Trung Quốc đang thử nghiệm một nguyên mẫu lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ có thể đặt trên xe tải. Đây là bước đi mới cho thấy tham vọng mở rộng ứng dụng năng lượng hạt nhân ra ngoài các nhà máy điện truyền thống.

Thông tin được Wu Yican, cố vấn khoa học trưởng tại Viện Công nghệ An toàn Năng lượng Hạt nhân thuộc Viện Khoa học Vật lý Hợp Phì, công bố với tờ Science and Technology Daily tuần trước.

Theo ông Wu, đây là “tổ máy điện hạt nhân gắn trên phương tiện đầu tiên trên thế giới có công suất 10 megawatt”, đồng thời nhóm nghiên cứu hiện đang tìm kiếm cơ hội để đưa công nghệ này vào sử dụng thực tế.

Với công suất 10 MW, lò phản ứng này có thể cung cấp điện cho một trung tâm dữ liệu AI quy mô trung bình, lĩnh vực đang tiêu thụ lượng điện khổng lồ khi nhu cầu đào tạo mô hình trí tuệ nhân tạo ngày càng tăng.

Ông gọi công nghệ này là một “ngân hàng điện hạt nhân”, đại diện cho thế hệ hệ thống năng lượng hạt nhân mới với thiết kế nhỏ gọn hơn đáng kể so với các lò phản ứng truyền thống.

Ông nói: “Công nghệ này có mức độ an toàn rất cao trong một kích thước cực kỳ nhỏ gọn và có thể hoạt động trong nhiều thập kỷ mà không cần tiếp nhiên liệu.”

Theo giới khoa học Trung Quốc, lò phản ứng di động này có thể giúp giải quyết bài toán cung cấp điện tại các khu vực khó tiếp cận hoặc có điều kiện đặc biệt. Những ứng dụng được nhắc tới bao gồm cấp điện cho vùng sâu vùng xa, đảo biệt lập, nguồn điện dự phòng khẩn cấp trong môi trường đặc biệt, hệ thống động lực cho tàu biển, các sứ mệnh không gian, cũng như hỗ trợ trung tâm dữ liệu và hệ thống tính toán AI.

Khác với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống vốn đòi hỏi diện tích lớn, thời gian xây dựng kéo dài nhiều năm và vốn đầu tư khổng lồ, mô hình lò phản ứng siêu nhỏ có tính cơ động cao hơn và có thể triển khai linh hoạt tại nhiều địa điểm khác nhau.

Wu cho biết quá trình phát triển các hệ thống hạt nhân thế hệ mới đang được đẩy mạnh tại Trung Quốc. Theo ông, các công nghệ tương lai phải được xây dựng trên nguyên tắc đảm bảo an toàn ngay từ gốc.

Ông chỉ ra: “Chúng phải linh hoạt hơn, dễ tiếp cận hơn và thông minh hơn để đáp ứng nhu cầu năng lượng đa dạng trong tương lai.”

Theo nhà khoa học này, các ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong tương lai có thể trải rộng từ pin hạt nhân siêu nhỏ dùng cho máy trợ tim cho tới nguồn điện công suất lớn phục vụ thám hiểm đại dương và không gian.

Ông cũng cho rằng năng lượng hạt nhân và trí tuệ nhân tạo đang ngày càng gắn kết chặt chẽ.

“Năng lượng hạt nhân là động lực quan trọng cho sự phát triển của AI, cung cấp nền tảng điện ổn định, sạch và có khả năng chống chịu cao để đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ”, ông nói.

Ở chiều ngược lại, AI cũng đang thay đổi hoạt động nghiên cứu và phát triển trong ngành hạt nhân, có thể tạo ra những thay đổi mang tính cách mạng đối với ngành công nghiệp này.

Theo Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc, tính đến năm ngoái nước này có 59 tổ máy điện hạt nhân thương mại đang vận hành, sản xuất khoảng 467,7 tỷ kWh điện. Con số này đáp ứng khoảng 4,82% tổng nhu cầu điện của Trung Quốc, đưa nước này đứng thứ hai thế giới sau Mỹ về sản lượng điện hạt nhân.

Ngoài lĩnh vực năng lượng, Wu dự báo trong thập kỷ tới công nghệ hạt nhân còn có thể tạo ra bước đột phá trong sản xuất tiên tiến, an toàn công nghiệp và y tế.

Ông cho biết các phân tử phóng xạ có thể được sử dụng để đánh giá chức năng cơ thể, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị bệnh, bao gồm ung thư. Trung Quốc hiện ghi nhận hơn 5 triệu ca ung thư mới mỗi năm và theo ông Wu, nếu công nghệ hạt nhân giúp cải thiện điều trị, giá trị xã hội và kinh tế mang lại sẽ rất lớn.

Theo SCMP

Tổng thù lao năm 2025 dành cho tỷ phú Elon Musk kể từ khi cổ đông phê duyệt gói đãi ngộ quy mô lớn, có giá trị lên tới khoảng 158 tỷ USD (tương đương 200 tỷ USD theo cách tính quy đổi), theo hồ sơ gửi cơ quan quản lý ngày 30/4.

Con số trên được công bố khoảng 6 tháng sau khi các nhà đầu tư thông qua gói thưởng cổ phiếu trị giá 1.000 tỷ USD dành cho người đứng đầu tập đoàn. Đây được xem là mức thù lao chưa từng có tiền lệ, ngay cả trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ ngày càng chi trả cao cho những lãnh đạo được coi là có tầm nhìn chiến lược.

Ông Elon Musk được ghi nhận là người đưa Tesla trở thành doanh nghiệp dẫn đầu thị trường xe điện toàn cầu, đồng thời giúp bản thân vươn lên vị trí người giàu nhất thế giới. Tuy nhiên, thời gian gần đây, hãng đối mặt áp lực cạnh tranh gia tăng, đặc biệt từ các nhà sản xuất tại Trung Quốc, cùng với danh mục sản phẩm chưa có nhiều đổi mới đáng kể.

Song song với Tesla, vị tỷ phú này đang dành sự chú ý cho các lĩnh vực khác trong hệ sinh thái kinh doanh, đáng chú ý là công ty hàng không vũ trụ SpaceX, đơn vị được cho là đang chuẩn bị cho một trong những đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng lớn nhất lịch sử.

Hồ sơ công bố cũng cho thấy mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa các doanh nghiệp do ông Musk điều hành. Trong năm 2025, Tesla ghi nhận hơn 500 triệu USD doanh thu từ việc bán sản phẩm và dịch vụ cho các công ty liên quan. Trong đó, khoảng 430,1 triệu USD đến từ giao dịch với xAI, trong khi SpaceX đóng góp thêm 143,3 triệu USD.

Tuy nhiên, Tesla lưu ý rằng có thể tồn tại "sự chênh lệch đáng kể" giữa giá trị thù lao công bố và khoản thu nhập thực tế mà ông Musk nhận được. Nguyên nhân là do toàn bộ gói thù lao năm 2025 được cấu trúc dưới dạng quyền chọn cổ phiếu, chỉ có thể chuyển thành giá trị thực khi công ty đạt các mục tiêu về vốn hóa thị trường và hiệu quả hoạt động.

Trên thực tế, trong năm 2025, Tesla chưa đạt được các điều kiện đề ra, do đó thu nhập thực tế của ông Musk từ gói thù lao này là 0 USD. Ông cũng không nhận lương cố định từ công ty trong nhiều năm qua.

Theo báo cáo, giá trị thù lao được tính toán dựa trên giả định Tesla hoàn thành toàn bộ các mục tiêu, trong đó riêng giá trị hợp lý của gói thưởng cổ phiếu đã lên tới khoảng 132 tỷ USD. Phần còn lại, hơn 26 tỷ USD, liên quan đến một khoản thưởng tạm thời được hội đồng quản trị phê duyệt vào tháng 8/2025, nhưng đã bị hủy bỏ vào tháng 4/2026 khi gói thù lao năm 2018 được khôi phục.

Ẩn sâu dưới lòng núi tại Nhật Bản là một trong những công trình khoa học kỳ lạ nhất thế giới, nơi chứa tới 50.000 tấn nước siêu tinh khiết và hàng nghìn cảm biến ánh sáng khổng lồ để truy tìm những hạt gần như vô hình trong vũ trụ. Tuy nhiên, chính loại nước đặc biệt này lại trở thành tâm điểm của hàng loạt tin đồn trên Internet suốt nhiều năm qua.

Super-Kamiokande, cơ sở nghiên cứu nổi tiếng nằm gần thành phố Hida của Nhật Bản, từ lâu đã được xem là biểu tượng của ngành vật lý hạt hiện đại. Công trình này có cấu trúc giống một khoang khổng lồ cao tương đương tòa nhà nhiều tầng, bên trong phủ kín các thiết bị cảm biến ánh sáng màu vàng và chứa đầy nước siêu tinh khiết.

Nước siêu tinh khiết trong Super-Kamiokande không gây chết người nếu uống.

Chỉ riêng vẻ ngoài của Super-Kamiokande đã khiến nơi đây giống bối cảnh trong phim khoa học viễn tưởng. Nhưng điều khiến cộng đồng mạng tò mò hơn cả lại là loại nước được sử dụng bên trong công trình.

Nhiều bài đăng lan truyền cho rằng nước siêu tinh khiết nguy hiểm tới mức có thể “hút khoáng chất khỏi cơ thể”, gây bỏng hoặc thậm chí dẫn đến tử vong nếu uống phải. Trên thực tế, các chuyên gia khẳng định điều đó hoàn toàn không đúng.

Nước siêu tinh khiết thực chất chỉ là nước đã được loại bỏ gần như toàn bộ tạp chất hòa tan, bao gồm muối khoáng, kim loại, vi khuẩn và các hợp chất hữu cơ khác. Khác với nước uống thông thường, loại nước này gần như chỉ còn lại các phân tử H2O tinh khiết.

Để tạo ra nước siêu tinh khiết, các kỹ sư phải sử dụng nhiều công nghệ xử lý phức tạp như vi lọc, thẩm thấu ngược, khử khí chân không và tiệt trùng bằng tia cực tím. Kết quả là một dạng nước có độ tinh khiết cực cao, được sử dụng rộng rãi trong ngành điện tử, y tế, dược phẩm và nghiên cứu khoa học.

Super-Kamiokande là cơ sở nghiên cứu neutrino nổi tiếng ở Nhật Bản.

Điểm khác biệt lớn nhất của nước siêu tinh khiết nằm ở khả năng hấp thụ vật chất từ môi trường xung quanh. Vì gần như không chứa khoáng chất hòa tan, nó có xu hướng “kéo” các ion kim loại hoặc hợp chất khác từ bề mặt tiếp xúc để đạt trạng thái cân bằng hóa học.

Chính đặc điểm này khiến nước siêu tinh khiết có khả năng ăn mòn vật liệu nhanh hơn nước thông thường. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa nó là chất độc nguy hiểm với con người.

Theo các nhà khoa học, con người hoàn toàn có thể chạm tay vào, tiếp xúc hoặc thậm chí uống nước siêu tinh khiết mà không gặp nguy hiểm tức thời. Thứ khác biệt rõ rệt nhất có lẽ chỉ là hương vị cực kỳ nhạt do không chứa khoáng chất tự nhiên.

Vấn đề chỉ xuất hiện nếu một người sử dụng loại nước này làm nguồn nước uống duy nhất trong thời gian dài. Bởi cơ thể con người vốn hấp thụ một phần khoáng chất thiết yếu thông qua nước uống hàng ngày, việc thiếu hoàn toàn các khoáng chất này có thể dẫn tới mất cân bằng dinh dưỡng.

Dẫu vậy, điều này cũng không quá nghiêm trọng nếu chế độ ăn uống vẫn đầy đủ hoặc được bổ sung khoáng chất từ nguồn khác. Vì thế, ý tưởng cho rằng nước siêu tinh khiết có thể ngay lập tức gây chết người thực chất chỉ là sự phóng đại thiếu cơ sở khoa học.

Lý do Super-Kamiokande cần tới loại nước đặc biệt này lại liên quan trực tiếp tới nhiệm vụ khoa học của nó: săn tìm neutrino, những hạt hạ nguyên tử nhỏ tới mức được ví như “hạt ma”.

Cơ sở nghiên cứu chứa khoảng 50.000 tấn nước siêu tinh khiết.

Neutrino được tạo ra trong các phản ứng hạt nhân, bao gồm cả phản ứng diễn ra bên trong Mặt Trời. Chúng không mang điện tích và có khả năng xuyên qua vật chất gần như không bị cản trở. Mỗi giây, hàng nghìn tỷ neutrino đang đi xuyên qua cơ thể con người mà chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được.

Để phát hiện neutrino là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn. Chỉ trong những trường hợp hiếm hoi, một neutrino mới va chạm với nguyên tử trong nước và tạo ra hạt mang điện tích.

Khi điều này xảy ra trong bể chứa của Super-Kamiokande, hạt mới sinh ra sẽ di chuyển nhanh hơn tốc độ ánh sáng trong môi trường nước. Dù không vượt quá tốc độ ánh sáng trong chân không, hiện tượng này vẫn tạo ra một dạng ánh sáng đặc biệt gọi là bức xạ Cherenkov.

Hàng nghìn thiết bị nhân quang điện gắn quanh thành bể sẽ ghi nhận những tia sáng cực yếu này để các nhà khoa học phân tích. Đây chính là chìa khóa giúp Super-Kamiokande nghiên cứu neutrino và khám phá những bí ẩn sâu xa của vũ trụ.

Trong hệ thống nhạy cảm như vậy, độ tinh khiết của nước đóng vai trò sống còn. Nước thông thường chứa khoáng chất và tạp chất có thể làm giảm độ trong suốt hoặc tạo ra tín hiệu nhiễu, khiến việc phát hiện neutrino trở nên khó khăn hơn nhiều.

Đó là lý do cơ sở này phải duy trì tới 50.000 tấn nước siêu tinh khiết và liên tục tái xử lý khoảng 30 tấn nước mỗi giờ trong hệ thống tuần hoàn khép kín.

Ngày nay, Super-Kamiokande không chỉ là một phòng thí nghiệm vật lý nổi tiếng mà còn trở thành biểu tượng cho khả năng kết hợp giữa kỹ thuật, khoa học và công nghệ xử lý vật liệu ở mức cực hạn của Nhật Bản.

Còn với những tin đồn lan truyền trên mạng, sự thật có lẽ đơn giản hơn nhiều: nước siêu tinh khiết không phải “chất lỏng chết người”, mà chỉ là một công cụ khoa học đặc biệt được tạo ra để phục vụ những thí nghiệm tinh vi nhất của nhân loại.

Tham khảo: Iflscience

Dù vậy, nền kinh tế trị giá 3.100 tỷ USD này dự kiến sẽ được hưởng lợi từ sự gián đoạn nguồn cung và giá dầu tăng vọt trong những tháng tới, do ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Nga hiện vẫn là nhà xuất khẩu lớn trên thế giới về dầu mỏ, kim loại, phân bón và ngũ cốc.

Dữ liệu từ Bộ Kinh tế Nga cho thấy tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong tháng 1 giảm 1,8%, tháng 2 giảm 1,1% và tháng 3 tăng 1,8%. Để so sánh, nền kinh tế Nga từng tăng trưởng 1,0% trong quý 4 năm 2025 và đạt mức 1,3% vào quý 1 năm 2025.

Trước khi các dữ liệu này được công bố, ngân hàng lớn nhất nước Nga là Sberbank đã hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 xuống còn 0,5% - 1%. Mức dự báo trước đó của ngân hàng này là từ 1% - 1,5%. Phó Tổng giám đốc Sberbank Taras Skvortsov nhận định tình hình kinh tế trong quý 1 rất khó khăn do các điều kiện tiền tệ bị thắt chặt.

Ngân hàng Trung ương Nga cho rằng sự sụt giảm này phần lớn do các yếu tố nhất thời, bao gồm việc tăng thuế giá trị gia tăng vào đầu năm và tuyết rơi dày đặc làm chậm tiến độ xây dựng.

Tuy nhiên, một số quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp khác lại chỉ ra nguyên nhân đến từ tình trạng thiếu hụt lao động và việc chậm triển khai công nghệ mới.

Đồng Rúp mạnh cũng được coi là một yếu tố gây ra sự suy giảm khiến Điện Kremlin bất ngờ. Đầu tháng này, Tổng thống Vladimir Putin đã phê bình các quan chức cấp cao sau khi kinh tế sụt giảm trong hai tháng đầu năm và yêu cầu đưa ra các biện pháp mới để thúc đẩy tăng trưởng.

Nền kinh tế Nga từng duy trì đà tăng trưởng theo quý kể từ sau mức giảm 0,8% vào quý 1 năm 2023. Đà tăng trưởng trước đó được thúc đẩy nhờ sự mở rộng nhanh chóng của các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng. Cụ thể, nền kinh tế Nga đã giảm 1,4% vào năm 2022 nhưng lại tăng trưởng mạnh 4,1% vào năm 2023 và 4,9% vào năm 2024.

Sang năm 2025, mức tăng trưởng chỉ còn 1% sau khi Ngân hàng Trung ương tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Dự báo chính thức của Moscow cho năm nay là tăng trưởng 1,3%.

Sberbank cho biết các ngành khai khoáng và sản xuất chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Chi tiêu tiêu dùng cũng chậm lại đáng kể làm ảnh hưởng đến ngành bán lẻ. Ngoài ra, ngành xây dựng đã rơi vào tình trạng trì trệ trong quý đầu tiên.

Một số chuyên gia kinh tế bày tỏ sự lạc quan một cách thận trọng vào dữ liệu tăng trưởng của tháng 3. Chuyên gia Evgeny Kogan nhận định mức tăng này có thể cho thấy sự sụt giảm chỉ là tạm thời và kinh tế có thể hồi phục nhẹ trong quý 2.

Tuy nhiên, nhiều công ty lớn của Nga báo cáo lợi nhuận sụt giảm cho thấy một thực trạng khắc nghiệt. Với lãi suất cơ bản ở mức 14,5%, các doanh nghiệp gần như không thể tiếp cận nguồn vốn vay. Cùng với việc thiếu hụt đầu tư nước ngoài, các công ty đang gặp rất nhiều khó khăn để tái đầu tư và phát triển.

Dữ liệu cho thấy lợi nhuận doanh nghiệp đã giảm tới 33% trong hai tháng đầu năm. Các doanh nghiệp Nga cho rằng mức lãi suất 12% mới là ngưỡng dễ chịu để họ có thể tiếp tục đầu tư.

Theo Reuters

Malta đã chính thức triển khai chương trình ưu đãi tài chính đặc biệt dành cho người dân. Theo đó, quốc gia này sẽ chi trả tới 25.000 euro (tương đương khoảng 772 triệu VNĐ) cho những cá nhân tình nguyện từ bỏ giấy phép lái xe trong vòng 5 năm.

Sáng kiến này nhắm vào đối tượng tài xế trẻ tuổi với mục tiêu giảm bớt tình trạng tắc nghẽn giao thông. Đồng thời, chính phủ cũng khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng và các hình thức di chuyển thay thế khác.

Chương trình này có tên chính thức là Chương trình Từ bỏ Giấy phép Lái xe. Malta đưa ra chính sách này trong bối cảnh quốc gia đang đối mặt với mật độ phương tiện thuộc hàng cao nhất châu Âu. Malta cũng là quốc gia có mật độ dân số cao hàng đầu thế giới.

Cơ quan Giao thông Malta cho biết họ đang thử nghiệm liệu các ưu đãi tài chính có thể thay đổi hành vi dài hạn của người dân hay không. Điều này rất cần thiết khi không gian sống bị hạn chế và áp lực giao thông ngày càng gia tăng.

Theo nội dung chương trình, những người tham gia đủ điều kiện sẽ nhận được 5.000 euro mỗi năm (khoảng 154 triệu VNĐ) trong vòng 5 năm. Tổng số tiền nhận được sẽ là 25.000 euro. Tuy nhiên, việc thanh toán đi kèm với các điều kiện ràng buộc chặt chẽ.

Nếu người tham gia quyết định lái xe trở lại trước khi thời hạn 5 năm kết thúc, họ phải hoàn trả một số tiền tương ứng với thời gian còn lại. Sau khi bằng lái bị từ bỏ, chúng sẽ được xem như bị đình chỉ. Nếu muốn lấy lại bằng lái sau này, tài xế phải hoàn thành thêm các khóa học bổ sung.

Đối tượng tham gia được giới hạn là cư dân từ 30 tuổi trở xuống. Họ phải sinh sống tại Malta ít nhất 7 năm và đã sở hữu bằng lái xe hợp lệ tối thiểu 12 tháng. Người đăng ký cũng phải chưa từng bị đình chỉ hay thu hồi bằng lái.

Chính phủ Malta đã phân bổ ngân sách hàng năm là 5 triệu euro cho kế hoạch này. Số lượng người tham gia được giới hạn ở mức khoảng 1.000 cá nhân mỗi năm. Những phản hồi ban đầu cho thấy sự quan tâm mạnh mẽ từ công chúng. Đối với một số người, khoản bồi thường tài chính này có giá trị lớn hơn sự tiện lợi của việc tự lái xe.

Các quan chức mô tả sáng kiến này là một nỗ lực tạo ra "cú sốc di chuyển", đặc biệt là trong giới trẻ. Họ muốn can thiệp trước khi việc sở hữu xe hơi trở thành thói quen ăn sâu. Bằng cách giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân ngay từ sớm, các nhà hoạch định chính sách hy vọng sẽ giảm bớt áp lực lâu dài lên hạ tầng đường bộ và cắt giảm lượng khí thải.

Nếu thành công, chương trình này có thể trở thành hình mẫu cho các khu vực đông dân cư khác đang gặp vấn đề tương tự về ùn tắc. Chương trình cũng đánh dấu một sự chuyển dịch rộng lớn hơn trong chính sách đô thị. Các chính phủ hiện đang thử nghiệm các biện pháp khuyến khích thay đổi hành vi thay vì chỉ dựa vào việc mở rộng hạ tầng hoặc đưa ra các lệnh cấm.

Tác động dài hạn của chính sách sẽ phụ thuộc vào việc liệu người dân có duy trì thói quen sử dụng phương tiện thay thế sau khi thời hạn 5 năm kết thúc hay không.

Theo Wonderful Engineering

Nga đã thay thế Iran trở thành nguồn cung dầu mỏ chính cho Syria. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính phủ mới tại Damascus đang nỗ lực xích lại gần phương Tây nhưng vẫn phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế sau cuộc nội chiến kéo dài.

Dựa trên tính toán từ các báo cáo chính thức và dữ liệu theo dõi tàu biển của LSEG, MarineTraffic và Shipnext, lượng dầu vận chuyển từ Nga sang Syria trong năm nay đã 75%, lên khoảng 60.000 thùng/ngày.

Dù con số này chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng lượng dầu xuất khẩu toàn cầu của Nga, nhưng đối với Syria, đây là nguồn năng lượng sống còn bởi sản xuất nội địa không đủ đáp ứng nhu cầu.

Sau khi chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024, Nga đã chính thức thay thế Iran để trở thành nhà cung cấp dầu thô lớn nhất tại quốc gia này.

Dù chính phủ mới của Syria có xu hướng thân phương Tây, nền kinh tế nước này vẫn chưa thể hòa nhập sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu. Ngay cả khi châu Âu và Washington đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kéo dài hàng thập kỷ vào năm ngoái, các lựa chọn của Syria vẫn cực kỳ hạn chế.

Các nhà phân tích và quan chức Syria cho rằng mối quan hệ thương mại này phản ánh một số thực tế kinh tế của Syria.

Việc cung cấp dầu giúp Nga duy trì tầm ảnh hưởng tại Syria, nơi Moscow vẫn đang vận hành 2 căn cứ không quân và hải quân. Tuy vậy, mối quan hệ với Nga có nguy cơ làm rạn nứt niềm tin giữa Syria với EU và Mỹ.

Ngoài ra, các rào cản về thanh toán và rủi ro thương mại sau nhiều năm xung đột khiến Syria khó tiếp cận các đội tàu vận tải quốc tế thông thường. Các mạng lưới vận tải liên quan đến Nga hiện là lựa chọn khả thi nhất.

Thêm vào đó, sức mua yếu khiến Syria khó ký kết các hợp đồng dài hạn với những đại gia dầu mỏ vùng Vịnh.

Dù chính phủ đã giành lại quyền kiểm soát các mỏ dầu ở miền Đông, sản lượng trong nước vẫn thấp hơn rất nhiều so với thời kỳ trước nội chiến.

Hiện Syria sản xuất khoảng 35.000 thùng/ngày, trong khi nhu cầu tiêu thụ ước tính là 120.000 - 150.000 thùng/ngày. Trước xung đột, Syria từng sản xuất tới 350.000 thùng/ngày.

Hiện tại, khoảng 1/3 nhu cầu nội địa của nước này đang được bù đắp bởi các chuyến hàng từ Nga với mức giá ưu đãi hơn so với giá dầu Brent tiêu chuẩn.

Nhà kinh tế học người Syria, Karam Shaar, cảnh báo rằng lĩnh vực năng lượng của nước này có thể trở nên mong manh trước các lệnh trừng phạt mới từ phương Tây. "Nếu Mỹ không đạt được thỏa thuận với Nga về vấn đề Ukraine, họ có thể yêu cầu Syria ngừng mua dầu từ Nga bất cứ lúc nào", ông Shaar nhận định.

Công ty Dầu khí Nhà nước Syria (SPC) đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Damascus đã tìm cách đàm phán một thỏa thuận dầu mỏ với Thổ Nhĩ Kỳ nhưng đến nay vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể.

Theo hãng phân tích hàng hải SynMax, việc chuyển đổi sang các chuỗi cung ứng quốc tế truyền thống khó có thể diễn ra ngay lập tức. Điều này buộc Syria phải tiếp tục dựa vào Nga để duy trì ổn định năng lượng trong ngắn hạn, bất chấp những thách thức trong công cuộc tái thiết đất nước.

Theo Reuters

Tờ báo El Ciudadano (Chile) ngày 28/4 đưa tin, Cuba đang đẩy mạnh việc chế biến dầu thô trong nước thông qua Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz ở tỉnh Santiago de Cuba, để sản xuất các loại nhiên liệu thiết yếu trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế vẫn đang tiếp diễn.

Các nhân viên tại nhà máy lọc dầu này đã cải tiến thành công các cơ sở hạ tầng trước đây dùng để lọc dầu thô nặng nhập khẩu vào quốc đảo này trước khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các biện pháp hạn chế ngặt nghèo hơn.

Từ năm 1962, Washington đã áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba. Và các biện pháp này đã gia tăng bởi một sắc lệnh hành pháp được ký ngày 29/1/2026 bởi Tổng thống Trump, cấm hoàn toàn việc nhập khẩu dầu vào Cuba.

Động thái này, được biện minh dựa trên lý do Havana gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Mỹ, cho phép áp thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho quốc gia vùng Caribe này.

Biện pháp trên không chỉ làm gián đoạn cuộc sống thường nhật của người dân Cuba, gây ra tình trạng mất điện kéo dài tới 20 giờ/ngày , mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thực phẩm và sức khỏe thể chất của người dân nước này.

Theo bà Irene Barbado Lucio - Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz thuộc Liên minh Dầu khí Cuba (Cupet) và là một trong bốn cơ sở chế biến dầu nặng của nước này, việc cải tiến cơ sở hạ tầng đã giúp Cuba có thể "xử lý" dầu thô trong nước.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ báo Granma (Cuba), bà Barbado cho biết trong quá trình chế biến dầu mỏ, các sản phẩm phụ được tạo ra đã hỗ trợ các lĩnh vực quan trọng chiến lược của Cuba.

Kỹ sư Víctor Manuel Díaz Despaigne - trưởng nhóm đa ngành thực hiện cải tiến công nghệ này - cho biết thêm: “Trước đây, chúng tôi có thể xử lý dầu thô nặng nhập khẩu bằng cách sử dụng dung môi để đưa chỉ số API [chỉ số đo lường mức độ nặng hay nhẹ của dầu mỏ dạng lỏng so với nước] xuống 16 độ, cho phép chuyển đổi nó thành dầu thô trung bình, vì ngành công nghiệp của chúng tôi được thiết kế cho dầu thô nhẹ hơn; tuy nhiên, chúng tôi không ngờ có thể làm được điều này với dầu thô trong nước.”

Bà Barbado cũng tiết lộ kế hoạch về một đợt khai thác dầu thô khác trong nước Cuba, "như một phần của quá trình cải tiến liên tục các quy trình công nghiệp, đang được đẩy mạnh để áp dụng đối với loại dầu này, nhằm đạt được các sản phẩm phái sinh chất lượng cao đồng thời đảm bảo bảo vệ môi trường".

Chuyển hóa nhiệt để nâng cao tính chất của dầu thô nặng

Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz nhắc lại rằng quy trình này đang được phát triển song song với những nỗ lực của Trung tâm Nghiên cứu Dầu mỏ Cuba, tập trung vào quá trình chuyển hóa nhiệt, "được thể hiển thông qua các nghiên cứu và thử nghiệm sâu rộng".

Quá trình này cho phép cải thiện các đặc tính của dầu thô nặng và siêu nặng hiện đang có sẵn với số lượng lớn ở Cuba, vốn nổi tiếng với mật độ, độ nhớt và hàm lượng lưu huỳnh cao.

Thông qua quá trình chuyển hóa nhiệt, có thể giảm độ nhớt của dầu thô mà không cần phải trộn nó với các hợp chất và dung môi khác - những thứ đang khan hiếm tại Cuba do lệnh cấm vận của Mỹ.

Kỹ sư Irenaldo Pérez Cardoso - Phó giám đốc Cupet - cho biết về kế hoạch thiết lập một cơ sở thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở tỉnh Sancti Spíritus để tận dụng nguồn nước, hơi nước và điện năng sẵn có tại đây, cũng như kinh nghiệm chuyên môn của đội ngũ nhân viên - những người đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.

Kế hoạch này cũng bao gồm giai đoạn thứ hai nhằm phát triển chất xúc tác để giảm hàm lượng lưu huỳnh đặc trưng của dầu thô Cuba.

Trong những tuyên bố gần đây, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez khẳng định: “Chúng ta đã phá bỏ một quan niệm sai lầm, một điều cấm kỵ trong nước, đó là dầu thô trong nước không thể tinh chế được, không thể sử dụng được cho các mục đích khác... và chỉ có thể được sử dụng trực tiếp trong một số nhà máy nhiệt điện.”

Liên hợp quốc đã đưa ra những kịch bản rủi ro từ thực trạng tại eo biển Hormuz. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo tình trạng gián đoạn ở tuyến hàng hải chiến lược này do xung đột ở Trung Đông có thể gây ra những hệ lụy cho kinh tế toàn cầu theo 3 kịch bản như sau:

Thứ nhất, trong kịch bản xấu nhất, nếu eo biển Hormuz bị đóng đến hết năm 2026, lạm phát toàn cầu có thể tăng vọt vượt 6%, trong khi tăng trưởng kinh tế giảm xuống còn 2%.

Trong kịch bản thứ 2, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài đến giữa năm nay, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể giảm còn 2,5%, lạm phát tăng lên 5,4%. Khoảng 80 triệu người có thể rơi vào cảnh nghèo đói hoặc đối mặt với nạn đói nghiêm trọng.

Còn trong kịch bản khả quan nhất, ngay cả khi những gián đoạn được dỡ bỏ lập tức, chuỗi cung ứng vẫn cần nhiều tháng để phục hồi. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu dự kiến giảm từ 3,4% xuống 3,1%, trong khi lạm phát tăng lên mức 4,4%.

Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, eo biển Hormuz nếu tắc nghẽn càng lâu, khả năng đảo ngược thiệt hại sẽ càng khó và gây ra chi phí rất lớn. Ông kêu gọi các bên liên quan hãy mở lại eo biển Hormuz.

Nhưng tạp chí Fortune (Mỹ) ngày 1/5 đưa tin, đó chỉ là "phần nổi của tảng băng trôi", Nhà Trắng đã yêu cầu ngân sách bổ sung 200 tỷ USD cho cuộc xung đột với Iran.

Thực trạng kho vũ khí Mỹ thật đáng lo ngại. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ ra rằng chỉ riêng ở Iran, quân đội Mỹ đã sử dụng hết 45% kho tên lửa tấn công chính xác (PSM), một nửa số tên lửa đánh chặn THAAD, gần một nửa số tên lửa Patriot PAC-3, khoảng 30% tên lửa Tomahawk và hơn 20% tên lửa tầm xa JASSM.

Đó mới chỉ là một cuộc xung đột. Ở Ukraine, nơi mà kể từ năm 2022, Mỹ đã vận chuyển khoảng 1/3 số tên lửa Javelin, 1/4 số tên lửa Stinger, hơn 2 triệu quả đạn pháo 155mm và hàng nghìn tên lửa GMLRS. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, tổng lượng tiêu hao này là một “nguy cơ ngắn hạn” cạn kiệt đạn dược.
Điểm chung của bốn loại vũ khí Mỹ

Fortune đưa tin, hãy quên đi tên lửa Javelin, Stinger, GMLRS và 2 triệu quả đạn pháo đã được sử dụng ở Ukraine, chỉ xem xét bốn loại vũ khí mà Mỹ vừa sử dụng ở Iran, và vật liệu quan trọng cần thiết cho mỗi loại – mà hầu như chỉ được cung cấp thông qua Trung Quốc.

Tên lửa hành trình Tomahawk: Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa Tomahawk ở Iran, tương đương với sản lượng trong 10 năm. Bộ phận điều khiển cánh của tên lửa hoạt động bằng nam châm samarium-cobalt. Trung Quốc khai thác và tinh chế 99% lượng samarium của thế giới và đã đưa nó vào diện cấp phép xuất khẩu từ ngày /4/2025. Để bổ sung kho dự trữ, nhà sản xuất vũ khí Raytheon (Mỹ) phải tìm đến Bắc Kinh để mua samarium.

Tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3: Đầu dò sử dụng samarium-cobalt (SmCo) để điều hướng; các ống dẫn sóng của radar sử dụng SmCo để tập trung chùm tia vi sóng; bộ dịch pha yttrium-iron-garnet điều chỉnh mảng ăng-ten. Việc bổ sung cho hơn 1.200 tên lửa đánh chặn đã sử dụng ở Iran đòi hỏi khoảng 1,2 đến 2,4 tấn SmCo chịu nhiệt cao, cộng thêm oxit yttrium. Từ năm 2020 đến năm 2023, Trung Quốc cung cấp 93% lượng yttrium nhập khẩu của Mỹ.

Tên lửa hành trình tàng hình JASSM-ER: Các động cơ điều khiển cánh và đầu dò hoạt động dựa trên nam châm neodymium-sắt-boron (NdFB) được pha thêm dysprosium và terbium để ổn định nhiệt. Nếu loại bỏ các nguyên tố đất hiếm nặng, nam châm sẽ bị khử từ trong khi bay. Khoảng 1.100 tên lửa đã sử dụng tương đương với khoảng 1,5 đến 3 tấn nguyên liệu NdFeB. Trung Quốc tinh chế phần lớn dysprosium và terbium trên thế giới.

Máy bay F-35 Lightning II: Trong suốt một thập kỷ, chính Bộ Quốc phòng Mỹ đã liên tục khẳng định rằng mỗi chiếc F-35 chứa khoảng 417 kg đất hiếm. Thành phần quan trọng về mặt chiến lược là SmCo chịu nhiệt cao và NdFeB pha thêm dysprosium trong bộ truyền động động cơ, hệ thống truyền động điện và radar. Đây chính xác là những vật liệu mà Bắc Kinh cho vào diện cấp phép xuất khẩu.

Đối với bốn loại vũ khí này, nhu cầu bổ sung ước tính sơ bộ là từ 5 đến 10 tấn nam châm đất hiếm cấp quốc phòng thành phẩm, hơn 95% trong số đó sẽ đến từ Trung Quốc.

'Bảng tuần hoàn' trong tay Trung Quốc

Fortune nhận định, Trung Quốc nắm giữ "bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học" và biết cách sử dụng chúng. Việc kiểm soát gallium và germanium được áp dụng từ tháng 8/2023.

Việc kiểm soát antimon được áp dụng từ tháng 8/2024, với lệnh cấm hoàn toàn vận chuyển đến Mỹ từ tháng 12/2024. Kết quả là giá antimon tăng vọt 134%.

Các hạn chế về vonfram được áp đặt từ tháng 2/2025; giá tăng vọt hơn 557% mỗi tấn.

Sau đó, Thông báo số 18 của Bộ Thương mại Trung Quốc vào ngày 4/4/2025 đã đưa bảy loại đất hiếm trung bình và nặng vào diện cấp phép. Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc đã bị cắt giảm 74% vào tháng tiếp theo.

Từ tháng 10/2025, Bắc Kinh đã mở rộng quy chế kiểm soát này ra ngoài lãnh thổ quốc gia, áp dụng cho bất kỳ sản phẩm nào, ở bất cứ đâu trên thế giới, chỉ cần chứa 0,1% đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Theo Fortune, Tổng thống Mỹ Trump dự kiến tới Bắc Kinh gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 14/5/2026. Không có gì ngạc nhiên, các vật liệu quan trọng đứng đầu chương trình nghị sự của cuộc gặp.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer từng tuyên bố vào đầu tháng 4 rằng mục tiêu của cuộc gặp là "đảm bảo chúng tôi có thể tiếp tục nhận được đất hiếm từ Trung Quốc".

Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng hôm 1/5, Tổng thống Donald Trump cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt xung đột, dù thừa nhận hai bên vẫn đang duy trì đối thoại.

"Họ muốn đạt được thỏa thuận... Tôi không hài lòng với điều đó", Tổng thống Mỹ Trump nói, song không nêu rõ điểm cụ thể khiến Washington không thể chấp nhận.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng Tehran đạt được đồng thuận nội bộ, cho rằng ban lãnh đạo Iran đang bị chia rẽ thành nhiều nhóm và thiếu sự phối hợp. Theo ông, dù tất cả đều muốn đạt thỏa thuận, nhưng quá trình này đang rơi vào tình trạng "rối bời".

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước báo giới.

Trong phát biểu trước giới truyền thông, lãnh đạo Nhà Trắng cho biết Mỹ và Iran vẫn đang đàm phán qua điện thoại. Ông Trump đã rút phái đoàn dự kiến đến Islamabad vào cuối tuần trước vì cho rằng thời gian đàm phán quá dài mà vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng.

Khi được hỏi liệu thỏa thuận hạt nhân Iran mới nhất đã được thảo luận chưa, Tổng thống Mỹ Trump nói rằng Iran vẫn chưa thể đi đến kết luận.

"Đây rất có thể là điểm mấu chốt, vì chúng tôi đã thảo luận về ý tưởng rằng sẽ có một lệnh ngừng bắn, eo biển Hormuz được mở trở lại, lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, và sau đó, tại một thời điểm nào đó, Iran sẽ nói về chương trình vũ khí hạt nhân của mình, đó là vấn đề trọng tâm mà Nhà Trắng đang quan tâm", ông lưu ý.

Tổng thống Trump nhấn mạnh lập trường nhất quán rằng Iran "không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó phải là một trong những yếu tố cần cân nhắc hàng đầu".

Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cũng từ chối tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán, song khẳng định Mỹ tiếp tục theo đuổi mục tiêu đảm bảo an ninh quốc gia cả trong ngắn hạn và dài hạn.

"Chúng tôi không tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán ngoại giao riêng tư. Tổng thống Trump đã nói rõ rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân, và các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục để đảm bảo an ninh quốc gia ngắn hạn và dài hạn của Mỹ", bà cho biết.
Các lựa chọn của Tổng thống Trump

Tổng thống Donald Trump cho biết các lựa chọn của ông đối với Iran chỉ gói gọn trong hai phương án: Leo thang quân sự quy mô lớn hoặc đạt được một thỏa thuận.

“Có nhiều lựa chọn. Chúng ta có muốn sử dụng sức mạnh quân sự để phá hủy hoàn toàn không, hay muốn đàm phán? Đó là những lựa chọn,” Tổng thống Mỹ Trump nói, đồng thời cho biết ông đã nhận được bản báo cáo cập nhật về các phương án quân sự mới nhất từ Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ.

Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh ông không muốn tái khởi động chiến dịch không kích vì lý do nhân đạo, nhưng không loại trừ khả năng này nếu đàm phán thất bại.