Sở hữu thiết kế “lồi lõm” đầy khác thường với hàng loạt cấu trúc nhô ra trên thân, EC-2 của Nhật Bản bị nhiều chuyên gia ví von là một trong những máy bay quân sự “xấu nhất thế giới”. Tuy nhiên, ẩn sau ngoại hình kỳ dị đó là năng lực tác chiến điện tử đáng gờm, cho phép máy bay gây nhiễu, làm “mù” hệ thống radar và vô hiệu hóa cảm biến đối phương từ khoảng cách an toàn.

EC-2 của Nhật Bản - máy bay quân sự "xấu nhất thế giới"?

Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp, Nhật Bản đã chính thức giới thiệu biến thể máy bay tác chiến điện tử thế hệ mới mang tên Kawasaki EC-2 (EC-2 SOJ).

Theo War Zone, máy bay tác chiến điện tử EC-2 - chiếc máy bay quân sự mới nhất được bổ sung vào Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản (JASDF) là một trong những chiếc máy bay xấu nhất thế giới hiện nay.

Với phần mũi khổng lồ, phình to và những chi tiết nhô ra kỳ cục khác, Kawasaki EC-2 dù vậy vẫn là một sự bổ sung quan trọng cho JASDF trong bối cảnh lực lượng này đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng gia tăng từ nhiều mối đe dọa tinh vi khác nhau. Chiếc máy bay, vốn đã thu hút nhiều sự chú ý, đã cất cánh lần đầu tiên hôm nay tại Căn cứ Không quân Gifu, thuộc tỉnh cùng tên.

Với chiều dài thân 43,9 mét, sải cánh 44,4 mét và chiều cao 14,2 mét, EC-2 kế thừa động cơ đôi General Electric CF6-80C2 turbofan, cho phép đạt tốc độ tối đa Mach 0,82 (khoảng 1.000 km/h) và tầm bay lên đến khoảng 7.600 km khi mang tải trọng phù hợp.

Không đơn thuần là một máy bay vận tải được hoán cải, EC-2 được phát triển như một “trung tâm tác chiến điện tử trên không”, có nhiệm vụ hỗ trợ và bảo vệ các biên đội tiêm kích hiện đại như F-35 và F-15J khi hoạt động trong những khu vực có hệ thống phòng không dày đặc.

Theo Defene Express, chính trong phần mũi khổng lồ nhô ra, công cụ chính của chiếc máy bay này được giấu kín - thiết bị gây nhiễu sóng vô tuyến J/ALQ-5 của Toshiba, hay đúng hơn là hệ thống anten của hệ thống tác chiến điện tử này, được thiết kế để chống lại các trạm radar.

Với thiết kế đặc trưng gồm nhiều cụm thiết bị thu – phát tín hiệu cỡ lớn bố trí dọc thân, EC-2 được các chuyên gia quân sự đánh giá là một trong những nền tảng gây nhiễu tầm xa mạnh và đáng chú ý nhất hiện nay.

Được phát triển trên nền tảng máy bay vận tải hai động cơ C-2 do Nhật Bản tự sản xuất, EC-2 là một nền tảng tác chiến điện tử tầm xa, với chương trình phát triển khởi động từ năm 2021. Nhiệm vụ chủ đạo của máy bay là tiến hành gây nhiễu, chế áp hoạt động của đối phương trên phổ điện từ, đồng thời duy trì hoạt động ngoài vùng nguy hiểm của các hệ thống phòng không.

Về cấu hình, EC-2 được chuyển đổi từ chiếc C-2 mang số hiệu 68-1203 – chiếc thứ ba trong dây chuyền sản xuất – trước khi được cải tiến sâu để đảm nhận vai trò tác chiến điện tử chuyên biệt.

Vào năm 2022, một người phát ngôn của Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần (ATLA) thuộc Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã nói rằng: C-2 được chọn làm nền tảng vì khả năng mang theo một lượng lớn thiết bị, cho phép nó thực hiện "gây nhiễu hiệu quả" từ bên ngoài phạm vi đe dọa của đối phương, War Zone trích dẫn.

Ngoài ra, chiếc EC-2 còn được trang bị thêm các hệ thống mà Kawasaki EC-1 không có. Cụ thể, ở phần trên của thân máy bay EC-2, ngay phía sau buồng lái có một tấm che khác, do màu sơn trong suốt với sóng vô tuyến khác biệt, chỉ có tầm nhìn hướng về phía trước.

Cũng theo Defene Express, ở phần đuôi máy bay, bạn có thể thấy ba tấm chắn lớn cùng một lúc, điều này giúp tạo ra "tầm nhìn" hoặc phạm vi hoạt động rất rộng. Hiện vẫn chưa xác định rõ các thiết bị cụ thể được tích hợp bên trong, song sự xuất hiện của các cửa hút gió bổ sung cho thấy hệ thống này có nhu cầu cao về năng lượng và/hoặc làm mát. Bên cạnh đó, trên thân máy bay còn bố trí một số cảm biến quang học, nhiều khả năng thuộc hệ thống tự vệ, có nhiệm vụ phát hiện và cảnh báo sớm các mối đe dọa như tên lửa đang tiếp cận.
Những chiếc máy bay quân sự có hình dáng kỳ dị trên thế giới

Một số máy bay quân sự nổi tiếng vì thiết kế kỳ dị, khác thường thường do phục vụ các nhiệm vụ đặc biệt như tàng hình, trinh sát, tác chiến điện tử có thể kể đến:

Northrop Grumman B-2 Spirit: Đây là máy bay ném bom chiến lược tàng hình tầm xa do công ty Mỹ Northrop Grumman phát triển cho Không quân Hoa Kỳ. Với thiết kế “cánh bay” đặc trưng và công nghệ tàng hình tiên tiến, B-2 có khả năng xuyên phá hệ thống phòng không dày đặc để mang vũ khí hạt nhân hoặc thông thường đến mục tiêu toàn cầu. Theo Reuters, mỗi chiếc máy bay này có giá khoảng 2,1 tỷ đô la, trở thành máy bay quân sự đắt nhất từng được chế tạo.

Advanced Hawkeye: Đây là chiếc máy bay phục vụ công tác chỉ huy và kiểm soát cũng như là một máy bay không vận cảnh báo sớm cho Hải quân Hoa Kỳ.

Nổi bật với 4 động cơ tua-bin và radar lớn hình chiếc đĩa ở phía trên, kết hợp với 4 vây thẳng đứng ở đuôi, Advanced Hawkeye chính là bá chủ của bầu trời. Nó cũng đang phục vụ cho một số quốc gia đồng minh khác, bao gồm Ai Cập, Pháp, Israel, Nhật Bản, Singapore và Đài Loan.

Lockheed SR-71 Blackbird: Là máy bay trinh sát chiến lược siêu âm do hãng Lockheed chế tạo cho Không quân Hoa Kỳ trong thời Chiến tranh Lạnh. Được phát triển bởi bộ phận Skunk Works của kỹ sư Clarence “Kelly” Johnson, nó nổi tiếng là máy bay có người lái nhanh nhất và bay cao nhất từng hoạt động, theo Bảo tàng Hàng không vũ trụ Hill.

Theo thông báo của công ty năng lượng nhà nước QatarEnergy, trung tâm năng lượng chính của Qatar, Khu công nghiệp Ras Laffan, đã bị thiệt hại nặng nề sau khi bị tên lửa Iran tấn công hai lần trong vòng 12 giờ.

Ras Laffan, một trung tâm công nghiệp nằm cách Doha khoảng 80 km về phía bắc, là trụ cột của nền kinh tế các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư và là cơ sở hóa lỏng khí tự nhiên lớn nhất thế giới, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

Bộ Quốc phòng Qatar cho biết sáng sớm 19/3 rằng, Ras Laffan đã bị trúng tên lửa đạn đạo lần thứ hai, trong một cuộc tấn công mà QatarEnergy cho biết đã gây ra "những đám cháy lớn và thiệt hại nghiêm trọng hơn".

Bộ phận cứu hộ của Qatar đang ứng phó với vụ cháy, Bộ Nội vụ cho biết.

Theo QatarEnergy, Ras Laffan đã hứng chịu "thiệt hại nặng nề" trong một cuộc tấn công khác vào hôm thứ Tư. Không có thương vong nào được ghi nhận từ cả hai vụ tấn công.

Các cuộc tấn công diễn ra sau lời cảnh báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, trong đó nói rằng kẻ thù của Iran nên "chờ đợi hành động mạnh mẽ" của lực lượng vũ trang nước này, sau khi họ đổ lỗi cho Mỹ và Israel về vụ tấn công vào cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của chính Iran.

Nhà phân tích quân sự người Anh Alexander Mercuris nhận định rằng, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã bắt đầu thừa nhận tình hình nguy cấp mà Lực lượng vũ trang Ukraine đang phải đối mặt do thiếu vũ khí phương Tây trong bối cảnh cuộc tấn công mới của Nga.

"Ông Zelensky biết rằng khả năng chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga đang suy giảm. Hiện cũng đang thiếu hụt tên lửa không đối không, điều này làm phức tạp đáng kể cuộc chiến chống lại máy bay không người lái của Nga. Và, tất nhiên, mọi ảo tưởng về việc có thể bóp nghẹt Nga về kinh tế đều tan biến. Có thể phải mất nhiều năm nữa Mỹ mới có thể bổ sung lại số vũ khí đã tiêu hao trong cuộc chiến chống Iran. Và điều này, tất nhiên, sẽ khiến Ukraine gần như không còn gì cả," chuyên gia này nói.

Theo ông, trong hoàn cảnh này, Kiev có nguy cơ mất đi các kênh cung cấp vũ khí phương Tây thông thường. Do đó, Ukraine sẽ phải đối mặt với một cuộc tấn công mới của Nga trong một vị thế vô cùng dễ bị tổn thương.

"Theo tôi, tình hình cần phải chấm dứt việc cung cấp vũ khí từ phương Tây cho Ukraine về cơ bản đã xảy ra. Và tất cả điều này diễn ra trước cả cuộc tấn công của Nga", ông Merkuris kết luận.

Bloomberg đưa tin hồi đầu tháng này rằng việc Mỹ tăng cường sử dụng tên lửa trong các cuộc chiến ở Trung Đông có thể khiến Washington đối mặt với tình trạng thiếu đạn dược trong một cuộc xung đột tiềm tàng khác.

Trước đó, ông Zelensky từng phàn nàn rằng Ukraine đã hết một số loại tên lửa phòng không nhất định.

Động thái của Pháp nhằm mở rộng “ô hạt nhân” sang các quốc gia Đông Âu, bao gồm Ba Lan và Romania đang làm dấy lên lo ngại, theo nhận định của cựu Đại tá hạng Nhất Hải quân Nga – ông Vasily Dandykin.

Ông cho rằng phong thái “đậm chất Napoleon” của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phản ánh “nỗ lực giành vai trò lãnh đạo trong Liên minh châu Âu (EU) và thậm chí trong một số lĩnh vực của NATO”. Chuyên gia quân sự này nhận định thêm: “Vũ khí hạt nhân một lần nữa được xem là bảo đảm tối thượng cho chủ quyền – và những phát ngôn của Pháp đang đổ thêm dầu vào lửa”.

Ông cảnh báo rằng khi những phát biểu như vậy khi được đưa lên cấp độ chính thức sẽ trở thành một “yếu tố gây bất ổn rõ rệt”, đồng thời cho rằng sự cạnh tranh giữa Pháp và Anh trong việc giành vai trò dẫn dắt an ninh ở Đông Âu càng làm gia tăng rủi ro.

Kho vũ khí hạt nhân của Pháp

Pháp sở hữu khoảng 290 – 300 đầu đạn hạt nhân, dựa trên hai thành phần chính gồm: 4 tàu ngầm lớp Triomphant mang tên lửa đạn đạo M51 và tên lửa hành trình phóng từ trên không ASMP-A được trang bị trên tiêm kích Rafale.

Theo ông Dandykin, do không có tên lửa đặt trên mặt đất, bất kỳ sự triển khai nào tại Đông Âu nhiều khả năng sẽ dựa vào các hệ thống phóng từ trên không. Ông cảnh báo: “Cơ sở hạ tầng lưỡng dụng gần biên giới Nga có thể làm mờ ranh giới giữa xung đột thông thường và xung đột hạt nhân một cách nguy hiểm”.

Các phương án đáp trả của Nga

Nếu kế hoạch của Pháp thực sự được triển khai, “Nga sẽ đưa ra một phản ứng toàn diện, đa tầng, chủ yếu nhằm vào các năng lực tác chiến và chiến thuật của mình”, nhà phân tích cho biết.

Về mặt quân sự – kỹ thuật, Nga có thể điều chỉnh lại các mục tiêu tấn công. Nếu các tiêm kích Rafale của Pháp mang theo tên lửa hạt nhân ASMP–A xuất hiện tại các căn cứ ở Romania hoặc Ba Lan, những địa điểm này sẽ ngay lập tức trở thành mục tiêu ưu tiên. Các hệ thống Iskander–M cũng có khả năng tấn công vượt xa tầm bắn chính thức 500km, đặc biệt khi được triển khai từ Crimea hoặc Kaliningrad.

Bên cạnh đó, Nga có thể tăng cường lực lượng trong khu vực. Tên lửa siêu vượt âm Kinzhal được cho là “gần như không thể bị đánh chặn bởi bất kỳ hệ thống phòng không nào của châu Âu – dù là Mamba của Pháp hay SAMP/T của Italy”.

Hạm đội Biển Đen cũng có thể được tăng cường với các tàu ngầm lớp Varshavyanka trang bị tên lửa hành trình Kalibr. Ngoài ra, Moscow có thể mở rộng hiện diện hạt nhân trên lãnh thổ các đồng minh, tương tự như việc triển khai hệ thống Oreshnik tại Belarus.

Ở chiều ngược lại, Nga cũng củng cố lá chắn phòng không của mình. Hệ thống S–400 Triumph với tầm bắn 400km sẽ được hỗ trợ bởi các bệ phóng S–350 Vityaz có khả năng phóng đồng thời 12 tên lửa. Các tổ hợp Pantsir và Buk–M3 đảm nhiệm phòng thủ tầm gần, trong khi hệ thống S-500 Prometey mới có thể đánh chặn các mục tiêu đạn đạo và siêu vượt âm ở độ cao lên tới 200 km.

“Đây nên là lời cảnh tỉnh thực tế nhất đối với bất kỳ chính trị gia nào đang ảo tưởng về sức mạnh của mình”, chuyên gia này nhấn mạnh.

Cuộc xung đột leo thang giữa Iran với Mỹ và Israel từ cuối tháng 2/2026 đã làm rung chuyển toàn bộ cấu trúc quyền lực tại Tehran. Hàng loạt báo cáo từ truyền thông quốc tế chi ra nhiều nhân vật cấp cao trong hệ thống chính trị – quân sự Iran đã thiệt mạng trong các đợt không kích quy mô lớn từ đối phương.

1. Đại giáo chủ Ali Khamenei

Ali Khamenei là cái tên gây chấn động nhất khi được truyền thông Iran và một số nguồn quốc tế dẫn lại là đã thiệt mạng trong đợt không kích ngày 28/2/2026 tại thủ đô Tehran.

Truyền hình Iran cho biết ông Khamenei có mặt tại văn phòng ở trung tâm Tehran khi Mỹ và Israel phát động đợt tấn công đầu tiên. Các hình ảnh vệ tinh do Airbus công bố cho thấy địa điểm này đã hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội. "Việc ông qua đời ngay tại văn phòng cho thấy ông luôn sát cánh cùng người dân và ở tuyến đầu thực thi trách nhiệm của mình", bản tin mô tả.

Là lãnh tụ tối cao từ năm 1989, ông Khamenei không chỉ giữ vai trò biểu tượng mà còn nắm quyền kiểm soát tuyệt đối đối với quân đội, hệ thống tư pháp, chính sách đối ngoại và đặc biệt là chương trình hạt nhân của Iran.

Theo phân tích của BBC, cấu trúc chính trị Iran được thiết kế xoay quanh vị trí của lãnh tụ tối cao, khiến mọi trung tâm quyền lực đều phụ thuộc vào vai trò điều phối của ông, trong khi Reuters nhận định rằng ông đã xây dựng một mạng lưới trung thành đa tầng gồm IRGC, giới giáo sĩ và hệ thống an ninh.
2. Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani

Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, được xác nhận thiệt mạng ngày 17/3/2026 trong một cuộc không kích tại Tehran, là một trong những nhân vật hiếm hoi có ảnh hưởng đồng thời trên ba trục quyền lực gồm chính trị, quân sự và ngoại giao.

Ông từng giữ chức Chủ tịch Quốc hội, có nền tảng từ IRGC và đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán hạt nhân với phương Tây. Theo Al Jazeera, Larijani là người “dịch ngôn ngữ quân sự sang chính trị”, giúp Iran duy trì thế cân bằng chiến lược còn The New York Times đánh giá ông là nhân vật thực dụng hiếm hoi có thể giữ kênh đối thoại với phương Tây.

Trong những tuần trước khi chiến sự nổ ra, Larijani phụ trách điều hành hoạt động thường nhật của chính quyền và tham gia các cuộc đàm phán với phương Tây. Truyền thông Israel cho rằng ông Larijani thiệt mạng sẽ gây ảnh hưởng đáng kể đến cục diện chiến lược của Iran.
3. Tư lệnh lực lượng Basij của Iran Gholamreza Soleimani

Theo The Times of Israel ngày 17/3, các quan chức Israel cho biết quân đội nước này đã tiến hành một cuộc không kích rạng sáng nhằm vào Gholamreza Soleimani, Tư lệnh lực lượng dân quân Basij của Iran. Nguồn tin sau đó được phía quân đội Israel xác nhận, cho biết ông Soleimani đã tử trận tại một khu trại mới do lực lượng Basij thiết lập.

Gholamreza Soleimani, Tư lệnh lực lượng Basij, được xem là người kiểm soát một trong những công cụ quyền lực nội bộ mạnh nhất của Iran. Theo Reuters, Basij có mạng lưới hàng triệu thành viên, tham gia từ kiểm soát an ninh đến trấn áp biểu tình, lực lượng này đóng vai trò duy trì tính ổn định và tính chính danh của chế độ.

Việc Soleimani thiệt mạng có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát xã hội, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh dễ kích hoạt bất ổn nội bộ.
4. Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib

Esmail Khatib, Bộ trưởng Tình báo, được xác nhận thiệt mạng ngày 18/3/2026 theo tuyên bố của Tổng thống Masoud Pezeshkian. Đây là tổn thất đặc biệt nghiêm trọng khi Iran từ lâu phải đối mặt với các chiến dịch tình báo tinh vi từ Mossad.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Masoud Pezeshkian bày tỏ sự tiếc thương sâu sắc trước sự ra đi của Esmail Khatib, đồng thời xác nhận cái chết của ông Ali Larijani cùng một số thành viên gia đình của các quan chức, cũng như nhiều binh sĩ và lực lượng thuộc Basij.

Theo BBC, Bộ Tình báo Iran là tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại xâm nhập và phá hoại, vì vậy việc mất người đứng đầu có thể làm lộ ra những lỗ hổng an ninh, làm suy giảm năng lực phản gián và gia tăng nguy cơ bị tấn công sâu hơn từ bên ngoài.
5. Thư ký Hội đồng Quốc phòng Ali Shamkhani

Theo hãng thông tấn IRNA đưa tin ngày 28/2: "Thư ký Hội đồng Quốc phòng Ali Shamkhani và chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohammad Pakpour đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Mỹ và Israel".

Ali Shamkhani là một trong những nhân vật kỳ cựu nhất trong hệ thống quyền lực Iran, từng giữ nhiều vị trí quan trọng và đóng vai trò then chốt trong các chiến lược an ninh quốc gia.

Theo Reuters, ông là cầu nối quan trọng trong việc khôi phục quan hệ giữa Iran và Saudi Arabia năm 2023 và tham gia nhiều thỏa thuận ngoại giao lớn. Với kinh nghiệm dày dặn, ông được xem là “bộ nhớ chiến lược” của hệ thống, do đó sự ra đi của ông khiến Iran mất đi một nguồn kinh nghiệm và tầm nhìn dài hạn quý giá.
6. Tổng Tư lệnh IRGC Mohammad Pakpour

Thiếu tướng Mohammad Pakpour, Tư lệnh Lực lượng Lục quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), được báo cáo đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel phối hợp với Mỹ vào ngày 28/2. Ông là một trong 7 quan chức cao cấp Iran thiệt mạng trong đợt tấn công nhắm vào các lãnh đạo chủ chốt.

Sau khi Masoud Pezeshkian đắc cử tổng thống năm 2024, tướng Nasirzadeh được đề cử đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Quốc phòng và được Quốc hội Iran phê chuẩn vào tháng 8/2024 với tỷ lệ ủng hộ cao nhất, cho thấy mức độ tín nhiệm lớn trong giới lãnh đạo, The New York Times đưa.
Ảnh minh hoạ AI

Mohammad Pakpour được bổ nhiệm làm tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) vào tháng 6 năm 2025, kế nhiệm Thiếu tướng Hossein Salami.

Mohammad Pakpour là người trực tiếp giám sát nhiều hoạt động quân sự quan trọng của Iran, từ chiến trường khu vực đến các chương trình UAV và tên lửa. Theo Al Jazeera, IRGC là lực lượng quân sự nòng cốt của Iran và đóng vai trò then chốt trong chiến tranh phi đối xứng, vì vậy việc Pakpour bị loại bỏ có thể làm gián đoạn chuỗi chỉ huy và ảnh hưởng đến năng lực triển khai chiến dịch của Iran.
7. Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Abdolrahim Mousavi

Truyền thông Nhà nước Iran ngày 1/3 xác nhận Bộ trưởng quốc phòng Aziz Nasirzadeh và Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Abdul Rahim Mousavi của nước này đã tử trận trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel ngày 28/2.

Abdolrahim Mousavi, Tổng Tham mưu trưởng lực lượng vũ trang, giữ vai trò điều phối toàn bộ hoạt động quân sự giữa các lực lượng. Theo BBC, vị trí này đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo phối hợp giữa quân đội chính quy và IRGC, do đó việc ông thiệt mạng có thể gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng trong hệ thống chỉ huy và chiến lược tác chiến.
8. Bộ trưởng Quốc phòng Iran Aziz Nasirzadeh

Theo truyền thông nhà nước Iran, ông Aziz Nasirzadeh - Bộ trưởng Quốc phòng Iran - một tướng lĩnh kỳ cựu giữ vai trò trung tâm trong hoạch định và điều hành chiến lược quốc phòng cũng thiệt mạng trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành hôm 28/2.

Aziz Nasirzadeh gia nhập lực lượng không quân Iran từ khi mới 19 tuổi và từng trực tiếp điều khiển tiêm kích F-14 trong Chiến tranh Iran-Iraq. Trải qua nhiều năm phục vụ, ông từng bước thăng tiến qua các vị trí chỉ huy cấp cao và đến năm 2021 được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng vũ trang Iran.

Sau khi Masoud Pezeshkian đắc cử tổng thống năm 2024, tướng Nasirzadeh được đề cử đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Quốc phòng và được Quốc hội Iran phê chuẩn vào tháng 8/2024 với tỷ lệ ủng hộ cao nhất, cho thấy mức độ tín nhiệm lớn trong giới lãnh đạo.

Aziz Nasirzadeh là nhân vật chủ chốt trong việc phát triển năng lực quốc phòng của Iran, đặc biệt trong các lĩnh vực tên lửa và máy bay không người lái. Theo Reuters, ông đóng vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa quân đội và duy trì khả năng răn đe chiến lược, vì vậy sự ra đi của ông có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực sản xuất và triển khai vũ khí của Iran trong dài hạn.
9. Các nhân vật hậu trường – “bộ não kỹ thuật” bị thiệt mạng

Ngoài các lãnh đạo cấp cao, nhiều sĩ quan và chuyên gia chiến lược cũng được cho là thiệt mạng, bao gồm Salah Asadi, Mohammad Shirazi, Hossein Jabal Amelian và Reza Mozaffari Nia. Theo The New York Times, đây là những nhân vật đóng vai trò then chốt trong việc phát triển công nghệ quân sự và hoạch định chiến lược dài hạn, và việc họ bị loại bỏ cho thấy chiến dịch không kích không chỉ nhắm vào lãnh đạo chính trị mà còn vào toàn bộ hệ sinh thái quyền lực của Iran.

Các bộ trưởng ngoại giao của 12 quốc gia Ả Rập và Hồi giáo đã kêu gọi Iran “ngừng ngay lập tức các cuộc tấn công” và tôn trọng luật pháp quốc tế, trong một tuyên bố chung được công bố trưa 19/3 sau cuộc họp của họ tại thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út.

Trong tuyên bố, các bộ trưởng lên án các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia vùng Vịnh, Jordan, Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ, mà họ cho rằng đã nhắm mục tiêu vào “các khu dân cư, cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm các cơ sở dầu mỏ, nhà máy khử muối, sân bay, các tòa nhà dân cư và các cơ sở ngoại giao”.

Các bộ trưởng cũng lên án các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon và “tái khẳng định sự ủng hộ đối với an ninh, ổn định và toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon”.

Tuyên bố chung được đưa ra trong bối cảnh Iran nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp vùng Vịnh, với các vụ cháy được báo cáo tại các cơ sở ở Qatar và các tên lửa đạn đạo bị đánh chặn ở Ả Rập Xê Út.

Trước đó, truyền thông nhà nước Iran cáo buộc Mỹ và Israel tấn công một số cơ sở sản xuất dầu khí của nước này.

Tuyên bố này được đưa ra thay mặt các bộ trưởng đại diện cho Azerbaijan, Bahrain, Ai Cập, Jordan, Kuwait, Lebanon, Pakistan, Qatar, Ả Rập Xê Út, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Mâu thuẫn giữa các lãnh đạo tình báo Mỹ và ông Trump về hành động trả đũa của Iran.

Phóng viên Zachary Cohen của CNN đưa tin các quan chức tình báo hàng đầu của Mỹ dường như đã bác bỏ tuyên bố trước đó của Tổng thống Donald Trump rằng "không ai" ngờ Iran sẽ trả đũa các đồng minh ở Trung Đông.

Ông Trump đe dọa sẽ "cho nổ tung" mỏ khí đốt lớn nhất của Iran nếu các cuộc tấn công vào Qatar tiếp tục diễn ra

Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ "cho nổ tung" mỏ khí đốt lớn nhất của Iran, Nam Pars, nếu nước này tiếp tục tấn công Qatar để trả đũa vụ tấn công của Israel vào mỏ khí đốt này.

“Israel, vì tức giận trước những gì đã xảy ra ở Trung Đông, đã dùng bạo lực tấn công một cơ sở lớn được gọi là mỏ khí đốt Nam Pars ở Iran”, ông Trump đăng trên Truth Social.

Ông nói: “Mỹ không hề hay biết gì về vụ tấn công cụ thể này”, và cho biết thêm rằng Qatar cũng không hề hay biết. “Thật không may, Iran không hề biết điều này, hoặc bất kỳ thông tin liên quan nào đến vụ tấn công Nam Pars và đã tấn công một phần cơ sở khí hóa lỏng (LNG) của Qatar một cách phi lý và bất công".

Ông Trump nói Israel sẽ không tấn công mỏ khí đốt này nữa trừ khi Iran tấn công một bên vô tội, "trong trường hợp đó," ông nói, "Mỹ, có hoặc không có sự giúp đỡ hoặc đồng ý của Israel, sẽ cho nổ tung toàn bộ mỏ khí đốt South Pars với sức mạnh mà Iran chưa từng thấy hoặc chứng kiến ​​trước đây".

Bộ Quốc phòng Qatar cho biết sáng sớm thứ Năm rằng Iran đã tấn công Khu công nghiệp Ras Laffan, trung tâm năng lượng chính của Qatar, bằng tên lửa đạn đạo chỉ vài giờ sau một cuộc tấn công trước đó. Công ty năng lượng nhà nước QatarEnergy cho biết trung tâm này đã bị hư hại nặng nề sau các cuộc tấn công.

Một nghị sĩ Dân chủ cấp cao tuyên bố sẽ bỏ phiếu "không đời nào" đối với việc cấp kinh phí cho chiến tranh Iran

Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen đã phản hồi về một bài báo của Washington Post cho rằng Lầu Năm Góc đang lên kế hoạch tìm kiếm hơn 200 tỷ đô la cho cuộc chiến chống Iran.

“200 tỷ đô la cho một cuộc chiến mà người Mỹ không muốn và không làm cho chúng ta an toàn hơn. Điều này hoàn toàn không thể chấp nhận được”, ông viết trên X.

“Cách tốt nhất để chấm dứt cuộc chiến này, bảo vệ binh lính của chúng ta, cứu mạng sống dân thường và kiềm chế một chính quyền vô pháp là cắt giảm ngân sách. Tôi kiên quyết phản đối điều đó".

Tờ Washington Post, dẫn lời một quan chức cấp cao trong chính quyền, cho biết Lầu Năm Góc đã yêu cầu Nhà Trắng phê duyệt khoản chi hơn 200 tỷ đô la gửi Quốc hội để tài trợ cho cuộc chiến ở Iran, nhưng vẫn chưa rõ cuối cùng họ sẽ yêu cầu các nhà lập pháp phê duyệt bao nhiêu.

Ông Trump cảnh báo Iran về các cuộc tấn công "quy mô lớn" nếu nước này tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Qatar

Ông Trump nói Israel sẽ không tấn công mỏ khí đốt Nam Pars trừ khi Iran "quyết định một cách thiếu khôn ngoan là tấn công một quốc gia rất vô tội, trong trường hợp này là Qatar".

Trong kịch bản như vậy, Mỹ, "có hoặc không có sự giúp đỡ hay đồng ý của Israel, sẽ cho nổ tung toàn bộ mỏ khí đốt Nam Pars với sức mạnh mà Iran chưa từng thấy hoặc chứng kiến ​​trước đây", ông Trump viết trên Truth Social.

“Tôi không muốn cho phép mức độ bạo lực và tàn phá này vì những hậu quả lâu dài mà nó sẽ gây ra cho tương lai của Iran, nhưng nếu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar lại bị tấn công, tôi sẽ không ngần ngại làm điều đó”, ông nói thêm.

Ông Trump tuyên bố "Israel sẽ không tấn công thêm bất kỳ mục tiêu nào nữa" vào mỏ khí đốt South Pars của Iran

Ông Trump đã chỉ trích cuộc t ấn công của Israel vào mỏ dầu South Pars của Iran, điều này đã dẫn đến các cuộc tấn công của Tehran vào các cơ sở năng lượng trên khắp vùng Vịnh.

Trong một tuyên bố trên nền tảng Truth Social của mình, Trump viết: “Israel, vì tức giận trước những gì đã xảy ra ở Trung Đông, đã tấn công dữ dội vào một cơ sở lớn được gọi là mỏ khí đốt Nam Pars ở Iran. Một phần tương đối nhỏ của toàn bộ cơ sở đã bị tấn công.”

“Mỹ không hề hay biết gì về vụ tấn công cụ thể này, và Qatar hoàn toàn không liên quan đến nó, cũng như không hề biết rằng nó sẽ xảy ra. Thật không may, Iran không biết điều này, hoặc bất kỳ thông tin quan trọng nào liên quan đến vụ tấn công Nam Pars, và đã tấn công một phần cơ sở khí hóa lỏng (LNG) của Qatar một cách phi lý và bất công. ISRAEL SẼ KHÔNG THỰC HIỆN THÊM BẤT KỲ VỤ TẤN CÔNG NÀO LIÊN QUAN ĐẾN MỎ NAM PARS CỰC KỲ QUAN TRỌNG VÀ CÓ GIÁ TRỊ NÀY.”

Tổng thống Donald Trump vừa công khai chỉ trích Israel - đối tác quân sự quan trọng đang cùng Mỹ tấn công Iran - sau khi nước này tiến hành một cuộc oanh tạc vào cơ sở năng lượng then chốt của Iran, đồng thời khẳng định ông không hề được thông báo trước về vụ việc.

Căng thẳng bùng lên sau vụ không kích hôm thứ Tư nhằm vào một cơ sở liên quan tới mỏ khí đốt South Pars – mỏ khí lớn nhất thế giới. Đây là nguồn năng lượng nội địa quan trọng nhất của Iran và được khai thác chung với Qatar.

Truyền thông Israel cho biết cuộc tấn công do nước này thực hiện với sự đồng thuận của Mỹ. Trong khi đó, The Wall Street Journal đưa tin, mục tiêu của chiến dịch là cắt đứt nguồn tài chính phục vụ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Tuy nhiên, ông Trump lại phủ nhận điều này trong một bài đăng đầy tức giận trên mạng xã hội Truth Social.

“Israel, vì tức giận trước những gì đang diễn ra ở Trung Đông, đã tung đòn tấn công dữ dội vào cơ sở lớn mang tên mỏ khí South Pars tại Iran. Mỹ hoàn toàn không biết gì về cuộc tấn công này, và Qatar cũng không hề liên quan hay được thông báo trước”, ông viết.

Dù vậy, hàng loạt nguồn tin lại đưa ra bức tranh khác. Hãng tin AP dẫn lời một nguồn tin cho biết Washington thực tế đã được thông báo về kế hoạch, nhưng không trực tiếp tham gia vào vụ không kích. Nguồn tin này từ chối tiết lộ liệu chính quyền Trump có đồng ý với hành động của Israel hay không.

Các báo cáo mới từ Semafor và Axios cũng củng cố nhận định rằng chính quyền Mỹ đã biết trước. Thậm chí, Axios cho biết các quan chức cấp cao của cả Mỹ và Israel không chỉ nắm được kế hoạch mà còn “phê chuẩn” nhằm gia tăng sức ép lên Iran.

Những thông tin trái chiều này làm dấy lên câu hỏi lớn: Tổng thống Trump thực sự biết gì, và biết đến đâu trước cuộc tấn công?

Tình hình càng trở nên phức tạp sau khi Iran tiến hành các đòn đáp trả. Theo Axios, ông Trump sau đó đã thay đổi giọng điệu.

Công ty năng lượng QatarEnergy xác nhận một số cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của nước này đã bị tấn công bằng tên lửa vào sáng thứ Năm, gây thiệt hại đáng kể nhưng không có thương vong.

Ông Trump cáo buộc Iran đã “tấn công vô lý và không công bằng” vào một phần cơ sở LNG của Qatar. Đồng thời, ông cảnh báo rằng Israel sẽ không tiếp tục tấn công South Pars trừ khi Iran “dại dột” mở rộng xung đột.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng phát đi thông điệp cứng rắn: nếu Iran tiếp tục tấn công Qatar, Mỹ – “có hoặc không có sự hỗ trợ của Israel” – sẽ phá hủy toàn bộ hệ thống South Pars.

“Tôi không muốn cho phép mức độ bạo lực và hủy diệt này vì những hệ lụy lâu dài đối với tương lai của Iran nhưng nếu cơ sở LNG của Qatar tiếp tục bị tấn công, tôi sẽ không do dự”, ”, ông Trump nói.

Diễn biến mới nhất đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo. Giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu quốc tế – tăng hơn 7%, lên mức 111,23 USD/thùng ngay sau vụ tấn công.

Trong khi đó, Doha gọi đây là “một sự leo thang nguy hiểm”, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia.

“Phía Iran đang tiếp tục các chính sách leo thang, đẩy khu vực tới bờ vực và kéo các quốc gia không liên quan vào vòng xoáy xung đột”, tuyên bố của Qatar nhấn mạnh.

Cuộc khủng hoảng mới nhất cho thấy Trung Đông đang tiến gần hơn tới một vòng xoáy đối đầu nguy hiểm, nơi mọi động thái quân sự đều có thể châm ngòi cho những hệ lụy vượt xa khu vực.

Lực lượng UAV tấn công của Ukraine đã phá hủy thành công một hệ thống pháo phản lực phóng loạt BM-21 Grad của Nga trong một đòn đánh chính xác, loại bỏ một vũ khí nguy hiểm khỏi chiến trường. Chiến dịch do các kíp vận hành drone của Lữ đoàn 79 của Ukraine thực hiện.

Cuộc tấn công được xác nhận thông qua đoạn video do Quân đoàn Phản ứng Nhanh số 7 của Ukraine công bố. Video cho thấy khoảnh khắc hệ thống vũ khí bị phá hủy hoàn toàn. BM-21 Grad – một loại pháo phản lực từ thời Liên Xô, hiện vẫn được quân đội Nga sử dụng rộng rãi – khi đó đang được nạp đầy đạn và được đánh giá là mối đe dọa nghiêm trọng đối với các vị trí phòng thủ của Ukraine.

Theo thông tin từ phía Ukraine, bệ phóng này được triển khai trên khu đất tư nhân tại khu định cư Novoekonomichne – khu vực đang bị Nga kiểm soát tạm thời. Dù phía Nga cố gắng ngụy trang và che giấu hệ thống, nhưng nhờ thông tin tình báo, lực lượng Ukraine đã phát hiện mục tiêu trước khi nó kịp khai hỏa.
Pháo phản lực BM-21 Grad.

Các kíp điều khiển UAV đã thực hiện đòn đánh với độ chính xác cao, đảm bảo phá hủy hoàn toàn cả bệ phóng lẫn số đạn mang theo. Hình ảnh từ UAV ghi lại vụ tấn công cho thấy, mục tiêu bị tiêu diệt triệt để, xác nhận hiệu quả của chiến dịch.

Việc vô hiệu hóa các hệ thống như BM-21 Grad có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên chiến trường. Đây là loại vũ khí có khả năng phóng loạt rocket trên diện rộng, gây thiệt hại lớn cho cả khu vực tiền tuyến lẫn các khu dân cư. Loại bỏ chúng đồng nghĩa với việc làm suy giảm đáng kể năng lực tấn công gián tiếp của Nga.

Trước đó, theo Defense Express, các đơn vị tác chiến không người lái của Ukraine đã liên tiếp thực hiện nhiều cuộc tấn công chính xác nhằm vào hệ thống phòng không và hạ tầng hậu cần của Nga tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Các đòn đánh này nằm trong chiến dịch rộng lớn nhằm bào mòn khả năng duy trì chiến tranh của Moscow.

Từ các đòn tấn công Iran, sức ép kiểm soát Panama cho tới những động thái tại Bắc Cực hay Mỹ Latinh, loạt quyết định gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump tưởng như rời rạc lại đang hé lộ một trục chiến lược nhất quán: Washington đang âm thầm tái sắp xếp quyền lực toàn cầu – với mục tiêu cuối cùng là kiềm chế và đối đầu lâu dài với Trung Quốc trong cuộc cạnh tranh định hình trật tự thế giới mới, theo The Hill.

Trong bài bình luận trên tờ The Hill, Scott Taylor, cựu nghị sĩ Đảng Cộng hòa bang Virginia kiêm cựu binh đặc nhiệm SEAL của Hải quân Mỹ nhấn mạnh, đối với người quan sát bình thường – hoặc thậm chí cả những “chuyên gia Washington” quen với trật tự thế giới cũ – chính sách đối ngoại nhiệm kỳ 2 của Tổng thống Donald Trump có thể giống như một “gánh xiếc mâu thuẫn”.

Lúc ông đòi mua Greenland. Lúc ông nói về việc kiểm soát kênh đào Panama. Ông Trump coi các băng đảng Mexico là tổ chức khủng bố và tấn công tàu buôn ma túy, rồi bất ngờ “ra tay” với chính quyền Nicolás Maduro tại Venezuela. Ông Trump cũng thúc đẩy hòa bình ở châu Á, nhưng lại gây sức ép buộc Ukraine ngừng bắn với Nga. Ông chỉ trích NATO, nhưng lại không ngần ngại tấn công Iran - thậm chí hai lần.

Thoạt nhìn, tất cả dường như là sự hỗn loạn. Nhưng nếu gạt bỏ lớp “nhiễu”, một logic cốt lõi dần lộ ra: ông Trump đang tái bố trí sức mạnh địa chính trị của Mỹ để chuẩn bị cho một cuộc đối đầu lớn hơn với Trung Quốc.
Tái định vị chiến lược toàn cầu để đối đầu Trung Quốc

Theo lập luận của ông Taylor, mọi bước đi của ông Trump đều nhằm đảm bảo rằng khi trật tự thế giới mới hình thành, Mỹ vẫn là quốc gia viết ra luật chơi.

Trong hai thập kỷ qua, các doanh nghiệp gắn với nhà nước Trung Quốc đã âm thầm hiện diện tại các cảng ở hai đầu kênh đào Panama. Trong trường hợp xảy ra xung đột liên quan đến Đài Loan, việc kiểm soát tuyến vận tải này sẽ mang ý nghĩa sống còn.

Việc ông Trump gây áp lực để đưa kênh đào Panama trở lại “ô an ninh chiến lược” của Mỹ, theo ông Taylor - không phải là hành động bộc phát mà là một bước đi tính toán.

Tương tự, sự quan tâm của ông đối với Greenland cũng xuất phát từ thực tế Bắc Cực đang trở thành khu vực cạnh tranh chiến lược mới. Trong khi Nga tăng cường quân sự hóa, Trung Quốc cũng tự nhận là “quốc gia cận Bắc Cực”. Do đó, Mỹ không thể đứng ngoài cuộc chơi này.
Venezuela và Iran: Những nước cờ năng lượng

Việc loại bỏ ảnh hưởng của ông Maduro tại Venezuela được xem là một trong những bước đi chiến lược quan trọng. Trước đó, Trung Quốc được cho là khai thác tới 800.000 thùng dầu/ngày từ Venezuela với giá ưu đãi, gần như kiểm soát lĩnh vực năng lượng của nước này.

Khi cán cân quyền lực thay đổi, Venezuela từ một đối thủ đã trở thành cơ hội kinh tế lớn cho Mỹ.

Tương tự, chiến dịch nhằm vào Iran cũng có tác động lớn đến Trung Quốc – quốc gia từng nhập khẩu 13–14% dầu từ Tehran. Khi nguồn cung này bị gián đoạn, Bắc Kinh buộc phải tìm kiếm lựa chọn thay thế.
Phép thử sức mạnh quân sự

Các chiến dịch tại Venezuela và Iran, theo ông Taylor, cũng vô tình trở thành phép thử thực tế đối với công nghệ quân sự của Trung Quốc và Nga.

Theo đó, ông Taylor cho rằng, các hệ thống như radar tàng hình hay phòng không của Trung Quốc không thể hiện được hiệu quả như kỳ vọng khi đối đầu với công nghệ Mỹ.

Điều này làm lộ ra khoảng cách giữa năng lực “trên giấy” và năng lực trong chiến đấu thực tế – một khoảng cách mà Washington đang quyết tâm duy trì.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cùng ông Trump được cho là đang theo đuổi các chính sách nhằm đảm bảo không quốc gia nào có thể thu hẹp khoảng cách này.
Phá vỡ tính toán của Bắc Kinh?

Chiến lược của Trung Quốc đối với Đài Loan dựa trên một số giả định: Mỹ bị sa lầy ở Trung Đông, Nga làm phân tán NATO, và phương Tây thiếu khả năng phản ứng thống nhất.

Tuy nhiên, theo quan điểm của ông Taylor, chỉ trong một năm, ông Trump đã làm suy yếu đáng kể những giả định này.

Trong khi đó, châu Âu vẫn là một ẩn số – với nhiều thách thức nội tại như tái vũ trang chậm, kinh tế kém cạnh tranh và áp lực từ làn sóng nhập cư.
Mỹ muốn tiếp tục viết luật chơi

Ông Taylor cho rằng trật tự quốc tế tự do hình thành sau năm 1945 - do Mỹ dẫn dắt - thực chất đã suy yếu trong nhiều năm và nay đã chấm dứt.

Theo bài viết, ông Trump không phải là người phá hủy trật tự cũ, mà là sản phẩm của sự suy tàn đó.

Trong lịch sử, mỗi lần trật tự thế giới thay đổi – từ thời Napoleon, thời Victoria đến thời kỳ thuộc địa – đều không diễn ra êm thấm, mà đi kèm xung đột và cạnh tranh quyền lực.

Nhưng giờ đây, câu hỏi không còn là liệu một trật tự mới có xuất hiện hay không – mà là ai sẽ viết ra luật chơi.

Những bước đi tưởng chừng rời rạc, hỗn loạn của ông Trump trong năm qua thực chất đều hướng tới một mục tiêu: đảm bảo Mỹ vẫn là quốc gia định hình trật tự thế giới tiếp theo.

Ông Taylor nhấn mạnh, bất cứ ai nếu thấy các quyết định của ông Trump có vẻ khó hiểu, thì có thể nhìn theo cách đơn giản hơn: tất cả đều nhằm đảm bảo rằng, khi thế giới bước sang một giai đoạn mới, nước Mỹ vẫn là bên “cầm bút viết luật”.

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bước sang ngày thứ 20, câu hỏi lớn nhất được đặt ra là: ai đang thắng? Trong một cuộc chiến “bất đối xứng”, câu trả lời không hề đơn giản. Nó phụ thuộc vào cách đo lường – quân sự, chính trị, kinh tế hay đơn giản là khả năng tồn tại, theo India Today.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố chiến thắng trước Iran ít nhất 5 lần chỉ trong 13 giây trong một bài phát biểu tuần trước. Tuy nhiên, phía Tehran lại đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác. Các lãnh đạo Iran nói về một “cuộc kháng cự đầy tự hào”, khẳng định họ đã “dạy cho đối phương một bài học” và sẵn sàng chiến đấu “bao lâu cũng được”.

Cuộc chiến Mỹ – Israel nhằm vào Iran đã bước sang tuần thứ ba. Không có dấu hiệu hòa giải. Không bên nào lùi bước. Trong một cuộc chiến như vậy, việc xác định ai “đang thắng” không hề đơn giản. Câu trả lời phụ thuộc vào tiêu chí: thiệt hại quân sự, kết quả chính trị, tác động kinh tế hay đơn giản là khả năng tồn tại.

Nếu xem xét các mục tiêu ban đầu của Mỹ và Israel, bức tranh trở nên rõ ràng hơn. Liệu Washington và Tel Aviv đã đạt được các mục tiêu cốt lõi? Câu trả lời là chưa hoàn toàn.

Tuần trước, ông Trump tại một cuộc vận động ở Kentucky tuyên bố “chúng ta đã thắng”. Nhưng ngay sau đó, ông lại nói: “Chúng ta không muốn rời đi quá sớm, đúng không? Chúng ta phải hoàn thành công việc”.

Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2 với các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel. Đến ngày thứ 20, nhiều nhân vật trong giới lãnh đạo cấp cao Iran, bao gồm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã bị tiêu diệt. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng của Mỹ và Israel, Iran không sụp đổ. Chế độ ở Tehran vẫn kiểm soát tình hình, và Iran đã có lãnh tụ mới.

Thậm chí, Iran còn leo thang phản công. Tên lửa và UAV tiếp tục tấn công các mục tiêu liên quan đến Mỹ và Israel trên khắp khu vực. Trong các nước vùng Vịnh, UAE bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Iran cũng phát tín hiệu sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài, các quan chức cho rằng họ có thể duy trì xung đột tới 6 tháng. Dù các bên đưa ra những tuyên bố trái chiều, tất cả đều đồng ý một điều: chiến tranh rồi sẽ kết thúc. Nhưng khi nào, bằng cách nào và theo điều kiện của ai vẫn là câu hỏi lớn.
Mục tiêu ban đầu của Mỹ – Israel

Các mục tiêu ban đầu của Mỹ và Israel rất rõ ràng và đầy tham vọng. Các cuộc tấn công ngày 28/2 nhằm “chặt đầu” bộ máy lãnh đạo Iran, bao gồm lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và các chỉ huy cấp cao của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Ngoài ra, họ còn đặt ra các mục tiêu quân sự rộng hơn: phá hủy hạ tầng tên lửa, làm tê liệt các cơ sở hạt nhân và giảm khả năng đe dọa của Iran đối với Israel cũng như các tuyến hàng hải vùng Vịnh.

Ông Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu còn muốn thúc đẩy thay đổi chế độ tại Tehran, dù không muốn đưa bộ binh vào cuộc.
Mỹ và Israel đã đạt được mục tiêu?

Chỉ một phần, theo India Today. Các đòn tấn công ban đầu đã loại bỏ nhiều lãnh đạo cấp cao Iran, bao gồm Đại giáo chủ Khamenei và một số chỉ huy quân sự. Tuy nhiên, các mục tiêu lớn hơn vẫn chưa đạt được.

Hệ thống chính trị Iran không sụp đổ. Quyền lực được chuyển giao nhanh chóng. Con trai ông Khamenei là Mojtaba trở thành lãnh tụ tối cao mới. Không có làn sóng nổi dậy nào diễn ra như kỳ vọng của Mỹ.

Về quân sự, Iran vẫn giữ được năng lực đáng kể. Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh, Tehran tiếp tục phóng tên lửa và UAV vào Israel và các nước vùng Vịnh, bao gồm UAE. Báo cáo ngày 15/3 cho thấy Iran vẫn triển khai các đợt tấn công dồn dập, sử dụng cả tên lửa đạn đạo tiên tiến như Sejjil.

Các cơ sở hạt nhân của Iran bị hư hại nhưng chưa bị phá hủy hoàn toàn – một mục tiêu then chốt của Israel trong nhiều thập kỷ.

Trong khi đó, eo biển Hormuz vẫn rơi vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng. Thương mại năng lượng toàn cầu bị tê liệt một phần, giá dầu tăng vọt. Đây được coi là một điểm thất bại lớn trong chiến lược của Mỹ.
Chiến lược “kháng cự” của Iran

Từ góc nhìn của Tehran, chiến lược này đang phát huy tác dụng – dù chưa hoàn toàn.

Iran coi đây là cuộc chiến sinh tồn. Họ tin rằng chỉ cần không thua là đã đạt mục tiêu. Học thuyết chiến tranh “phòng thủ khảm” của Iran nhằm đảm bảo họ sẽ không thất bại, kể cả khi không giành chiến thắng.

Iran đã mở rộng chiến trường ra ngoài Israel. Các mục tiêu liên quan đến Mỹ trên khắp vùng Vịnh bị tấn công. Các căn cứ quân sự Mỹ, hạ tầng tại Qatar, Bahrain, Ả Rập Saudi và Kuwait đều trở thành mục tiêu.

Một số chuyên gia cho rằng, Iran đang chuyển sang chiến lược “leo thang ngang” – không cần áp đảo chiến trường mà dựa vào sự bền bỉ và kéo dài xung đột.
Cái giá con người và kinh tế

Cái giá của cuộc chiến đang tăng nhanh. Iran báo cáo hơn 1.800 người thiệt mạng, bao gồm phụ nữ và trẻ em. Mỹ cũng xác nhận có thương vong.

Về kinh tế, tác động là toàn cầu. Giá dầu tăng mạnh. Tuyến vận tải bị gián đoạn. Chi phí bảo hiểm tàu chở dầu tăng cao. Thị trường chứng khoán biến động.

Eo Hormuz vẫn là điểm rủi ro lớn nhất. Nếu lực lượng Houthi tại Yemen tham chiến và phong tỏa thêm eo Bab el-Mandeb, hậu quả sẽ mang tính thảm họa đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Cuộc chiến sẽ kết thúc ra sao?

Theo India Today, hiện chưa có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran sẽ kết thúc.

Iran đã đưa ra ba điều kiện để chấm dứt chiến tranh. Nước này muốn được công nhận "các quyền hợp pháp" của mình, đặc biệt là quyền làm giàu uranium theo Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

Iran cũng yêu cầu bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra. Cuối cùng, Tehran tìm kiếm sự đảm bảo quốc tế vững chắc để đảm bảo rằng các cuộc tấn công tương tự sẽ không lặp lại trong tương lai.

Một câu hỏi quan trọng hiện nay là cuộc chiến sẽ diễn biến ra sao? Một kịch bản là các cuộc không kích của Mỹ và Israel sẽ tiếp diễn cho đến khi Iran bị buộc phải ngồi vào bàn đàm phán.

Một kịch bản khác là xung đột leo thang hơn nữa. Nếu eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, Mỹ có thể xem xét các biện pháp can thiệp quân sự mạnh mẽ hơn vào các mục tiêu của Iran.

Một hướng đi thứ ba là hòa giải. Các quốc gia như Ấn Độ, Qatar và Trung Quốc có thể đóng vai trò trung gian hòa giải. Trên thực tế, một số chuyên gia đã kêu gọi Thủ tướng Narendra Modi làm trung gian hòa giải.

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nói: "Chúng ta cần một lệnh ngừng bắn. Tôi tự hỏi liệu Ấn Độ có thực sự có thể tham gia vào việc này hay không".

Ông Trump cho biết các cuộc đàm phán sẽ cần "những điều khoản tốt hơn". Iran đã bác bỏ các điều kiện ngừng bắn ngay lập tức của Mỹ. Khoảng cách giữa các bên tham chiến vẫn còn rất lớn.
Vậy ai đang thắng?

Câu trả lời phụ thuộc vào cách đo lường.

Về quân sự, Mỹ và Israel đã gây thiệt hại lớn cho Iran, loại bỏ nhiều lãnh đạo và làm suy yếu một phần năng lực quân sự.

Nhưng về chiến lược, Iran vẫn đứng vững. Họ chưa đầu hàng. Họ làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu. Họ kéo dài cuộc chiến.

Nhiều chuyên gia cho rằng trong một cuộc chiến sinh tồn, chỉ cần tồn tại đã là chiến thắng. Trong khi đó, dù có ưu thế quân sự, Mỹ hiện vẫn khó giành chiến thắng quyết định trong thời gian ngắn.

Ở thời điểm hiện tại, chưa bên nào thực sự thắng. Cuộc chiến vẫn đang giằng co. Và có thể sẽ kết thúc trong trạng thái mơ hồ – nơi tất cả các bên đều phải trả giá, và không ai đạt được chiến thắng tuyệt đối.