảo vệ để xác định cách thức tấn công.

Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco của Saudi Arabia đã bắt đầu cắt giảm sản lượng tại hai mỏ dầu, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại khu vực Eo biển Hormuz.
Động thái này diễn ra sau khi tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với các thị trường năng lượng toàn cầu bị gián đoạn bởi cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, cũng như các cuộc tấn công nhằm vào tuyến đường thủy quan trọng này.Hiện chưa rõ hai mỏ dầu bị ảnh hưởng là mỏ nào và mức cắt giảm sản lượng cụ thể ra sao. Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco cũng chưa đưa ra bình luận chính thức trước các yêu cầu từ báo chí. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới đã chuyển hướng một phần các lô hàng dầu thô sang cảng Yanbu trên Biển Đỏ nhằm duy trì hoạt động xuất khẩu.

Không chỉ Saudi Arabia, một số quốc gia láng giềng trong khu vựcbị ảnh hưởng của xung đột khu vực, được cho là đã phải cắt giảm sản lượng dầu, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Tổng thống Donald Trump ngày 7/3 cho biết, Anh đang "suy nghĩ nghiêm túc" về việc điều 2 tàu sân bay đến Trung Đông. Tuy nhiên, ông Trump cũng nói thêm rằng Mỹ không cần chúng để giành phần thắng trong cuộc chiến với Iran.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố sẽ "ghi nhớ" việc Anh thiếu sự ủng hộ trong cuộc xung đột với Iran.

"Vương quốc Anh, đồng minh từng rất tuyệt vời của chúng ta, có lẽ là tuyệt vời nhất trong số họ, cuối cùng cũng đang suy nghĩ nghiêm túc về việc đưa 2 tàu sân bay đến Trung Đông", ông Trump cho biết.

"Không sao đâu, Thủ tướng Starmer, chúng tôi không cần chúng nữa — Nhưng chúng tôi sẽ ghi nhớ. Chúng tôi không cần những người tham gia vào cuộc chiến sau khi chúng tôi đã thắng!"

Bài đăng này xuất hiện sau khi Bộ Quốc phòng Anh cho biết vào hôm 7/3 rằng họ đang chuẩn bị cho tàu sân bay Prince of Wales để sẵn sàng triển khai. Tuy nhiên, một quan chức Anh cho biết vẫn chưa có quyết định cuối cùng về việc liệu có gửi tàu này đến Trung Đông hay không.

Theo Reuters, ông Trump đã liên tục chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer, đồng thời ám chỉ rằng ông Starmer đã góp phần hủy hoại mối quan hệ thân thiết mang tính lịch sử giữa 2 nước, sau khi London ngăn cản Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để tấn công Iran trong giai đoạn đầu.

Thủ tướng Anh bảo vệ lập trường

Thủ tướng Starmer đã bảo vệ quyết định không cho phép lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để hỗ trợ các đợt tấn công ban đầu vào Iran. Ông khẳng định mình cần được đảm bảo rằng bất kỳ hành động quân sự nào cũng phải hợp pháp và được lên kế hoạch kỹ lưỡng.

Sau đó, ông đã cấp phép cho lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho những gì ông gọi là các cuộc tấn công phòng thủ chống lại tên lửa Iran tại các kho chứa hoặc bệ phóng.

Khi được hỏi về những bình luận của ông Trump, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper trả lời đài Sky News hôm 8/3 rằng: "Điều tôi học được khi làm công việc này là bạn phải tập trung vào thực chất chứ không phải các bài đăng trên mạng xã hội".

"Chúng tôi sẽ không hành động dựa trên những lời lẽ đao to búa lớn hay cường điệu. Chúng tôi sẽ thực hiện mọi việc dựa trên những quyết định thực tế, bình tĩnh và vững chắc. Bởi vì tôi nghĩ bản sắc của người Anh nói chung là làm việc một cách nghiêm túc và kiên định".

Đầu năm nay, ông Starmer cũng từng chỉ trích mong muốn mua lại đảo Greenland của ông Trump và cho rằng những bình luận của ông Trump về việc quân đội châu Âu né tránh chiến đấu ở tiền tuyến trong cuộc chiến tại Afghanistan là "thực sự gây kinh hoàng".

Khủng hoảng tại Ukraine bắt nguồn từ việc các nước phương Tây ủng hộ cuộc đảo chính ở Kiev, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói với phóng viên Pavel Zarubin của kênh Vesti.

“Xét cho cùng, khủng hoảng Ukraine bắt nguồn từ đâu? Nó bắt nguồn từ việc các nước phương Tây ủng hộ cuộc đảo chính ở Ukraine, rồi đến các sự kiện ở Crimea, sau đó là ở phía Đông Nam Ukraine - Donbass và toàn bộ Novorossiya. Mọi thứ bắt đầu từ đó. Tất cả khởi nguồn từ đó”, ông Putin nhấn mạnh.

Ông cho rằng mọi chuyện đang diễn ra hiện nay ở Ukraine “chắc chắn là một sai lầm”, trước hết là sai lầm của các nước phương Tây. Một sai lầm mang tính hệ thống”.

Theo ông Putin, chính quyền Kiev đang thao túng các nước châu Âu. “Tình hình rất kỳ lạ. Bởi tôi có cảm giác rằng chúng ta đang đối mặt với một trường hợp được gọi là bên yếu hơn lại điều khiển bên mạnh hơn, chứ không phải theo chiều ngược lại”, ông Putin nói trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Pavel Zarubin của Vesti.

Trong khi đó, ông Putin cho rằng các nước phương Tây hiện đang gặt ở Ukraine những gì họ đã gieo. Nhà lãnh đạo Nga nhắc lại rằng khủng hoảng Ukraine bắt nguồn từ việc các nước phương Tây ủng hộ cuộc đảo chính ở Kiev.

Trong cuộc phỏng vấn trên, ông Putin cũng nhận định tình hình trên các thị trường năng lượng toàn cầu đã leo thang đến mức giới hạn.

Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho rằng hiện nay là thời điểm thích hợp để triển khai ý tưởng của Tổng thống Putin về việc triệu tập hội nghị thượng đỉnh của năm nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

“Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất từ khá lâu trước đây, thậm chí từ trước Covid-19, về việc triệu tập Hội nghị thượng đỉnh các nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Theo tôi, hiện nay là thời điểm thích hợp để triển khai ý tưởng đó”, ông Lavrov nhấn mạnh trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Rossiya-1.

Ông Lavrov nói thêm, Nga cho rằng Mỹ cần làm rõ với thế giới về các kế hoạch của mình, cũng như việc những kế hoạch đó tương ứng ra sao với các chuẩn mực từng tồn tại trước đây.

“Chúng tôi xuất phát từ nhận định rằng Mỹ phải giải thích các kế hoạch của họ là gì và tất cả điều này tương ứng ra sao với những gì trước đây đã xác lập nên một số chuẩn mực nhất định”, ông nói.

Theo TASS

Mỹ tăng cường sức mạnh hải quân chưa từng thấy

Hải quân Mỹ đã điều siêu tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS George H.W. Bush tới Trung Đông, nhằm tăng cường lực lượng cho chiến dịch quân sự đang diễn ra chống lại Iran.

Động thái này khiến số nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ hoạt động đồng thời trong khu vực tăng lên ba - một tình huống rất hiếm xảy ra trong các cuộc khủng hoảng quân sự hiện đại.

USS George H.W. Bush thuộc lớp Nimitz, một trong những lớp tàu sân bay hạt nhân lớn và mạnh nhất thế giới. Trong khi đó, tàu sân bay mới hơn duy nhất của Hải quân Mỹ - USS Gerald R. Ford, đã được triển khai tới phía đông Địa Trung Hải chỉ vài giờ trước khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran ngày 28/2.

Việc triển khai thêm một siêu tàu sân bay được cho là nhằm bù đắp những tổn thất mà các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông phải hứng chịu sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran.

Đồng thời, Washington cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng thủ tên lửa và sự tiêu hao đáng kể kho tên lửa của các nhóm tàu sân bay hiện có trong cả nhiệm vụ tấn công lẫn phòng thủ.

Sức mạnh không quân khổng lồ

Sau khi rời cảng nhà tại căn cứ hải quân Norfolk hồi đầu năm, USS George H.W. Bush đã hoạt động tại Đại Tây Dương để tiến hành các cuộc huấn luyện và chuẩn bị chiến đấu trước khi được điều tới Trung Đông.

Một nhóm tác chiến tàu sân bay xoay quanh USS George H.W. Bush thường mang theo từ 40 đến 44 tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet, khoảng 5 máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler, cùng 4-5 máy bay cảnh báo sớm E-2D Hawkeye. Ngoài ra còn có nhiều trực thăng và máy bay vận tải hỗ trợ.

Các tiêm kích này có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ không chiến, tấn công mặt đất cho đến chế áp phòng không đối phương. Tuy nhiên, việc thiếu vắng tiêm kích tàng hình F-35C hoặc số lượng lớn máy bay tác chiến điện tử vẫn được xem là một hạn chế đối với khả năng tác chiến tổng thể của nhóm tàu sân bay này.

Bên cạnh không đoàn hạm, nhóm tác chiến tàu sân bay thường được hộ tống bởi ba đến bốn tàu khu trục lớp Arleigh Burke, một tàu tiếp tế hậu cần, một tàu ngầm tấn công hạt nhân và đôi khi là một tàu tuần dương lớp Ticonderoga.

Các tàu khu trục Arleigh Burke đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi chúng có thể phóng tên lửa hành trình Tomahawk tấn công mục tiêu trên lãnh thổ Iran, đồng thời sử dụng các tên lửa đánh chặn SM-2, SM-3 và SM-6 để hỗ trợ phòng thủ tên lửa trong khu vực.

Iran liên tục bị tấn công.

Nguy cơ lớn từ tên lửa Iran

Dù sở hữu hỏa lực mạnh, các nhóm tàu sân bay Mỹ tại Trung Đông vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro đáng kể. Iran được cho là sở hữu kho tên lửa đạn đạo chống hạm rất lớn, có khả năng tấn công các mục tiêu trên biển ở khoảng cách xa.

Ngoài ra, việc Tehran lần đầu trình diễn vũ khí lượn siêu thanh trong cuộc xung đột với Israel, cũng khiến giới phân tích lo ngại rằng các nhóm tàu sân bay Mỹ có thể trở thành mục tiêu trong trường hợp căng thẳng leo thang.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Iran có thể tránh tấn công trực tiếp vào tàu sân bay Mỹ. Việc gây thiệt hại nghiêm trọng cho một siêu tàu sân bay có thể tạo ra bước ngoặt chiến lược không thể đảo ngược, buộc Washington phải theo đuổi một chiến thắng quân sự toàn diện thay vì tìm kiếm giải pháp ngoại giao.

Trong khi đó, mục tiêu chiến lược của Tehran có thể đơn giản hơn nhiều - duy trì khả năng tồn tại và gây sức ép đủ lớn để buộc đối phương phải xuống thang.

Việc ba nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ hoạt động đồng thời tại Trung Đông cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng hiện nay. Đây là một trong những lần hiếm hoi Washington phải tập trung sức mạnh hải quân lớn như vậy trong một khu vực.

Sự hiện diện của các siêu tàu sân bay không chỉ giúp Mỹ duy trì khả năng tấn công tầm xa bằng không quân hạm mà còn tạo ra lớp phòng thủ bổ sung cho các căn cứ và lực lượng đồng minh trong khu vực.

Tuy nhiên, với kho vũ khí tên lửa và UAV ngày càng lớn của Iran, cuộc đối đầu giữa hai bên đang bước vào một giai đoạn mới, nơi sức mạnh hải quân, phòng thủ tên lửa và chiến tranh tầm xa sẽ đóng vai trò quyết định.