CƠN BÃO GIÁ XĂNG VÀ NỖI LÒNG NHỮNG NGƯỜI GIỮ "TÚI KHÔN" THIÊN HẠ
Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, xăng dầu từ lâu đã được ví như "mạch máu" của nền kinh tế, nhưng nhìn vào bảng giá nhảy số liên tục tại các cây xăng từ California đến New Jersey, người ta không khỏi rùng mình. Dân gian ta có câu: "Gạo chợ nước sông", ý chỉ sự bấp bênh của giá cả nhu yếu phẩm, và giờ đây, xăng dầu chính là thứ "gạo" đắt đỏ khiến cả xã hội phải lao đao. Có một sự thật nghiệt ngã đang diễn ra: đằng sau những con số cao ngất ngưỡng ấy, không chỉ người tiêu dùng xót xa ví tiền, mà chính những chủ trạm xăng – những người tưởng chừng đang "hốt bạc" – cũng đang phải gồng mình trong cuộc chiến sinh tồn.
Gia tộc 100 năm làm nghề và nỗi ám ảnh mang tên $6.29
Tại Thung lũng Sonoma, California, gia đình Chris Bambury đã gắn bó với những cột bơm xăng hơn một thế kỷ. Cụ cố của ông, August Bonneau, bắt đầu nghiệp bán xăng từ năm 1922, cái thời mà những con đường nhựa còn là một khái niệm xa xỉ. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, từ thời kỳ sơ khai cho đến khi Bambury bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như bơm xăng hay dọn dẹp nhà vệ sinh khi còn là một thiếu niên, gia đình ông chưa bao giờ chứng kiến một thời kỳ nào kỳ lạ như hiện tại.
Tuần qua, mức giá niêm yết tại hai trạm xăng của Bambury đạt ngưỡng $6.29 cho mỗi gallon xăng không chì. Đáng buồn thay, con số khiến nhiều người "bật ngửa" này thực tế vẫn còn được coi là "rẻ" so với mặt bằng chung tại khu vực, nơi AAA ghi nhận mức giá trung bình lên tới $6.36. Nhìn lại quá khứ chưa xa, trước khi cuộc xung đột tại Iran nổ ra vào cuối tháng 2, giá xăng chỉ nằm ở mức $4.79. Khoảng cách giữa "ngày xưa" và "bây giờ" là một vực thẳm về kinh tế. Bambury ngậm ngùi chia sẻ: "Chúng tôi không muốn tăng giá quá nhanh vì sợ khách hàng quay lưng. Chúng tôi luôn mong giá thấp xuống, bởi khi đó thị trường sôi động hơn và khách hàng cũng hạnh phúc hơn."
"Gọng kìm" bóp nghẹt lợi nhuận của doanh nghiệp nhỏ
Người ta thường lầm tưởng rằng giá xăng cao thì chủ trạm xăng sẽ giàu lên. Nhưng thực tế, "Trong chăn mới biết chăn có rận". Đại đa số các trạm xăng hiện nay là những doanh nghiệp nhỏ độc lập, không phải là các tập đoàn dầu khí khổng lồ. Họ mua xăng sỉ và bán lẻ với mức lợi nhuận cực kỳ mỏng manh. Khi giá bán sỉ tăng vọt, biên độ lợi nhuận vốn đã ít ỏi nay càng bị thu hẹp.
Không chỉ có giá xăng sỉ, các chủ trạm còn đang bị bủa vây bởi hàng loạt chi phí tăng cao khác:
Phí quẹt thẻ tín dụng: Tỉ lệ thuận với giá bán, giá càng cao phí càng nặng.
Chi phí vận chuyển: Giá nhiên liệu tăng khiến việc chở xăng đến trạm cũng đắt đỏ hơn.
Chi phí nhân công: Hệ lụy từ đợt tăng giá năm 2022 vẫn còn đó, khiến quỹ lương cho 37 nhân viên của Bambury trở thành một gánh nặng không nhỏ.
Dù khách hàng phần nào thấu hiểu vì những tin tức về eo biển Hormuz và chiến sự, nhưng thực tế kinh doanh không cho phép các chủ trạm chịu lỗ mãi. "Chúng tôi không thể tồn tại nếu cứ bán xăng mà thua lỗ," Bambury khẳng định.
Những lựa chọn nghiệt ngã: Đóng cửa hay "bán mình" cho rủi ro
Câu chuyện của Harry Singh tại Nutley, New Jersey, là một minh chứng khác cho sự bế tắc. Sở hữu trạm xăng từ năm 2009, nhưng hiện tại ông đang nghiêm túc cân nhắc việc ngừng bán nhiên liệu để chỉ tập trung vào xưởng sửa chữa ô tô đi kèm. "Nếu tình trạng này kéo dài thêm 2-3 tháng nữa, tôi sẽ bắt đầu mất tiền túi cho mỗi gallon xăng bán ra," Singh chia sẻ đầy lo âu.
Dù đã cố gắng bán dưới giá thị trường, ông vẫn mất dần những khách hàng thân thiết vào tay các "ông lớn" bán lẻ như Costco – nơi có khả năng ép giá sỉ cực thấp. Thói quen tiêu dùng cũng thay đổi chóng mặt. Thay vì hô vang "Đầy bình!" như trước, giờ đây khách hàng chỉ dám rón rén: "Cho tôi 20 hoặc 30 đô thôi".
Theo Jeff Lenard từ Hiệp hội các cửa hàng tiện lợi quốc gia (NACS), khoảng cách trung bình giữa giá sỉ và giá lẻ là khoảng 22 cent/gallon. Nghe có vẻ ổn, nhưng 22 cent đó phải gánh toàn bộ chi phí vận hành. So với mức lợi nhuận gộp trung bình 38.3 cent của 5 năm qua, con số hiện tại chỉ vừa đủ để hòa vốn, thậm chí nhiều nơi đang bù lỗ.
Độ trễ của thị trường và bài toán "chắt bóp" từng xu
Có một nghịch lý mà người dân hay thắc mắc: Tại sao giá sỉ giảm mà giá lẻ vẫn "đứng im"? Câu trả lời nằm ở sự sinh tồn. Các chủ trạm đã phải trả giá cao cho số xăng đang có trong bồn chứa, nên họ buộc phải hạ giá chậm để bù đắp khoản lỗ trong giai đoạn giá tăng phi mã trước đó.
Tại Minneapolis, Lonnie McQuirter, một người đã làm chủ trạm xăng từ năm 19 tuổi, cũng đang trải qua những ngày tháng "cân não". Với 21 năm kinh nghiệm, ông hiểu rằng khi doanh số sụt giảm do các yếu tố xã hội và chi phí sỉ nhảy vọt hơn 20 cent chỉ trong một tuần, việc quản lý dòng tiền trở nên cực kỳ khó khăn. "Khi khối lượng bán giảm và biên lợi nhuận bị ép chặt, bạn thực sự phải canh chừng từng đồng xu một," McQuirter nói.
Cơn bão giá xăng không chừa một ai. Giữa vòng xoáy của địa chính trị và lạm phát, những người chủ trạm xăng như Bambury, Singh hay McQuirter đang phải đứng giữa "hai làn nước": một bên là áp lực kinh doanh, một bên là sự thấu hiểu cho cái túi tiền trống rỗng của khách hàng. Đúng như McQuirter chia sẻ, họ hiểu rằng người dân đang sống trên một "sợi dây mong manh", vật lộn để duy trì mức sống tối thiểu.
"Muốn ăn thì lăn vào bếp", nhưng hiện tại, dù có "lăn" đến đâu, những người làm nghề bán xăng cũng đang thấy căn bếp của mình trở nên nguội lạnh vì bão giá. Hy vọng rằng những biến động này sớm qua đi, để những "mạch máu" nhiên liệu lại chảy đều với mức giá mà cả người bán lẫn người mua đều có thể mỉm cười.
