Tuần này, chính quyền Libya sẽ bắt đầu bơm dỡ nhiên liệu từ một tàu chở dầu của Nga bị hư hỏng và nằm ngoài khơi bờ biển nước này.

Theo Bộ Ngoại giao Nga, tàu chở dầu mang tên Arctic Metagaz đã trôi dạt trên biển kể từ ngày 3/3, sau khi thủy thủ đoàn bỏ tàu do bị tấn công bằng máy bay không người lái. Hiện tàu đang neo đậu gần bờ biển Libya và được các tàu kéo điều khiển.

Truyền thông địa phương cho biết các cơ quan quản lý cảng và hàng hải Libya dự định sẽ dỡ số nhiên liệu còn lại từ tàu chở dầu trong những ngày tới. Hiện vẫn còn khoảng 700 tấn dầu diesel và dầu nhiên liệu nặng trên tàu.

Đầu tuần trước, chính quyền Libya được cho là đã ngăn con tàu này tiếp cận bờ biển của họ vì lo ngại nó có thể va chạm với các giàn khoan dầu ngoài khơi. Con tàu hiện đang được giữ ở khoảng cách an toàn.

Hiệp hội Dầu khí Libya cho biết đã đề nghị các chuyên gia hàng hải kiểm tra tàu chở dầu. Họ phát hiện ra rằng hệ thống làm mát của tàu đã bị hỏng, khiến một lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng chuyển trở lại dạng khí và bay vào khí quyển. Các chuyên gia xác nhận điều này xảy ra trên biển và không gây ra rủi ro môi trường nào.

Tổ chức này cũng xác nhận tàu không bị rò rỉ nhiên liệu và không có nguy cơ xảy ra sự cố nào trong thời gian ngắn.

Tàu Arctic Metagaz bị tấn công – được cho là bởi máy bay không người lái trên biển của Ukraine – cách bờ biển Malta khoảng 140 hải lý. Trong nhiều ngày, con tàu trôi dạt trong phạm vi 100 km về phía nam quần đảo Malta trước khi di chuyển về phía Libya.

Theo Newsbook

Từ ý tưởng bị "bỏ ngỏ" tại Nga đến tham vọng của người Mỹ

Mới đây, startup công nghệ vận tải AmeriStarRail của Mỹ đã trình làng thiết kế sơ bộ cho dòng tàu hai tầng đường dài mang tên AmeriStarliner. Mục tiêu của dự án này là cung cấp cho nhà khai thác Amtrak một thế hệ phương tiện mới, có khả năng thay đổi diện mạo ngành đường sắt Mỹ.

Tuy nhiên, giới chuyên môn nhanh chóng nhận ra rằng, cấu trúc cốt lõi của AmeriStarliner – việc sử dụng các toa tàu khớp nối dựa trên xe tự hành kiểu Jacobs – thực chất đã được các kỹ sư Nga phát triển từ nhiều năm trước.

Tại Nga, Hiệp hội "Liên minh các Trung tâm Chương trình và Chiến lược Kinh tế" từng xây dựng hoàn chỉnh khái niệm toa xe hai tầng khớp nối gồm hai phần nối với nhau qua một trục bánh chung. Dù đã đi trước một bước về mặt ý tưởng, nhưng Nga đã quyết định dừng lại ở giai đoạn khái niệm để tập trung vào các mẫu tàu hai tầng truyền thống. Lý do tại sao ý tưởng này không được đưa vào sản xuất hàng loạt vẫn chưa được công bố – có lẽ là do tính thiếu linh hoạt của loại tàu này.

Lợi thế kỹ thuật: Giải bài toán không gian và trọng lượng

Điểm mấu chốt của thiết kế AmeriStarliner chính là việc giảm chiều cao toa xe xuống còn 4570 mm tính từ mặt ray. Thông số này cho phép đoàn tàu có thể vận hành thông suốt trên toàn bộ lãnh thổ Hoa Kỳ, bao gồm cả các đường hầm chật hẹp thuộc Hành lang Đông Bắc – nơi mà các dòng tàu hai tầng Superliner hiện tại của Mỹ hoàn toàn "bó tay".

Việc sử dụng tàu hỏa hai tầng không chỉ giúp tăng sức chứa hành khách mà còn giúp giảm đáng kể trọng lượng tổng thể của đoàn tàu. Theo đề xuất, AmeriStarRail dự kiến sẽ cung cấp tới 1.632 toa xe loại này trong giai đoạn 2031 - 2040. Bằng cách chia sẻ trục bánh giữa các toa, đoàn tàu vận hành êm ái hơn và tiết kiệm năng lượng hơn, một yếu tố sống còn trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Rào cản thực tế và bài học về sự linh hoạt

Thiết kế khớp nối khiến các toa tàu bị kết nối cứng nhắc. Điều này gây khó khăn cực lớn cho công tác bảo trì: nếu một toa gặp sự cố, cả đoàn tàu phải ngừng hoạt động.

Ngược lại, Nga đã chọn giải pháp thực dụng và hiệu quả hơn. Các đoàn tàu hai tầng kiểu cổ điển của Nga (mỗi toa có hai khung gầm) đã được đưa vào sử dụng từ năm 2013. Hiện nay, các đoàn tàu hai tầng do Nhà máy sản xuất toa xe Tver (thuộc tập đoàn Transmashholding) chế tạo đang được sử dụng trên nhiều tuyến, bao gồm Moscow - St. Petersburg và Moscow - Kazan. Sức chứa của chúng cao hơn 50-60% so với các toa xe thông thường, và chi phí vận hành thấp hơn.

Nhà sản xuất xe điện hàng đầu Trung Quốc BYD ghi nhận lợi nhuận ròng quý IV giảm tới 38% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu quý thứ ba liên tiếp suy giảm, trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu và danh mục sản phẩm dần lỗi thời.

Công ty có trụ sở tại Thâm Quyến công bố lợi nhuận ròng đạt 9,3 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,35 tỷ USD) trong ba tháng kết thúc ngày 31/12, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của giới phân tích là 12,29 tỷ nhân dân tệ. Doanh thu quý đạt 237,7 tỷ nhân dân tệ, giảm 13,5%, theo báo cáo gửi cơ quan quản lý công bố vào cuối tuần.

Trong bối cảnh doanh số suy yếu, lợi nhuận ròng cả năm của BYD giảm 19% xuống còn 32,6 tỷ nhân dân tệ - lần sụt giảm đầu tiên kể từ năm 2021. Doanh thu tăng 3% lên 804 tỷ nhân dân tệ, mức tăng chậm nhất trong 6 năm.

Công ty cho biết “cạnh tranh về giá gia tăng” và tình trạng “tiếp thị quá mức diễn ra thường xuyên” đã gây áp lực lên biên lợi nhuận toàn ngành.

Doanh số của BYD đã giảm liên tiếp trong 6 tháng kể từ tháng 9, khi người tiêu dùng trì hoãn mua sắm hoặc chuyển sang các mẫu xe cạnh tranh hơn từ đối thủ. Trong hai tháng đầu năm 2026, hãng giao tổng cộng 400.241 xe năng lượng mới (bao gồm xe điện thuần và hybrid sạc điện), giảm 36% so với cùng kỳ năm trước, sau khi chính phủ cắt giảm trợ cấp xe điện.

Tổng doanh số xe năng lượng mới tại Trung Quốc cũng giảm 27,5% trong cùng giai đoạn, theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc.

“BYD không phải là hãng duy nhất đối mặt với tình trạng chững doanh số,” ông Ming Hsun Lee, Giám đốc nghiên cứu ô tô và công nghiệp khu vực Trung Quốc tại BofA Global Research, nhận định. Ông cho rằng nguyên nhân đến từ việc chu kỳ sản phẩm hiện tại sắp kết thúc và nhu cầu xe điện tại Trung Quốc đang hạ nhiệt.

Để vực dậy đà tăng trưởng, BYD quảng bá công nghệ pin mới với khả năng sạc gần nhanh như đổ xăng. Thế hệ thứ hai của pin Blade có thể giúp xe chạy gần 1.000 km chỉ với 9 phút sạc. Công ty cũng đặt mục tiêu xây dựng 20.000 trạm sạc siêu nhanh trên toàn Trung Quốc vào cuối năm nay. Đột phá này giúp BYD thu hẹp khoảng cách với CATL về tốc độ sạc, qua đó giảm bớt nỗi lo về quãng đường di chuyển của người dùng, theo ông Lee.

Chiến lược mở rộng mạnh mẽ ra thị trường quốc tế có thể trở thành động lực giúp BYD phục hồi, đặc biệt trong bối cảnh chiến sự tại Iran đẩy giá xăng toàn cầu tăng cao, khiến nhiều người chuyển sang xe điện.

“Về dài hạn, giá dầu cao sẽ là chất xúc tác thúc đẩy các hãng xe điện hàng đầu Trung Quốc đẩy mạnh vươn ra quốc tế,” các nhà phân tích tại Citic Securities nhận định. Họ dự báo doanh số nước ngoài của BYD có thể tăng tới 52% trong năm 2026, cao hơn nhiều so với mục tiêu 24% mà công ty đặt ra.

“Tôi tin BYD vẫn sẽ giữ vị trí hãng xe điện bán chạy nhất thế giới trong năm nay,” ông Lee nói.

Theo các nguồn tin, BYD đang chuẩn bị một cuộc “lột xác” lớn về danh mục sản phẩm ngay trong năm nay, bao gồm nâng cấp công nghệ và làm mới hình ảnh thương hiệu vốn lâu nay gắn với logo riêng.

Hiện nhiều mẫu xe bán chạy của hãng như dòng Song và Qin đã bước vào giai đoạn cuối của vòng đời sản phẩm - một bất lợi trong thị trường cạnh tranh khốc liệt như Trung Quốc, nơi các hãng phải liên tục đổi mới sản phẩm để duy trì sức hút.

Theo: Nikkei Asia

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm Chủ nhật rằng Iran đồng ý với “phần lớn” trong danh sách 15 yêu cầu mà Washington chuyển tới Tehran thông qua Pakistan nhằm chấm dứt cuộc chiến.

Về câu hỏi Iran đã phản hồi các đề xuất này chưa, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một: “Họ chấp nhận hầu hết các điểm. Tại sao họ lại không chứ?”

“Họ đang đồng thuận với chúng tôi về kế hoạch. Chúng tôi đưa ra 15 yêu cầu, và về cơ bản, chúng tôi sẽ còn bổ sung thêm một vài điều nữa”, Tổng thống Trump nói thêm.

Tuần trước, Tehran phát tín hiệu chưa lập tức chấp nhận kế hoạch 15 điểm. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trước đó xác nhận hai bên đã trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian, nhưng tỏ ra hoài nghi về lập trường của Washington.

Ông Trump cũng cho biết Iran đã cung cấp dầu cho Mỹ và sẽ bắt đầu vận chuyển từ ngày mai nhằm “chứng minh thiện chí”. Theo ông, món “quà” mà ông đề cập tuần trước là “10 chuyến tàu chở dầu khổng lồ”.

“Hôm nay họ lại tặng thêm một món quà nữa. Họ cung cấp 20 chuyến tàu chở dầu, bắt đầu được vận chuyển từ ngày mai”, ông nói. “Chúng tôi đang có những cuộc trao đổi rất tích cực, cả trực tiếp lẫn gián tiếp, và tôi nghĩ chúng tôi đang đạt được nhiều điểm rất quan trọng".

Theo CNN, kế hoạch 15 điểm của Mỹ được cho là bao gồm các nội dung then chốt như: Iran cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, bàn giao lượng uranium làm giàu cao, hạn chế năng lực quốc phòng, chấm dứt các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và mở lại eo biển Hormuz.

Trước đó, trong cuộc trao đổi với CNN, ông Trump cũng cho biết Iran đã cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân.

Iran chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.

Hiện chưa rõ mức độ đồng thuận thực chất giữa hai bên, song các tín hiệu từ Washington cho thấy tiến trình đàm phán đang có dấu hiệu dịch chuyển, dù vẫn còn khoảng cách đáng kể về lập trường.

Cân nhắc phương án quân sự tại Kharg Island

Song song với tín hiệu đàm phán, ông Trump cho biết vẫn đang cân nhắc khả năng kiểm soát Kharg Island - trung tâm xuất khẩu dầu chiến lược chiếm khoảng 90% sản lượng xuất khẩu của Iran.

“Có thể chúng tôi sẽ kiểm soát Kharg Island, hoặc không. Chúng tôi có nhiều lựa chọn”, ông nói với Financial Times, đồng thời thừa nhận nếu thực hiện, lực lượng Mỹ có thể phải hiện diện tại đây trong thời gian dài.

Trước đó, quân đội Mỹ không kích đảo này ngày 13/3. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết khoảng 90 mục tiêu bị tấn công, bao gồm kho thủy lôi, hầm chứa tên lửa và nhiều cơ sở quân sự khác.

Theo các nguồn tin, Washington xây dựng các kịch bản từ kiểm soát hoàn toàn Kharg Island đến phá hủy hạ tầng dầu mỏ tại đây. Một quan chức Mỹ nhận định việc chiếm đảo có thể “đánh gục hoàn toàn” nguồn tài chính của Vệ binh Cách mạng Iran, qua đó tạo bước ngoặt kết thúc chiến sự.

Trong khi đó, Iran được cho là đã tăng cường lực lượng, triển khai thêm hệ thống phòng không và chuẩn bị các phương án phòng thủ tại Kharg Island nhằm đối phó nguy cơ bị Mỹ tấn công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu khả năng kiểm soát đảo Kharg và “lấy dầu Iran”, trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang và giá dầu tăng mạnh.

Trong cuộc phỏng vấn được tờ Financial Times đăng tải ngày 29-3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington có thể chiếm giữ đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran.

Ông so sánh động thái tiềm năng này với chiến lược tại Venezuela, nơi Mỹ dự định kiểm soát ngành công nghiệp dầu mỏ "vô thời hạn".

"Thành thật mà nói, điều tôi thích nhất là lấy nguồn dầu mỏ tại Iran" - ông Donald Trump tuyên bố trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông bước sang tuần thứ năm.

Thị trường năng lượng thế giới ghi nhận biến động mạnh vào ngày 30-3 sau khi lực lượng Houthi tại Yemen thực hiện các cuộc tấn công đầu tiên vào Israel kể từ khi chiến sự bùng phát. Giá dầu thô Brent có thời điểm tăng lên mức 115,73 USD/thùng.

Dù đưa ra các tuyên bố cứng rắn về quân sự và tài nguyên, Tổng thống Donald Trump cũng lưu ý rằng các cuộc đàm phán gián tiếp với Tehran thông qua Pakistan đang có những tiến triển tích cực.

Iran đã chấp thuận tăng gấp đôi số lượng tàu chở dầu treo cờ Pakistan được phép đi qua eo biển Hormuz lên con số 20 tàu.

Phát biểu trong buổi họp báo truyền hình ngày 29-3, Bộ trưởng Ngoại giao kiêm Phó Thủ tướng Pakistan Ishaq Dar xác nhận Islamabad sẵn sàng tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại hòa bình trong những ngày tới.

Ông Dar cho biết cả Mỹ và Iran đều bày tỏ sự tin tưởng vào vai trò trung gian của Pakistan sau khi ông có các cuộc thảo luận với bộ trưởng Ngoại giao các nước Ả Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.

"Pakistan vinh dự được đăng cai và tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán có ý nghĩa giữa hai bên nhằm tìm kiếm một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột hiện nay" - ông Ishaq Dar cho biết. Tuy nhiên, phía Pakistan hiện chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể hoặc đánh giá chi tiết về khả năng đạt được thỏa thuận cuối cùng giữa các bên liên quan.

Hãng tin ISNA của Iran đưa tin lời cảm ơn được đưa ra bằng văn bản sau cuộc họp giữa Hội đồng Tối cao Hồi giáo Iraq và đại sứ Iran tại Baghdad, vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donad Trump tuyên bố “không rõ ông Mojtaba còn sống hay không”.

Ông Mojtaba vẫn chưa xuất hiện trước công chúng sau khi trở thành lãnh tụ tối cao của Iran, dẫn đến nhiều đồn đoán về tình trạng và nơi ở của ông. Truyền hình nhà nước và một số quan chức Iran tiết lộ ông Mojtaba đang hồi phục vết thương sau một cuộc không kích.

Tổng thống Donald Trump tuần trước cho biết Washington đang làm việc với "người đứng đầu" trong các cuộc đàm phán với Tehran nhưng nói rõ rằng đó không phải là lãnh tụ tối cao.

Ông Mojtaba là lãnh tụ tối cao thứ ba của Iran kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Trong một diễn biến khác, tên lửa Iran đã tấn công khu công nghiệp Neot Hovav ở Israel, cách TP Beersheba khoảng 12 km, nơi đặt hơn 40 nhà máy chuyên về công nghệ môi trường và phát triển cơ sở hạ tầng công nghiệp.

Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ Israel cho biết hỏa hoạn bùng lên dữ dội hôm 29-3, gây ra sự cố vật liệu nguy hiểm và buộc phải thực hiện các biện pháp khẩn cấp. Ít nhất một người đã bị thương và công nhân từ các nhà máy liền kề đã được sơ tán.

Theo quân đội Israel, 5 đợt tên lửa được bắn từ Iran hôm 29-3 và các hệ thống phòng thủ đang hoạt động để ngăn chặn mối đe dọa.

Khu công nghiệp Neot Hovav nằm gần Dimona, nơi bị Iran tấn công hôm 21-3. Trung tâm nghiên cứu nguyên tử Shimon Peres, cơ sở hạt nhân quan trọng nhất của Israel, cách Dimona khoảng 13 km.

Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ đang cho phép một tàu chở dầu thô của Nga đến Cuba, cung cấp nguồn năng lượng thiết yếu cho quốc đảo này sau nhiều tháng bị phong tỏa.

Tổng thống Donald Trump tối Chủ nhật cho biết ông "không có vấn đề gì" với việc một tàu chở dầu của Nga ở ngoài khơi bờ biển Cuba cung cấp hàng cứu trợ cho hòn đảo này, nơi đang bị tê liệt bởi lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ.

"Nếu một quốc gia muốn gửi dầu đến Cuba ngay bây giờ, tôi không có vấn đề gì cho dù đó là Nga hay không", ông Trump nói.

Dữ liệu cho thấy tàu chở dầu Nga với khoảng 730.000 thùng dầu, đang ở ngoài khơi mũi phía đông của Cuba vào tối Chủ nhật và dự kiến sẽ đến thành phố Matanzas vào thứ Ba. Các nhà báo làm việc cho truyền thông nhà nước Cuba cũng đưa tin về sự xuất hiện dự kiến của con tàu.

Hãng tin TASS của Nga cũng đưa tin, Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergey Tsivilyov cho biết nước này tiếp tục cung cấp hàng hóa nhân đạo cho Cuba, bao gồm cả nhiên liệu.

Chính quyền Tổng thống Trump đã thực thi một cuộc phong tỏa dầu mỏ quanh Cuba kể từ tháng Giêng, đe dọa các quốc gia đã gửi nhiên liệu đến nước này và từng đưa một tàu chở dầu đang tới Cuba chuyển hướng.

Lực lượng Bảo vệ bờ biển có hai tàu tuần tra trong khu vực. Tuy nhiên, theo một quan chức Mỹ giấu tên, chính quyền Tổng thống Trump đã không ra lệnh cho các tàu này hành động.

Hiện vẫn chưa rõ lý do tại sao Nhà Trắng không ra lệnh chặn tàu chở dầu hoặc liệu họ có cho phép các chuyến hàng dầu của Nga đến hòn đảo này trong tương lai hay không.

Cuba vẫn duy trì được nguồn điện – dù không ổn định – bởi vì 40% lưới điện của nước này được hỗ trợ bởi các nhà máy điện chủ yếu chạy bằng dầu thô do Cuba sản xuất trong nước. Cuba cũng đang chạy đua để lắp đặt các tấm pin mặt trời nhằm tăng cường lưới điện.

Jorge Piñón, một cựu giám đốc điều hành ngành dầu mỏ, người nghiên cứu hệ thống năng lượng của Cuba tại Đại học Texas, ước tính Cuba có thể sử dụng hết lượng dầu của Nga trong vòng chưa đầy một tháng. Nhưng ông dự đoán chính phủ sẽ bảo tồn một số nguồn cung năng lượng cho kho dự trữ chiến lược và an ninh.

Tàu chở dầu của Nga, có tên là Anatoly Kolodkin, rời Primorsk, Nga, trên Biển Baltic vào ngày 9/3. Chính phủ Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với tàu này và chủ sở hữu của nó, một công ty vận tải biển thuộc sở hữu nhà nước của Nga có tên là Sovcomflot, vào năm 2024, sau cuộc chiến ở Ukraine.

tỷ giá và thị trường ngày 30/3/2026

Bước vào ngày 30/3/2026, thị trường tài chính ghi nhận một cú nhảy đáng chú ý của đồng USD ngoài thị trường tự do. Trong khi ngân hàng vẫn giữ mức ổn định, thì giá USD chợ đen đã bật tăng mạnh, nới rộng khoảng cách lên mức rất lớn. “Nước chảy chỗ trũng, tiền chảy chỗ lời”, dòng tiền đang cho thấy xu hướng dịch chuyển rõ rệt.

Ở thị trường ngoại tệ, USD chợ đen sáng 30/3 được ghi nhận quanh mức 28.030 đồng/USD mua vào và 28.080 đồng/USD bán ra. Trong khi đó, Vietcombank vẫn niêm yết USD ở mức 26.135 đồng/USD mua vào và 26.355 đồng/USD bán ra. Như vậy, giá mua vào USD chợ đen cao hơn giá mua vào ngân hàng tới 1.895 đồng/USD, một khoảng cách rất lớn, phản ánh nhu cầu nắm giữ USD trong dân đang tăng mạnh. Biên độ chênh lệch này cũng cho thấy tâm lý phòng thủ trước biến động kinh tế toàn cầu vẫn còn rất rõ rệt.

Về vàng trong nước, giá vàng miếng SJC tiếp tục neo cao, phổ biến quanh 169,9 triệu đồng/lượng mua vào và 172,9 triệu đồng/lượng bán ra. Như vậy, mỗi lượng vàng SJC bán ra đang ở mức gần 173 triệu đồng, duy trì vùng đỉnh cao trong nhiều tháng. Khoảng cách mua – bán vẫn rộng, cho thấy thị trường còn nhiều biến động tiềm ẩn.

Trên thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay dao động quanh 4.528 USD/ounce, trong khi giá bạc thế giới khoảng 70 USD/ounce. Kim loại quý vẫn là nơi trú ẩn quen thuộc khi thị trường tài chính bất ổn, dù biên độ dao động hiện nay cũng không hề nhỏ.

Bitcoin tiếp tục thể hiện sự biến động mạnh khi giao dịch quanh 67.000 USD/BTC, với biên độ trong ngày khá rộng. Tiền số vẫn là “con dao hai lưỡi”, có thể mang lại lợi nhuận nhanh nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao.

Về lãi suất tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang vẫn giữ lãi suất căn bản ở mức 3,50% – 3,75%. Lãi suất vay mua nhà 30 năm cố định quanh 6,38%, còn lãi suất vay mua xe mới khoảng 6,96%. Mặt bằng lãi suất cao tiếp tục tạo áp lực lên tiêu dùng và đầu tư.

Ở thị trường năng lượng, giá dầu thế giới duy trì mức cao với Brent khoảng 116 USD/thùng và WTI khoảng 102 USD/thùng. Giá dầu tăng kéo theo hệ lụy trực tiếp là giá xăng tại nhiều nơi tiếp tục ở mức cao.

Cụ thể, giá xăng bán lẻ: California khoảng 5,869 USD/gallon, Texas khoảng 3,599 USD/gallon, Florida khoảng 3,954 USD/gallon. Tại Canada, Toronto khoảng 174,9 cent/lít, còn ở châu Âu, Paris khoảng 2,11 euro/lít và Berlin khoảng 2,13 euro/lít. Sự chênh lệch giữa các khu vực cho thấy gánh nặng năng lượng không đồng đều trên toàn cầu.

Chứng khoán Mỹ trong phiên cuối tuần gần nhất khép lại trong sắc đỏ: Dow Jones 45.166,64 điểm, S&P 500 6.368,85 điểm, và Nasdaq 20.948,36 điểm. Áp lực từ lãi suất cao và giá dầu leo thang đang khiến nhà đầu tư thận trọng hơn.

Tóm tắt:

USD chợ đen: 28.030 – 28.080 đồng/USD
USD Vietcombank: 26.135 – 26.355 đồng/USD
Chênh lệch mua vào: +1.895 đồng/USD
Vàng SJC: 169,9 – 172,9 triệu đồng/lượng
Vàng thế giới: ~4.528 USD/ounce
Bạc thế giới: ~70 USD/ounce
Bitcoin: ~67.000 USD/BTC
Lãi suất Mỹ: 3,50% – 3,75%
Vay mua nhà (30 năm): ~6,38%
Vay mua xe: ~6,96%
Dầu Brent / WTI: ~116 / 102 USD/thùng
Xăng California / Texas / Florida: 5,869 / 3,599 / 3,954 USD/gallon
Toronto: 174,9 cent/lít
Paris / Berlin: ~2,11 / 2,13 euro/lít
Dow Jones / S&P 500 / Nasdaq: 45.166 / 6.368 / 20.948 điểm

dự báo thời tiết ngày 30/3/2026

Ngày 30/3/2026 mở ra với một bức tranh thời tiết khá đối lập giữa các châu lục. Bắc Mỹ trải dài từ cái se lạnh còn vương ở Seattle, Toronto cho tới không khí ấm áp và oi hơn ở miền Nam nước Mỹ như Houston, Miami hay Orlando. Châu Âu vẫn giữ nét cuối mùa lạnh, nền nhiệt còn thấp ở Bắc Âu và Trung Âu, trong khi Paris hay London đã có dấu hiệu dịu hơn. Riêng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của ngày kế tiếp 31/3/2026 lại cho thấy xu hướng ấm lên rõ rệt, nhất là Đông Nam Á và vùng Vịnh, nơi nhiệt độ đã bắt đầu mang dáng dấp mùa nóng. Các mức dưới đây là nhiệt độ trung bình ước tính theo biên độ dự báo trong ngày.

Bắc Mỹ, nhiệt độ trung bình ngày 30/3/2026:

• Los Angeles: 19°C
• San Francisco: 17°C
• San Diego: 18,5°C
• Seattle: 5°C
• Houston: 23°C
• Dallas: 23°C
• Miami: 24°C
• Orlando: 22°C
• New York: 13,5°C
• Washington DC: 14,5°C
• Chicago: 16,5°C
• Toronto: 10°C

Nhìn tổng thể, Bắc Mỹ hôm nay giống như một tấm bản đồ chia đôi bởi khí hậu. Bờ Tây tương đối dễ chịu, California giữ mức ấm vừa phải, không quá nóng cũng không quá lạnh. Trong khi đó, các bang miền Nam như Texas và Florida lại nghiêng hẳn về sắc thái nóng ẩm. Khu vực Đông Bắc Mỹ đã ấm hơn so với những ngày lạnh trước đó, nhưng vẫn chưa thật sự bước hẳn vào mùa xuân trọn vẹn. Seattle và Toronto còn giữ vẻ lạnh lẽo, như nhắc rằng mùa đông chưa chịu rời sân khấu quá xa.

Châu Âu, nhiệt độ trung bình ngày 30/3/2026:

• Berlin: 6°C
• Paris: 11°C
• London: 10,5°C
• Zurich: 5,5°C
• Amsterdam: 7,5°C
• Copenhagen: 6,5°C
• Stockholm: 5°C
• Oslo: 5,5°C
• Helsinki: 1,5°C
• Vienna: 7,5°C
• Budapest: 7,5°C
• Warsaw: 8°C

Châu Âu hôm nay vẫn mang hơi thở lạnh của cuối tháng Ba. Paris và London đã nhỉnh hơn, tạo cảm giác dễ chịu hơn cho sinh hoạt ngoài trời, nhưng Berlin, Zurich, Copenhagen hay các thành phố Bắc Âu vẫn còn rét. Helsinki đặc biệt lạnh hơn phần còn lại, đúng kiểu “gió bấc cuối mùa”, còn Oslo và Stockholm vẫn giữ nền nhiệt thấp dù ban ngày có nhích lên đôi chút. Với bức tranh này, châu Âu đang ở giai đoạn giao mùa rõ rệt: nắng có đó, mưa có đó, nhưng cái lạnh thì vẫn chưa chịu rút lui hẳn.

Châu Á - Thái Bình Dương, ngày 31/3/2026, nhiệt độ trung bình:

• Beijing: 13°C
• Shanghai: 14,5°C
• Hongkong: 22°C
• Singapore: 29°C
• Tokyo: 17°C
• Seoul: 14,5°C
• Sydney: 20,5°C
• Melbourne: 21°C
• Dubai: 24°C
• Doha: 23,5°C
• Hanoi: 30,5°C
• Saigon: 30°C

Bước sang ngày 31/3, khu vực châu Á – Thái Bình Dương cho thấy sự tương phản rất mạnh. Bắc Kinh, Thượng Hải, Seoul và Tokyo còn ở mức mát đến hơi lạnh, thích hợp cho tiết trời đầu xuân. Nhưng càng xuống phía Nam, nhiệt độ càng leo thang rõ rệt. Hongkong ấm lên, Singapore nóng ẩm đặc trưng quanh năm, còn Hà Nội và Sài Gòn đã bước vào kiểu nắng nóng quen thuộc của mùa khô. Sydney và Melbourne giữ mức ôn hòa, khá dễ chịu, trong khi Dubai và Doha tiếp tục mang sắc thái nóng khô của vùng sa mạc. Đúng là “mỗi nơi một trời”, cùng một ngày mà có nơi cần áo khoác, có nơi đã phải tìm bóng râm.

Chuyên gia cảnh báo Washington đã đánh giá sai nền văn hóa “kháng cự” ăn sâu trong xã hội Iran và việc “kế hoạch B” mơ hồ khiến ông Trump hiện tại rơi vào thế bế tắc.

Sau 1 tháng, ông Trump vẫn chưa định nghĩa rõ ràng thế nào là “chiến thắng”, ngoài tuyên bố mơ hồ rằng cuộc chiến sẽ sớm kết thúc. Ngay từ đầu, Nhà Trắng đưa ra hàng loạt lý do khác nhau - từ vũ khí hạt nhân, khủng bố cho tới tên lửa đạn đạo - như thể lựa chọn tùy hứng.

Khi truyền thông và cộng đồng quốc tế liên tục yêu cầu làm rõ, ông vẫn “lắc lư” giữa việc răn đe về một cuộc đổ bộ và các đòn đánh "chưa từng có" vào Iran và liên tục phát tín hiệu xuống thang để đàm phán.

Tuy vậy, dường như mục tiêu xuyên suốt ban đầu của ông Trump là thay đổi chính quyền. Trong video phát đi ngay đêm đầu tiên của chiến dịch, ông kêu gọi chính quyền Iran đầu hàng, đồng thời thúc giục người dân đứng lên lật đổ chính phủ. Nhưng thực tế đang diễn ra theo hướng ngược lại: chính quyền Tehran không những trụ vững mà còn có dấu hiệu củng cố quyền lực.

Các đánh giá tình báo Mỹ cho rằng chế độ này “sẽ tiếp tục tồn tại, thậm chí có thể tự tin hơn khi tin rằng họ đã đối đầu và sống sót trước ông Trump”. Điều đó khiến Tổng thống Mỹ rơi vào thế lúng túng, khi “kịch bản bom tấn” mà ông tự viết - trong đó ông đóng vai “người giải phóng Iran” - đang biến thành một loạt phim dài tập kém hấp dẫn và chưa có hồi kết, cây bút Tom Nichols của Atlantic nhận xét.

Người liều gặp kẻ lì?
Chuyên gia cảnh báo Washington đã đánh giá sai nền văn hóa “kháng cự” ăn sâu trong xã hội Iran và việc “không có kế hoạch B” khiến ông Trump hiện tại rơi vào thế bế tắc.

Chia sẻ với The i, nhà báo Dominic Waghorn nhận định Nhà Trắng đã đánh giá sai nghiêm trọng sức chịu đựng và khả năng chống trả của Iran trước các đợt không kích kéo dài.

Theo Waghorn, Washington dường như đã bỏ qua một yếu tố cốt lõi: văn hóa kháng cự ăn sâu trong lịch sử Ba Tư. Đây chính là nền tảng giúp Iran duy trì sự bền bỉ trước áp lực quân sự.

“Các nhà phân tích Mỹ từng kỳ vọng một kịch bản kiểu Venezuela - một cuộc chiến ngắn, chính quyền nhanh chóng sụp đổ”, ông giải thích. “Nhưng thực tế đã không diễn ra như vậy”.

Trong khi đó, từ bốn thập kỷ trước, Iran đã âm thầm xây dựng một mô hình được gọi là “nền kinh tế kháng cự” - hệ thống được thiết kế để tồn tại trong điều kiện bị bao vây, trừng phạt và xung đột kéo dài với nhiều đối thủ.

Mô hình này dựa trên khả năng tự chủ tối đa: sản xuất trong nước những mặt hàng khó nhập khẩu như dược phẩm, linh kiện ôtô, đồ gia dụng; phân tán hàng trăm nhà máy điện trên khắp lãnh thổ nhằm giảm thiểu rủi ro bị tấn công - một bài học từ Chiến tranh Iran - Iraq. Đồng thời, Tehran sử dụng cơ chế trao đổi hàng hóa (barter), xuất khẩu dầu để đổi lấy lương thực và máy móc nhằm né tránh các lệnh trừng phạt.

Tuy giúp chính quyền duy trì khả năng chống chịu, mô hình này cũng đi kèm hệ quả là tình trạng trì trệ kéo dài. Lạm phát vượt 40%, thu nhập suy giảm mạnh và bất mãn xã hội gia tăng ngay cả trước khi chiến tranh nổ ra.

Kể từ cuối tháng 2, các đợt không kích dồn dập của Mỹ và Israel đã đánh vào hạ tầng quân sự lẫn dân sự, từ kho nhiên liệu, tổ hợp khí đốt lớn nhất đến cả hệ thống ngân hàng. Một số nhà máy công nghiệp trọng yếu, trong đó có hai nhà máy thép lớn, đã bị hư hại, làm gia tăng áp lực lên nền kinh tế vốn mong manh.

Dù vậy, các chuyên gia nhận định “kinh tế kháng cự” vẫn đang phát huy một phần hiệu quả. Theo nhà phân tích Esfandyar Batmanghelidj, cú sốc chiến tranh là không tránh khỏi, nhưng chưa đủ để làm sụp đổ nền tảng của nhà nước Iran. Thay vì vận hành kinh tế theo cách thông thường, Tehran có xu hướng chuyển nguồn lực từ khu vực dân sự sang phục vụ “kinh tế thời chiến”.

Trong giai đoạn tiền chiến, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã phân quyền mạnh cho địa phương để nhập khẩu, cắt giảm thủ tục hành chính. Giao thương đường bộ vẫn duy trì, trong khi lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz - tuyến huyết mạch xuất nhập khẩu - bị gián đoạn nghiêm trọng.

Bất chấp các đợt oanh kích, chính quyền Iran nỗ lực duy trì hình ảnh ổn định: hàng hóa thiết yếu chưa thiếu hụt, siêu thị vẫn đầy đủ, nguồn cung nhiên liệu được kiểm soát nhờ áp dụng hạn mức tạm thời.

Iran sở hữu nền công nghiệp đa dạng bậc nhất khu vực, với khả năng linh hoạt chuyển từ nhập khẩu sang sản xuất nội địa. Nước này cũng không hoàn toàn phụ thuộc vào dầu mỏ, khi vẫn duy trì nguồn thu từ kim loại, hóa chất và nông sản. Tuy vậy, các điểm nghẽn về logistics, đặc biệt qua UAE, cùng sự gián đoạn vận tải biển khiến chuỗi cung ứng ngày càng dễ tổn thương.


Cảng Fujairah ở UAE. Hàng nhập khẩu của Iran thường được vận chuyển qua các chuỗi hậu cần phức tạp xuyên qua quốc gia vùng Vịnh này. Ảnh: Reuters.
Trong ngắn hạn, Tehran vẫn duy trì chi trả lương công chức và trợ cấp, giá thực phẩm tương đối ổn định. Giá dầu tăng cao thậm chí mang lại nguồn thu bổ sung, giúp bù đắp một phần chi phí chiến tranh.

Kế hoạch B mơ hồ
Theo Wall Street Journal, ông Trump từng được cảnh báo rằng Iran có thể đáp trả bằng cách đóng eo biển Hormuz - tuyến hàng hải sống còn của dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, ông tin rằng Tehran sẽ nhanh chóng khuất phục trước khi làm điều đó, và kể cả có xảy ra, quân đội Mỹ vẫn đủ sức kiểm soát tình hình. Niềm tin này phản ánh rõ cách tiếp cận của ông: đặt cược vào một kịch bản thuận lợi thay vì chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.

Nhà báo Waghorn cho rằng vấn đề lớn nhất của Mỹ hiện nay là thiếu một chiến lược thay thế rõ ràng. “Họ dường như không có kế hoạch B. Giờ đây, họ đang loay hoay xây dựng nó, hoặc chính ông Trump đang tìm một lối thoát an toàn”.

Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, song song với việc thúc ép Iran chốt một thỏa thuận, việc Mỹ triển khai hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù tới Trung Đông cho thấy Washington đang âm thầm chuẩn bị các phương án dự phòng trong trường hợp xung đột với Iran leo thang ngoài kiểm soát.

Câu hỏi lớn đặt ra lúc này là: đây chỉ là một bước đi mang tính răn đe chiến lược, hay dấu hiệu cho thấy Mỹ đang chuẩn bị cho một kịch bản sa lầy kéo dài?

Cuối tuần qua, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ xác nhận Nhóm sẵn sàng đổ bộ Tripoli, với nòng cốt là tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli, đã có mặt tại Trung Đông. Đi cùng là các tàu USS New Orleans và USS San Diego, mang theo Đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến (MEU) số 31.

Song song đó, nhóm tác chiến do USS Boxer dẫn đầu, mang theo MEU số 11, cũng đã rời bờ Tây nước Mỹ sớm hơn kế hoạch, sẵn sàng đóng vai trò lực lượng tăng viện.

Không dừng lại ở lực lượng hải quân, Lầu Năm Góc còn xác nhận triển khai Sư đoàn dù 82 - một trong những đơn vị phản ứng nhanh tinh nhuệ nhất của Mỹ - tới khu vực.

Đáng chú ý, theo tiết lộ của Washington Post, Lầu Năm Góc đang xây dựng nhiều kịch bản tác chiến trên bộ tại Iran, từ các cuộc đột kích của lực lượng đặc nhiệm cho tới chiến dịch bộ binh kéo dài nhiều tuần.

Theo ông Michael Mulroy, cựu quan chức Lầu Năm Góc, việc tăng cường các MEU không đơn thuần là bổ sung lực lượng, mà là dấu hiệu cho thấy Washington muốn mở rộng “bộ công cụ chiến lược”.

Nói cách khác, Mỹ không còn chỉ dựa vào không kích và tên lửa tầm xa, mà đang chuẩn bị thêm các phương án linh hoạt hơn, từ kiểm soát điểm nóng ven biển đến can thiệp hạn chế trên bộ.

Tổng thể các động thái này tạo nên bức tranh của một sự chuẩn bị quân sự quy mô lớn. Tuy nhiên, không thể loại trừ đây cũng là chiến thuật gây sức ép quen thuộc - đưa đối phương tới “bên miệng hố chiến tranh” - vốn thường được ông Trump sử dụng trong các cuộc khủng hoảng quốc tế.

Dẫu vậy, Atlantic cho rằng ông Trump vẫn đang ở thế bị động, khi dần bị cuốn theo diễn biến thay vì kiểm soát chúng. Và giống như một con bạc cố gỡ gạc, ông tiếp tục đổ thêm nguồn lực vào cuộc chơi.

VietBF@ sưu tập