Chỉ trong vài tháng, một thiếu niên 17 tuổi tại Thượng Hải đã thực hiện hơn 12.000 lần hoàn hàng giả để chiếm đoạt gần 16,5 tỷ VNĐ. Bản án 6 năm tù giam không chỉ là cái giá đắt cho một sai lầm tuổi trẻ, mà còn phơi bày lỗ hổng lớn trong cách nhiều cha mẹ dạy con về tiền bạc.
Từ "lỗ hổng" kỹ thuật đến đường dây tội phạm chuyên nghiệp

Sự việc bắt đầu vào đầu năm 2024, khi Lã (17 tuổi) tình cờ phát hiện một lỗi trên ứng dụng mua sắm: Hệ thống cho phép hoàn tiền toàn bộ mà không cần thực tế gửi trả lại hàng. Thay vì báo cáo lỗi, Lã coi đây là "mỏ vàng".

Thiếu niên này nhanh chóng thiết lập một quy trình phạm tội có hệ thống:

Thủ đoạn: Huy động tài khoản của người thân và thuê hàng loạt tài khoản mạng để thực hiện hơn 11.900 giao dịch giả mạo.

Chiếm đoạt: Tổng số tiền lên tới 4,76 triệu Nhân dân tệ (khoảng 16,5 tỷ VNĐ).

Tiêu thụ: Lã mua mỹ phẩm cao cấp bằng tiền chiếm đoạt, sau đó bán lại giá rẻ để thu về 4,01 triệu Tệ tiền mặt.

Toàn bộ số tiền được ném vào lối sống xa hoa với điện thoại đời mới, quần áo hàng hiệu và các tụ điểm giải trí. Sự tính toán kỹ lưỡng nhằm lách luật kiểm soát rủi ro của sàn thương mại điện tử cho thấy đây không còn là sự nông nổi, mà là tội phạm "trí tuệ cao".

Nam sinh đã phải chịu sự trừng phạt của pháp luật

Được biết, Tòa án quận Phố Đông, Thượng Hải đã tuyên phạt Lã 6 năm tù giam. Dù là người vị thành niên, nhưng tòa án nhận định hành vi của Lã có "ác ý chủ quan sâu sắc" và "gây nguy hại lớn cho xã hội".

Tại tòa, câu nói của Lã: "Cháu cứ ngỡ thân phận vị thành niên là tấm bùa hộ mệnh" đã gây chấn động dư luận. Nó phản ánh một tư duy lệch lạc: Coi pháp luật là thứ có thể lợi dụng và coi thường mọi ranh giới đạo đức để đạt được mục đích tài chính.
Bài học giáo dục tài chính: Tiền bạc phải đi đôi với lương tri

Vụ án của Lã không chỉ là vấn đề hình sự, mà còn là bài học đắt giá cho các bậc phụ huynh về việc định hướng tư duy tài chính cho con cái trong kỷ nguyên số:

1. Dạy con về ranh giới giữa "thông minh" và "trục lợi"

Nhiều cha mẹ thường tự hào khi thấy con cái nhanh nhạy với công nghệ hoặc biết cách "lách" quy định để có lợi. Tuy nhiên, nếu không có nền tảng đạo đức, sự nhạy bén này dễ biến thành hành vi phạm pháp. Hãy dạy trẻ rằng: Mọi đồng tiền kiếm được dựa trên sự lừa dối hoặc khai thác lỗ hổng của người khác đều là bất chính.

2. Cảnh giác với tư duy "kiếm tiền nhanh" (Easy Money)

Sức hút của việc có tiền quá dễ dàng đã làm lu mờ khả năng phán đoán của Lã. Khi trẻ tiếp cận với dòng tiền lớn mà không qua lao động, chúng dễ rơi vào ảo tưởng và mất đi sự tôn trọng đối với giá trị của sức lao động. Cha mẹ cần giúp con hiểu: Sự thịnh vượng bền vững chỉ đến từ việc tạo ra giá trị thật cho xã hội.

3. Giám sát "dấu chân tài chính" trên không gian mạng

Trong vụ án này, việc Lã thực hiện hơn 12.000 giao dịch mà cha mẹ không hay biết là một thiếu sót lớn. Trong thời đại ví điện tử và mua sắm trực tuyến, cha mẹ cần giám sát các tài khoản liên kết của con, đồng thời quan sát những thay đổi bất thường trong thói quen tiêu dùng và đồ dùng cá nhân của trẻ.

4. Hiểu về trách nhiệm pháp lý

Giáo dục tài chính không thể tách rời giáo dục pháp luật. Trẻ cần hiểu rằng pháp luật không có "vùng cấm", và tuổi tác không phải là cái cớ để miễn trừ trách nhiệm cho những hành vi có tính toán. Một "món quà trưởng thành" bằng 6 năm tù là quá đắt để bắt đầu học về trách nhiệm.

Hành trình từ một thiếu niên đến một phạm nhân của Lã bắt đầu từ một lần nhấp chuột vào lỗ hổng hệ thống. Đây là lời cảnh tỉnh: Đừng chỉ dạy con cách kiếm tiền, hãy dạy con cách làm một người trung thực trước những cám dỗ. Bởi lẽ, khi đạo đức bị bỏ quên, sự thông minh sẽ trở thành vũ khí tự hủy hoại tương lai của chính các em.

Nhiều người duy trì thói quen đo huyết áp, theo dõi chỉ số đường huyết để kiểm soát sức khỏe, nhưng lại ít chú ý đến một yếu tố rất đơn giản: lực nắm tay. Trong khi đó, theo các nghiên cứu gần đây, lực nắm tay có thể là một trong những dấu hiệu sớm giúp nhận diện nguy cơ bệnh tật và dự đoán khả năng sống thọ, thông tin từ tờ China Times.

Một nghiên cứu công bố trên Journal of Sport and Health Science vào cuối năm 2025 đã phân tích dữ liệu của hơn 2,4 triệu người trưởng thành tại 69 quốc gia. Kết quả cho thấy lực nắm tay không chỉ phản ánh sức mạnh cơ bắp mà còn liên quan chặt chẽ đến tình trạng sức khỏe tổng thể và tốc độ lão hóa của cơ thể.

Lực nắm tay - yếu tố phản ánh sức khỏe toàn thân và khả năng sống thọ

Theo các chuyên gia, những người có lực nắm tay khỏe là những người có khả năng sống thọ cao hơn. Những người có lực nắm tay yếu thường có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn, đồng thời dễ mắc các bệnh tim mạch, suy giảm chức năng cơ thể và mất khả năng vận động. Đáng chú ý, khả năng dự đoán tuổi thọ của lực nắm tay thậm chí có thể vượt qua chỉ số huyết áp tâm thu.

Giải thích về điều này, các nhà khoa học cho biết sức mạnh cơ bắp phản ánh nhiều yếu tố cùng lúc như tình trạng chuyển hóa, mức độ viêm mạn tính, tình trạng dinh dưỡng và chức năng của hệ thần kinh. Vì vậy, lực nắm tay được xem như một “bản tóm tắt” của sức khỏe toàn cơ thể.

Về mặt sinh lý, lực nắm tay của con người thường đạt đỉnh trong độ tuổi từ 30 - 39, sau đó giảm dần theo thời gian và suy giảm nhanh hơn sau tuổi 60. Nếu lực nắm tay nằm trong nhóm thấp nhất (khoảng 20% so với người cùng độ tuổi), đó có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ sức khỏe cao hơn bình thường.

Tuy nhiên, điểm tích cực là lực nắm tay hoàn toàn có thể cải thiện thông qua luyện tập. Các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp không chỉ giúp cải thiện lực nắm mà còn góp phần làm chậm quá trình lão hóa, duy trì khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Liên quan đến sức khỏe não bộ

Các bài tập tăng cường lực nắm tay (Ảnh minh họa).

Không dừng lại ở đó, tờ China Times trích dẫn kết quả của một nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy lực nắm tay yếu có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa sức mạnh cơ bắp và chức năng não bộ.

Cụ thể, cơ bắp khi hoạt động có thể tiết ra các hợp chất tín hiệu quan trọng bao gồm BDNF và IGF-1. Các chất này giúp điều hòa chuyển hóa năng lượng, giảm viêm, tăng cường chức năng não và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Khi sức cơ suy giảm, tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể sẽ gia tăng, hệ thần kinh và mạch máu lão hóa nhanh hơn, đồng thời làm giảm khả năng phục hồi và bảo vệ của não.

Chính vì thế, lực nắm tay không chỉ là dấu hiệu của sức khỏe thể chất mà còn là một chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe não bộ.

Từ những phát hiện này, các chuyên gia khuyến nghị mỗi người nên quan tâm hơn đến sức mạnh cơ bắp trong sinh hoạt hằng ngày. Một thay đổi nhỏ như cải thiện lực nắm tay, duy trì vận động đều đặn có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe lâu dài, đặc biệt là trong việc phòng ngừa bệnh tật và kéo dài tuổi thọ.

Buổi sáng trong phòng khám, ông Lý 55 tuổi cầm kết quả xét nghiệm với vẻ bối rối. Cách đây 5 tháng, ông được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường, bác sĩ dặn phải kiểm soát chế độ ăn và đường huyết nghiêm ngặt. Thế nhưng suốt thời gian đó, ông gần như ngày nào cũng ăn khoai lang, với suy nghĩ đây là thực phẩm “tự nhiên, tốt cho sức khỏe và hỗ trợ giảm cân”. Ông đã chuẩn bị tinh thần cho kết quả xấu, nhưng lần tái khám này lại khiến bác sĩ phải hỏi ngược: “Ông đã làm gì vậy?”.

Trường hợp của ông Lý khiến nhiều người bất ngờ là một loại thực phẩm có vị ngọt như khoai lang lại có thể giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn kỳ vọng. Tuy nhiên, câu trả lời không nằm ở việc ăn càng nhiều càng tốt, mà nằm ở cách ăn và tổng thể lối sống.

Trên thực tế, khoai lang có chỉ số đường huyết (GI) tương đối thấp so với nhiều loại tinh bột tinh chế. Ngoài ra, thực phẩm này còn giàu chất xơ, chất chống oxy hóa và nhiều vi chất quan trọng. Chất xơ trong khoai lang đóng vai trò như “tấm đệm” trong đường tiêu hóa, làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó giảm đỉnh đường huyết sau ăn. Một số nghiên cứu từ Trường Y tế Công cộng Harvard (Harvard T.H. Chan School of Public Health, Mỹ) cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ có thể giúp giảm khoảng 12% mức đường huyết sau ăn ở người tiểu đường.

Không chỉ vậy, phần lớn carbohydrate trong khoai lang là tinh bột phức hợp, cần thời gian dài hơn để phân giải thành glucose, giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn so với cơm trắng hay bánh mì trắng. Điều này góp phần giảm áp lực lên tế bào beta của tuyến tụy, vốn chịu trách nhiệm tiết insulin. Bên cạnh đó, các vi chất như kali, magiê và vitamin C trong khoai lang cũng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và quá trình chuyển hóa đường.

Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh khoai lang không phải “thực phẩm thần kỳ”. Ăn quá nhiều vẫn có thể khiến đường huyết tăng cao, và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị hay phác đồ y khoa. Trường hợp của ông Lý đạt kết quả tích cực là nhờ ông kiểm soát tổng lượng ăn, duy trì giờ giấc đều đặn, chứ không phải chỉ đơn giản là “ăn thật nhiều khoai lang”.

Sau 5 tháng, bác sĩ ghi nhận nhiều thay đổi rõ rệt ở ông Lý. Đường huyết lúc đói giảm từ 8,9 mmol/L xuống còn 6,7 mmol/L, tiệm cận mức bình thường. Đường huyết sau ăn cũng ổn định hơn, giảm từ khoảng 11 mmol/L xuống còn 8 mmol/L, giúp hạn chế tổn thương mạch máu. Cân nặng giảm khoảng 4 kg nhờ khoai lang tạo cảm giác no lâu nhưng ít calo, qua đó góp phần cải thiện tình trạng kháng insulin. Hệ tiêu hóa cũng tốt hơn nhờ lượng chất xơ dồi dào, giảm táo bón và hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Ngoài ra, các chất chống oxy hóa như polyphenol và beta-carotene trong khoai lang còn có lợi cho tim mạch nếu duy trì lâu dài.

Từ câu chuyện này, các chuyên gia đưa ra một số nguyên tắc nếu muốn tận dụng khoai lang trong kiểm soát đường huyết. Trước hết, cần kiểm soát khẩu phần, mỗi bữa chỉ nên ăn khoảng 100-150g, tương đương một củ cỡ vừa. Thứ hai, nên kết hợp khoai lang với nguồn đạm như thịt nạc, cá, đậu phụ và một lượng nhỏ chất béo lành mạnh như dầu ô liu hoặc các loại hạt để làm chậm hấp thu đường. Thứ ba, ưu tiên cách chế biến đơn giản như hấp, luộc hoặc nướng, hạn chế chiên rán hay thêm đường. Cuối cùng, duy trì vận động đều đặn như đi bộ nhanh, chạy nhẹ hoặc tập dưỡng sinh khoảng 30 phút mỗi ngày để tăng độ nhạy insulin.

Các bác sĩ cũng lưu ý, tiểu đường là bệnh mạn tính, việc ăn uống chỉ là một phần trong kiểm soát bệnh. Mỗi người cần theo dõi đường huyết định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Câu chuyện của ông Lý cho thấy, những thay đổi nhỏ trong chế độ ăn và lối sống nếu thực hiện đúng cách có thể mang lại cải thiện rõ rệt, nhưng cần áp dụng một cách khoa học và cá nhân hóa, thay vì làm theo cảm tính.

Nguồn và ảnh: Sohu

Chuyên trang công nghệ và lối sống SlashGear (Mỹ) ngày 18/3 đưa tin, Cuba có thể không phải là quốc gia đầu tiên mà mọi người nghĩ đến khi nói về năng lượng tái tạo và năng lượng mặt trời. Thay vào đó, tin tức về năng lượng mặt trời thường tập trung vào các quốc gia như Trung Quốc, do quy mô khổng lồ của các dự án năng lượng mặt trời tại nước này.

Trên thực tế, sự thống trị của các nước lớn trong các vấn đề liên quan đến năng lượng mặt trời thường che khuất những thành tựu mà các quốc gia nhỏ hơn đạt được.

Lấy Cuba làm ví dụ. Quốc gia này đang có những bước tiến lớn trong việc phát triển năng lượng tái tạo, và Trung Quốc đang đóng một vai trò lớn trong quá trình này.

Cuba đã thu hút sự chú ý của toàn cầu vào tháng 2/2026 khi nước này tuyên bố đã sản xuất được hơn 800 megawatt (MW) điện mặt trời chỉ trong một buổi chiều. Ngay ngày hôm sau, Cuba đã phá kỷ lục của chính mình với sản lượng 900 MW.

Thành tích này đã thúc đẩy Bộ Năng lượng và Mỏ Cuba đăng tải một thông báo ăn mừng vào ngày 13/2 trên mạng xã hội X:

"Tại Cuba, lần đầu tiên trong khoảng thời gian giữa trưa ngày hôm qua, thứ Ba, ngày 10/2, hơn 800 MW điện mặt trời đã được sản xuất. Cùng thời điểm này hôm nay, con số đó đã vượt quá 900 MW.

Bất chấp lệnh cấm vận ngày càng gia tăng, chúng tôi vẫn tiếp tục củng cố chủ quyền năng lượng của mình."

Những con số này xuất hiện ngay sau khi Cuba đầu tư vào điện mặt trời từ năm 2025, đánh dấu một sự thay đổi lớn trong chính sách năng lượng của nước này.

Trên thực tế, chỉ riêng trong năm 2025, tỷ lệ điện mặt trời trong tổng sản lượng điện của Cuba đã tăng từ mức khiêm tốn 5,8% vào tháng 1/2025 lên mức đáng kể 20% vào cùng kỳ năm sau.

Từ lâu, Cuba phụ thuộc rất nhiều vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu đắt đỏ để đáp ứng nhu cầu năng lượng, một phần do các lệnh trừng phạt kéo dài do Mỹ áp đặt. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Trung Quốc đã vào cuộc giúp đỡ xây dựng hàng chục công viên năng lượng mặt trời mới trên khắp đất nước Cuba. Nước này đặt mục tiêu cuối cùng sẽ xây dựng 92 công viên năng lượng mặt trời với sự hỗ trợ của Trung Quốc vào năm 2028.

Đóng góp của Trung Quốc

Theo SlashGear, không thể phủ nhận rằng Cuba đang có những tiến bộ nhanh chóng trong lĩnh vực sản xuất điện mặt trời. Tuy nhiên, việc nguồn năng lượng này chỉ có sẵn vào ban ngày khiến mọi thứ trở nên khá phức tạp.

Tại Cuba, nhu cầu điện năng đạt đỉnh điểm vào khoảng từ 7 đến 8 giờ tối, tức là sau khi mặt trời lặn. Nếu quốc gia này không có hệ thống pin lưu trữ mạnh mẽ, toàn bộ lượng điện mặt trời được sản xuất vào ban ngày sẽ không có nơi nào để tiêu thụ. Để giúp giải quyết vấn đề này, Trung Quốc cũng đang xuất khẩu pin sang Cuba.

Bên cạnh việc giúp Cuba tăng cường sản lượng điện mặt trời, Trung Quốc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lắp đặt những hệ thống điện mặt trời độc lập. Hệ thống điện mặt trời độc lập do Trung Quốc cung cấp được thiết kế cho các hộ gia đình và các tổ chức chưa được kết nối với lưới điện quốc gia. Hơn 10.000 hệ thống độc lập như vậy (đủ để cung cấp điện cho một ngôi nhà nhỏ và vận hành các thiết bị cơ bản như tủ lạnh, quạt và TV) đã được lắp đặt trên khắp đất nước Cuba.

Theo SlashGear, mặc dù con số này có vẻ không nhiều, nhưng việc tiếp cận những hệ thống này có thể thay đổi cuộc sống của hàng nghìn người dân Cuba.

Sự đóng góp của Trung Quốc cho Cuba không chỉ giới hạn ở các chương trình năng lượng mặt trời. Trung Quốc còn quan tâm đến việc khai thác tiềm năng năng lượng gió của Cuba và cũng đang đầu tư vào lĩnh vực này. Cho đến nay, các trang trại gió do các công ty Trung Quốc xây dựng ở nhiều vùng khác nhau của Cuba đã giúp ngăn chặn việc thải ra hàng tấn khí carbon dioxide vào không khí.

Nga tấn công hàng loạt "đầu não" của Ukraine

Đài Tsargrad (Nga) ngày 20/3 đưa tin, đêm qua chiến sự tiếp tục leo thang, khi Nga tiến hành loạt đòn tấn công chính xác nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine, tương tự như đợt không kích ngày 18/3 trước đó.

Các diễn biến này được nhận định không đơn thuần là các đòn đánh lẻ, mà mang dấu hiệu của một sự chuyển dịch chiến lược mang tính bước ngoặt.

Mục tiêu không phải ngẫu nhiên: hàng loạt "đầu não" (trung tâm ra quyết định), căn cứ lực lượng dự bị và hạ tầng quân sự đã bị tấn công. Giới phân tích cho rằng đây có thể là bước "trinh sát bằng hỏa lực", nhằm chuẩn bị cho giai đoạn tác chiến quy mô lớn hơn.

Tại Lvov, trụ sở Tổng cục SBU (Cơ quan An ninh Ukraine) bị thiêu rụi hoàn toàn cùng trang thiết bị và kho lưu trữ – theo xác nhận của người đứng đầu chính quyền khu vực Kozytsky. Cơ quan đặc nhiệm tại Odessa cũng bị đặt dấu hỏi. Ở Kiev, các trung tâm điều hành bốc cháy, cột lửa bốc cao dữ dội, có thể quan sát thấy từ Rzeszow (Ba Lan).

Các đòn tấn công còn nhắm vào nhà máy sửa chữa máy bay tại căn cứ Sknilov, cơ sở thiết giáp và nhà máy LAZ ở Lvov – những đầu mối quan trọng trong việc lắp ráp UAV và khí tài quân sự, nằm gần các đơn vị Vệ binh Quốc gia. Quy mô mục tiêu cho thấy đây là các đòn đánh mang tính chiến lược, không còn giới hạn ở các điểm nhỏ lẻ gần tiền tuyến.

Giới quan sát nhận định chiến lược của Nga đang có sự thay đổi rõ rệt: trước tiên kéo giãn hệ thống phòng không (của Ukraine), thăm dò cấu hình, sau đó tập trung đánh vào các nút then chốt, hạ tầng năng lượng và các cơ sở ngầm.

Trong bối cảnh đó, miền Tây Ukraine dần mất đi vị thế "hậu phương an toàn". Các đòn đánh vào Novovolynsk, Odessa (nơi được cho là có sự hiện diện của các huấn luyện viên Anh về UAV và hoạt động phá hoại) cùng Lvov đã tác động trực tiếp tới toàn bộ hệ thống hỗ trợ của NATO tại khu vực này.

72 tiếng trước giờ G

Theo TST, trong vòng 72 giờ tới, Nga có thể tung ra một đòn tấn công tập trung quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược tại Odessa, Dnepropetrovsk và Kiev.

Nhận định này được đưa ra trong bối cảnh các đòn đánh gần đây cho thấy dấu hiệu rõ rệt của việc điều chỉnh chiến thuật: thay vì tấn công dàn trải, Nga chuyển sang cách tiếp cận có tính toán hơn, bắt đầu bằng việc kéo giãn hệ thống phòng không, thăm dò cấu hình, sau đó đánh chính xác vào các nút then chốt như trung tâm điều hành, hạ tầng năng lượng và các cơ sở quân sự ngầm.

Một diễn biến đáng chú ý là vụ tấn công nhằm vào một tàu chở thiết bị quân sự tại cảng Izmail (khu vực Odessa). Theo nguồn tin từ lực lượng ngầm, con tàu này được cho là vận chuyển khí tài theo tiêu chuẩn NATO từ Romania vào Ukraine.
Sau đòn đánh, tàu bị nghiêng mạnh, khiến một số thiết bị – được mô tả giống hệ thống phòng không IRIS-T và bệ phóng tên lửa – rơi xuống sông Danube. Dù chưa bị đánh chìm hoàn toàn, vụ việc được xem là tín hiệu cho thấy Nga sẵn sàng tấn công cả các tuyến hậu cần có yếu tố liên quan tới NATO.

Song song với đó, tại khu vực Krasny Liman (Donetsk), lực lượng Nga thông báo đã tiêu diệt một chỉ huy thuộc Trung đoàn số 8 của lực lượng tác chiến đặc biệt Ukraine (SSO) – đơn vị được đánh giá là tinh nhuệ và từng tham gia nhiều chiến dịch từ năm 2014. Diễn biến này được xem là một phần trong nỗ lực làm suy giảm năng lực tác chiến của các đơn vị đặc nhiệm đối phương.

Theo các phân tích, Odessa tiếp tục là mục tiêu then chốt do vai trò trung tâm hậu cần và thành phần hải quân, trong khi Dnepropetrovsk giữ vai trò nút tiếp tế quan trọng, còn Kiev là trung tâm chỉ huy và điều phối. Việc đồng thời nhắm vào cả ba khu vực này cho thấy khả năng xuất hiện một đòn đánh mang tính hệ thống, nhằm làm gián đoạn chuỗi vận hành tổng thể.

Ở chiều ngược lại, Ukraine đang đối mặt với nguy cơ suy giảm năng lực phòng không khi nguồn cung tên lửa đánh chặn, đặc biệt cho hệ thống Patriot, có xu hướng được ưu tiên chuyển sang Trung Đông – nơi nhu cầu đang tăng mạnh do xung đột leo thang. Điều này có thể khiến khả năng phòng thủ trước các đòn tấn công quy mô lớn bị hạn chế đáng kể.

Trong bối cảnh đó, mốc "72 giờ" được nhắc tới không chỉ mang tính dự báo, mà còn phản ánh một giai đoạn nhạy cảm, khi các điều kiện chiến trường, hậu cần và phòng không đang cùng lúc hội tụ.
Tàu chiến, máy bay Nga xuất hiện ở nơi không ngờ tới

Không chỉ dồn lực cho mặt trận Ukraine, lực lượng quân đội Nga còn bất ngờ xuất hiện tại một khu vực "không ai ngờ tới", trong bối cảnh Mỹ đang tập trung cho xung đột với Iran.

Theo các nguồn tin, Nga đã triển khai đồng thời khinh hạm, tàu ngầm và tiêm kích MiG-31K mang tên lửa siêu vượt âm Kinzhal gần khu vực Nhật Bản – một đồng minh quan trọng của Washington – khiến mức độ cảnh giác tại khu vực này gia tăng rõ rệt trong những ngày qua.

Tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Nga được ghi nhận có nhiều động thái đáng chú ý gần lãnh thổ Nhật Bản. Theo trang Traffic News của Nhật, một khinh hạm Hải quân Nga đã được phát hiện di chuyển gần khu vực này, được cho là tàu "Marshal Shaposhnikov" – một tàu chống ngầm đã được nâng cấp từ thời Liên Xô.

Sau khi phát hiện, tàu Nhật Bản "Hamana" đã được lệnh theo dõi và thu thập thông tin về hoạt động của phía Nga. Tuy nhiên, khinh hạm Nga không vi phạm quy định quốc tế và sau đó di chuyển về phía biển Hoa Đông.

Truyền thông Nhật nhận xét tàu chiến này có thiết kế "vững chắc và đáng gờm", trái ngược với xu hướng tàu chiến hiện đại thiên về giảm khả năng bị phát hiện.

Chưa dừng lại ở đó, ngày 17/3, Bộ Quốc phòng Nga thông báo các tiêm kích MiG-31K mang tên lửa siêu vượt âm Kinzhal đã thực hiện chuyến bay trên vùng biển trung lập thuộc biển Nhật Bản.

Một ngày sau, Nga tiếp tục thông báo tàu ngầm "Volkhov" đã lặn hoạt động trong khu vực. Theo tuyên bố chính thức, đây là hoạt động kiểm tra hệ thống và huấn luyện lặn sâu tối đa, nhưng phía Nhật Bản cho rằng đây không chỉ đơn thuần là diễn tập.

Điểm đáng chú ý là các động thái này diễn ra cùng lúc với việc Mỹ điều chuyển lực lượng khỏi Nhật Bản. Theo Wall Street Journal, Washington đang triển khai khoảng 2.200 lính thủy đánh bộ sang Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng với Iran gia tăng.

Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện liên tiếp của các khí tài Nga – từ khinh hạm, tàu ngầm đến tiêm kích mang tên lửa siêu vượt âm – được một số phân tích cho rằng mang tính "phô trương lực lượng" và gửi thông điệp răn đe.

Một số ý kiến cho rằng Nga đang nhấn mạnh lập trường cứng rắn với Nhật Bản, đặc biệt liên quan tới vấn đề quần đảo Kuril, đồng thời phát đi tín hiệu rằng trong một số tình huống, các lực lượng NATO hoặc Mỹ có thể không kịp hiện diện tại khu vực.

Các nước phương Tây sẽ phải thừa nhận rằng những nỗ lực gây áp lực lên Nga và Iran của họ đã thất bại, cựu cố vấn NATO và Đại tá của Bộ Tổng tham mưu Thụy Sĩ, Jacques Beau, tuyên bố.

"Chúng ta không thực sự hiểu rõ mình muốn đạt được điều gì với các lệnh trừng phạt hay cuộc chiến chống lại Nga hoặc Iran. Và ngày nay, phương Tây buộc phải thừa nhận rằng họ đã thất bại – cả với các lệnh trừng phạt lẫn những nỗ lực gây áp lực lên các quốc gia này. Bởi vì hiện tại cả hai bên đều đang nắm quyền kiểm soát tình hình. Điều này có nghĩa là, nếu nhìn từ phía khác, phương Tây đã hoàn toàn mất kiểm soát đối với những gì đang xảy ra," ông nhận định.

Đồng thời, vị đại tá nhấn mạnh rằng Mỹ đang chịu thất bại ở Iran cả về mặt tác chiến lẫn chiến lược.

“Bằng cách phá hủy các cơ sở của Mỹ ở Trung Đông, người Iran đạt được hai mục tiêu. Mục tiêu đầu tiên là về mặt hoạt động, vì các căn cứ của Mỹ được sử dụng làm khu vực tập kết cho các hoạt động chống lại Iran. Nếu bạn phá hủy, chẳng hạn như các trạm radar cảnh báo sớm hoặc ăng-ten mảng pha và nhiều trong số đó đã bị phá hủy, điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của căn cứ. Còn một mục tiêu nữa: người Iran muốn chứng minh rõ ràng rằng các căn cứ của Mỹ tồn tại không phải để bảo vệ các nước Ả Rập, mà là để bảo vệ Israel và tiêu diệt Iran,” ông lưu ý.

Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran đang bước sang tuần thứ ba. Hai bên đã liên tục giáng những đòn mạnh vào nhau trong suốt thời gian này. Tel Aviv tuyên bố mục tiêu của họ là ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Washington đe dọa sẽ phá hủy tiềm lực quân sự của nước này và kêu gọi người dân lật đổ chế độ. Trong khi đó, Iran nhấn mạnh sự sẵn sàng tự vệ và không thấy lý do gì để nối lại đàm phán.

Hai lực lượng đặc nhiệm đổ bộ - gồm các lực lượng đặc nhiệm hải quân được thiết kế để vận chuyển đường biển, đổ bộ lính thủy đánh bộ và hỗ trợ đổ bộ lên các bãi biển không người đang được triển khai đến Trung Đông - Newsmax cho biết.

Theo thông tin của Newsmax, tổng quân số của các lực lượng này khoảng 8.000 quân nhân, bao gồm khoảng 4.000–5.000 lính thủy đánh bộ.

Họ đang tiến vào khu vực này trên 6 tàu đổ bộ, ngoài lính thủy đánh bộ, còn chở theo thiết bị để tiến hành các hoạt động từ biển.

Một số lực lượng đã lên đường đến khu vực này, bao gồm một nhóm trên tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli, và một nhóm mới trên tàu USS Boxer sẽ khởi hành sớm hơn dự kiến. Thậm chí, kỳ nghỉ của các binh sĩ phục vụ trên tàu này cũng bị rút ngắn.

Hãng tin NBC News dẫn nguồn tin cho biết, Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11 (MEU), gồm ít nhất 2.200 lính thủy đánh bộ, sẽ được triển khai trên tàu tấn công đổ bộ USS Boxer. Lữ đoàn này sẽ rời San Diego trong những ngày tới và có thể sẽ được hộ tống bởi một hoặc hai tàu khác.

Những ngày gần đây, giới truyền thông liên tục đưa tin rằng Nhà Trắng đang cân nhắc việc triển khai hàng nghìn binh sĩ đến Trung Đông.

Reuters dẫn các nguồn tin cho biết, Nhà Trắng muốn tăng cường sự hiện diện quân sự để đảm bảo việc các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng không quân và hải quân dự kiến sẽ đóng vai trò chủ chốt, nhưng chính quyền Donald Trump không loại trừ khả năng đổ bộ quân sự lên bờ biển Iran.

Một chiến dịch tấn công vào đảo Kharg, nơi khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua, cũng đang được thảo luận. Các nguồn tin cho biết phương án kiểm soát hòn đảo thay vì phá hủy nó đang được xem xét, bất chấp những rủi ro cao liên quan đến các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Theo nguồn tin của Reuters, chính quyền đang thảo luận riêng về khả năng điều động lực lượng để giám sát các kho dự trữ uranium được làm giàu cao.

Giới phân tích cho rằng chiến dịch trên bộ của Mỹ trong khu vực chắc chắn sẽ phải đối mặt nhiều khó khăn, từ các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào lực lượng Mỹ và các cơ sở của Mỹ trong khu vực, đến việc đổ bộ với giá đắt sẽ giúp giải tỏa eo biển Hormuz ra sao.

Trong khi cuộc chiến Ukraine vẫn chưa có hồi kết, một diễn biến ngoại giao âm thầm đang khiến Moscow lo ngại: Washington đang tìm cách tiếp cận Belarus - đồng minh thân cận nhất của Nga - thông qua một đặc phái viên ít được chú ý.

Tiết lộ đặc phái viên đóng vai trò ngày càng nổi bật trong chính sách của Mỹ với Belarus

Đầu tháng 2, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) công bố một báo cáo cảnh báo phương Tây đang tìm cách làm suy yếu liên minh Minsk – Moscow và thúc đẩy thay đổi chính trị tại Belarus. Theo SVR, các nước phương Tây đang xây dựng một lực lượng đối lập mới nhằm lật đổ Tổng thống Alexander Lukashenko, một trong những đồng minh trung thành nhất của Nga.

Dù những cáo buộc kiểu này không mới, điểm đáng chú ý là SVR không nêu đích danh quốc gia đứng sau kế hoạch. Sự “né tránh” này được cho là phản ánh sự thận trọng của Điện Kremlin trong bối cảnh Nga đang mong muốn duy trì kênh đối thoại với chính quyền của Tổng thống Donald Trump.

Song song với đó, Washington cũng đang âm thầm mở kênh tiếp xúc riêng với Minsk. Trung tâm của nỗ lực này là John Coale, một đặc phái viên ít tiếng tăm nhưng đang đóng vai trò ngày càng nổi bật trong chính sách của Mỹ với Belarus.

So với các nhân vật ngoại giao khác, ông Coale khá kín tiếng. Ông là một luật sư kỳ cựu, từng nổi tiếng từ thập niên 1970–1980 khi đại diện cho lính thủy đánh bộ Mỹ và các con tin trong khủng hoảng Iran. Trong chính trường, ông từng ủng hộ nhiều nhân vật thuộc cả hai đảng, từ ông John McCain đến bà Hillary Clinton, và sau đó là bà Sarah Palin.

Chính quyền Trump bổ nhiệm ông Coale làm phó đặc phái viên Mỹ về Ukraine vào tháng 3/2025, sau đó trở thành đặc phái viên phụ trách Belarus.

Theo các nguồn tin, ông Coale nổi tiếng với phong cách làm việc kiên trì và hiệu quả. Cách tiếp cận trực tiếp với chính quyền Lukashenko đã mang lại kết quả rõ rệt, đặc biệt trong vấn đề nhân đạo.

Ông Coale được cho là đã đàm phán để Belarus trả tự do hơn 250 tù nhân chính trị, bao gồm cả công dân Mỹ và công dân các nước đồng minh, cũng như lãnh đạo đối lập Siarhei Tsikhanouski. Ngày 19/3, ông tiếp tục đến Minsk và có cuộc gặp kéo dài hai giờ với Lukashenko. Sau cuộc gặp, Belarus thông báo ân xá thêm 250 tù nhân nữa.

Ông Coale cho biết hai bên cũng thảo luận khả năng Tổng thống Lukashenko thăm Mỹ và mở rộng quan hệ song phương. Ông ca ngợi đây là kết quả của “ngoại giao trực diện và cứng rắn” của chính quyền Trump.

Dù đàm phán trực tiếp với chính quyền Belarus, ông Coale vẫn duy trì liên lạc chặt chẽ với phe đối lập, đặc biệt là bà Sviatlana Tsikhanouskaya. Việc Mỹ bổ nhiệm đặc phái viên riêng cho Belarus được phe đối lập xem là bước tiến quan trọng sau nhiều năm vận động.
Ông Trump mềm giọng, cố gắng "quyến rũ" Belarus

Tuy nhiên, tiến trình này cũng làm dấy lên tranh cãi về chính sách trừng phạt. Sau đợt thả tù nhân hồi tháng 12, Mỹ đã gỡ bỏ trừng phạt đối với tập đoàn kali Belaruskali, cho phép Belarus nối lại xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ và Brazil. Ngày 19/3, Washington tiếp tục dỡ bỏ trừng phạt với một số ngân hàng và Bộ Tài chính Belarus.

Giới chức Mỹ cho rằng động thái này giúp Minsk giảm phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và mở lại các tuyến xuất khẩu qua châu Âu nếu các nước nới lỏng hạn chế. Tuy nhiên, phe đối lập cảnh báo ông Lukashenko có thể biến tù nhân chính trị thành “con bài mặc cả” lâu dài.

Song song với các bước đi này, giọng điệu của Washington cũng trở nên mềm mỏng hơn. Ông Trump công khai bày tỏ sự tôn trọng với Tổng thống Lukashenko và gọi quan hệ Mỹ – Belarus là “rất tốt”.
Mỹ có thể kéo Belarus ra khỏi quỹ đạo của Nga?

Câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có thể kéo Belarus ra khỏi quỹ đạo của Nga hay không. Trước năm 2020, ông Lukashenko từng theo đuổi chính sách cân bằng giữa Moscow và phương Tây. Nhưng sau cuộc bầu cử gây tranh cãi và các lệnh trừng phạt, Belarus ngày càng phụ thuộc vào Nga.

Mối quan hệ này càng sâu sắc hơn khi Belarus cho phép Nga sử dụng lãnh thổ để tấn công Ukraine năm 2022. Hiện nay, Belarus đã hội nhập sâu vào hệ thống quân sự và an ninh của Nga.

Dù vậy, Washington vẫn muốn thử nghiệm khả năng tạo khoảng cách giữa Minsk và Moscow, dù chỉ là nhỏ. Nhà Trắng cho rằng nỗ lực của Coale phục vụ lợi ích chiến lược rộng lớn hơn của Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tỏ ra hoài nghi. Họ cho rằng Belarus hiện phụ thuộc quá sâu vào Nga và gần như không còn nhiều dư địa xoay chuyển. Đối với ông Lukashenko, ưu tiên hàng đầu vẫn là duy trì quyền lực, và việc rời xa Moscow có thể đe dọa sự tồn tại của chế độ.

Một số ý kiến cho rằng ông Lukashenko có thể quay lại chiến thuật cân bằng quen thuộc, vừa giữ quan hệ với Nga vừa mở cửa với phương Tây. Dù vậy, Belarus không phải điểm đến hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế, khiến chiến lược này gặp nhiều thử thách.

Các chuyên gia nhận định việc tách Belarus khỏi Nga là rất khó trong ngắn hạn, nhưng đây vẫn là mục tiêu của Mỹ nếu cuộc chiến Ukraine vẫn tiếp tục và Nga đang gặp khó khăn ở đây.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã xác nhận rằng người phát ngôn của họ, Chuẩn tướng Ali Mohammad Naeini, đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Mỹ và Israel. Ông giữ chức vụ người phát ngôn chính thức của IRGC và là phó trưởng bộ phận quan hệ công chúng của lực lượng này.

Ông Naeni đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công đêm qua. Tuyên bố của IRCG do đài truyền hình nhà nước Iran đưa ra cho biết: "Ông Ali Mohammad Naeni đã bị sát hại vào sáng ngày cuối cùng của tháng Ramadan (19/3) do một cuộc tấn công tội ác và hèn hạ của Mỹ và Israel".

Naeni quê ở Kashan; 68 tuổi, ông là một chuẩn tướng cấp hai của IRGC. Ông được bổ nhiệm làm người phát ngôn của IRGC vào năm 2024.

Ngay trong đêm qua trên truyền hình quốc gia, ông còn tuyên bố rằng “ngay cả trong thời chiến, chúng tôi vẫn có năng lực sản xuất tên lửa”.

Liên tiếp trong vài ngày qua các quan chức cấp cao của Iran đã bị ám sát. Hôm thứ Ba 17/3, Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel.

Ngày 20/3, Lãnh tụ tối cao mới của Iran đã gửi thông điệp chia buồn tới Tổng thống Masoud Pezeshkian về cái chết của Bộ trưởng Tình báo.

Trong tuyên bố được hãng Tasnim đăng tải, Ayatollah Mojtaba Hosseini Khamenei ca ngợi ông Khatib là một “bộ trưởng tình báo tận tụy”.

Ông nhấn mạnh các quan chức cần tăng cường nỗ lực để lấp khoảng trống do cái chết của ông Khatib để lại, đồng thời kêu gọi bộ này duy trì an ninh trước “các kẻ thù trong và ngoài nước”.

“An ninh có thể bị từ chối đối với kẻ thù trong và ngoài nước, nhưng sẽ được đảm bảo cho tất cả đồng bào của chúng ta” - ông Khamenei nói.

Trước đó một ngày, quan chức an ninh cấp cao nhất của Iran Ali Larijani cũng thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Iran đã mất hàng chục quan chức và chỉ huy cấp cao kể từ khi cuộc xung đột với Israel và Hoa Kỳ bắt đầu vào cuối tháng Hai.

Đầu tuần này, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei đã bị thương nhẹ trong các cuộc tấn công của Israel vào Tehran nhưng đã hồi phục.

Iran vừa làm nên một bước ngoặt gây chấn động khi lần đầu tiên bắn trúng tiêm kích tàng hình F-35 – loại máy bay chiến đấu hiện đại nhất của Mỹ vốn chưa từng bị đánh trúng trong toàn bộ lịch sử hoạt động. Câu hỏi gây xôn xao là Iran đã bắn trúng F-35 bằng cách nào?

Đòn giáng vào biểu tượng sức mạnh không quân Mỹ

Theo thông tin từ phía Mỹ, chiếc F-35 đã phải hạ cánh khẩn cấp tại một căn cứ ở Trung Đông, trong khi Iran tuyên bố máy bay này đã bị rơi, đồng thời cho biết thêm một chiếc F-35 khác cũng bị trúng đạn trên bầu trời Bandar Abbas.

Sự kiện này ngay lập tức đặt ra câu hỏi lớn: làm thế nào Iran, với hệ thống phòng không bị cho là suy yếu, lại có thể đánh trúng một trong những vũ khí tối tân và đắt đỏ nhất thế giới.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức quốc phòng khẳng định hệ thống phòng không Iran đã bị phá hủy, thậm chí tuyên bố máy bay Mỹ có thể hoạt động tự do trên bầu trời Iran mà không gặp bất kỳ sự kháng cự nào.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau những tuyên bố này, một chiếc F-35 – vốn được thiết kế để tránh radar – lại bị phát hiện và tấn công, tạo nên một cú sốc lớn về mặt hình ảnh và chiến lược.

Iran nhanh chóng tận dụng sự kiện khi công bố video ghi lại khoảnh khắc hệ thống phòng không nước này theo dõi và đánh chặn chiếc máy bay trị giá hơn 100 triệu USD. Các chuyên gia nhận định đây là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến, bởi F-35 không chỉ là niềm tự hào của công nghệ hàng không Mỹ mà còn đang được khoảng 15 quốc gia vận hành.

Bí ẩn công nghệ: Tàng hình nhưng không “vô hình”

Câu hỏi lớn nhất sau sự kiện là vì sao một máy bay tàng hình lại có thể bị bắn trúng. Theo chuyên gia quốc phòng Sandeep Unnithan, khái niệm “tàng hình” không đồng nghĩa với “vô hình tuyệt đối”. Dù có thể né radar, F-35 vẫn có thể bị phát hiện bằng các phương thức khác, đặc biệt là thông qua dấu hiệu nhiệt.

Nhiều khả năng Iran đã sử dụng tên lửa phòng không hoặc đạn lảng vảng như loại 358, còn gọi là SA-67, được trang bị cảm biến hồng ngoại. Loại vũ khí này có thể phát hiện mục tiêu dựa trên nhiệt lượng phát ra từ động cơ máy bay.

Dù thường được dùng để tấn công các mục tiêu bay chậm như máy bay không người lái, việc nó có thể đánh trúng F-35 cho thấy một bước tiến đáng kể trong năng lực phòng không của Iran.

Trước đó, Iran đã sử dụng loại tên lửa này để tấn công các máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ, với hơn 12 chiếc được cho là đã bị mất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Điều này cho thấy Tehran đã tích lũy được kinh nghiệm thực chiến đáng kể trong việc sử dụng các hệ thống phát hiện và tấn công dựa trên tín hiệu hồng ngoại.
Kịch bản đánh chặn và điểm yếu lộ diện

Theo giả thuyết của các chuyên gia, hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại IRST của Iran đã phát hiện dấu hiệu nhiệt từ động cơ F-35, sau đó dẫn đường cho tên lửa khóa mục tiêu và tấn công. Động cơ của F-35 tạo ra lượng nhiệt lớn, và đây chính là điểm yếu khiến nó có thể bị phát hiện mà không cần radar.

Sự kiện này cho thấy dù là máy bay tàng hình, F-35 vẫn dễ bị tổn thương trước các hệ thống theo dõi hồng ngoại. Một chuyên gia địa chính trị nhận định rằng việc một quốc gia bị trừng phạt nặng nề như Iran vẫn có thể phát hiện và tấn công F-35 là dấu hiệu cho thấy cán cân công nghệ quân sự có thể đang thay đổi.
Bóng dáng lịch sử và tác động chiến lược

Diễn biến này gợi nhớ đến vụ bắn hạ máy bay tàng hình F-117 Nighthawk của Mỹ năm 1999 tại Nam Tư, khi một tên lửa phòng không đời cũ đã đánh trúng loại máy bay được coi là “vô hình”. Cả hai sự kiện đều cho thấy công nghệ tàng hình không phải là tuyệt đối.

Quan trọng hơn, vụ việc đặt ra thách thức lớn đối với chiến lược của Mỹ và Israel trong cuộc chiến hiện tại. Trước đó, hai nước tin rằng đã giành được ưu thế trên không và triển khai cả các máy bay ném bom không có khả năng tàng hình như B-1 và B-2. Tuy nhiên, việc một chiếc F-35 bị bắn trúng cho thấy hệ thống phòng không Iran có thể vẫn còn hiệu quả.

Điều này có thể buộc Mỹ và Israel phải điều chỉnh chiến thuật, bao gồm bay ở độ cao lớn hơn, sử dụng vũ khí chính xác hơn và đầu tư thêm nguồn lực để xác định các hệ thống phòng không còn lại của Iran. Theo nhận định của các chuyên gia, dù chỉ là một sự cố đơn lẻ, nhưng nó có thể tạo ra ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ cục diện chiến tranh.

Sự kiện F-35 bị bắn trúng không chỉ là một tổn thất về quân sự mà còn là cú đánh mạnh vào niềm tin về ưu thế công nghệ của Mỹ, đồng thời cho thấy Iran vẫn còn khả năng chống trả đáng kể sau nhiều ngày bị không kích.