Thận là cơ quan quan trọng lọc chất thải khỏi máu, cân bằng chất lỏng và điện giải, giúp điều chỉnh huyết áp. Mặc dù có vai trò quan trọng, sức khỏe thận thường bị bỏ qua cho đến khi xuất hiện các vấn đề.

Theo ước tính toàn cầu, gần 10 phần trăm dân số thế giới bị ảnh hưởng bởi bệnh thận mạn tính, bệnh này thường phát triển âm thầm theo thời gian. Trong khi tiểu đường và cao huyết áp là những nguyên nhân được biết đến rộng rãi, các thói quen sinh hoạt hàng ngày cũng có thể lặng lẽ gây hại cho chức năng thận.

Theo bác sĩ chuyên khoa tiết niệu Shalabh Agrawal (Ấn Độ), những lựa chọn nhỏ hàng ngày ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe thận:
Ăn quá nhiều muối

Tiêu thụ nhiều muối là một trong những thói quen phổ biến nhất có thể gây áp lực lên thận. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo hạn chế lượng muối không quá 5 gam mỗi ngày, nhưng nhiều người vượt quá mức này do thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn vặt đóng gói và các bữa ăn tại nhà hàng.

“Khi bạn tiêu thụ quá nhiều natri, cơ thể giữ lại lượng nước dư thừa để pha loãng. Điều này làm tăng huyết áp, và có thể làm tổn thương các mạch máu tinh tế bên trong thận chịu trách nhiệm lọc chất thải”, bác sĩ Agrawal nói.

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Tăng huyết áp Lâm sàng cho thấy việc tiêu thụ nhiều muối có thể làm tốc độ suy giảm chức năng thận nhanh hơn, đặc biệt ở những người mắc cao huyết áp.
Lạm dụng thuốc giảm đau

Thuốc giảm đau thường được sử dụng để chữa đau đầu, đau khớp hoặc đau cơ. Tuy nhiên, việc sử dụng thường xuyên một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen hoặc diclofenac, có thể gây hại cho chức năng thận theo thời gian.

Những loại thuốc này ảnh hưởng đến các chất gọi là prostaglandin, giúp duy trì lưu lượng máu thích hợp đến thận. Khi sử dụng quá mức, chúng làm giảm lưu lượng máu và tăng nguy cơ tổn thương thận. Theo Tiến sĩ Agrawal, những người có vấn đề về thận hoặc người cao tuổi nên đặc biệt thận trọng và tránh tự ý dùng thuốc lâu dài.
Không uống đủ nước

Cung cấp đủ nước đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chức năng thận. Uống đủ nước giúp thận loại bỏ độc tố và chất thải qua nước tiểu.

Khi lượng chất lỏng nạp vào quá ít, nước tiểu trở nên cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ sỏi thận và các biến chứng khác. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Public Health Nutrition cho thấy lượng nước uống thấp liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi thận cao hơn. Duy trì đủ nước suốt cả ngày giúp thận hoạt động hiệu quả.
Thường xuyên tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến

Thực phẩm siêu chế biến như mì ăn liền, đồ ăn vặt đóng gói, đồ uống có đường và thịt chế biến thường chứa nhiều natri, chất bảo quản và phụ gia photpho. Tiêu thụ các thực phẩm này thường xuyên có thể tạo thêm gánh nặng cho thận.

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Bệnh Thận Mỹ cho thấy những người tiêu thụ lượng lớn thực phẩm chế biến có nguy cơ cao phát triển bệnh thận mãn tính. Phụ gia photpho dư thừa, thường có trong thực phẩm đóng gói, ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng thận theo thời gian. Lựa chọn thực phẩm tươi, nguyên chất thường xuyên hơn sẽ giúp giảm nguy cơ này.
Ngủ kém

“Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tổng thể, bao gồm chức năng thận. Trong khi ngủ, cơ thể điều chỉnh các quá trình khác nhau hỗ trợ sức khỏe của các cơ quan”, bác sĩ Agrawal cho biết.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Kidney International đã chỉ ra rằng ngủ ít hơn sáu giờ mỗi đêm có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận. Giấc ngủ kém làm gián đoạn nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến cách thận hoạt động và điều chỉnh các quá trình thiết yếu.

Tiến sĩ Agrawal gợi ý rằng duy trì lịch trình ngủ đều đặn và đảm bảo nghỉ ngơi đầy đủ sẽ hỗ trợ sức khỏe thận tốt hơn trong dài hạn.
Ăn quá nhiều đường bổ sung

Lượng đường dư thừa trong chế độ ăn gây hại gián tiếp cho sức khỏe thận. Thực phẩm và đồ uống có nhiều đường bổ sung, chẳng hạn như đồ ngọt, nước giải khát có đường, nước ép đóng gói và các món ăn vặt có đường, có thể làm tăng nguy cơ béo phì. Béo phì làm tăng khả năng phát triển cao huyết áp và tiểu đường, hai nguyên nhân chính dẫn đến bệnh thận mãn tính.

Nhiều người cũng tiêu thụ đường ẩn trong các thực phẩm đóng gói mà không có vị ngọt rõ ràng, chẳng hạn như sốt, ngũ cốc ăn sáng và sữa chua có hương vị. Theo bác sĩ Agrawal, giảm đường thêm vào và kiểm tra nhãn thực phẩm sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng liên quan đến thận trong dài hạn.
Uống rượu quá mức

Tiêu thụ quá nhiều rượu có thể gây áp lực đáng kể lên thận. Thận giúp điều chỉnh cân bằng chất lỏng trong cơ thể, và rượu cản trở quá trình này bằng cách gây mất nước.

Uống rượu nhiều cũng làm tăng huyết áp, đây là một yếu tố nguy cơ chính đối với bệnh thận. Ngoài ra, rượu còn gây tổn hại cho gan, khiến thận phải làm việc nhiều hơn để duy trì sự cân bằng trong cơ thể. Theo thời gian, áp lực thêm này ảnh hưởng đến chức năng thận.

Theo healthshots.com

Vào những ngày hè oi ả, bát canh cua rau đay thanh mát gần như trở thành “ngôi sao” trên mâm cơm. Vị ngọt dịu của cua hòa cùng phần nước canh mát lành, hơi sánh nhẹ của rau đay không chỉ giúp giải nhiệt mà còn mang lại cảm giác dễ chịu.

Theo báo Dân Trí, rau đay được người Nhật ví như “nhân sâm xanh” nhờ những lợi ích đối với sức khỏe. Loại rau này cũng được sử dụng làm thuốc tại nhiều quốc gia khác như Ấn Độ, Malaysia… Tuy nhiên, do đặc trưng “nhơn nhớt” khi nấu, không ít người vẫn e ngại, thậm chí “chê” không ăn rau đay. Dù vậy, đằng sau cảm giác lạ miệng ấy lại là hàng loạt công dụng đáng chú ý mà nhiều người chưa biết.
2 lợi ích đáng chú ý của rau đay

Không chỉ là món ăn giải nhiệt quen thuộc, rau đay còn mang lại nhiều lợi ích đáng chú ý cho sức khỏe.

Trong số những lợi ích của rau đay, không thể không nhắc tới tác dụng giảm mỡ máu, tăng cường sức khỏe tim mạch. Đây là những tác dụng đáng quý trong bối cảnh các bệnh lý tim mạch ngày càng gia tăng, tỷ lệ người mắc rối loạn mỡ máu có xu hướng trẻ hóa và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.
Giảm mỡ máu

Rau đay được đánh giá có lợi trong việc kiểm soát mỡ máu nhờ thành phần dinh dưỡng đa dạng. Lá rau chứa một lượng đồng đáng kể. Đây là vi chất được cho là có vai trò trong việc điều hòa cholesterol, giúp giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol có lợi (HDL).

Bên cạnh đó, hàm lượng chất xơ cao trong rau đay cũng hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất béo, hạn chế hấp thu lipid từ thực phẩm và giúp cơ thể đào thải cholesterol hiệu quả hơn. Khi hệ tiêu hóa hoạt động tốt, lượng mỡ dư thừa trong máu cũng có xu hướng được kiểm soát ổn định hơn.

Việc ăn rau đay còn giúp tạo cảm giác no lâu, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng thức ăn nạp vào mỗi ngày. Đây là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì cân nặng và phòng ngừa rối loạn mỡ máu.
Bổ tim

Rau đay có 2 loại trắng và đỏ.

Với tác dụng giảm mỡ máu, rau đay là lựa chọn tốt mà mỗi người nên bổ sung vào khẩu phần ăn hàng ngày để góp phần làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Thêm vào đó, lớp chất nhầy đặc trưng của rau đay chứa nhiều acid hữu cơ như coumaric, ferulic, vanillic và hydroxybenzoic. Đây là những những hợp chất được ghi nhận có khả năng hỗ trợ kháng viêm, từ đó giúp bảo vệ tim.

Đáng chú ý, trong lá rau đay còn phát hiện capsin, một hoạt chất có tác dụng tương tự các glycosid cường tim, thường được sử dụng trong hỗ trợ điều trị suy tim.
Món lạ miệng từ rau đay

Rau đay từ lâu đã quen thuộc trong nhiều món ăn dân dã như canh cua, canh tôm hay nấu cùng mồng tơi để giải nhiệt ngày hè. Với đặc trưng thanh mát, dễ ăn, loại rau này gần như gắn liền với mâm cơm mùa nóng của nhiều gia đình Việt.

Không chỉ dừng lại ở những cách chế biến quen thuộc, rau đay còn có thể kết hợp linh hoạt để tạo nên những món ăn thanh đạm mà vẫn giàu dinh dưỡng. Dưới đây là một gợi ý đáng thử: canh rau đay nấu nấm và mướp.

Sau 40 tuổi, nhiều người cảm thấy quá trình trao đổi chất của cơ thể chậm lại, sức mạnh cơ bắp bị mất đi, thậm chí sự tập trung và trí nhớ có thể lặng lẽ suy giảm! Theo khuyến cáo của Trường Y Harvard, nếu muốn thực sự "đẩy lùi lão hóa", bạn không chỉ nên chăm sóc làn da của mình mà còn nên bắt đầu bằng việc tập thể dục!

Bài viết này tổng hợp 5 "bài tập chống lão hóa" được khuyên dùng nhất từ Trường Y Harvard: Từ bơi lội và thái cực quyền để cải thiện tim phổi và tính linh hoạt, đến rèn luyện sức mạnh và đi bộ có thể tăng cường mật độ xương, để bạn không những không sợ lão hóa mà còn sống trẻ trung hơn!
1. Bơi lội - Vận động toàn thân, bảo vệ khớp

Bơi lội được các chuyên gia Harvard xác nhận đặc biệt có lợi cho người bị viêm khớp. So với nhiều môn thể thao khác, bơi giúp giảm áp lực lên khớp nhưng vẫn kích hoạt gần như toàn bộ nhóm cơ trên cơ thể.

Việc bơi lội thường xuyên giúp tăng sức mạnh cơ bắp, thúc đẩy trao đổi chất và cải thiện hô hấp. Là một dạng bài tập aerobic, nó còn hỗ trợ sức khỏe tim mạch, phù hợp với cả người trẻ lẫn người lớn tuổi.
2. Thái cực quyền - "Thiền trong chuyển động"

Thái cực quyền được ví như một hình thức "thiền động", vừa nhẹ nhàng rèn luyện cơ thể vừa giúp thư giãn tinh thần. Bộ môn này phù hợp với mọi lứa tuổi và thể trạng.

Tập luyện lâu dài giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, tăng cường chức năng tim và não, đồng thời giảm đau nhức cơ thể. Nghiên cứu cho thấy, người cao tuổi bị suy giảm nhận thức nhẹ nếu tập thái cực quyền khoảng 3 giờ/tuần có thể cải thiện trí nhớ tốt hơn so với chỉ tập aerobic thông thường, đồng thời giúp giảm huyết áp và cholesterol.
3. Tập sức mạnh (strength training) - Giữ cơ, chống lão hóa từ gốc

Càng lớn tuổi, cơ bắp càng mất đi nhanh hơn, dẫn đến các vấn đề như đau lưng, mỏi chân, giảm sức bền - những dấu hiệu lão hóa rất điển hình.

Tập luyện sức mạnh đúng cách giúp tăng cơ, đốt mỡ và duy trì vóc dáng cân đối. Không chỉ vậy, nó còn hỗ trợ tuần hoàn máu và giúp duy trì chức năng não ở người lớn tuổi.

Người mới nên bắt đầu với các bài cơ bản như squat, nâng hông (bridge), sau đó tăng dần độ khó với tạ tay hoặc tạ ấm.
4. Đi bộ - Bài tập "0 đồng" nhưng cực kỳ hiệu quả

Harvard đánh giá đi bộ là một trong những cách đơn giản nhất để duy trì sức khỏe toàn diện: từ kiểm soát cân nặng, укреп xương, ổn định huyết áp đến cải thiện cholesterol.

Đi bộ nhanh thường xuyên giúp tăng cường tim phổi, giữ đầu óc minh mẫn, phòng ngừa loãng xương. Ngoài ra, thói quen này còn giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, tăng huyết áp và tiểu đường.

Đây là bài tập gần như ai cũng có thể áp dụng, không tốn chi phí nhưng mang lại lợi ích lâu dài.
5. Bài tập Kegel - "Vũ khí thầm lặng" cho cơ sàn chậu

Kegel không chỉ giúp săn chắc vùng bụng mà còn là bài tập quan trọng để phòng ngừa tiểu không kiểm soát. Khi tuổi tác tăng lên, cơ sàn chậu dần suy yếu, dễ gây rò rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi hoặc mang vật nặng.

Tập Kegel giúp tăng cường các cơ kiểm soát tiểu tiện, cải thiện cả tiểu không tự chủ do áp lực và tiểu gấp.

Đối với phụ nữ trung niên, đặc biệt sau sinh, bài tập này còn giúp phòng ngừa tình trạng sa cơ quan vùng chậu - một vấn đề khá phổ biến nhưng ít được chú ý.

Chống lão hóa không bắt đầu từ mỹ phẩm đắt tiền mà từ những thói quen vận động mỗi ngày. Chỉ cần duy trì 1-2 trong số các bài tập trên, bạn đã có thể giúp cơ thể "trẻ hóa" từ bên trong - khỏe hơn, dẻo dai hơn và minh mẫn hơn theo thời gian.

Chuẩn đô đốc Tangsiri, tư lệnh hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, được cho là đã thiệt mạng do đòn không kích từ Israel vào khu vực gần eo biển Hormuz.

Jerusalem Post ngày 26/3 dẫn lời quan chức Israel cho biết quân đội nước này đã mở cuộc không kích vào Bandar Abbas, thành phố cảng quan trọng của Iran nằm gần eo biển Hormuz, khiến chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri, tư lệnh hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), thiệt mạng.

Quan chức Israel nói thêm ông Tangsiri là người phụ trách chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz. Quân đội Israel và chính quyền Iran chưa bình luận về sự việc.


Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri, chỉ huy hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Ảnh: Tehran Times

Thông tin ông Tangsiri bị nhắm mục tiêu đánh dấu diễn biến quan trọng trong cuộc xung đột hiện nay, nhất là khi xét tới vai trò của hải quân IRGC trong các hoạt động hàng hải của Iran.

IRGC được coi là lực lượng gần như đã phong tỏa eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bùng phát và đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái (UAV) vào hàng chục tàu hàng, tàu dầu đi qua khu vực, khiến huyết mạch hàng hải này tê liệt.

Theo nguồn tin từ AP, một số tàu khi muốn qua eo biển Hormuz hiện nay phải "trả phí" và cung cấp bản kê khai hàng hóa, thông tin chi tiết về thủy thủ đoàn cũng như thông tin điểm đến cho hải quân IRGC kiểm tra.

Iran tuần này được cho là đã gửi thông báo rằng "các tàu không thù địch" có thể đi qua eo biển Hormuz nếu họ phối hợp với chính quyền Tehran. Tuy nhiên, họ đe dọa sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các tàu có liên hệ với Israel, Mỹ cùng đồng minh.

Ngoại trưởng Thái Lan Sihasak Phuangketkeow hôm 25/3 cho hay tàu chở dầu thuộc sở hữu của tập đoàn Bangchak đã đi qua eo biển an toàn hai ngày trước đó, sau cuộc đàm phán với Đại sứ Iran tại Bangkok. Giới chức Ấn Độ cùng ngày tuyên bố tàu nước này có thể di chuyển tự do qua eo biển Hormuz mà không gặp phải cản trở nào từ Iran.

VietBF@sưu tập

Theo số liệu mới nhất, thủ đô Moscow nước Nga hiện có hơn 1.300 người đã bước qua tuổi bách niên, cùng hàng trăm nghìn người trên 80 và 90 tuổi. Tuổi thọ trung bình tại đây cũng đã vượt mốc 80 – cao hơn đáng kể so với mức trung bình của cả nước.

Điều gì đã giúp người dân Moscow “kéo dài thanh xuân” một cách ấn tượng như vậy? Câu trả lời không nằm ở một “thần dược” nào, mà đến từ những thay đổi rất thực tế trong y học và lối sống.

Theo các chuyên gia, yếu tố quan trọng đầu tiên giúp người dân Moscow sống lâu hơn là sự cải thiện rõ rệt của hệ thống y tế. Nhiều bệnh lý được phát hiện từ sớm, điều trị kịp thời, giúp kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng sống.

Bên cạnh đó, nhận thức về sức khỏe cũng thay đổi đáng kể. Người dân ngày càng chú trọng chế độ ăn cân bằng, duy trì vận động và kiểm soát năng lượng nạp vào – những yếu tố tưởng chừng đơn giản nhưng lại đóng vai trò quyết định.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, yếu tố di truyền chỉ chiếm khoảng 20–30% trong việc quyết định tuổi thọ. Phần còn lại phụ thuộc chủ yếu vào lối sống – điều mà mỗi người hoàn toàn có thể chủ động thay đổi.

Một điểm đáng chú ý là người cao tuổi tại Moscow không chỉ sống lâu mà còn sống rất năng động. Thành phố này đã triển khai nhiều chương trình dành riêng cho người già, giúp họ duy trì thể chất, trí tuệ và các mối quan hệ xã hội.

Những người nghỉ hưu vẫn có thể học ngoại ngữ, tham gia lớp khiêu vũ, thể thao, hội thảo hay các chuyến dã ngoại. Chính việc duy trì hoạt động trí óc và kết nối xã hội đã giúp họ tránh được sự suy giảm nhận thức – một trong những “kẻ thù thầm lặng” của tuổi già.

Cụ ông Andrei Velichko, 97 tuổi, người Moscow, vẫn đánh bại được những đối thủ trẻ hơn trong môn bi-a.

Bí quyết từ cụ ông 97 tuổi: “Không có thời gian để già”

Câu chuyện của ông Andrei Velichko (97 tuổi) tại Nga là minh chứng sống động cho lối sống trường thọ.

Ở tuổi gần 100, ông vẫn viết bài khoa học, làm thơ, tự đóng đồ nội thất và thậm chí chơi bi-a thắng cả người trẻ. Không dừng lại ở đó, ông còn tự học chế tác trang sức, làm răng giả và viết sách.

Khi được hỏi về bí quyết sống lâu, ông trả lời rất giản dị: “Tôi không có thời gian để lười biếng”.

Theo ông, cơ thể cần được vận động liên tục. Nếu ít vận động, các “độc tố” sẽ tích tụ, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Nhưng vận động thôi chưa đủ, mà còn phải kết hợp với chế độ ăn hợp lý.

Ông hạn chế bánh mì trắng, giảm đường, ăn nhiều rau và thịt, uống cà phê loãng và luôn giữ nguyên tắc “mọi thứ đều có chừng mực”.
Công thức sống thọ: Không khó nhưng cần kiên trì

Từ thực tế tại Moscow và câu chuyện của những người sống thọ, có thể rút ra một số “công thức vàng”:

- Vận động mỗi ngày: Đi bộ, tập thể dục, làm việc tay chân… đều tốt cho cơ thể

- Ăn uống cân bằng: Giảm đường, tinh bột xấu, tăng rau xanh và protein

- Giữ não bộ hoạt động: Học cái mới, đọc sách, chơi cờ, giao tiếp

- Duy trì kết nối xã hội: Tránh cô lập, tham gia các hoạt động cộng đồng

- Sống có mục tiêu: Luôn bận rộn với những điều mình yêu thích

Tuổi thọ không chỉ là con số, mà là chất lượng của từng ngày sống. Sống lâu không phải là điều quá xa vời nếu mỗi người bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng bền bỉ trong chính cuộc sống hằng ngày.

Bệnh nhân Jasmin Gobel, tại Anh, đã trải qua 5 đợt hóa trị và 5 tuần xạ trị sau khi được chẩn đoán ung thư đại trực tràng. Người phụ nữ 50 tuổi này muốn nâng cao nhận thức về ung thư đại trực tràng với hy vọng những người khác có thể nhận ra triệu chứng sớm hơn và đi kiểm tra trước khi bệnh trở nên nghiêm trọng.
3 dấu hiệu của ung thư đại trực tràng

Khi gặp tình trạng táo bón, thay đổi thói quen đi ngoài và đau bụng, Jasmin đã đến gặp bác sĩ gia đình. Sau đó, kết quả chụp CT và nội soi đại tràng đã dẫn đến chẩn đoán ung thư đại trực tràng vào mùa hè năm 2024.

Chia sẻ về căn bệnh, bà mẹ một con Jasmin cho biết: “Điều quan trọng là phải phát hiện triệu chứng sớm. Triệu chứng đầu tiên tôi có là cảm giác giống như đau bụng kinh, kéo dài khoảng 9 tháng trước khi tôi phải nhập viện vì tắc ruột.”

Jasmin Gobel trong quá trình điều trị ung thư đại trực tràng.

“Mọi người thường không nghĩ một số triệu chứng này lại liên quan tới ung thư — ví dụ như táo bón, thay đổi thói quen đi ngoài và đau bụng — nhưng việc nhận thức là rất quan trọng. Nếu bạn cảm thấy có triệu chứng, đừng bỏ qua, hãy kiên trì yêu cầu được kiểm tra.”

Jasmin, sống tại St Leonards-on-Sea, East Sussex, nước Anh, ban đầu cho rằng cơn đau bụng của mình là do thời kỳ sau mãn kinh. Nhưng khi bắt đầu gặp tình trạng rối loạn tiêu hóa sáu tháng sau đó, cô đã đến gặp bác sĩ. Ban đầu, các nhân viên y tế cho rằng đó là trĩ nội và nhiễm trùng đường tiết niệu, nhưng kết quả chụp CT cho thấy ruột của cô bị tắc.

Kể từ đó, Jasmin đã trải qua phẫu thuật đặt túi hậu môn nhân tạo, hóa trị và xạ trị, cũng như một ca phẫu thuật lớn gần đây — cắt bỏ cổ tử cung, tử cung và buồng trứng, một phần âm đạo, các hạch bạch huyết và các cơ quan khác trong vùng chậu.

Biết ơn sự hỗ trợ từ bạn đời Charlie Evatt (48 tuổi) và con gái 10 tuổi, Jasmin đã khuyến khích mọi người nên đi kiểm tra bất kỳ triệu chứng nào.

“Khi bạn bắt đầu có triệu chứng, thường là bệnh đã tiến triển khá xa, và các triệu chứng có thể rất mơ hồ hoặc giống với những vấn đề khác — nên mọi người không biết cần chú ý điều gì. Việc điều trị rất khắc nghiệt và làm thay đổi cuộc sống. Bạn không bao giờ nghĩ mình sẽ rơi vào tình huống nghiêm trọng như vậy khi chưa đến 50 tuổi,” cô nói thêm.

Mặc dù Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cho biết những người từ 50 tuổi trở lên có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao nhất, nhưng người trẻ cũng có thể mắc bệnh. Nguyên nhân gây bệnh không phải lúc nào cũng được xác định rõ.

Câu chuyện của Jasmin là lời nhắc mạnh mẽ rằng không nên chủ quan với những thay đổi nhỏ của cơ thể. Việc thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường có thể tạo ra khác biệt lớn trong kết quả điều trị. Chủ động bảo vệ sức khỏe, lắng nghe cơ thể và kiểm tra định kỳ là cách tốt nhất để giảm thiểu rủi ro và phát hiện bệnh kịp thời.

Bộ trưởng Giao thông Thổ Nhĩ Kỳ Abdulkadir Uraloglu xác nhận một tàu chở dầu do công ty của nước này vận hành đã bị tấn công vào rạng sáng 26/3 ở Biển Đen, khả năng do phương tiện dưới nước không người lái gây ra. Vụ việc may mắn không gây thương vong.


Tàu thuyền di chuyển trên Biển Đen. Ảnh minh họa: IRNA/TTXVN

Ông Uraloglu chưa xác định liệu vụ tấn công vào con tàu treo cờ Sierra Leone này có xảy ra trong vùng biển của Thổ Nhĩ Kỳ hay không. Chính quyền đã cử lực lượng chức năng đến hiện trường và đang theo dõi sát sao tình hình.

Trong khi đó, công ty an ninh hàng hải tư nhân Vanguard Tech cho biết tàu xuất phát từ thành phố cảng Novorossiysk của Liên bang Nga ở bờ Đông Bắc Biển Đen, chở 140.000 tấn dầu, đã bị tấn công ở vị trí cách eo biển Bosphorus khoảng 14 dặm (22,5km). Tàu đã phát tín hiệu khẩn cấp và nhận được sự hỗ trợ từ tàu Erdek ở gần đó. Thiệt hại được ghi nhận ở phần trên của con tàu và trong phòng máy, song may mắn toàn bộ 27 thành viên thủy thủ đoàn, đều là công dân Thổ Nhĩ Kỳ, được báo cáo là an toàn. Con tàu trên đang nằm trong danh sách trừng phạt của một số quốc gia, bao gồm Anh, Ukraine và Thụy Sĩ, do liên quan đến việc vận chuyển dầu từ Nga.

Từ tháng 12/2025, Thổ Nhĩ Kỳ đã chứng kiến một loạt sự cố an ninh liên quan đến xung đột Nga-Ukraine. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan từng cảnh báo không nên để Biển Đen trở thành khu vực đối đầu giữa các bên xung đột. Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia có đường bờ biển phía Bắc giáp Ukraine và bán đảo Crimea, duy trì quan hệ chặt chẽ với cả Kiev và Moskva kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát vào tháng 2/2022.

Vụ tàu chở dầu mới nhất bị tấn công tại Biển Đen cũng diễn ra trong bối cảnh rủi ro an ninh hàng hải toàn cầu đang gia tăng mạnh, đặc biệt sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Trên thực tế, khu vực vận tải năng lượng trọng yếu như eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến lưu lượng tàu giảm mạnh và nhiều chuyến hàng bị đình trệ. Ngay cả những khu vực vốn đã tiềm ẩn rủi ro như Biển Đen cũng trở nên nhạy cảm hơn. Các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu tại đây có thể khiến chi phí logistics và bảo hiểm tiếp tục tăng, từ đó đẩy giá năng lượng lên cao hơn và gây áp lực lên người tiêu dùng toàn cầu.

VietBF@sưu tập

Một loại cá có vẻ tươi ngon và giá cả phải chăng, nhưng chúng có thể tiềm ẩn những nguy cơ gây hại cho sức khỏe như formaldehyde, kim loại nặng và dư lượng thuốc. Sau khi ăn phải, những chất này có thể tích tụ theo thời gian và gây tổn thương không thể phục hồi cho gan, thận và hệ thần kinh.

Đặc biệt đối với các gia đình có người già và trẻ nhỏ, việc chú ý đến chế độ ăn uống của họ là vô cùng quan trọng. Theo trang QQ, 5 loại cá này nên được mua với số lượng hạn chế, bất kể giá cả có rẻ đến đâu.
1. Các loài cá sống ở vùng biển sâu có kích thước quá lớn

Nhiều người thích mua cá lớn vì tin rằng chúng "nhiều thịt hơn và chất lượng thịt tốt hơn". Tuy nhiên, đối với cá biển sâu, cá càng lớn thì rủi ro càng cao.

Các loài cá như cá mập, cá kiếm, cá ngừ vây xanh và cá ngừ lớn nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn. Thông qua quá trình "cá lớn ăn cá nhỏ", chúng tích lũy các kim loại nặng như thủy ngân từ đại dương trong cơ thể. Hàm lượng thủy ngân trong cá lớn có thể cao gấp nhiều lần, thậm chí hàng chục lần so với cá nhỏ.

Việc tiêu thụ lâu dài các loại cá có hàm lượng kim loại nặng vượt quá mức cho phép có thể gây tổn hại đến hệ thần kinh, đặc biệt nghiêm trọng đối với phụ nữ mang thai và trẻ em. Người trung niên và người cao tuổi đã có khả năng trao đổi chất suy giảm, khiến họ khó đào thải kim loại nặng, dẫn đến tích tụ trong cơ thể và gây ra nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài.

Khi mua cá, kích thước lớn không phải lúc nào cũng tốt hơn. Hãy chọn các loại cá biển sâu có kích thước trung bình như cá hồi, cá mòi và cá thu. Những loại cá biển sâu nhỏ này rất giàu dinh dưỡng và có nguy cơ nhiễm kim loại nặng thấp hơn nhiều.
2. Cá có mùi "thuốc"

Formaldehyde là một chất gây ung thư bị nghiêm cấm tuyệt đối sử dụng trong thực phẩm. Tuy nhiên, một số người bán hàng thiếu lương tâm đã ngâm cá chết hoặc cá ôi thiu trong dung dịch formaldehyde pha loãng với hy vọng "hồi sinh chúng".

Cá ngâm trong formaldehyde có màu trắng sáng bất thường và thịt dai bất thường. Chúng có mùi hăng, giống như thuốc, hoặc có mùi hóa chất thoang thoảng. Một số con thậm chí có thể giữ được độ tươi trong hai hoặc ba ngày mà không bị hỏng, trông có vẻ "tươi", nhưng trên thực tế, chúng đã chứa đựng những mối nguy hiểm chết người.

Formaldehyde cực kỳ có hại cho cơ thể người, gây kích ứng niêm mạc đường hô hấp và đường tiêu hóa, và việc tiếp xúc lâu dài thậm chí có thể gây nguy cơ ung thư.

Do đó, khi đi chợ hãy luôn ngửi cá trước khi mua. Cá bình thường chỉ nên có mùi tanh nhẹ hoặc mùi bùn. Nếu có mùi lạ, đừng mua, dù giá có rẻ đến đâu. Ngoài ra, hãy cố gắng mua ở các siêu thị hoặc chợ nông sản uy tín, và tránh bị cám dỗ bởi giá rẻ của những người bán hàng rong.
3. Cá có màu sắc quá "sáng"

Một số người bán hàng thiếu lương tâm sẽ can thiệp vào cá để làm cho chúng trông ngon hơn.

Ví dụ, cá lóc vàng bình thường có màu vàng óng tự nhiên và bụng màu trắng. Tuy nhiên, một số người bán hàng thiếu lương tâm sử dụng thuốc nhuộm công nghiệp để "tạo màu" cho cá, dẫn đến màu vàng không tự nhiên, toàn thân cá đều có màu vàng óng, thậm chí cả vây và mang cũng màu vàng. Nếu bạn lau bằng khăn giấy, khăn giấy cũng sẽ bị nhuộm vàng.

Loại thuốc nhuộm công nghiệp này chứa chất gây ung thư, và việc tiêu thụ lâu dài có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến gan và thận.

Hãy cẩn thận khi mua các loại cá có màu sắc sặc sỡ như cá lù đù vàng và cá ruy băng. Lau cá bằng khăn giấy trắng; nếu màu bị phai ra thì không nên mua. Cá bình thường nên có màu sắc tự nhiên, đều màu, không nên quá sặc sỡ.
4. Phi lê cá giá rẻ không rõ nguồn gốc

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại cá phi lê đông lạnh giá rẻ, với giá cả cực kỳ thấp; bạn có thể mua một túi lớn chỉ với hơn mười nhân dân tệ. Nhiều người mua chúng để làm thức ăn dặm cho trẻ em hoặc nấu canh cá cho người thân lớn tuổi, chỉ để tiết kiệm thời gian và tiền bạc.

Nhưng bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao cá tươi lại rẻ hơn rau củ chưa? Những miếng phi lê cá giá rẻ này thường được làm từ phế phẩm cá nước ngọt rẻ tiền hoặc thậm chí là cá tạp đã ôi thiu, được chế biến bằng cách tẩy trắng, thêm chất giữ nước và gia vị. Một số nhà sản xuất vô lương tâm còn thêm các chất như phosphat và formaldehyde để làm cho miếng phi lê cá trông trắng, mềm và dai, nhưng trên thực tế, hàm lượng dinh dưỡng bị giảm đi đáng kể và chúng có thể chứa các chất phụ gia có hại.

Khi mua phi lê cá đông lạnh, hãy luôn chọn các thương hiệu uy tín và kiểm tra kỹ danh sách thành phần. Tránh những sản phẩm có danh sách thành phần dài với nhiều tên hóa chất. Nếu có thể, hãy mua cá tươi nguyên con và tự chế biến, đó luôn là lựa chọn an toàn nhất.
5. Cá hoang dã quá nhỏ

Nhiều người tin rằng "cá đánh bắt tự nhiên chắc chắn ngon" và thích đến sông hoặc hồ chứa để mua các loại cá đánh bắt tự nhiên từ ngư dân, nghĩ rằng chúng hoàn toàn tự nhiên và không bị ô nhiễm.

Nhưng thực tế lại khắc nghiệt nếu nguồn nước này bị ô nhiễm, các loài cá hoang dã sống trong đó sẽ là nạn nhân lớn nhất.

Một số sông và mương rãnh nằm gần các nhà máy xả nước thải, và các kim loại nặng như chì, cadmium, thủy ngân và asen trong nước có thể xâm nhập vào cơ thể cá thông qua chuỗi thức ăn. Cá hoang dã càng nhỏ thì càng ở gần đáy chuỗi thức ăn, nhưng nếu môi trường sống của chúng không sạch thì vẫn không an toàn để ăn.

Điều đáng sợ hơn nữa là một số loài cá hoang dã sống trong môi trường ô nhiễm trong thời gian dài, và cơ thể chúng có thể tích tụ các chất độc hại như kháng sinh và chất gây rối loạn nội tiết.

Đừng tin tưởng một cách mù quáng vào cá "hoang dã". Tránh mua cá hoang dã không rõ nguồn gốc, đặc biệt là những con có màu sắc bất thường, hình dạng kỳ lạ hoặc đến từ vùng nước không rõ. Ngược lại, cá từ các trang trại được quản lý chặt chẽ đáng tin cậy hơn do được giám sát và kiểm tra kỹ lưỡng.

Khi ăn cá, hãy nhớ 3 "quy tắc an toàn"

Mặc dù đã đề cập đến nhiều rủi ro tiềm ẩn, điều này không nhằm mục đích ngăn cản mọi người ăn cá. Ngược lại, cá là một loại thực phẩm tốt; điều quan trọng là phải chọn đúng loại và ăn đúng cách. Hãy nhớ ba điểm này để có một chế độ ăn uống an toàn và lành mạnh:

- Hãy mua cá từ những nguồn uy tín, tốt nhất là các siêu thị lớn hoặc chợ nông sản có giấy phép, và tránh mua từ những người bán hàng rong không có giấy phép. Cá từ các nguồn uy tín có thể truy xuất nguồn gốc, trải qua quá trình kiểm tra nghiêm ngặt hơn và an toàn hơn nhiều.

- Hãy mua cá nhỏ, đừng mua cá lạ: Chọn các loại cá biển sâu nhỏ (như cá thu và cá mòi) và các loại cá nước ngọt phổ biến (như cá diếc, cá chép cỏ và cá rô). Tốt nhất là nên tránh các loại cá có tên lạ hoặc hình dáng khác thường.

- Hãy kiểm tra kỹ cá trước khi cầm nắm. Ngửi, kiểm tra màu sắc và cảm nhận độ dai của thịt cá. Nếu phát hiện bất kỳ điều gì bất thường, tốt hơn hết là nên vứt bỏ thay vì tiếc tiền. Sức khỏe gia đình bạn quý giá hơn bất cứ điều gì khác.

Uống ngay sau bữa ăn: Cản trở hấp thu dinh dưỡng

Theo bác sĩ Lâm Vĩnh Niên, Trưởng Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM), caffeine trong cà phê có thể làm giảm hấp thu sắt và tăng thải canxi qua nước tiểu ở một mức độ nhất định. Vì vậy, việc uống cà phê ngay sau bữa ăn là thói quen không nên duy trì.

Đáng chú ý, không chỉ thịt đỏ mà các loại rau lá xanh đậm hay rau củ có màu sắc sặc sỡ cũng chứa nhiều sắt. Nếu uống cà phê ngay sau khi ăn những thực phẩm này, cơ thể sẽ khó hấp thu đầy đủ vi chất cần thiết.

Không chỉ cà phê, trà cũng là loại đồ uống nên tránh dùng ngay sau bữa ăn vì có thể gây cản trở hấp thu dinh dưỡng. Các chuyên gia khuyến cáo, nên đợi ít nhất 2 giờ sau bữa ăn mới uống cà phê. Trường hợp ăn trái cây, có thể uống sau khoảng 30 phút để đảm bảo quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả.

Uống trước giờ ngủ: Gây mất ngủ, rối loạn nhịp sinh học

Bác sĩ Niên cho biết, không nên uống cà phê trước giờ ngủ. Caffeine là chất kích thích thần kinh trung ương, vì vậy uống cà phê gần giờ đi ngủ có thể gây khó ngủ, ngủ không sâu hoặc rối loạn giấc ngủ. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến người cao tuổi, người nhạy cảm với caffeine hoặc người đã có sẵn vấn đề về giấc ngủ.

Ngoài ra, cà phê cũng không phải là thức uống phù hợp với trẻ nhỏ do hệ thần kinh còn đang phát triển và nhạy cảm với các chất kích thích.
Uống quá nhiều cà phê: Tăng cholesterol, hại tim mạch

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, cà phê nếu uống khoảng 2–3 ly mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ, suy tim nhẹ và một số biến cố tim mạch ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi lượng tiêu thụ vượt quá ngưỡng, đặc biệt lên tới 8–10 ly mỗi ngày lại đe dọa cho sức khỏe.

Không chỉ chứa caffeine, cà phê phin không lọc (loại phổ biến tại Việt Nam) còn giữ lại nhiều hợp chất diterpene như cafestol và kahweol. Đây là các chất dầu tự nhiên trong hạt cà phê có khả năng ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa cholesterol trong cơ thể.

Cụ thể, các chất này có thể ức chế enzyme CYP7A1 - yếu tố quan trọng giúp chuyển hóa cholesterol thành axit mật. Đồng thời, chúng làm giảm số lượng thụ thể LDL tại gan, khiến cholesterol “xấu” (LDL) tăng lên trong máu. Hệ quả là cholesterol toàn phần tăng, HDL có thể giảm, từ đó thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, với mỗi 5 ly cà phê không lọc mỗi ngày, cholesterol toàn phần có thể tăng khoảng 8–10 mg/dL. Nếu tiêu thụ trên 5–6 ly/ngày, mức LDL có thể tăng thêm 15–20 mg/dL hoặc hơn. Trong trường hợp uống tới 10 ly mỗi ngày, cholesterol toàn phần có 10–15 mg/dL một cách trực tiếp và kéo dài, làm gia tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa không ổn định – tiền đề của nhồi máu cơ tim cấp.

Lượng cà phê phù hợp mỗi ngày phụ thuộc vào thể trạng và độ nhạy cảm của từng người. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của FDA, người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 400 mg caffeine/ngày, tương đương khoảng 4 tách cà phê tiêu chuẩn.

Theo các bác sĩ, có những thời điểm "chuyện ấy" nên được trì hoãn. Bởi, nếu cố gắng duy trì lúc cơ thể không ở trạng thái phù hợp, chất lượng cuộc yêu không chỉ giảm đi mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của một hoặc cả hai người.
"Chuyện ấy", khi nào nên tránh?

Theo các khuyến cáo chuyên môn, có 7 thời điểm dưới đây cần đặc biệt thận trọng.
Đang mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc viêm đường tiết niệu

Nếu đang mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc viêm đường tiết niệu, việc quan hệ nên tạm hoãn. Lý do là "chuyện ấy" lúc này có thể khiến người bệnh khó chịu hơn, làm triệu chứng nặng thêm, kéo dài thời gian điều trị và tăng nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình.

Một số khuyến nghị còn cho rằng chỉ nên quan hệ trở lại sau khi kết thúc điều trị và không còn triệu chứng trong một thời gian nhất định.
Đang mang thai nhưng có yếu tố nguy cơ

Với thai phụ, "chuyện ấy" không phải lúc nào cũng bị cấm. Tuy nhiên, nếu có các yếu tố nguy cơ như vỡ màng ối, vị trí thai nhi hoặc nhau thai bất thường, cổ tử cung mở sớm, tiền sử chuyển dạ sớm hoặc mắc một số bệnh lý nhất định, việc quan hệ cần được cân nhắc rất kỹ. Trong những trường hợp này, thai phụ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh những rủi ro không đáng có.

Đang bị nhiễm nấm men

Khi bị nhiễm nấm men, tốt nhất nên tạm dừng "chuyện ấy" trong một thời gian. Quan hệ lúc này có thể khiến cảm giác khó chịu tăng lên, làm triệu chứng trầm trọng hơn và trong một số trường hợp còn có nguy cơ lây sang bạn tình. Đây là tình huống mà ưu tiên hàng đầu vẫn là điều trị dứt điểm trước khi quay lại sinh hoạt bình thường.
Đang điều trị bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp và có chỉ định kiêng hoạt động mạnh

Theo các bác sĩ, với người đang điều trị bệnh tim mạch, suy tim, tăng huyết áp hoặc có chỉ định hạn chế gắng sức, "chuyện ấy" cũng cần được xem như một hoạt động thể lực phải cân nhắc. Nếu cơ thể chưa ổn định, việc quan hệ có thể làm tim phải làm việc nhiều hơn, gây khó chịu, chóng mặt, khó thở hoặc làm tình trạng bệnh nặng thêm. Những trường hợp này cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
Sau khi ăn quá no

Sau khi ăn quá no không phải là thời điểm lý tưởng để quan hệ. Khi đó, dạ dày và đường ruột đang hoạt động mạnh để tiêu hóa thức ăn, cơ thể cũng dồn năng lượng cho quá trình này. Nếu quan hệ ngay, nhiều người có thể thấy nặng nề, khó chịu, mệt hơn và cuộc yêu cũng khó đạt cảm giác thoải mái.
Khi mệt mỏi, căng thẳng

Tình trạng kiệt sức sau một ngày làm việc dài, lao động nặng hoặc căng thẳng tâm lý cũng là lúc nên tránh "chuyện ấy". Khi cơ thể và tinh thần đều không ở trạng thái tốt, việc quan hệ dễ trở thành một gánh nặng hơn là sự gắn kết. Điều này không chỉ làm giảm khoái cảm mà còn có thể khiến một trong hai người cảm thấy miễn cưỡng, mệt mỏi hơn sau đó.
Khi say rượu

Sau khi uống nhiều rượu bia, "chuyện ấy" cũng là việc nên tránh. Cồn có thể làm giảm khả năng phán đoán, ảnh hưởng đến quyết định đồng thuận và làm cơ thể phản ứng kém ổn định hơn. Ngoài ra, lạm dụng rượu bia còn được cho là liên quan đến giảm ham muốn, xuất tinh sớm, rối loạn cương và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe sinh sản nếu tình trạng này kéo dài.

Nhìn chung, "chuyện ấy" chỉ thực sự mang lại lợi ích khi diễn ra trong điều kiện cơ thể khỏe mạnh và tâm lý thoải mái. Biết tránh đúng lúc không phải là né tránh nhu cầu tự nhiên, mà là cách bảo vệ sức khỏe và giữ sự hài hòa cho mối quan hệ.

Tổng hợp