Các quan chức thuộc chính quyền tổng thống Mỹ lo ngại rằng cuộc xung đột với Iran sẽ leo thang thành bế tắc, Axios đưa tin, dẫn lời các quan chức Mỹ.

"Một cuộc xung đột đóng băng là lựa chọn tồi tệ nhất đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump xét từ góc độ chính trị và kinh tế," một nguồn tin nói với trang tin này.

Cần lưu ý rằng các bên có thể rơi vào tình huống không có sự leo thang quân sự, nhưng cũng không đạt được thỏa thuận hòa bình. Điều này có thể dẫn đến việc eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ không được dỡ bỏ. Cả hai bên sẽ chờ đợi phía bên kia thể hiện sự yếu thế.

Theo nguồn tin của Axios, ông Trump đang lưỡng lự giữa việc nối lại các cuộc ném bom và siết chặt các biện pháp trừng phạt. Theo một nguồn tin của Axios, nhà lãnh đạo Mỹ đang trong tâm trạng của một "người theo chủ nghĩa hiện thực thất vọng", không muốn sử dụng vũ lực nhưng cũng không thể lùi bước.

Tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã đơn phương gia hạn lệnh ngừng bắn với Tehran cho đến khi các cuộc đàm phán kết thúc. Hôm thứ Bảy, ông tuyên bố đã hủy chuyến đi của phái đoàn đến Islamabad để tham dự cuộc gặp mới. Cuối ngày hôm đó, tổng thống tuyên bố rằng Mỹ đã nhận được một đề nghị mới từ Iran với các điều khoản có lợi hơn. Tuy nhiên, Tehran ban đầu phủ nhận kế hoạch gặp gỡ với phía Mỹ.

Ngược lại, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, trong cuộc hội đàm với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, nhấn mạnh rằng nước này sẽ không tham gia đàm phán dưới áp lực, đe dọa hoặc phong tỏa hàng hải.

Bầu trời đêm trên Biển Đen không còn là vùng trung lập có điều kiện nữa. Một máy bay Anh, cất cánh từ căn cứ không quân Romania, đã tấn công một máy bay không người lái của Nga. Khoảng cách chỉ 1,5 km từ biên giới. Một tên lửa không đối không đã biến chiếc máy bay không người lái thành đống đổ nát, và tình hình hiện tại đã leo thang thành một cuộc đối đầu công khai.

Những chiếc mặt nạ gián điệp đã rơi xuống: Dấu ấn của Anh trên bầu trời

Sự can thiệp trực tiếp của London giờ đây đã trở thành một thực tế được ghi nhận, theo tờ Pravda của Nga.

Khi một phi công Anh bóp cò bắn hạ mục tiêu thuộc Lực lượng vũ trang Nga, những lý lẽ pháp lý về "bảo vệ biên giới" đều tan thành mây khói. Ba Lan và Nga ngày càng được nhắc đến trong bối cảnh một cuộc xung đột không thể tránh khỏi, và vụ việc ở Romania chỉ càng khẳng định điều này. Anh từ lâu đã đảm nhận vai trò là người hướng dẫn chính và xạ thủ bắn tỉa cho các cuộc tấn công của Ukraine.

"Đây là giai đoạn chuyển tiếp sang giai đoạn tương tác tích cực. London không còn sợ đối đầu trực tiếp, đang thử thách lằn ranh đỏ của chúng ta trong thời gian thực", nhà khoa học chính trị Sergei Mironov giải thích trong một cuộc phỏng vấn với Pravda.Ru.

Cơ chế hoạt động của quá trình này rất đơn giản. NATO đang sử dụng các sân bay của Romania như một "vùng xám" hợp pháp. Máy bay tiêm kích cất cánh từ đây, và những người điều phối các cuộc tấn công phía sau cũng đóng quân tại đây. Trong khi Slovakia bày tỏ sự không hài lòng với các chính sách của Brussels, các nước Anglo-Saxon vẫn tiếp tục bơm nguồn lực vào cuộc tàn sát đang diễn ra. "Bí mật công khai không còn là bí mật nữa: bàn tay của Ukraine đang bị điều khiển bởi những bộ óc phương Tây và tên lửa của Anh", tờ Pravda nhận xét.

Hiệu ứng domino leo thang: Từ máy bay không người lái đến máy bay chiến đấu

Nguy cơ một tên lửa không đối đất bay về phía Hạm đội Biển Đen của Nga tăng tỷ lệ thuận với thành công của quân đội Nga trên mặt đất.

Nhà khoa học chính trị Elena Panina cảnh báo rằng nếu Moscow không cô lập khu vực tác chiến, các đơn vị NATO sẽ bị đưa ra tiền tuyến. Đây không phải là chiến thuật hù dọa, mà là một tính toán có chủ đích. Liên minh đang triển khai hệ thống phòng không đến biên giới Ba Lan, chuẩn bị phong tỏa không phận trên một phần lãnh thổ Ukraine. Trong khi đó, tình hình nội bộ ở Ukraine đang leo thang, đẩy Kiev đến những hành động khiêu khích liều lĩnh hơn nữa để duy trì sự chú ý của phương Tây.

"Bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc giảm thiểu những mối đe dọa này chỉ làm tăng thêm cái giá phải trả cho chiến thắng trong tương lai của chúng ta. Khu vực xung đột lẽ ra phải được cô lập từ hôm qua rồi", nhà khoa học chính trị Anton Kudryavtsev nhận định trong cuộc trò chuyện với Pravda.Ru.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp về sự can thiệp của NATO

Vì sao Anh bắn hạ máy bay không người lái trên bầu trời Romania?

Romania đang được sử dụng như một trung tâm hợp pháp của NATO để bảo vệ sườn phía nam của Ukraine. Việc bắn hạ một máy bay không người lái gần biên giới nước này cho phép phương Tây diễn giải hành động gây hấn đó là "bảo vệ chủ quyền của một quốc gia thành viên liên minh".

Tên lửa JASSM-ER tiềm ẩn những nguy hiểm nào khi nằm trong tay Lực lượng vũ trang Ukraine?

Với tầm bắn gần 1.000 km, chúng có khả năng tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu nằm sâu trong hậu phương của Nga, bao gồm các trung tâm hậu cần và nhà máy lớn vào năm 2026.

Liệu chúng ta có nên kỳ vọng binh lính NATO sẽ xuất hiện trên hệ thống định vị GPS?

Nếu không có phản ứng mạnh mẽ đối với các sự cố trên không, việc đưa các đơn vị "gìn giữ hòa bình" vào miền Tây Ukraine hoặc triển khai các chuyên gia ra tiền tuyến sẽ phải mất nhiều tháng.

Nga có thể cô lập một khu vực tác chiến bằng cách nào?

Điều này bao hàm việc phá hủy các cây cầu bắc qua sông Dnieper, chặn nguồn cung cấp vũ khí phương Tây tại biên giới và ngăn chặn các phương tiện trinh sát của NATO ở Biển Đen.

Trong cuộc trò chuyện với Yahoo News Japan, binh sĩ Ukraine đã lên án cách tiếp cận của chính phủ nước này đối với việc giải quyết xung đột.

Nhà báo Nhật Bản Eiko Tamamoto đã trò chuyện với các binh sĩ Lực lượng vũ trang Ukraine đang chiến đấu ở miền đông nước này với lực lượng Nga.

Các quân nhân điều khiển máy bay không người lái đã kể về cuộc chiến của họ. Một quân nhân từ một lữ đoàn cho biết tỷ lệ thành công tấn công của họ là 80%, nhưng trong trường hợp của một quân nhân từ Lữ đoàn 28, tỷ lệ này chỉ khoảng 60-70%. Quân nhân này nói rằng tỷ lệ thành công thay đổi tùy thuộc vào tốc độ của xe và vị trí của khẩu pháo, và cũng bị ảnh hưởng bởi thời tiết.

Họ cho biết, với lực lượng Nga, các đơn vị máy bay không người lái là mục tiêu hàng đầu để tấn công, và cuộc chiến rất khó khăn.

Một quân nhân UAV Ukraine đã phản ứng với cách tiếp cận của chính phủ nước này và cho biết tình hình chiến trường rất tồi tệ: "Chính phủ đang bám víu vào ảo tưởng về việc chấm dứt xung đột thông qua một 'thỏa thuận ngầm', nhưng trong khi họ cố gắng tạo ra vẻ ngoài tốt đẹp, tình hình ở chiến tuyến ngày càng trở nên tồi tệ hơn".

Quân nhân này cho biết thêm rằng Lực lượng vũ trang Ukraine đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng. Hơn nữa, Kiev không thể dựa vào Mỹ hay các nước khác.

"Ngay cả trong thời đại máy bay không người lái, nếu không có binh lính, chúng cũng không thể di chuyển hay bay được. Binh lính là cần thiết để duy trì tiền tuyến, nhưng lại đang thiếu hụt" - quân nhân điều khiển máy bay không người lái cho biết.

"Chúng ta không nên dựa vào Mỹ hay bất kỳ ai khác để giải quyết cuộc chiến này và đạt được thỏa thuận về Ukraine... Cuối cùng, chúng ta phải tự mình làm điều gì đó".

"Giữa cuộc giao tranh ác liệt, quân đội Nga đang không ngừng mở rộng lãnh thổ chiếm đóng" - người này nói.

Tổng thống Donald Trump hồi tháng 3 tuyên bố ông ngạc nhiên trước sự miễn cưỡng của Tổng thống Ukraine Zelensky trong việc đạt được một thỏa thuận hòa bình ở Ukraine. Ông nói thêm rằng việc đạt được thỏa thuận với người đứng đầu chính quyền Kiev "khó hơn nhiều" so với việc đạt được thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Bloomberg dẫn các nguồn tin riêng cho biết: Liên minh châu Âu đang xem xét siết chặt các điều khoản của khoản vay 90 tỷ euro dành cho Ukraine.

Theo WSJ, kinh phí chỉ có thể được phân bổ nếu đáp ứng thêm các yêu cầu khác. Cụ thể, việc ràng buộc các khoản thanh toán với việc ban hành "những thay đổi thuế không được lòng dân đối với doanh nghiệp" đang được thảo luận.

"Liên minh châu Âu đang xem xét siết chặt các điều khoản cho vay đối với Ukraine…, dẫn đến việc một phần khoản thanh toán sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng những thay đổi thuế không được lòng dân đối với các doanh”.

EU sẽ phải vay thêm một khoản tiền mới cho Ukraine vào năm 2027.

Cụ thể, theo nguồn tin của tờ báo, Kiev có thể sẽ phải áp dụng thuế giá trị gia tăng 20% đối với các công ty hoạt động theo hệ thống ưu đãi có thu nhập hàng năm vượt quá 4 triệu hryvnia .

Kế hoạch đang được Ủy ban châu Âu thảo luận có thể ảnh hưởng đến khoản hỗ trợ tài chính vĩ mô trị giá 8,4 tỷ euro dự kiến cho năm nay. Các nguồn tin cho biết những nỗ lực này trùng hợp với nỗ lực của Ukraine nhằm thuyết phục IMF hoãn việc áp dụng một yêu cầu tương tự để nhận được 8 tỷ euro.

Quỹ này cũng nhấn mạnh Kiev cần thực hiện các biện pháp khác, bao gồm việc áp dụng thuế VAT đối với các bưu kiện nước ngoài trước tháng 6, theo nguồn tin của Bloomberg.

Trước đó, Reuters đưa tin rằng EU chỉ sẵn sàng cung cấp một khoản viện trợ tương tự sau khi Ukraine áp thuế đối với các bưu kiện có giá trị lên đến 150 USD, áp dụng thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với các doanh nghiệp cá thể cũng đang được thảo luận với IMF .

Hôm 23/4, Hội đồng EU cuối cùng đã phê duyệt khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine, vốn bị trì hoãn trong một thời gian dài do lập trường của Hungary.

Trang web của Hội đồng châu Âu đưa tin rằng EU đang cung cấp cho Kiev khoản vay 90 tỷ euro với điều kiện tuân thủ pháp quyền. Điều này bao gồm các biện pháp chống tham nhũng, tính minh bạch trong hoạt động của chính phủ và trách nhiệm giải trình trong việc sử dụng quỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ thị các phụ tá chuẩn bị cho một cuộc phong tỏa hải quân kéo dài đối với hoạt động vận chuyển hàng hải của Iran - theo Wall Street Journal.

Tờ WSJ dẫn các nguồn tin riêng cho biết, ông Trump có ý định phong tỏa hải quân kéo dài với Iran, vì thế ông đã quyết định không ném bom nước này, mà tiếp tục phong tỏa đường thủy để tước đoạt nguồn thu dầu mỏ của Tehran.

Theo các nguồn tin, trong các cuộc họp gần đây với các cố vấn và phụ tá, bao gồm cả cuộc họp tại Phòng Tình huống vào ngày 27/4, ông Trump đã quyết định tiếp tục gây áp lực lên nền kinh tế Iran và cản trở xuất khẩu dầu mỏ bằng cách phong tỏa vận chuyển tại các cảng của Iran.

Theo những người thân cận, ông Trump tin rằng các lựa chọn khác, chẳng hạn như nối lại các cuộc ném bom hoặc rút khỏi cuộc xung đột, sẽ rủi ro hơn so với việc duy trì phong tỏa.

Ông Trump đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ chuẩn bị cho một cuộc phong tỏa kéo dài, điều đó có nghĩa là cuộc chiến đang bước vào giai đoạn dai dẳng.

Tehran cũng đóng cửa eo biển đối với hầu hết các loại hàng hóa khác. Tuy nhiên, như một phần của các cuộc đàm phán hòa bình, nước này đã đề xuất một kế hoạch giảm leo thang nhằm mở cửa eo biển Hormuz. Nhưng hôm qua, tờ New York Times đưa tin rằng ông Trump khó có thể chấp nhận đề xuất của Iran .

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đe dọa sẽ trừng phạt các cá nhân và doanh nghiệp Israel mua ngũ cốc được sản xuất tại các khu vực do Nga kiểm soát.

Ông Zelensky cho biết trong một bài đăng trên X hôm thứ Ba 28/4 rằng chính phủ Ukraine đang chuẩn bị một gói trừng phạt nhắm vào cả những người vận chuyển ngũ cốc cũng như những người ở phía bên kia giao dịch tại Israel.

Thông báo của ông báo hiệu sự leo thang căng thẳng giữa hai quốc gia vốn có quan hệ thân thiết. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai nước đã trở nên căng thẳng do Israel tiếp tục duy trì quan hệ với Nga .

Hai tàu được cho là chở lúa mì Ukraine "bị cướp bóc" đang hướng đến Israel trong tuần này để cập cảng Haifa và dỡ hàng. Trước đó, báo Haaretz của Israel đã đưa tin rằng đến nay đã có 4 chuyến hàng ngũ cốc bị đánh cắp từ Ukraine được dỡ xuống ở Israel.

Theo ông Zelensky, Kiev đã thực hiện "tất cả các bước cần thiết thông qua các kênh ngoại giao để ngăn chặn những sự việc như vậy", nhưng điều đó vẫn không đủ để ngăn chặn các vụ vận chuyển hàng hóa.

"Đây không phải là - và không thể là - hoạt động kinh doanh hợp pháp. Chính quyền Israel không thể không biết những con tàu nào đang cập cảng nước này và chúng đang chở gì" - ông nói thêm.

Hai bên đã lời qua tiếng lại hôm thứ Hai, khi Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar cáo buộc Ukraine không cung cấp bằng chứng cho những lời buộc tội.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho rằng "thật khó hiểu khi Israel không có phản hồi thích đáng đối với yêu cầu chính đáng của Ukraine".

Về phía Nga, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từ chối bình luận hôm thứ Ba, nói rằng Nga sẽ không can thiệp. "Hãy để chính quyền Kiev tự giải quyết vấn đề với Israel" - ông nói.

Một phát ngôn viên ngoại giao của Liên minh châu Âu cho biết vào tối thứ Ba rằng Liên minh châu Âu đã liên hệ với Israel về con tàu này.

“Chúng tôi lên án mọi hành động giúp tài trợ cho nỗ lực chiến tranh bất hợp pháp của Nga và né tránh các lệnh trừng phạt của EU, và sẵn sàng nhắm mục tiêu vào những hành động đó bằng cách đưa các cá nhân và thực thể ở các nước thứ ba vào danh sách đen nếu cần thiết” - người phát ngôn về Ngoại giao và Chính sách An ninh của Liên minh châu Âu, Anouar El Anouni, cho biết khi được yêu cầu bình luận về tình hình này.

“Chúng tôi đã liên hệ với Bộ Ngoại giao Israel về vấn đề này,” ông nói thêm.

Hôm thứ Hai, Ukraine triệu tập Đại sứ Israel tại Kiev Michael Brodsky để phản đối việc một tàu Nga cập cảng Haifa, chở theo hàng hóa Ukraine "bị đánh cắp".

Ukraine vừa tiến hành một loạt cuộc tấn công phối hợp nhằm vào các căn cứ đóng quân và kho đạn của Nga tại những khu vực thuộc tỉnh Lugansk do Moscow kiểm soát, theo thông tin từ Cơ quan An ninh Ukraine (SBU).

Giới chức Ukraine cho biết các đòn tấn công này nằm trong nỗ lực lâu dài nhằm làm suy giảm nhân lực và năng lực hậu cần của Nga tại các vùng bị chiếm, nơi Moscow vẫn phụ thuộc vào các căn cứ phân tán và kho hậu cần phía sau để hỗ trợ chiến sự tiền tuyến.
Hình ảnh đám cháy tại một địa điểm bị tấn công trong các cuộc tấn công của Ukraine vào các vị trí đóng quân và kho đạn dược của Nga ở tỉnh Lugansk ngày 28/4. Ảnh chụp màn hình từ video do SBU cung cấp.

SBU ngày 28/4 cho biết cơ quan này tại khu vực Donetsk và Lugansk đã phối hợp với lực lượng quốc phòng Ukraine và các đơn vị biên phòng để xác định và tấn công các mục tiêu của Nga.
Đánh trúng nhiều căn cứ và kho hậu cần

Theo tuyên bố, các cuộc tấn công đã nhằm vào những tòa nhà được sử dụng làm nơi đóng quân của binh sĩ Nga tại các khu vực Lugansk, Bilovodsk và làng Shulgynka thuộc huyện Starobilsk.

Ngoài ra, các mục tiêu khác cũng bị tấn công tại khu vực Rudove thuộc vùng Svatove, nơi lực lượng Ukraine cho biết họ đã phá hủy các cụm binh lực và kho đạn của Nga.

SBU nhấn mạnh rằng tất cả các mục tiêu đều được trinh sát, xác minh trước khi tọa độ được chuyển cho các đơn vị tấn công.
Sử dụng drone cho các đòn đánh chính xác

Các cuộc tấn công chính xác được thực hiện bằng hệ thống máy bay không người lái FP-2 do công ty quốc phòng Ukraine Fire Point sản xuất, cùng với nhiều nền tảng tấn công nội địa khác do quân đội và lực lượng biên phòng Ukraine vận hành.

Chiến dịch có sự phối hợp với lực lượng hệ thống không người lái của Ukraine và các đơn vị biên phòng, cho thấy mức độ tích hợp ngày càng cao giữa tình báo và năng lực tấn công bằng drone.

SBU cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các lực lượng quốc phòng để xác định và tấn công cơ sở hạ tầng quân sự của Nga tại các khu vực bị chiếm đóng.

Những chiến dịch kiểu này được xem là một phần trong chiến lược dài hạn của Ukraine nhằm làm suy yếu hệ thống hậu cần và khả năng duy trì chiến đấu của Nga từ phía sau chiến tuyến.

Các nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đang rơi vào bế tắc, không có nhiều kỳ vọng về một thỏa thuận chấm dứt chiến sự trong thời gian ngắn. Tổng thống Donald Trump hiện chọn siết chặt phong tỏa kéo dài, còn Iran đáp trả bằng cách khống chế eo biển Hormuz. Hai bên không dốc sức đánh lớn nhưng liên tục “bóp nghẹt” nhau bằng kinh tế và chiến lược, đẩy thế giới và an ninh năng lượng rơi vào vòng xoáy rủi ro khó lường, theo The Arab Weekly.

Trong các cuộc họp gần đây, ông Trump đã lựa chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và xuất khẩu dầu của Iran bằng cách ngăn chặn hoạt động vận chuyển ra vào các cảng của nước này. Các báo cáo cho biết ông tin rằng các lựa chọn khác - như nối lại chiến dịch ném bom hoặc rút khỏi xung đột - đều tiềm ẩn rủi ro lớn hơn so với việc duy trì phong tỏa.

Ông Trump cũng bày tỏ không hài lòng với đề xuất mới nhất từ Tehran, trong đó Iran muốn gác lại vấn đề hạt nhân cho đến khi xung đột kết thúc và các tranh chấp hàng hải được giải quyết.

Tuy nhiên, phía Mỹ muốn vấn đề hạt nhân phải được xử lý ngay từ đầu, theo một quan chức Mỹ nắm rõ cuộc họp của ông Trump với các cố vấn hôm thứ Hai.
Thông điệp gây tranh cãi từ ông Trump

Trong một bài đăng trên Truth Social hôm thứ Ba, ông Trump viết: “Iran vừa thông báo với chúng ta rằng họ đang ở trong ‘tình trạng sụp đổ’. Họ muốn chúng ta ‘mở lại eo biển Hormuz’ càng sớm càng tốt, trong khi họ tìm cách ổn định bộ máy lãnh đạo".

Tuy nhiên, không rõ Iran đã truyền đạt thông điệp này bằng cách nào và phía Tehran chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức.

Trước đó, một phát ngôn viên quân đội Iran nói với truyền thông nhà nước rằng nước này chưa coi cuộc chiến đã kết thúc.
Eo biển Hormuz trở thành điểm nghẽn chiến lược

Kể từ khi chiến sự nổ ra ngày 28/2, Iran đã phần lớn chặn các tàu thuyền - ngoại trừ tàu của mình - đi qua eo biển Hormuz, một tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới. Đáp lại, Mỹ trong tháng này đã bắt đầu phong tỏa các tàu Iran.

Hy vọng nối lại các nỗ lực hòa bình - trong cuộc xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, làm chao đảo thị trường năng lượng và gián đoạn thương mại toàn cầu - đang suy giảm, đặc biệt sau khi ông Trump hủy chuyến thăm của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner tới Pakistan. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã nhiều lần tới Islamabad để vận động trung gian.
Đề xuất đàm phán theo từng giai đoạn

Các quan chức Iran tiết lộ đề xuất của Tehran bao gồm các bước đàm phán theo từng giai đoạn. Trước tiên là chấm dứt chiến sự và đảm bảo Mỹ không tái khởi động xung đột. Sau đó, hai bên sẽ giải quyết việc phong tỏa thương mại đường biển của Mỹ và tương lai của eo biển Hormuz, mà Iran muốn mở lại dưới sự kiểm soát của mình.

Chỉ sau đó, các vấn đề khác - bao gồm tranh chấp kéo dài về chương trình hạt nhân - mới được đưa ra bàn thảo, với yêu cầu của Iran là Mỹ phải công nhận quyền làm giàu uranium của nước này.

Đề xuất này gợi nhớ tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015, vốn hạn chế mạnh chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu và hiện muốn các điều khoản tốt hơn.
Phong tỏa – đáp trả, vòng xoáy leo thang

Hiện tại, hình ảnh rõ nhất về thế đối đầu Mỹ - Iran chính là việc Tehran siết chặt eo Hormuz trong khi Washington đáp trả bằng phong tỏa các cảng Iran.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy ít nhất 6 tàu chở dầu Iran đã bị buộc quay đầu trong những ngày gần đây. Trong khi trước chiến tranh có khoảng 125–140 tàu đi qua Hormuz mỗi ngày, thì hiện chỉ còn 7 tàu - và không có tàu nào chở dầu ra thị trường toàn cầu.

Phía Iran cho biết đang chuyển hướng sang các hành lang thương mại phía Bắc, Đông và Tây để giảm tác động của phong tỏa.
Mỹ siết trừng phạt, áp lực trong nước gia tăng đối với Iran

Mỹ mới đây vừa công bố các biện pháp trừng phạt đối với 35 tổ chức và cá nhân liên quan đến hệ thống ngân hàng “ngầm” của Iran. Bộ Tài chính Mỹ cũng cảnh báo mọi công ty trả “phí qua lại” cho Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo để đi qua eo Hormuz sẽ bị trừng phạt.

Trong nước, ông Trump đang đối mặt với áp lực gia tăng khi tỷ lệ ủng hộ giảm xuống còn 34%, theo khảo sát của Reuters/Ipsos. Giá xăng tăng cao trở thành mối lo lớn đối với người dân Mỹ.

Giá dầu Brent đã tăng gần 3% lên khoảng 111 USD/thùng. World Bank dự báo giá năng lượng có thể tăng 24% trong năm 2026 - mức cao nhất kể từ khi xung đột Nga-Ukraine leo thang - nếu các gián đoạn do chiến tranh Iran chưa được giải quyết.

Nhìn chung, khi ngoại giao đình trệ và các biện pháp phong tỏa – đáp trả liên tiếp leo thang, quan hệ Mỹ – Iran đang rơi vào trạng thái giằng co nguy hiểm: không bùng nổ thành chiến tranh toàn diện, nhưng cũng chưa có lối thoát hòa bình rõ ràng.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đặt mục tiêu ký hợp đồng ít nhất 50.000 phương tiện mặt đất không người lái (UGV hay robot) để triển khai ra chiến tuyến, giảm thương vong cho binh sĩ trên chiến trường vốn ngập tràn drone. Nhà lãnh đạo Ukraine gọi đây là “bước tiến lớn tiếp theo” trong chiến tranh hiện đại sau drone trên không, tờ Euromaidanpress đưa tin.

Động thái này phản ánh sự thay đổi rộng lớn trong cách Ukraine tiến hành chiến tranh, khi cả hai bên ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống không người lái. Trong khi drone trên không vẫn là công cụ tấn công chủ lực, robot mặt đất đang dần đảm nhiệm các vai trò hỗ trợ vốn trước đây khiến binh sĩ phải đối mặt trực tiếp với hỏa lực.

Ông Zelensky nhấn mạnh rằng, robot đã bắt đầu định hình lại cách tác chiến ở tiền tuyến và sẽ trở nên thiết yếu như drone trên không.

“Hiện nay không thể tưởng tượng việc phòng thủ mà thiếu drone, và điều tương tự cũng đang đúng với robot”, ông nói.

Ông cho biết số lượng robot mặt đất theo hợp đồng đã tăng hơn gấp đôi so với năm ngoái, nhưng vẫn cần tiếp tục mở rộng để đáp ứng nhu cầu chiến trường.

Theo ông, việc triển khai robot gắn trực tiếp với mục tiêu giảm thương vong. Các robot này ngày càng được sử dụng trong hậu cần tiền tuyến, sơ tán thương binh và thực hiện nhiệm vụ chiến đấu ở những khu vực nguy hiểm cao.
Tiền tuyến ngày càng phụ thuộc vào robot

Sự thay đổi này đã thể hiện rõ trên chiến trường. Theo truyền thông quân đội Ukraine, các đơn vị thuộc Lữ đoàn cơ giới số 42 gần khu vực Novopavlivka đang sử dụng UGV để tiếp tế cho các đội drone FPV hoạt động sát tiền tuyến - nơi hoạt động của drone Nga và mìn điều khiển từ xa khiến các tuyến hậu cần truyền thống trở nên quá nguy hiểm.

Robot mặt đất hiện đảm nhận việc vận chuyển đạn dược, nhiên liệu và thực phẩm tới các vị trí tiền phương hàng ngày, thay thế binh sĩ trong các nhiệm vụ tiếp tế đầy rủi ro.

Trong một trường hợp được ghi nhận, một nhiệm vụ hậu cần đã chuyển thành sơ tán y tế khi hai binh sĩ bị thương do drone FPV của Nga tấn công. Một UGV đã đưa họ đi khoảng 8 km tới khu vực an toàn, từ đó tiếp tục được vận chuyển bằng phương tiện khác.

Từ hậu cần đến chiến đấu

Các binh sĩ Ukraine cho biết hệ thống này vẫn đang được hoàn thiện, nhưng đã chứng minh độ bền đủ để thực hiện nhiều nhiệm vụ liên tiếp, với một số đơn vị hoàn thành hàng chục chuyến hoạt động.

Trong tương lai, quân đội kỳ vọng mở rộng vai trò của UGV sang các nhiệm vụ chiến đấu, rà phá bom mìn và thậm chí tấn công trực tiếp với các hệ thống vũ khí gắn trên robot.

Thông báo của ông Zelensky cho thấy Ukraine đang tăng tốc phát triển năng lực này, tích hợp robot mặt đất cùng với lực lượng drone quy mô lớn và mở rộng sản xuất quốc phòng trong nước.

Ông nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là đạt được mức độ tự chủ công nghệ cao hơn, bao gồm phát triển các hệ thống then chốt trong nước hoặc hợp tác với các đối tác.

Trong bối cảnh Nga vẫn duy trì năng lực sản xuất quân sự, Ukraine đang đặt cược rằng tự động hóa - cả trên không lẫn mặt đất - sẽ giúp giảm rủi ro về nhân lực và duy trì nhịp độ tác chiến trên chiến trường.

Bất chấp khoản vay 90 tỷ euro được mô tả là mang lại “phao cứu sinh” cho Ukraine, giúp nước này tránh phải cắt giảm sâu các dịch vụ công. Tuy nhiên, các nhà kinh tế và quan chức Ukraine cảnh báo, Kiev có thể vẫn cần thêm nguồn tài chính để đáp ứng nhu cầu quân sự trong năm nay.

Theo Reuters, ngân sách Ukraine dự kiến thâm hụt khoảng 1.900 tỷ hryvnia (tương đương 43 tỷ USD) trong năm 2026 – tương đương khoảng 1/5 quy mô nền kinh tế. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng con số này vẫn đánh giá thấp chi phí thực tế của cuộc chiến với Nga.

Ông Maksym Samoiliuk, nhà kinh tế tại Trung tâm Chiến lược Kinh tế (một viện nghiên cứu tại Kiev), cho biết chi tiêu quân sự sẽ được đánh giá lại sát thực tế hơn sau khi khoản vay bị trì hoãn trước đó đã được thông qua, đặc biệt khi tính đến các yếu tố như tăng lương cho binh sĩ dự kiến vào mùa hè.

“Khoản vay này rất quan trọng vì nó tạo ra dư địa cần thiết để xử lý áp lực trong ngân sách quốc phòng của Ukraine”, ông nói.

Chỉ khoảng một nửa trong tổng số 90 tỷ euro sẽ được giải ngân trong năm nay, phần còn lại dự kiến vào năm 2027. Phần lớn khoản vay sẽ dành cho chi tiêu quân sự, trong khi khoảng 17 tỷ euro mỗi năm được phân bổ cho các nhu cầu ngân sách chung như y tế và giáo dục.

Nhưng bà Yuliya Markuts, Phó Chủ tịch phụ trách tài chính công tại Viện KSE (Kiev), ước tính ngân sách quốc phòng có thể cần tăng thêm tới 10 tỷ euro, tùy thuộc vào diễn biến trên chiến trường.

Bà cho biết năm ngoái Ukraine cũng từng phải điều chỉnh tăng dự báo chi tiêu quân sự, với một phần được tài trợ thông qua phát hành trái phiếu chính phủ và các khoản vay từ chương trình Extraordinary Revenue Acceleration của Nhóm G7.

“Năm nay sẽ thế nào thì còn khó nói, nhưng khả năng kịch bản tương tự lặp lại là có”, bà nhận định, đồng thời cho rằng khoản vay của EU có thể giúp bù đắp phần ngân sách điều chỉnh này.

Các nhà kinh tế cảnh báo Ukraine có thể bắt đầu cạn tiền từ tháng 6 nếu khoản vay EU không được giải ngân kịp thời, buộc phải cắt giảm mạnh các dịch vụ công.

Việc gói hỗ trợ được thông qua đã giúp nhiều người dân Ukraine thở phào nhẹ nhõm, trong bối cảnh lĩnh vực nhân đạo đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ việc Mỹ cắt giảm viện trợ dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Hanna Fedotova, 58 tuổi, một nhân viên chăm sóc trẻ, cho biết nguồn hỗ trợ từ EU mang lại sự ổn định cho các cơ quan nhà nước “đặc biệt là cho giáo dục và phát triển”.

“Khoản viện trợ này mang lại niềm tin cho tương lai, rằng chúng tôi có thể tiếp tục công việc của mình”, bà nói tại một nhà trẻ ở thành phố Zaporizhzhia, cách tiền tuyến khoảng 40 km.

Khoản vay EU chỉ phải hoàn trả nếu Nga bồi thường chiến tranh cho Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng thừa nhận rằng, ngay cả khi có khoản vay này, Ukraine vẫn cần thêm nguồn tài chính cho cuộc chiến.

“Chúng ta nói đến 90 tỷ euro và cho rằng số tiền này đủ cho tất cả – điều đó là sai”, ông Zelensky nói.

Theo ông, khoản vay hiện tại chỉ đủ để Ukraine đặt mua khoảng 60% số vũ khí mà ngành công nghiệp quốc phòng trong nước có thể sản xuất. Ngoài ra, Ukraine còn cần thêm 5 tỷ euro để củng cố hệ thống điện sau các cuộc tấn công của Nga.

Dù các đồng minh đã chi gần 5 tỷ USD cho chương trình PURL năm ngoái, chủ yếu là thiết bị phòng không, Ukraine vẫn cần tới 15 tỷ USD.

EU thừa nhận khoản vay hai năm này chỉ đáp ứng khoảng 2/3 nhu cầu tài chính đối ngoại của Ukraine. Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis cho biết các đối tác quốc tế vẫn cần cam kết phần tài trợ còn lại cho năm 2027, dù nhu cầu năm nay đã được đảm bảo.

Ukraine cũng có các nguồn tài chính khác. Thủ tướng Yulia Svyrydenko cho biết nước này sắp nhận thêm 2,7 tỷ euro từ chương trình Ukraine Facility của EU, sau khi Quốc hội thông qua một số cải cách còn tồn đọng. Ngoài ra, Ukraine đã đạt thỏa thuận vay 8,1 tỷ USD trong 4 năm với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 2.

Tuy nhiên, các khoản hỗ trợ này đều đi kèm điều kiện, bao gồm cải cách quản trị và thuế – nhiều trong số đó không được lòng người dân. IMF gần đây đã đồng ý trì hoãn việc áp thuế VAT đối với các hộ kinh doanh sau khi Quốc hội Ukraine phản đối.

“Khả năng duy trì đà cải cách sẽ là thách thức lớn nhất của Ukraine trong thời gian tới. Các đối tác quốc tế cần gây thêm sức ép… và nhấn mạnh rằng chính Ukraine cũng cần những cải cách này", ông Samoiliuk nhận định.
EU còn bất ngờ "làm khó" Ukraine?

Trong một diễn biến bất ngờ không có lợi cho Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với khoản vay trị giá 90 tỷ euro dành cho nước này, trong đó một phần giải ngân có thể phụ thuộc vào việc Kiev phải tiến hành những thay đổi liên quan đến thuế doanh nghiệp.

Các cuộc thảo luận hiện tập trung vào việc điều chỉnh một cơ chế thuế ưu đãi đang áp dụng cho một số doanh nghiệp tại Ukraine.

Ban đầu, chính sách này được thiết kế cho hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ, cho phép các công ty chỉ phải nộp mức thuế tối thiểu khoảng 5% trên doanh thu.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính Ukraine cùng các nhà tài trợ chủ chốt cho rằng, cơ chế này đang gây áp lực lên ngân sách thời chiến, làm méo mó cạnh tranh và tiếp tay cho nền kinh tế ngầm.

Theo các nguồn tin của Bloomberg, đề xuất mới có thể yêu cầu Kiev áp dụng thuế giá trị gia tăng (VAT) 20% đối với các doanh nghiệp hiện đang hưởng ưu đãi nhưng có doanh thu hằng năm vượt 4 triệu hryvnia (khoảng 77.623 euro).

Phần hỗ trợ của EU có thể bị ảnh hưởng bởi điều kiện mới này chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng gói hỗ trợ kéo dài hai năm, bao gồm khoảng 60 tỷ euro dành cho quốc phòng. Phần còn lại là hỗ trợ tài chính vĩ mô và chương trình Ukraine Facility – nguồn chi cho ngân sách chung.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu cho biết, cơ quan này đang “làm việc không ngừng nghỉ” để hoàn tất bản ghi nhớ quy định các điều kiện tài trợ cho Ukraine, nhưng từ chối cung cấp chi tiết cụ thể.

Theo một đại diện của Ủy ban, EU luôn điều chỉnh chương trình cải cách của mình phù hợp với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), và điều này vẫn đang được áp dụng.

Mục tiêu là các cuộc đàm phán “với một chương trình cải cách tham vọng nhằm củng cố nền kinh tế Ukraine” và thúc đẩy quá trình hội nhập EU.

Tuy nhiên, các nỗ lực này nhiều khả năng sẽ làm gia tăng căng thẳng chính trị nội bộ Ukraine, bởi các biện pháp đề xuất vốn không được lòng người dân.

Những bất đồng giữa Quốc hội và Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng khiến việc triển khai trở nên phức tạp hơn.

Dù các điều kiện mới không ảnh hưởng đến hỗ trợ quốc phòng then chốt, việc thực thi vẫn được dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn.

Bloomberg cũng cho biết ngay cả khi Ukraine có thể trì hoãn trong ngắn hạn, về lâu dài nước này vẫn cần cải cách hệ thống thuế để phù hợp với các quy định gia nhập EU, bao gồm việc loại bỏ một số ưu đãi thuế hiện hành.

Một nguồn tin cho biết các nhà tài trợ quốc tế của Kiev cũng có thể cân nhắc các biện pháp thay thế nhằm tăng nguồn thu hoặc hạn chế nền kinh tế ngầm.