Quân đội Mỹ hôm 4-5 tuyên bố đã nổ súng vào các lực lượng Iran, đánh chìm 6 xuồng vũ trang khi những phương tiện này cố tình nhắm vào tàu dân sự.

Đây là một phần trong sáng kiến mới của Washington nhằm mở lại eo biển Hormuz. Bước đầu, quân đội Mỹ xác nhận 2 tàu buôn treo cờ Mỹ đã băng qua eo biển này thuận lợi ngay trong ngày 4-5 với sự bảo vệ sát sao.

Theo hãng tin AP, việc Iran phong tỏa trên thực tế eo biển này đã khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt và làm chao đảo nền kinh tế thế giới.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết lực lượng Mỹ đã thiết lập một "khu vực an ninh tăng cường" và mở thành công một lối đi không còn thủy lôi.

Trong quá trình này, Iran đã phóng nhiều tên lửa hành trình, máy bay không người lái và huy động xuồng vũ trang tấn công các tàu dân sự với sự bảo vệ của Mỹ. Ông Cooper xác nhận trực thăng quân sự Mỹ đã đánh chìm 6 chiếc xuồng của Iran, đồng thời khẳng định "mọi mối đe dọa đều đã bị đánh bại".

"Các chỉ huy Mỹ tại hiện trường có toàn quyền cần thiết để bảo vệ đơn vị mình cũng như tàu bè thương mại" - ông Cooper tuyên bố.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó thông tin số tàu Iran bị đánh chìm là 7 chiếc. Ông cũng cảnh báo các nỗ lực ngăn chặn của Iran "sẽ phải bị xử lý mạnh tay". Ông mô tả chiến dịch mang tên "Dự án Tự do" này là một nỗ lực nhân đạo nhằm hỗ trợ hàng trăm tàu bè và thủy thủ đang bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.


Tàu lai dắt của Iran xuất hiện ở phía trước, xa xa là các tàu chở hàng đang neo đậu trên eo biển Hormuz, ngoài khơi Bandar Abbas - Iran, hôm 4-5. Ảnh: AP

Cùng lúc đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), một đồng minh then chốt của Mỹ, xác nhận đã bị Iran tấn công lần đầu tiên kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có hiệu lực vào đầu tháng 4.

UAE đã lên án gay gắt điều mà họ gọi là "hành động hung hăng phản bội một lần nữa từ Iran" và kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các vụ tấn công.

Trong ngày 4-5, bốn hồi chuông cảnh báo tên lửa đã vang lên, hối thúc người dân UAE tìm nơi trú ẩn.

Đây là những báo động đầu tiên kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu cách đây gần một tháng. Các máy bay thương mại đang trên đường tới UAE - nơi có các trung tâm trung chuyển toàn cầu như Dubai và Abu Dhabi - đã phải quay đầu khẩn cấp ngay giữa không trung.

Hệ thống phòng không UAE đã phải đánh chặn 15 tên lửa và 4 máy bay không người lái từ phía Iran, trong khi một vụ tập kích khác đã gây hỏa hoạn tại cơ sở dầu mỏ chiến lược ở Fujairah, khiến tình hình khu vực thêm phần căng thẳng.

Điểm nóng xung đột ngày 5-5: "Nạn nhân" tiềm tàng dưới đáy biển ở Hormuz
Hiện vẫn chưa rõ mức độ thiệt hại cụ thể tại Fujairah nhưng đây vốn là điểm cuối của đường ống dẫn dầu mà UAE sử dụng để tránh việc phải vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz.

Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố trong một bài đăng trên mạng xã hội X: "Những cuộc tấn công này thể hiện một sự leo thang nguy hiểm và là sự vi phạm không thể chấp nhận được".

Trong khi đó tại Oman, các nhà chức trách cho biết một tòa nhà dân cư gần eo biển "đã bị nhắm mục tiêu", khiến 2 lao động nước ngoài bị thương, 4 phương tiện bị hư hỏng và nhiều cửa sổ nhà dân lân cận bị vỡ vụn. Truyền thông nhà nước Oman hiện chưa cung cấp thêm thông tin chi tiết về vụ việc này.

VietBF@sưu tập

Các hành khách và thủy thủ đoàn của tàu du lịch MV Hondius buộc phải cách ly nghiêm ngặt trong tình trạng tuyệt vọng sau khi con tàu bị từ chối cập cảng đảo quốc Cape Verde vì lo sợ dịch lây lan lên bờ.

Chính quyền Cape Verde không cho tàu du lịch cập bến với lý do có 3 trường hợp tử vong do nghi nhiễm virus hanta, và 3 người khác mắc bệnh.

Quyết định trên vẫn được đưa ra sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định nguy cơ lây lan dịch bệnh từ tàu ra cộng đồng hiện ở mức thấp, theo AFP hôm 5.5.

Khi rời cảng Ushuaia ở Argentina đến Cape Verde ngoài khơi bờ Tây Phi, tàu MV Hondius chở theo hơn 150 người thuộc 23 quốc tịch, trong đó có Anh, Tây Ban Nha, Mỹ, và các thành viên thủy thủ đoàn đến từ Philippines.

Hành khách mắc kẹt trên tàu du lịch vì nghi bùng phát hantavirus

Oceanwide Expeditions, hãng vận hành tàu du lịch, cho biết toàn bộ những người trên tàu đang tuân thủ "các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt", bao gồm cách ly, quy trình vệ sinh và theo dõi y tế.

Công ty trước đó đã xác nhận 3 trường hợp tử vong trên tàu là hai vợ chồng người Hà Lan và một người Đức. Một hành khách người Anh hiện đang điều trị tích cực tại Johannesburg (Nam Phi), trong khi hai thành viên thủy thủ đoàn, lần lượt là người Anh và người Hà Lan, cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.


Ảnh chụp từ đoạn video của AFPTV cho thấy cảnh tượng tại cảng Praia ở Praia, thủ đô Cape Verde.

ảnh: afp

"Vào thời điểm hiện tại, chưa có thêm trường hợp xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm trên tàu, nhưng tình hình vẫn đang được giám sát chặt chẽ", AFP dẫn lời bà Maria Van Kerkhove, Giám đốc phụ trách công tác chuẩn bị và phòng ngừa dịch bệnh của WHO.

Theo bà Van Kerkhove, hành khách được yêu cầu ở trong cabin của họ, trong khi công tác khử trùng và các biện pháp khác đang được triển khai.

Tuy nhiên, tình hình trên tàu không mấy khả quan, nhất là đối với tâm lý của những hành khách còn lại. Trong một đoạn video tự quay trong cabin và đăng lên Instagram, một hành khách tên Jake Rosmarin có vẻ như trong trạng thái hoảng loạn, nói rằng ai nấy trên tàu đều muốn lên bờ ngay.

Virus hanta, thường lây sang người qua loài gặm nhấm như chuột, đã được xác nhận trong kết quả xét nghiệm ở hành khách đang điều trị tại Johannesburg.

Tuy nhiên, đến nay giới hữu trách vẫn chưa thể kết luận virus này có phải nguyên nhân gây ra ba ca tử vong hay không.

Sau khi Cape Verde từ chối, Oceanwide Expeditions đang cân nhắc cho tàu cập bến ở Quần đảo Canary (Tây Ban Nha), theo Reuters.

VietBF@sưu tập

Chiến dịch “Cơn Thịnh nộ khủng khiếp” của Washington nhằm vào Iran đã được đổi tên thành chiến dịch “Dự án Tự do” không chỉ nhằm thuyết phục các đồng minh Mỹ còn hoài nghi, mà còn thử thách ‘đòn siết cổ’ của Iran ở eo biển Hormuz nhằm tạo đòn bẩy cho đàm phán.


Tàu khu trục USS Rafael Peralta (DDG 115) tiếp cận một tàu hàng đang trong hành trình vào cảng của Iran, trong bối cảnh Mỹ tuyên bố hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, ngày 24/4/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Kênh Al Jazeera của Qatar ngày 55/5 dẫn nhận định của cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề chính trị - quân sự, ông Mark Kimmitt, cho rằng khoảng cách giữa Mỹ và Iran “vẫn còn rất lớn, đặc biệt là về vấn đề hạt nhân”.

Theo ông Kimmitt, một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran để chấm dứt chiến tranh có thể đạt được, nhưng chỉ khi hai bên vượt qua được giai đoạn hiện tại, được mô tả là “đàm phán về việc đàm phán”.

Cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ giải thích rằng việc đổi tên chiến dịch quân sự của Mỹ từ “Cơn Thịnh nộ khủng khiếp” sang “Dự án Tự do” không phải là dấu hiệu của một nhiệm vụ thiếu định hướng, mà là một sự điều chỉnh chiến lược.

Theo ông Kimmitt, việc sử dụng tên gọi “Dự án Tự do” chủ yếu là một thay đổi mang tính thông tin của Washington nhằm thuyết phục các đồng minh Mỹ còn hoài nghi về “lý do hợp lý” để tham gia sứ mệnh, chẳng hạn như mở lại eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu và phân bón.

Việc đổi tên chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran cũng giúp tái định hình cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran như một vấn đề mang tính nhân đạo, thay vì là một chiến dịch “mang tính tấn công rõ ràng” như tên gọi “Cơn Thịnh nộ khủng khiếp” đã thể hiện.

Mặc dù phản hồi của Mỹ đối với đề xuất 14 điểm của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh chưa thực sự “đáng khích lệ”, nhưng ông Kimmitt cho rằng các cuộc trao đổi qua lại giữa Washington và Tehran với sự trung gian của Pakistan là yếu tố thiết yếu để “tạo chuyển biến” trong đàm phán.

Ông Kimmitt cũng gợi ý rằng việc tập trung vào các lợi ích khu vực cụ thể, như dòng chảy của các hàng hóa thiết yếu qua eo biển Hormuz, có thể dẫn đến “các cuộc đàm phán thực chất”.

Liên quan tới chiến dịch “Dự án Tự do”, ông Mark Pfeifle, một nhà phân tích an ninh quốc gia Mỹ, cho rằng chiến dịch này được thiết kế nhằm kiểm tra khả năng của Iran trong việc duy trì phong tỏa eo biển Hormuz đối với các tàu hải quân Mỹ đang hộ tống tàu thương mại.

Nhà phân tích Pfeifle nói: “Ông Trump đang cố gắng thử thách ‘đòn siết cổ’ của Iran. Đây là một tuyến đường rất hẹp, và ông ấy tin rằng có thể giành được đòn bẩy, và khả năng cao là có thể làm được nếu một số lượng đáng kể tàu có thể đi qua trong khuôn khổ chiến dịch Dự án Tự do”.

Nhà phân tích Pfeifle cho rằng: “Bằng cách đó, ông ấy có thể tạo ra đòn bẩy để sử dụng trong các bước tiếp theo đối với Iran”.

Theo nhà phân tích Pfeifle, nếu các tàu được Mỹ hỗ trợ có thể đi qua, trong khi tàu Iran lại không thể di chuyển qua eo biển Hormuz thì đây giống như một cách để thử nghiệm toàn bộ tiến trình đối với ông Trump.

Nhà phân tích Pfeifle nhấn mạnh: “Những gì đang diễn ra hiện nay là một cuộc đấu xem bên nào có thể tạo áp lực lớn hơn lên bên kia nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán tiến triển theo hướng tích cực”.

Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran vào ngày 28/2, kéo theo các đòn đáp trả từ Tehran nhằm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại khu vực Vịnh, đồng thời dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Kể từ ngày 13/4, Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân nhằm vào hoạt động hàng hải liên quan đến Iran tại tuyến đường chiến lược này.

Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đã được công bố vào ngày 8/4 thông qua trung gian Pakistan, sau đó là các cuộc đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan vào ngày 11 - 12/4, nhưng không đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không đưa ra thời hạn mới, theo đề nghị từ Pakistan.

VietBF@sưu tập

Theo phóng viên TTXVN tại Liên hợp quốc (LHQ), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện trực tiếp điều phối các hoạt động sơ tán y tế và đánh giá rủi ro sau khi ghi nhận 3 trường hợp tử vong và các trường hợp khác nghi nhiễm virus Hanta – một loại virus gây bệnh đường hô hấp cấp tính nguy hiểm.


Trụ sở WHO tại Geneva, Thụy Sĩ. Ảnh: THX/TTXVN

Ông Mohamed Yakub Janabi, Giám đốc Khu vực Châu Phi của WHO, nhận định: “Đây là một sự việc nghiêm trọng nhưng đã được khoanh vùng kiểm soát. Trong giai đoạn này, người dân không nên hoảng loạn và hiện chưa cần áp đặt các hạn chế đi lại.” Bên cạnh đó, ông Janabi cũng nhấn mạnh WHO xác định tập trung vào các nỗ lực cứu chữa, ngăn chặn rủi ro lây lan và đảm bảo các quốc gia nhận được sự hỗ trợ đầy đủ thông qua các biện pháp ứng phó dựa trên cơ sở khoa học.

Ngoài ra, cơ quan y tế của LHQ đang phối hợp chặt chẽ với các quốc gia liên quan và đơn vị vận hành tàu du lịch để hỗ trợ chăm sóc y tế, điều phối công tác sơ tán và tiến hành đánh giá toàn diện về rủi ro sức khỏe.

Hiện hai hành khách có triệu chứng đang được sơ tán y tế khẩn cấp, trong khi toàn bộ hành khách và phi hành đoàn còn lại trên tàu du lịch MV Hondius hiện được theo dõi sát sao và hỗ trợ tâm lý. Các cuộc điều tra dịch tễ học vẫn đang được triển khai tích cực, bao gồm xét nghiệm chuyên sâu, truy vết tiếp xúc và giải trình tự gene của virus Hanta để xác định nguồn gốc chủng loại. Bên cạnh đó, WHO cũng gửi thông báo chính thức tới các cơ quan chức năng quốc gia theo Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR) và chuẩn bị cập nhật bản tin chi tiết về đợt bùng phát dịch bệnh này.

Trong khi đó, theo phóng viên TTXVN tại Pretoria, Bộ Y tế Nam Phi cho biết hiện chỉ có hai bệnh nhân từ tàu MV Hondius từng vào lãnh thổ nước này, đồng thời kêu gọi người dân giữ bình tĩnh. Bộ Y tế Nam Phi cho biết ưu tiên hiện nay là truy vết những người từng tiếp xúc với hai bệnh nhân đã vào nước này để tiến hành sàng lọc và xét nghiệm khi cần thiết. Cơ quan này cũng cho biết chưa nhận được yêu cầu tiếp nhận thêm bệnh nhân từ tàu MV Hondius, trong khi tàu hiện đã đi xa khỏi vùng biển Nam Phi.

Nhận định về sự xuất hiện của virus Hanta trên tàu du lịch hạng sang MV Hondius đang hành trình trên Đại Tây Dương, giới chuyên gia y tế Trung Quốc bày tỏ quan ngại trước diễn biến bất thường của loại virus gây bệnh đường hô hấp cấp tính nguy hiểm này.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Quốc, Giáo sư Trương Văn Hồng, Trưởng khoa Bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Hoa Sơn trực thuộc Đại học Phúc Đán, cho rằng đợt bùng phát dịch trên du thuyền lần này đã thu hút sự quan tâm cao của giới khoa học, chủ yếu do đường lây truyền của virus Hanta có dấu hiệu bất thường. Virus Hanta thông thường lây truyền qua phơi nhiễm môi trường, từ loài gặm nhấm sang người. Tuy nhiên, việc bùng phát trên một phương tiện giao thông hiện đại tương đối khép kín như du thuyền là khá hiếm gặp.

Các chuyên gia nhận định, virus Hanta gồm hai nhóm chính: một nhóm gây hội chứng thận và nhóm còn lại gây hội chứng phổi (HPS). Trong đó, HPS là thể bệnh nguy hiểm, có thể tiến triển nhanh từ triệu chứng giống cúm sang suy hô hấp cấp tính, với tỷ lệ tử vong cao. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, tỷ lệ tử vong của hội chứng phổi do virus Hanta có thể lên tới 40%. Trong khi đó, thống kê quốc tế ghi nhận mỗi năm có khoảng 200 ca bệnh dạng này trên toàn cầu. Đáng chú ý, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Hanta, các biện pháp y tế chủ yếu mang tính hỗ trợ như thở máy và chăm sóc tích cực trong các trường hợp nặng.

Diễn biến trên cho thấy cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ và đẩy nhanh công tác giải trình tự gene nhằm làm rõ nguồn lây cũng như khả năng biến đổi của virus. Việc tăng cường nghiên cứu cơ chế lây truyền, đặc biệt trong các môi trường khép kín như phương tiện vận tải hiện đại, được xem là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ứng phó với các dịch bệnh mới nổi trong thời gian tới.

VietBF@sưu tập

Trong 3 tàu ngầm quân sự chủ lực của Hải quân Mỹ, hai tàu đang nằm ụ để sửa chữa và bảo dưỡng. Một tàu đã được cải hoán, không còn phục vụ nhiệm vụ tác chiến như thiết kế ban đầu.

Theo chuyên trang quân sự 19FortyFive, Hải quân Mỹ đang đối mặt với tình trạng khó khăn do thiếu hụt tàu ngầm hiện đại. Theo đó, lực lượng này hiện chỉ còn một tàu ngầm lớp Seawolf đang hoạt động, làm dấy lên lo ngại về năng lực tác chiến trong trường hợp xảy ra xung đột trên biển.

Tàu duy nhất thuộc lớp Seawolf đang sẵn sàng hoạt động là USS Jimmy Carter, nhưng đây là phiên bản đã cải hoán, phần thân kéo dài thêm khoảng 30 m, dùng để phục vụ nhiệm vụ đặc biệt và hoạt động tình báo, không phải tàu ngầm quân sự tác chiến như thiết kế ban đầu.

Hai tàu ngầm còn lại thuộc lớp Seawolf, USS Connecticut và USS Seawolf, đang nằm tại xưởng sửa chữa, quá trình này có thể mất nhiều năm, tạo ra khoảng trống lớn trong năng lực của Hải quân Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương.

Theo các nguồn tin, tàu ngầm USS Connecticut đã sửa chữa hơn 4 năm sau khi va chạm với một núi ngầm và dự kiến trở lại hoạt động sớm nhất vào cuối năm 2026. Tàu USS Seawolf vừa bắt đầu chương trình nâng cấp lớn, quá trình này dự kiến kéo dài tới mùa hè 2029.

Tầm nhìn ngắn hạn gây ra hệ lụy dài hạn

Tàu ngầm lớp Seawolf được Mỹ phát triển trong thập niên 1980 với mục tiêu thống trị lòng đại dương. Tàu có thể lặn sâu 600-900 m nhờ thép siêu bền, đạt tốc độ trên 35 hải lý/giờ trong khi vẫn giữ độ ồn cực thấp.

Các chuyên gia nhận định ngay cả các tàu ngầm hiện đại hơn thuộc lớp Virginia được phát triển sau này cũng không thể thay thế hoàn toàn tàu ngầm lớp Seawolf, do tốc độ chậm hơn, hỏa lực yếu hơn và không được thiết kế để lặn xuống độ sâu lớn.

Đáng chú ý, tàu ngầm lớp Seawolf còn có hỏa lực mạnh, có thể mang tới 50 tên lửa hành trình Tomahawk. Trong khi tàu ngầm lớp Virginia thiết kế đa nhiệm, không tối ưu cho nhiệm vụ săn ngầm.

Ban đầu, Hải quân Mỹ dự kiến đóng 29 tàu ngầm lớp Seawolf, nhưng con số được triển khai trong thực tế chỉ có 3 tàu, do chương trình bị cắt giảm mạnh ngay khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Hiện Lầu Năm Góc đang phát triển thế hệ tàu ngầm mới SSN(X), song việc sản xuất dự kiến phải tới thập niên 2040 mới bắt đầu.


Tàu USS Seawolf vừa bắt đầu chương trình nâng cấp lớn, quá trình này dự kiến kéo dài tới mùa hè 2029. Ảnh: Hải quân Mỹ.
Chuyên gia Kris Osborn từng làm việc tại Lầu Năm Góc với vai trò chuyên gia cao cấp tại Văn phòng Trợ lý Bộ trưởng Lục quân, chuyên phụ trách mua sắm, hậu cần và công nghệ. Ông Osborn cảnh báo khoảng trống năng lực của tàu ngầm Mỹ hiện nay khó có thể được bù đắp nhanh chóng, ngay cả khi tăng chi tiêu quốc phòng.

Theo ông Osborn, cách nhìn có phần ngắn hạn về môi trường an ninh toàn cầu trong thập niên 1980 đã gây ra sai lầm, làm suy giảm ưu thế trên biển của Hải quân Mỹ xét về dài hạn.

Các đánh giá dài hạn cho thấy Mỹ cần hạm đội tàu ngầm hiện đại, có năng lực tấn công lớn, để duy trì khả năng răn đe và ưu thế trên biển.

Trong nhiều năm, các chỉ huy Hải quân Mỹ đều khẳng định nhu cầu đối với tàu ngầm Mỹ vượt quá năng lực hiện có. Điều này làm gia tăng rủi ro đối với các tàu mặt nước và lực lượng tiền phương của Mỹ, đặc biệt tại khu vực Thái Bình Dương.

Việc từng cắt giảm mạnh tay chương trình đóng tàu ngầm lớp Seawolf lý giải vì sao Hải quân Mỹ phải đẩy nhanh đóng mới các tàu lớp Virginia Block V với năng lực mang tên lửa Tomahawk tăng đáng kể.

Các tàu lớp Virginia Block V bổ sung một đoạn thân dài gần 25 m, cho phép mang thêm 28 tên lửa Tomahawk, nâng tổng số tên lửa tàu có thể mang lên mức 40 quả.

Tàu ngầm lớp Virginia từng được phát triển như một phương án rẻ hơn, linh hoạt hơn cho thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, phục vụ nhiều nhiệm vụ như tác chiến ven bờ, tình báo, hỗ trợ đặc nhiệm, nhưng cũng vì thế mà năng lực săn ngầm của tàu ngầm lớp Virginia trở nên hạn chế hơn.

Chuyên gia Harry J. Kazianis là cựu giám đốc phụ trách các vấn đề an ninh quốc gia tại Trung tâm Lợi ích Quốc gia (CFTNI), một viện nghiên cứu chính sách đối ngoại có trụ sở tại Washington DC.

Ông Kazianis cũng nhìn nhận việc cắt giảm chương trình đóng tàu lớp Seawolf là ví dụ điển hình của quyết định dựa trên tầm nhìn ngắn hạn gây ra hệ quả dài hạn. Cái giá phải trả là yếu tố không bao giờ có thể lấy lại: Thời gian.

Hiện Lầu Năm Góc còn đang phát triển thế hệ tàu ngầm mới SSN(X), được kỳ vọng tái tạo năng lực cao cấp của lớp tàu Seawolf, nhưng phải tới những năm 2040 kế hoạch đóng tàu mới có thể triển khai.

Số phận của tàu USS Connecticut sau tai nạn

Ngày 2/10/2021, tàu USS Connecticut thuộc lớp tàu ngầm Seawolf gặp sự cố va chạm nghiêm trọng khi đang lặn ở vùng biển quốc tế. Con tàu đâm phải một núi ngầm chưa được thể hiện chính xác trên hải đồ.

Cú va chạm gây hư hại nặng phần mũi tàu, bao gồm cấu trúc mũi, két dằn và vòm sonar. Dù lò phản ứng hạt nhân và hệ thống động lực vẫn an toàn, mức độ hư hỏng buộc tàu phải nổi lên mặt nước. Nếu xảy ra trong điều kiện chiến tranh, tàu và thủy thủ đoàn có thể đối mặt nguy cơ lớn.

Một số thủy thủ bị thương trong vụ tai nạn. Sau sự cố, tàu di chuyển về đảo Guam để đánh giá ban đầu, rồi tiếp tục hành trình tới xưởng Puget Sound ở tiểu bang Washington để sửa chữa toàn diện.

Các hình ảnh công bố cho thấy phần mũi tàu bị biến dạng nghiêm trọng và mất vòm sonar, cho thấy mức độ hư hại lớn và thời gian sửa chữa kéo dài.

Kết luận điều tra của Hải quân Mỹ cho rằng sự cố hoàn toàn có thể tránh được. Báo cáo chỉ ra nhiều thiếu sót trong công tác lập kế hoạch hải hành và quản lý rủi ro trên tàu. Theo Hải quân, nguyên nhân không chỉ đến từ yếu tố môi trường mà còn do kỷ luật vận hành lỏng lẻo và việc không tuân thủ đầy đủ quy trình.

Sau sự cố, chỉ huy trưởng, sĩ quan điều hành và thuyền trưởng của tàu đã bị miễn nhiệm vào tháng 11/2021, một động thái hiếm thấy trong Hải quân Mỹ, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc.

Theo các quan chức cấp cao, vụ tai nạn cũng cho thấy rủi ro mang tính hệ thống khi vận hành tàu ngầm phức tạp với tốc độ cao ở những khu vực chưa được khảo sát đầy đủ, đặc biệt trong bối cảnh áp lực chiến lược gia tăng.

Quá trình sửa chữa USS Connecticut phức tạp hơn dự kiến, một phần do thiết kế đặc thù của tàu ngầm lớp Seawolf.

Do chương trình đã kết thúc từ lâu, các linh kiện thay thế, đặc biệt là những bộ phận chuyên dụng như vòm sonar, không có sẵn. Không có tàu cùng lớp bị loại biên để tháo dỡ linh kiện, buộc Hải quân Mỹ phải chế tạo mới hoặc tìm biện pháp cải tiến thay thế, kéo theo thời gian sửa chữa dài hơn và đòi hỏi yêu cầu kiểm định nghiêm ngặt hơn.

Từ tháng 2/2023, tàu bước vào giai đoạn bảo dưỡng toàn diện (EDSRA) tại xưởng Puget Sound, bao gồm kiểm tra thân tàu, sửa chữa cấu trúc, bảo trì lò phản ứng và nâng cấp hệ thống. Việc kết hợp bảo dưỡng định kỳ với sửa chữa tàu sau tai nạn khiến khối lượng công việc tăng đáng kể.

Tiến độ sửa chữa còn bị ảnh hưởng bởi những khó khăn chung của hệ thống xưởng tàu phục vụ Hải quân Mỹ, bao gồm thiếu nhân lực, hạn chế về cơ sở hạ tầng và cạnh tranh vị trí ụ tàu phục vụ sửa chữa, trong bối cảnh tồn đọng nhiều dự án bảo dưỡng tàu ngầm.

Giới phân tích và cơ quan giám sát cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy những hạn chế kéo dài trong cả năng lực sửa chữa tàu ngầm của Hải quân Mỹ.

Hải quân Mỹ cho biết USS Connecticut dự kiến quay trở lại hoạt động vào cuối năm nay. Người phát ngôn Hải quân khẳng định việc sửa chữa tàu USS Connecticut hiện là ưu tiên hàng đầu, do năng lực đặc thù của lớp Seawolf.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng tiến độ rất có thể tiếp tục trễ sang năm 2027, như vậy, Hải quân Mỹ sẽ còn căng mình đương đầu với tình trạng thiếu tàu ngầm chủ lực.

VietBF@ sưu tập

Ba công dân Ấn Độ đã bị thương trong vụ tấn công, theo giới chức tại Tiểu vương quốc Fujairah.


Khu vực eo biển Hormuz trở thành điểm nóng trong những ngày gần đây. Ảnh: Getty.
Ít nhất ba công dân Ấn Độ đã bị thương trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào một khu công nghiệp dầu khí lớn tại Tiểu vương quốc Fujairah, thuộc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), theo thông báo của nhà chức trách. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh Bộ Quốc phòng nước này cho biết đã đánh chặn một cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV từ Iran.

Cuộc tấn công nhằm vào Khu Công nghiệp Dầu khí Fujairah và gây ra một “đám cháy lớn” tại hiện trường, văn phòng truyền thông của tiểu vương quốc cho biết trong một tuyên bố đăng trên Facebook hôm 4/5. Theo nhà chức trách, các công dân Ấn Độ bị ảnh hưởng đã bị thương ở mức độ trung bình và được đưa tới bệnh viện.

Trước đó cùng ngày, Bộ Quốc phòng UAE cho biết ba tên lửa hành trình của Iran đã bị bắn hạ thành công trên vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia Arab này. Một tên lửa hành trình khác đã rơi xuống biển, theo thông báo của bộ này trên X.

Một quan chức quân sự cấp cao của Iran cho biết Tehran không có kế hoạch nhắm mục tiêu vào UAE, theo IRIB News. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao UAE lên án điều mà họ gọi là “hành động gây hấn mới của Iran”.

Trước đó, hãng thông tấn Fars News của Iran đưa tin quân đội nước này đã tấn công một tàu tuần tra của Hải quân Mỹ gần eo biển eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã bác bỏ thông tin này, cho biết không có tàu hải quân nào bị trúng đòn.

Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật tuần trước cam kết sẽ “giải phóng” các tàu đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải chiến lược này, chiếm khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, trên thực tế đã bị đóng lại sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng 2.

Sự gián đoạn này đã khiến giá dầu tăng vọt, với giá xăng trung bình trên toàn nước Mỹ vượt mức 4,40 USD/gallon.

Bất chấp chi phí tiêu dùng gia tăng và tỷ lệ không ủng hộ ở mức cao kỷ lục, ông Trump vẫn quyết định duy trì phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran nhằm gây áp lực buộc Tehran chấp nhận một thỏa thuận hòa bình theo điều kiện của Washington.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gọi hành động phong tỏa này là một “hành động chiến tranh” vi phạm thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào đầu tháng 4.

VietBF@ sưu tập

Dữ liệu mới từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA) cho thấy vào cuối tháng 3/2026, nợ quốc gia của Mỹ tăng lên 31.270 tỷ USD, trong khi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 chỉ còn 6 tháng nữa, Mỹ đã chạm tới một cột mốc tài khóa đáng lo ngại. Lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến II, nợ quốc gia đã vượt quy mô toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

Dữ liệu mới từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA) cho thấy vào cuối tháng 3/2026, nợ quốc gia của Mỹ tăng lên 31.270 tỷ USD, trong khi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 31.220 tỷ USD. Điều này đưa tỷ lệ nợ trên GDP vượt 100%, cao gấp khoảng 2 lần mức trung bình lịch sử.

Mỹ đã vượt qua một cột mốc mang tính biểu tượng: nợ quốc gia hiện lớn hơn GDP. Tuy nhiên, điều đáng lo không phải là mức tỷ lệ này mà là xu hướng. Điều quan trọng là lý do khiến tỷ lệ nợ/GDP cao như vậy, triển vọng vay nợ trong tương lai và dự báo về tăng trưởng cũng như chi phí vay.

Theo Axios, xét trên các yếu tố đó, triển vọng tài khóa của Mỹ đang đặc biệt u ám, theo những cách chưa được phản ánh đầy đủ trong các cuộc thảo luận chính trị hàng ngày.

Tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ từng vượt 100% trong những ngày đầu của đại dịch COVID-19 khi hoạt động kinh tế sụp đổ. Tuy nhiên, trước đó, tỷ lệ này chưa từng vượt mức đó kể từ sau Thế chiến II.

Tỷ lệ này được dự báo sẽ tiếp tục tăng, với Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự đoán sẽ đạt 120% vào năm 2036. CBO dự báo nguồn thu liên bang trong những năm tới sẽ ở mức 17-18% GDP, trong khi chi tiêu vượt 23% GDP.

Khoảng chênh lệch 6% GDP này cao hơn mức tăng trưởng GDP dự báo, đồng nghĩa với việc tỷ lệ nợ/GDP sẽ tiếp tục tăng. Trong các dự báo đó, chi phí trả lãi của chính phủ liên bang tăng vọt, vượt 1.500 tỷ USD và chiếm hơn 4% GDP vào năm 2031.

Sau Thế chiến II, tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ đã giảm mạnh khi chi tiêu thời chiến kết thúc và lực lượng lao động khu vực tư nhân bùng nổ nhờ binh sĩ trở về và bùng nổ dân số. Hiện nay, tỷ lệ người Mỹ đến tuổi nghỉ hưu đang tăng nhanh, tăng trưởng lực lượng lao động chậm lại đáng kể do chính sách nhập cư hạn chế, và chính quyền của Tổng thống Donald Trump tìm cách tăng chi tiêu quân sự.

Tuy nhiên, một yếu tố có thể giúp cải thiện tình hình là nếu trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra bước nhảy vọt về năng suất như những người ủng hộ kỳ vọng. Điều đó sẽ giúp cải thiện mẫu số của tỷ lệ nợ/GDP bằng cách mở rộng hoạt động kinh tế. Dù vậy, cũng có thể có vấn đề vì nguồn thu của chính phủ liên bang phụ thuộc lớn vào việc đánh thuế thu nhập lao động.

Axios nhận định việc nợ quốc gia của Mỹ đạt 100% GDP tự thân không phải là vấn đề đáng lo và cũng không phải là một ngưỡng “ma thuật”. Điều đáng lo là cách mà mức nợ này hình thành và những gì sẽ xảy ra tiếp theo./.

VietBF@ sưu tập

Không cam chịu trở thành con mồi, một con ngựa vằn đã bất ngờ phản công khi bị linh cẩu tấn công tại Khu bảo tồn Quốc gia Masai Mara, Kenya.
Clip: Chạm trán “chúa tể”, báo hoa mai đành rút lui đầy tiếc nuối tại bữa tiệc săn mồi / Vì sao động vật tiền sử sở hữu kích thước siêu to, khổng lồ?


Ảnh cắt từ clip.Ảnh cắt từ clip.
Theo hình ảnh trong video, một con ngựa vằn bị linh cẩu áp sát và tấn công liên tục. Trước tình thế nguy hiểm, thay vì đứng im chịu trận, con vật đã bất ngờ quay đầu phản đòn, dùng răng cắn trả kẻ săn mồi.

Không bỏ cuộc, linh cẩu tiếp tục tìm cách hạ gục đối thủ bằng cách lao vào cắn vùng đùi nhằm hj gục con mồi. Tuy nhiên, vị trí tấn công không thuận lợi, linh cẩu đã gặp phải sự kháng cự mạnh mẽ.

Trong khoảnh khắc quyết định, ngựa vằn tung cú đá đầy uy lực trúng vào linh cẩu, tạo cơ hội để thoát thân. Sau đó, con vật nhanh chóng rời khỏi hiện trường, kết thúc màn đối đầu đầy kịch tính.

Sự việc cho thấy trong môi trường hoang dã khắc nghiệt, con mồi không phải lúc nào cũng yếu thế, mà sẵn sàng phản kháng quyết liệt để giành lấy cơ hội sống sót.

VietBF@ sưu tập

Ít nhất 11 người đã thiệt mạng và 31 người khác bị thương sau khi một xe buýt chở khách du lịch mất kiểm soát, lao khỏi đường cao tốc rồi lật úp tại bang Nayarit, Mexico.

Theo thông tin từ Văn phòng Tổng chưởng lý bang Nayarit, có 6 nạn nhân tử vong tại chỗ, 5 người còn lại qua đời tại bệnh viện dù đã được cấp cứu.

Hình ảnh do Reuters ghi lại cho thấy chiếc xe buýt màu trắng nằm nghiêng trên sườn đồi, phủ đầy bùn đất. Đồ đạc của hành khách văng ra ngoài, nằm rải rác quanh khu vực cửa sổ. Hiện trường được phong tỏa bằng dây cảnh báo, trong khi lực lượng chức năng tiến hành khám nghiệm chiếc xe hư hỏng nặng.

Theo chính quyền địa phương, chiếc xe đang di chuyển từ bang Jalisco đến một khu vui chơi ở Nayarit thì bất ngờ mất lái, lao ra khỏi cao tốc và lật gần khu vực Amatlán de Cañas.


Hiện trường vụ tai nạn
Danh tính 5 trong số các nạn nhân đã được xác định, gồm Margarita Gutiérrez Villegas, Mario Reyna Chávez, Alejandro Lozano Morales (47 tuổi), Paola Núñez Flores (33 tuổi) và Martha Gutiérrez (62 tuổi). Các nạn nhân còn lại đang được tiếp tục xác minh.

Ngoài ra, 31 người bị thương đã được đưa đến nhiều bệnh viện trong khu vực để điều trị, với độ tuổi từ 4 đến 47. Một số nạn nhân đến từ Amatlán de Cañas và bang Jalisco.

Lực lượng cứu hộ từ hai bang Nayarit và Jalisco đã nhanh chóng có mặt, phối hợp cùng cảnh sát, công tố viên và các chuyên gia pháp y triển khai công tác cứu nạn và điều tra.

Nguyên nhân vụ tai nạn hiện vẫn đang được cơ quan chức năng làm rõ.

VietBF@ sưu tập

Trong lúc lực lượng chức năng đang thực hiện cưỡng chế nhà theo lệnh tòa, một người phụ nữ bất ngờ lái xe chở đầy tổ ong tới hiện trường và thả ra, khiến hàng loạt cảnh sát bị tấn công.

Rebecca Woods, 59 tuổi, một người nuôi ong tại bang Massachusetts, Mỹ, đã bị tuyên án 6 tháng tù vào cuối tháng 4 sau khi dùng hàng nghìn con ong tấn công lực lượng cảnh sát.

Sự việc xảy ra ngày 12/10/2022 tại Longmeadow, Massachusetts, khi cơ quan thi hành án đang tiến hành cưỡng chế di dời một căn nhà theo lệnh của tòa án. Trong lúc lực lượng chức năng làm nhiệm vụ, Rebecca bất ngờ lái xe tải tới hiện trường, kéo theo một xe moóc chở đầy các thùng tổ ong.

Theo cáo trạng, bà bước xuống xe rồi đập vỡ các thùng ong và hất chúng ra ngoài, khiến ong bay tán loạn khắp khu vực. Khi được thông báo rằng một số sĩ quan bị dị ứng với ong, bà đã đáp lại: “Ồ, các anh bị dị ứng à, tốt quá”.


Bà Rebecca Woods (giữa) bị khống chế. Ảnh: Hampden county sheriff's office
Hành động này khiến nhiều cảnh sát và nhân viên thi hành án bị ong đốt nhiều lần vào mặt và đầu. Một người trong số đó phải được đưa đến bệnh viện để điều trị. Trong khi đó, Rebecca không bị ảnh hưởng do đã mặc sẵn bộ đồ bảo hộ của thợ nuôi ong.

Khi lực lượng chức năng truy đuổi để bắt giữ, bà tiếp tục thả thêm các thùng ong còn lại. Tổng cộng hơn 1.000 con ong đã chết sau vụ việc.

Cảnh sát trưởng quận cho biết đây là tình huống chưa từng có tiền lệ đối với lực lượng của họ. Toàn bộ diễn biến đã được ghi lại bằng video do văn phòng cảnh sát công bố.

Ông cũng nhấn mạnh việc cưỡng chế nhà là quyết định của tòa án, còn lực lượng cảnh sát chỉ thực hiện nhiệm vụ theo quy định.

Tại phiên tòa, Rebecca cho biết người bạn của bà, chủ căn nhà bị cưỡng chế, đã ngoài 80 tuổi và đang điều trị ung thư. Người này đối mặt nguy cơ mất nhà do các khoản nợ thế chấp với lãi suất cao.

Luật sư của bị cáo cho biết Rebecca hành động như vậy do từng trải qua nhiều lần bị cưỡng chế nhà trong quá khứ. Bà muốn bảo vệ bạn mình khỏi những người cho vay với mức lãi suất cao đối với các khoản thế chấp không chính thống.

Vụ án kéo dài nhiều năm do Rebecca vắng mặt tại một số phiên tòa trước đó và rời khỏi tiểu bang, đồng thời chống lại việc dẫn độ. Tính đến thời điểm bị tuyên án, bà đã bị tạm giam hơn 5 tháng và dự kiến chỉ còn phải chấp hành thêm khoảng 2 tuần nữa.

VietBF@ sưu tập