Trong các chiến dịch quân sự của Mỹ, tên lửa hành trình Tomahawk đã trở thành một trong những vũ khí tấn công chính xác quan trọng nhất.Khi Hải quân Mỹ sử dụng loại vũ khí này với tốc độ ngày càng lớn trong các chiến dịch quy mô cao, một câu hỏi đang được nhiều chuyên gia quốc phòng đặt ra: liệu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ có thể sản xuất đủ Tomahawk để duy trì nhịp độ chiến đấu hiện nay hay không?Mối lo này đặc biệt nổi lên trong những ngày đầu của chiến dịch Epic Fury, khi Hải quân Mỹ phóng hàng trăm tên lửa Tomahawk nhằm vào các mục tiêu của Iran. Những đòn tấn công này chủ yếu nhắm vào hệ thống radar, trung tâm chỉ huy, bãi phóng tên lửa và các cơ sở hải quân. Nhờ khả năng tấn công chính xác từ khoảng cách rất xa, Tomahawk đã trở thành công cụ chủ lực giúp Washington vô hiệu hóa các mục tiêu quan trọng ngay từ giai đoạn mở màn chiến dịch.

Tuy nhiên, việc sử dụng Tomahawk với quy mô lớn cũng làm lộ ra một thực tế đáng chú ý: tốc độ tiêu thụ tên lửa trên chiến trường có thể nhanh hơn rất nhiều so với khả năng sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ.

Tên lửa Tomahawk được đưa vào trang bị từ năm 1983 và liên tục được nâng cấp kể từ đó. Đây là loại tên lửa hành trình tầm xa có khả năng dẫn đường chính xác, được phóng chủ yếu từ tàu khu trục, tàu tuần dương và tàu ngầm của Hải quân Mỹ. Với chiều dài khoảng 5,56 m, trọng lượng phóng khoảng 1.300 kg và đầu đạn nặng khoảng 310 kg, Tomahawk có thể tấn công các mục tiêu cách xa hơn 1.700 km với tốc độ gần 920 km/h.

Điểm mạnh của loại vũ khí này nằm ở khả năng bay thấp để tránh radar và hệ thống dẫn đường rất tinh vi. Tomahawk sử dụng kết hợp nhiều công nghệ như GPS, hệ thống dẫn đường quán tính (INS), định vị địa hình TERCOM và hệ thống so khớp hình ảnh DSMAC. Nhờ sự kết hợp này, tên lửa có thể bay theo các lộ trình phức tạp và đánh trúng mục tiêu với độ chính xác rất cao.

Theo một số báo cáo, trong 72 giờ đầu của chiến dịch Epic Fury, Hải quân Mỹ đã phóng khoảng 400 tên lửa Tomahawk. Con số này tương đương gần 10% số tên lửa sẵn sàng chiến đấu của Mỹ. Điều đáng chú ý là lượng tên lửa này thậm chí còn vượt quá tổng số Tomahawk được sản xuất trong nhiều năm gần đây.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia quốc phòng bắt đầu lo ngại về khả năng kho dự trữ của Mỹ có thể bị suy giảm nhanh chóng nếu các chiến dịch cường độ cao kéo dài. Trong trường hợp số lượng Tomahawk giảm xuống mức nguy hiểm, khả năng tấn công chính xác tầm xa của quân đội Mỹ cũng có thể bị ảnh hưởng.

Trong bối cảnh xung đột khu vực, điều này có thể tạo ra những hệ quả đáng kể. Nếu kho tên lửa Tomahawk suy giảm nghiêm trọng, các lực lượng đối phương có thể cảm thấy ít bị răn đe hơn khi tiến hành các cuộc tấn công vào căn cứ Mỹ. Ở tầm chiến lược rộng hơn, một số nhà phân tích cho rằng các đối thủ lớn của Washington có thể theo dõi sát sao tình hình kho vũ khí của Mỹ để điều chỉnh tính toán của mình trong các khu vực nhạy cảm như Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.


Một trong những lý do khiến việc bổ sung kho Tomahawk diễn ra chậm là do quá trình sản xuất loại vũ khí này rất phức tạp. Tập đoàn Raytheon, có trụ sở tại Massachusetts, là nhà thầu chính chịu trách nhiệm sản xuất Tomahawk. Tuy nhiên, việc chế tạo một tên lửa hoàn chỉnh phụ thuộc vào mạng lưới lớn các nhà thầu phụ và công ty chuyên cung cấp linh kiện.

Mỗi tên lửa Tomahawk bao gồm hàng nghìn bộ phận khác nhau, từ động cơ phản lực cánh quạt Williams F107, tên lửa đẩy nhiên liệu rắn, hệ thống dẫn đường chính xác, khung thân bằng vật liệu composite, các bình nhiên liệu bên trong, cho đến hệ thống điện tử có độ tin cậy cao và lớp bảo vệ chống nhiễu điện từ cho máy tính trên tên lửa. Tất cả những linh kiện này đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn quân sự nghiêm ngặt và trải qua quá trình kiểm tra kỹ lưỡng trước khi được lắp ráp.

Do độ phức tạp cao của hệ thống, việc chế tạo một tên lửa Tomahawk thường mất từ 18 đến 24 tháng kể từ khi đặt hàng. Chi phí của mỗi quả tên lửa cũng không hề nhỏ, dao động từ khoảng 2 đến 4 triệu USD tùy theo biến thể.

Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng cũng là một trong những nút thắt lớn nhất. Một số linh kiện quan trọng của Tomahawk chỉ được sản xuất bởi một số ít công ty chuyên biệt tại Mỹ. Các động cơ nhiên liệu rắn – thành phần cần thiết để phóng tên lửa, chỉ do một số nhà sản xuất đảm nhiệm. Khi năng lực sản xuất của các nhà cung cấp này đạt tới giới hạn, toàn bộ tiến độ sản xuất Tomahawk cũng bị ảnh hưởng.

Ngoài ra, nhiều bộ phận quan trọng như cảm biến, hệ thống dẫn đường và các linh kiện điện tử chuyên dụng đến từ các nhà cung cấp độc quyền. Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi cung ứng gặp trục trặc, toàn bộ dây chuyền sản xuất có thể bị chậm lại.

Trong nhiều năm qua, sản lượng Tomahawk của Mỹ được duy trì ở mức tương đối khiêm tốn, khoảng 90 tên lửa mỗi năm. Raytheon từng đề xuất kế hoạch tăng sản lượng lên tới 1.000 tên lửa mỗi năm, nhưng mục tiêu này vẫn còn khá xa vời.

Với tốc độ sản xuất hiện nay, việc thay thế số tên lửa đã được sử dụng chỉ trong 72 giờ đầu của Chiến dịch Epic Fury có thể mất tới 4,5 năm. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về khả năng duy trì sức mạnh tấn công của Mỹ trong các cuộc xung đột kéo dài.

Theo các nguồn tin của Bloomberg - những người có quyền tiếp cận báo cáo tình báo của Mỹ và châu Âu, Nga hiện đang cung cấp cho Iran nhiều loại thông tin khác nhau, bao gồm hình ảnh vệ tinh và chiến thuật nhắm mục tiêu bằng máy bay không người lái.

"Nga đang tìm cách giúp Iran trả đũa lực lượng Mỹ trong khu vực Trung Đông", ấn phẩm Bloomberg viết.

Một nhân vật giấu tên cho hay, vẫn chưa rõ thông tin tình báo được cung cấp cho Iran có hiệu quả và kịp thời đến mức nào, và Nga chuyển giao dữ liệu hữu ích thường xuyên ra sao.

Tuy nhiên, hiệu quả tổng thể từ những cuộc tấn công của Tehran vào các mục tiêu được lựa chọn có thể cho thấy thông tin đang được nhận thường xuyên và tương đối cập nhật.

"Sẽ không ai ngạc nhiên khi biết rằng Nga đứng sau một số chiến thuật của Iran, và thậm chí có thể cả những năng lực của nước này. Kiểu tấn công của Iran có nhiều điểm tương đồng với những gì Nga đang sử dụng tại chiến trường Ukraine", Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey phát biểu tại một cuộc họp báo quân sự ở London hôm 12/3.

Ông Healey nói thêm, điều này đã được dự đoán trước khi “xét đến việc liên minh Nga - Iran đã ngày càng gắn bó chặt chẽ trong vài năm qua”.

Trong những năm gần đây, Nga và Iran đã tăng cường hợp tác quân sự sau khi Moskva tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đối thủ địa chính trị của Hoa Kỳ, bao gồm Iran và Triều Tiên. Giờ đây những lo ngại đã nổi lên về việc Trung Quốc cũng có thể đang cung cấp một số hình thức hỗ trợ và phối hợp cho Iran.

Iran đang nhận tin tình báo từ Nga và Trung Quốc để tiến hành những cuộc tấn công chính xác?

Sau một cuộc họp báo cáo tình báo về Iran hồi đầu tuần này, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal thuộc đảng Dân chủ bang Connecticut tuyên bố Nga “dường như đang tích cực và mạnh mẽ hỗ trợ Iran, sử dụng tình báo và có thể cả những phương tiện khác”.

Ông Blumenthal nói thêm: “Trung Quốc cũng có thể đang hỗ trợ Iran”. Như vậy nếu cáo buộc là chính xác, cả hai đối thủ của Mỹ đều đang cung cấp cho Iran những dữ liệu quý giá.

Trước tình hình trên, ông Lưu Bằng Vũ, Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ tuyên bố “bác bỏ những cáo buộc vô căn cứ” về sự can thiệp của Bắc Kinh, đồng thời nói rằng Trung Quốc đang đóng một “vai trò mang tính xây dựng trong việc giảm leo thang và lập lại hòa bình”.

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff nói với CNBC hôm 10/3 rằng Tổng thống Vladimir Putin phủ nhận việc chia sẻ thông tin với Iran. Nhà lãnh đạo Nga đã xác nhận điều này trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Donald Trump.

Phương Tây đang bắt đầu tìm kiếm lý do và "vật tế thần" cho việc tại sao một Iran bị ném bom không thương tiếc vẫn ngoan cố từ chối "đầu hàng".

Mặc dù chưa có bằng chứng cụ thể nào về sự hỗ trợ từ bên ngoài, nhưng bằng cách đưa ra những tuyên bố như vậy ở khắp mọi nơi, phương Tây đang bộc lộ nỗi sợ hãi lớn nhất của họ: Một liên minh ngày càng mạnh mẽ giữa Trung Quốc và Nga.

Liệu sự phối hợp có thực sự tồn tại hay không vẫn chưa được biết, nhưng nó là không thể chấp nhận được và được coi là một mối nguy hiểm lớn ở Mỹ, điều đó là không thể nghi ngờ.

Theo Bloomberg

Cụ thể, đại diện Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đưa ra phản hồi trực tiếp đối với câu hỏi từ hãng tin Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu: “Đây là tin giả. Thủ tướng hoàn toàn ổn”.

Vài ngày qua, nhiều tài khoản mạng xã hội liên tục truyền đi thông tin nhà lãnh đạo Israel không còn sống, kèm theo bằng chứng là đoạn video ghi lại một cuộc họp báo do tài khoản X của Thủ tướng Netanyahu chia sẻ hôm 13-3.

Xuất hiện ở video đầy tranh cãi, thủ tướng Israel thẳng thừng đe dọa lật đổ chế độ ở Iran, cũng như công khai nhắm đến tính mạng tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei.

Ngay lập tức, hàng loạt “thám tử mạng” soi ra những chi tiết bất thường khiến nhiều người tin rằng đây là sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI).

Đơn cử, khi ông Benjamin giơ tay lên, nhiều người nói họ nhìn thấy một phần thịt thừa bên cạnh ngón út, trông giống như “ngón tay thứ sáu” - vốn là “lỗi kinh điển” AI vướng phải khi tạo video.

Một số người khác chỉ rõ nhiều chi tiết không hợp lý khác, như rèm cửa ở phía sau chuyển động lặp đi lặp lại một cách máy móc, trong khi hai lá cờ Israel bên cạnh không hề động đậy.

Nhanh chóng “giải vây” giúp Thủ tướng Israel, chatbot AI Grok giải thích đó chỉ là hiện tượng ảo giác quang học do đổ bóng.

Cảnh quay gốc từ Văn phòng Báo chí Chính phủ Israel vẫn cho thấy bàn tay ông Benjamin chính xác có 5 ngón tiêu chuẩn.

Văn phòng Thủ tướng Israel ngay lập tức xóa video gây xôn xao nói trên khỏi mọi nền tảng mạng xã hội. Điều này lại khiến dư luận nghi ngờ về tình trạng “hoảng loạn ngầm” đang diễn ra tại Tel Aviv lẫn Nhà Trắng.

Gia tăng nghi ngại, con trai Thủ tướng Netanyahu là Yair Netanyahu - đang ở Miami - Mỹ - bỗng nhiên “mất tích” khỏi mạng xã hội từ ngày 9-3 tới nay. Trước đó, anh này hoạt động rất năng nổ trên rất nhiều nền tảng mạng xã hội.

Dù Văn phòng Thủ tướng Israel lên tiếng phủ nhận tin đồn ám sát nhưng đến nay vẫn chưa có một tuyên bố chính thức bằng hình ảnh thực tế hoặc sự xuất hiện công khai nào từ phía ông Netanyahu.

Giữa lúc tin đồn chưa hạ nhiệt, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phát đi thông điệp đanh thép trực tiếp vào người đứng đầu chính phủ Israel.

Trong một tuyên bố chính thức hôm 15-3, IRGC đe dọa họ sẽ loại bỏ ông Netanyahu bằng mọi giá, nếu ông này còn sống.

Chiến sự giữa Israel - Mỹ và Iran đã kéo dài hơn 2 tuần, khiến hơn 2.000 người thiệt mạng, hầu hết là ở Iran - theo đài NDTV.

Câu hỏi dành cho Mỹ

Theo báo Vzglyad của Nga, bất chấp sự lạc quan được bày tỏ ở một số nơi, vẫn còn quá sớm để tuyên bố rằng chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran sẽ sớm được giải quyết thông qua hòa giải quốc tế.

Tuy nhiên, ngay cả ở giai đoạn đầu này, cuộc xung đột đang đặt ra những câu hỏi sâu sắc hơn về vai trò của Mỹ trong chính trị thế giới một khi nỗ lực mới nhất của họ nhằm khôi phục vị thế thống trị toàn cầu kết thúc không hề như mong muốn.

Mỹ sẽ không biến mất khỏi các vấn đề quốc tế. Những kịch bản về sự sụp đổ của Mỹ chỉ là chuyện viễn tưởng. Đối với Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và các cường quốc khác, câu hỏi thực sự không phải là liệu Mỹ có còn là nhân tố trung tâm trong chính trị toàn cầu hay không, mà là làm thế nào để Mỹ hòa nhập vào trật tự quốc tế đang phát triển.

Đối với Nga nói riêng, vấn đề này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỹ vẫn là thành phần quyền lực nhất của thế giới phương Tây, với mối quan hệ vừa thân thiết vừa đối đầu giữa Nga và nước này trong lịch sử.

Vị trí địa lý và lịch sử đảm bảo rằng các tính toán chiến lược của Nga sẽ luôn phải tính đến cả Tây Âu và Mỹ. Do đó, Nga phải suy nghĩ kỹ lưỡng về cách thức có thể đưa Mỹ vào cán cân quyền lực trong tương lai nhằm phục vụ lợi ích lâu dài của chính mình.

Các sự kiện xung quanh cuộc tấn công đang diễn ra vào Iran có thể đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Chúng đã phơi bày những giới hạn của quyền lực Mỹ trong một thế giới không còn sẵn sàng hoặc có khả năng chấp nhận sự lãnh đạo đơn phương.

Vẫn chưa rõ Iran có thể chịu đựng được áp lực quân sự kéo dài bao lâu, mức độ hỗ trợ mà nước này sẽ nhận được từ các đối tác bên ngoài là như thế nào, và Washington sẵn sàng tiếp tục chiến dịch này trong bao lâu, một chiến dịch dường như đã vượt quá kỳ vọng ban đầu của họ.

Tuy nhiên, những gì đã thấy rõ lại là một bức tranh trái ngược.

Khối u chính trị

Giới lãnh đạo Israel dường như quyết tâm theo đuổi cuộc chiến đến cùng. Ngược lại, Tổng thống Donald Trump và các thành viên trong chính quyền của ông dường như ngày càng bối rối trước sức kháng cự bất ngờ của Iran.

Đồng thời, nhiều đồng minh của Mỹ tỏ ra lo ngại về hậu quả của cuộc xung đột. Có lẽ quan trọng nhất, cuộc chiến đã và đang gây ra những tác động nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu.

Những áp lực kinh tế này giúp giải thích tại sao có những tin đồn Mỹ có thể đang âm thầm tìm kiếm các nhà trung gian có khả năng mở cuộc đối thoại với Iran.

Trong bối cảnh hỗn loạn này, Nga đã bày tỏ sự ủng hộ đối với người dân và nhà nước Iran, những người mà nước này coi là nạn nhân của một cuộc tấn công vô cớ. Đồng thời, Moscow phải theo đuổi các chính sách phù hợp với lợi ích chiến lược của riêng mình.

Là một trong những cường quốc quân sự hàng đầu thế giới, Nga quan tâm trên hết đến cán cân quyền lực tổng thể trong hệ thống quốc tế, và vị trí độc nhất vô nhị mà Mỹ nắm giữ trong hệ thống đó từ trước đến nay.

Để hiểu rõ quan điểm này, người ta có thể sử dụng phép so sánh trong y học. Mỹ giống như một khối u trong cơ thể chính trị toàn cầu.

Tuy nhiên, không giống như trong y học, sự tồn tại của một "khối u" như vậy không nhất thiết phá hủy toàn bộ hệ thống. Thay vào đó, nó trở nên gắn bó với sự phát triển của cơ thể, chiếm giữ một vai trò đặc biệt.

Vị thế phi thường mà Mỹ đạt được trong nửa sau thế kỷ XX không chỉ đơn thuần là kết quả của sự vượt trội áp đảo. Đó còn là sản phẩm của những hoàn cảnh lịch sử rất đặc thù.

Mỹ không đánh bại các đối thủ chính của mình bằng những chiến thắng quân sự quyết định. Thay vào đó, nước này nổi lên như một thế lực mạnh nhất vào thời điểm các cường quốc khác đang bận rộn giải quyết các vấn đề nội bộ của chính họ.

Theo nghĩa này, nước Mỹ đã trở thành "con lạc đà cuối cùng" trong đoàn lữ hành bất ngờ vươn lên dẫn đầu khi những người khác tụt lại phía sau.

Không còn như trước

Tuy nhiên, ngày nay, những hoàn cảnh lịch sử cho phép Mỹ thống trị phần lớn đã biến mất. Không còn lý do khách quan nào để các trung tâm quyền lực khác phải tụt hậu. Kết quả là, Mỹ cuối cùng có thể trở thành một bên tham gia bình thường hơn trong chính trường thế giới thay vì là thế lực thống trị.

Cuộc khủng hoảng Iran minh họa cho sự thay đổi này. Dù là cường quốc, Mỹ cũng không thể dễ khuất phục một quốc gia lớn mạnh và kiên cường như Iran.

Theo nghĩa đó, việc ông Trump can thiệp vào Iran có thể phục vụ một mục đích lịch sử quan trọng. Nó chứng minh cho thế giới thấy rằng những nỗ lực khôi phục kỷ nguyên thống trị tuyệt đối của Mỹ là vô ích.

Bài học này không chỉ quan trọng đối với các quốc gia khác; nó còn rất quan trọng đối với chính người Mỹ, những người cuối cùng phải chấp nhận giới hạn quyền lực của mình và định nghĩa một vai trò mới trong các vấn đề quốc tế.

Nga hiểu rõ những giới hạn này. Hầu hết các cường quốc khác cũng vậy. Chỉ có Mỹ là chưa bao giờ thực sự phải đối mặt với chúng. Vì lý do đó, những bài học Nga đang trải qua hiện nay cuối cùng có thể sẽ mang lại lợi ích. Đồng thời, điều quan trọng là phải tránh lối suy nghĩ bi quan thái quá.

Quan điểm cho rằng việc làm suy yếu vị thế thống trị của Mỹ chắc chắn sẽ dẫn đến hỗn loạn toàn cầu phần lớn là một thủ pháp hùng biện được thiết kế để duy trì trật tự hiện có. Một hệ thống quốc tế cân bằng hơn là điều khả thi và ở nhiều khía cạnh, là điều đáng mong muốn.

Lịch sử của chính nước Nga đã minh họa điều này. Ngay từ khi Mỹ trở thành một quốc gia độc lập, Nga thường sử dụng quan hệ với Mỹ như một công cụ để theo đuổi các mục tiêu chính sách đối ngoại của riêng mình.

Trong thế kỷ 18 và 19, những mục tiêu này gắn liền mật thiết với sự cạnh tranh giữa Nga và Anh. Sau đó, mối quan hệ 3 bên giữa Nga, châu Âu và Mỹ đã định hình nên động lực rộng lớn hơn của chính trị quốc tế.

Ngày nay, những cấu hình mới đang nổi lên. Áp lực của Mỹ lên cả châu Âu và Trung Quốc có thể vô tình góp phần hình thành một hệ thống cân bằng hơn, trong đó không một cường quốc nào thống trị phần còn lại. Kết quả như vậy sẽ phù hợp chặt chẽ với lợi ích của Nga.

Trật tự quốc tế cuối cùng hình thành từ giai đoạn biến động hiện nay gần như chắc chắn sẽ đa dạng và phức tạp hơn trật tự trước đó. Chiến tranh và khủng hoảng có thể đi kèm với quá trình chuyển đổi này, nhưng chúng không nên che khuất sự biến đổi cơ bản.

Nếu thế giới vượt qua giai đoạn điều chỉnh này mà không xảy ra xung đột thảm khốc, Mỹ sẽ vẫn là một nhân tố quan trọng trong chính trường toàn cầu - không phải vì thế giới cần sự lãnh đạo của Mỹ, mà vì các cường quốc khác sẽ tiếp tục đưa Mỹ vào các tính toán chiến lược của riêng họ.

Trong hệ thống quốc tế tương lai, Mỹ vẫn sẽ có vai trò quan trọng. Chỉ là không còn như trước nữa.

Kịch bản Mỹ đổ bộ

Những tín hiệu quân sự dồn dập tại Trung Đông đang làm dấy lên khả năng Mỹ triển khai chiến dịch đổ bộ nhằm vào đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất của Iran ở Vịnh Ba Tư.

Tuyên bố gần đây của Tổng thống Donald Trump cho rằng các cuộc không kích của Mỹ đã phá hủy “toàn bộ mục tiêu quân sự” trên đảo càng làm gia tăng suy đoán rằng Washington đang mở đường cho một chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn.

Đảo Kharg chỉ khoảng 8 km chiều dài và 5 km chiều rộng, nằm cách bờ biển Iran khoảng 25 km và cách thành phố Bushehr 57 km. Tuy nhỏ về diện tích, nhưng hòn đảo này lại giữ vai trò sống còn đối với nền kinh tế Iran, khi từ 80% đến 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này được trung chuyển qua các cảng và bể chứa tại đây trước khi lên tàu chở dầu.

Theo nhiều nguồn tin quân sự, Lầu Năm Góc đã điều động một đơn vị viễn chinh của Thủy quân lục chiến Mỹ tới Trung Đông. Một lực lượng kiểu này thường bao gồm nhiều tàu chiến cùng khoảng 4.000-5.000 binh sĩ, đủ khả năng tiến hành các chiến dịch tấn công đổ bộ quy mô vừa.

Trung tâm của đội hình này có thể là tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli - một chiến hạm dài hơn 250 mét, lượng giãn nước khoảng 45.000 tấn, có khả năng mang theo trực thăng, máy bay cất hạ cánh thẳng đứng F-35B cùng lực lượng Thủy quân lục chiến và xe bọc thép.

Với cấu hình này, USS Tripoli hoạt động như một “tàu sân bay hạng nhẹ”, đóng vai trò căn cứ không quân di động để hỗ trợ chiến dịch đổ bộ.

Trong kịch bản được các chuyên gia phân tích, chiến dịch có thể bắt đầu bằng các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào sân bay, bến cảng và hệ thống phòng thủ trên đảo. Các máy bay ném bom chiến lược B-1B và B-52H được triển khai tới các căn cứ ở châu Âu và Ấn Độ Dương có thể tham gia bằng cách phóng tên lửa hành trình tầm xa từ ngoài không phận Iran.

Mỗi chiếc B-52H có thể mang tới hơn 30 tấn vũ khí, trong khi B-1B có khả năng mang tới khoảng 34 tấn bom và tên lửa, cho phép tiến hành các đòn tấn công phủ đầu với mật độ hỏa lực rất lớn.

Sau khi hệ thống phòng thủ trên đảo bị vô hiệu hóa , lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ có thể tiến hành đổ bộ bằng trực thăng và tàu đổ bộ từ các chiến hạm ngoài khơi.

Mục tiêu chính được cho là kiểm soát các cảng dầu và cơ sở xuất khẩu, qua đó tạo sức ép buộc Iran phải mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz - nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua mỗi năm.

Iran chuẩn bị đối phó ra sao?

Tuy nhiên, việc chiếm giữ Kharg được cho là sẽ không hề dễ dàng. Iran từ lâu đã xem hòn đảo này là mục tiêu chiến lược cần được bảo vệ chặt chẽ. Ngoài lực lượng đồn trú trên đảo, hệ thống phòng thủ còn được hỗ trợ từ đất liền, nơi bố trí các tên lửa chống hạm, pháo bờ biển và radar giám sát ven biển.

Theo nhiều chuyên gia, Tehran cũng đã có dấu hiệu chuẩn bị cho kịch bản bị tấn công. Khối lượng dầu được vận chuyển khỏi các bể chứa tại Kharg trong thời gian gần đây tăng mạnh, cho thấy Iran có thể đã giảm lượng dự trữ trên đảo để hạn chế thiệt hại nếu cơ sở này bị phá hủy.

Quan trọng hơn, phản ứng của Iran có thể không chỉ giới hạn ở việc phòng thủ Kharg. Giới lãnh đạo nước này đã cảnh báo rằng nếu Mỹ tấn công, Tehran sẽ đáp trả bằng cách nhắm vào các cơ sở năng lượng trong toàn khu vực. Những mục tiêu tiềm tàng bao gồm các mỏ dầu, cảng xuất khẩu và nhà máy lọc dầu tại Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait, Bahrain hay Oman.

Các quốc gia vùng Vịnh, dù sở hữu nguồn dầu khí khổng lồ, lại có hạ tầng kinh tế tập trung và dễ bị tổn thương. Nhiều thành phố phụ thuộc gần như hoàn toàn vào các nhà máy khử muối để cung cấp nước sinh hoạt. Nếu các cơ sở năng lượng và công nghiệp bị tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái, tác động có thể lan rộng ra toàn bộ khu vực.

Một số nhà phân tích cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm chiếm giữ lãnh thổ Iran, dù chỉ là một hòn đảo nhỏ như Kharg, cũng có nguy cơ kích hoạt phản ứng dây chuyền.

Iran có thể sử dụng mạng lưới tên lửa, UAV và lực lượng ủy nhiệm trong khu vực để mở rộng chiến trường, biến toàn bộ Vịnh Ba Tư thành điểm nóng xung đột.

Ngay cả trong trường hợp Mỹ chiếm được Kharg, lợi ích chiến lược của chiến dịch này vẫn bị đặt dấu hỏi. Các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát hòn đảo chưa chắc giúp ổn định tuyến hàng hải Hormuz, nếu Iran đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng trong khu vực.

Một cuộc đối đầu trực tiếp ở Vịnh Ba Tư có thể khiến các mỏ dầu, cảng xuất khẩu và tuyến vận tải năng lượng trở thành mục tiêu quân sự.

Mỹ ném bom đảo Kharg của Iran.

Trong kịch bản xấu nhất, nguồn cung dầu toàn cầu có thể bị gián đoạn nghiêm trọng, kéo theo biến động lớn trên thị trường năng lượng.

Vì vậy, dù Mỹ đang tăng cường triển khai lực lượng và chuẩn bị các phương án quân sự, việc biến đảo Kharg thành mục tiêu chiến lược có thể khiến căng thẳng Trung Đông bước sang một giai đoạn nguy hiểm mới. Trong bối cảnh đó, chỉ một sai lầm nhỏ cũng đủ để biến Vịnh Ba Tư thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng toàn cầu.

Ngày 15/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei "vẫn trong tình trạng sức khỏe tốt và đang tiếp tục điều hành đất nước một cách đầy đủ”, trong bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Song cho đến lúc này, ông Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất đầu lộ diện. Chưa có hình ảnh hay âm thanh nào thu được trực tiếp từ vị tân Lãnh tụ tối cao Iran. Trong khi Mỹ tuyên bố ông Mojtaba Khamenei đang bị thương nặng sau loạt tấn công của liên minh.

Các chuyên gia cho rằng ông Mojtaba Khamenei sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định cách cuộc xung đột diễn biến và kết thúc.

Ông Ali Khamenei và con trai - Mojtaba Khamenei.

Kịch bản 1: Mỹ tuyên bố chiến thắng, chiến sự hạ nhiệt nhưng Iran bị "bao vây"

Theo Brett McGurk, nhà phân tích các vấn đề toàn cầu của CNN và viết chuyên mục góc nhìn thường xuyên cho CNN, một khả năng được đánh giá là kịch bản cơ sở: Mỹ tuyên bố đạt mục tiêu quân sự và chấm dứt các chiến dịch tấn công quy mô lớn, nhưng tiếp tục duy trì áp lực quân sự và kinh tế đối với Iran.

Brett McGurk cho rằng mục tiêu quân sự của Washington chủ yếu là làm suy giảm năng lực phóng tên lửa, máy bay không người lái, lực lượng hải quân, cũng như cơ sở sản xuất vũ khí của Iran. Chiến dịch này được dự tính kéo dài nhiều tuần, nhằm làm suy yếu khả năng gây ảnh hưởng của Tehran ra bên ngoài biên giới.

Trong kịch bản này, cấu trúc chính trị của Iran vẫn tồn tại, nhưng năng lực quân sự bị suy giảm đáng kể. Các hoạt động tấn công cường độ cao có thể chấm dứt, song các lệnh trừng phạt quốc tế và sự hiện diện quân sự của Mỹ cùng các đồng minh sẽ tiếp tục.

Hầm vũ khí bí mật của Iran.

Tuy nhiên, Giáo sư Quan hệ quốc tế và Trung Đông học tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins - Vali Nasr nhận định trên NPR rằng, Tehran đã chuẩn bị cho khả năng chiến tranh kéo dài và có thể chuyển trọng tâm sang gây sức ép kinh tế, đặc biệt tại khu vực vùng Vịnh .

Theo chuyên gia, Iran có thể tìm cách kéo dài xung đột để khiến Mỹ phải đối mặt với áp lực chính trị và kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc ông Mojtaba Khamenei tiếp quản quyền lực có thể giúp duy trì sự ổn định trong bộ máy lãnh đạo và tiếp tục chiến lược đối đầu hiện tại trong ngắn hạn.

Kịch bản 2: Mỹ tiếp tục chiến dịch đến khi chính quyền Iran sụp đổ

Một kịch bản khác là Mỹ và Israel tiếp tục chiến dịch quân sự cho đến khi bộ máy lãnh đạo Iran bị loại bỏ hoặc buộc phải đầu hàng.

Một số phân tích cho rằng Washington từng kỳ vọng chiến dịch có thể diễn ra nhanh chóng: Loại bỏ lãnh tụ tối cao, làm thay đổi cấu trúc lãnh đạo và buộc Iran phải chấp nhận đàm phán.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Vali Nasr, Iran dường như đã tính toán trước khả năng phải chịu tổn thất lớn trong chiến tranh. Ông cho rằng Tehran tin nếu xung đột kéo dài, các hệ thống phòng thủ của Mỹ và đồng minh có thể bị bào mòn dần .

Ngoài ra, theo chuyên gia Sina Toossi, nghiên cứu viên cao cấp về Trung Đông tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington, D.C, bình luận trên The Guardian trong điều kiện thời chiến, ưu tiên của chính quyền Iran hiện nay là duy trì sự tồn tại và tính liên tục của chế độ. Việc lựa chọn ông Mojtaba Khamenei làm lãnh tụ tối cao mang thông điệp rằng hệ thống chính trị vẫn hoạt động và không bị sụp đổ sau các cuộc tấn công.

Điều này khiến khả năng Iran nhanh chóng đầu hàng hoặc thay đổi chế độ khó xảy ra.

Kịch bản 3: Các cường quốc và khu vực đứng ra làm trung gian hòa giải

Kịch bản thứ ba là một thỏa thuận hòa giải do các nước trung gian thúc đẩy.

Theo chuyên gia Julia Rocknifard, Giảng viên cao cấp về Luật và Quản trị tại Taylor's University, chuyên nghiên cứu về chính trị và an ninh Trung Đông, chia sẻ với TRT World, Iran hiện ít có xu hướng tham gia đối thoại công khai với phương Tây do thiếu niềm tin vào Mỹ. Tuy nhiên, bà cho rằng các kênh ngoại giao bí mật vẫn có thể tồn tại, đặc biệt thông qua các cường quốc như Nga, Trung Quốc hoặc các nước trung gian trong khu vực.

Trong trường hợp này, các nước trung gian như Oman hoặc các đối tác lớn có thể đóng vai trò thúc đẩy đàm phán nhằm giảm leo thang quân sự.

Chuyên gia Sina Toossi cho rằng việc ông Mojtaba Khamenei tiếp quản quyền lực có thể mang lại mức độ ổn định nhất định trong nội bộ Iran. Tuy nhiên, chưa rõ điều này có thể tạo điều kiện để chính quyền cân nhắc các lựa chọn ngoại giao như thế nào, nếu chiến sự Mỹ - Iran kéo dài và chi phí kinh tế – xã hội ngày càng tăng.

Tương lai chiến sự vẫn khó đoán định

Brett H. McGurk cho rằng các kịch bản không loại trừ lẫn nhau và có thể đan xen trong diễn biến thực tế của cuộc chiến.

Theo ông, kết cục có khả năng nhất trong ngắn hạn không phải là một giải pháp dứt điểm, mà là một Iran suy yếu hơn nhưng vẫn tồn tại về mặt chính trị, trong khi sự đối đầu giữa Washington và Tehran có thể tiếp tục dưới nhiều hình thức khác nhau.

Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của ông Mojtaba Khamenei với tư cách lãnh tụ tối cao mới - cùng với việc khu vực tiến tới tái cân bằng quyền lực - khiến tương lai của cuộc xung đột càng trở nên khó dự đoán.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng hôm 13/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh: "Chúng ta sẽ tấn công họ rất mạnh trong tuần tới" và tin rằng giới lãnh đạo Iran cuối cùng có thể bị lật đổ.

"Tôi thực sự nghĩ rằng đó là một trở ngại lớn đối với những người không có vũ khí. Tôi nghĩ đó là một trở ngại rất lớn... Điều đó sẽ xảy ra, nhưng có lẽ sẽ không phải ngay lập tức", ông Trump nói.

Những phát biểu của ông Trump được đưa ra khi Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington và Israel tấn công hơn 15.000 mục tiêu kể từ khi phát động chiến dịch không kích vào Iran ngày 28/2.

Ô ng Hegseth nhấn mạnh chiến dịch này đã làm suy yếu đáng kể khả năng trả đũa của Iran.

Theo ông Hegseth, "tên lửa, bệ phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đang bị phá hủy hoặc bắn hạ" và số lượng cuộc tấn công bằng tên lửa giảm 90%, trong khi cuộc tấn công bằng máy bay không người lái giảm 95%.

Ông Hegseth cũng cho biết nhà Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei "bị thương" sau vụ tấn công ngày 28/2 khiến cha ông thiệt mạng. Các quan chức Iran sau đó xác nhận ông Mojtaba Khamenei bị thương nhưng không cung cấp chi tiết và ông vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi nhậm chức.

Cùng thời điểm, Wall Street Journal dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth chấp thuận đề nghị của Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) về điều động "bộ phận thuộc nhóm tác chiến đổ bộ Tripoli và Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh số 31 trực thuộc" tới Trung Đông.

Một quan chức nói rằng hai tàu thuộc nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) Tripoli, vốn đồn trú ở Nhật Bản đang di chuyển tới Trung Đông và sẽ tham gia cuộc tập kích nhằm vào Iran. Tàu đổ bộ USS Tripoli được trang bị tiêm kích tàng hình F-35B.

Quan chức hải quân cho hay trước khi xung đột bùng phát, Mỹ có 12 tàu chiến hoạt động ở khu vực do CENTCOM phụ trách và 7 chiếc khác tại đông Địa Trung Hải. Lầu Năm Góc được cho cũng đang cân nhắc đề nghị của CENTCOM về triển khai thêm hai khu trục hạm nhằm hỗ trợ hộ tống tàu hàng đi qua eo biển Hormuz .

Theo chuyên trang quân sự War Zone, ARG là lực lượng phản ứng nhanh, chuyên thực hiện nhiệm vụ tấn công đổ bộ và tác chiến đặc biệt. Mỗi nhóm thường gồm một tàu đổ bộ tấn công, hai tàu vận tải đổ bộ và một tàu hỗ trợ, kèm theo một Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến (MEU) với quân số khoảng 2.000 người.

Trong một bài phỏng vấn đăng trên tờ Financial Times hôm 15-3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo NATO sẽ đối mặt với một tương lai "rất tồi tệ" nếu các đồng minh của Mỹ không hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.

Song song đó, nhà lãnh đạo Mỹ nói ông có thể hoãn hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng này, trong bối cảnh ông đang gây áp lực lên Bắc Kinh về việc hợp tác giải tỏa điểm tắc nghẽn dầu mỏ quan trọng này.

Theo Guardian, ông Donald Trump lập luận rằng châu Âu và Trung Quốc phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ từ Vịnh Ba Tư, không giống như Mỹ.

"Việc những người được hưởng lợi từ eo biển này giúp bảo đảm không có điều gì xấu xảy ra ở đó là điều hoàn toàn hợp lý. Nếu không có phản hồi hoặc nếu đó là phản hồi tiêu cực, tôi nghĩ điều đó sẽ rất tồi tệ cho tương lai của NATO" - Tổng thống Mỹ nói.

Trong khi đó, giá dầu Brent đã tăng thêm 1,8% lên 104,98 USD/thùng trong phiên giao dịch hôm 16-3.

Theo Guardian, những diễn biến ở Trung Đông cuối tuần rồi đã làm gia tăng lo ngại về cuộc xung đột và những hệ lụy của nó đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Giá dầu tăng cũng do tác động của việc ông Donald Trump tuyên bố đã phá hủy hầu hết đảo Kharg - "trái tim dầu mỏ" của Iran, nơi 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này đi qua.

Trong một cuộc phỏng vấn trên NBC News, nhà lãnh đạo Mỹ thậm chí tuyên bố rằng ông có thể tấn công hòn đảo này "vài lần nữa cho vui".

Mặc dù vậy, ông chủ Nhà Trắng nói rằng Mỹ chỉ mới phá hủy các cơ sở hạ tầng quân sự, chưa nhắm vào các cơ sở hạ tầng dầu mỏ.

Sejjil-2 là tên lửa đạn đạo tầm trung hai tầng, sử dụng nhiên liệu rắn, có tầm bắn ước tính khoảng 2.000 km và khả năng mang tải trọng khoảng 700 kg.

Đây là tên lửa do Iran tự thiết kế và phát triển, còn được biết đến với các tên gọi khác như Ashoura và Ashura.

Nhờ khả năng cơ động ở độ cao lớn, nó được mệnh danh là "tên lửa khiêu vũ", ám chỉ khả năng né tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa như Iron Dome (Vòm Sắt) của Israel.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Sejjil-2 dài khoảng 18 m, đường kính khoảng 1,25 m và nặng khoảng 23,6 tấn.

Thiết kế nhiên liệu rắn mang lại lợi thế chiến lược, cho phép tên lửa này được chuẩn bị và phóng nhanh hơn so với các hệ thống nhiên liệu lỏng cũ hơn như dòng Shahab.

Iran bắt đầu thiết kế tên lửa Sejjil-2 vào đầu những năm 1990 và phóng thử nghiệm lần đầu vào năm 2008. Tên lửa được cho là đã bay khoảng 800 km. Vụ phóng thứ hai được thực hiện vào tháng 5-2009 để đánh giá các hệ thống dẫn đường và điều hướng được cải tiến.

Trong lần thử nghiệm thứ sáu, tên lửa được cho là đã bay khoảng 1.900 km vào Ấn Độ Dương.

Vụ phóng tên lửa diễn ra khi cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ - Israel đã bước sang ngày thứ 16. Các báo cáo cho biết hơn 2.000 người đã thiệt mạng, hầu hết là ở Iran và Lebanon.

Lầu Năm Góc tuyên bố lực lượng Mỹ và Israel đã tấn công hơn 15.000 mục tiêu trên khắp Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.

Truyền thông Mỹ cũng đưa tin rằng Lầu Năm Góc đã điều tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli đến khu vực cùng với khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ.
Xung đột khó kết thúc sớm?

Trong khi đó, các quan chức Washington - bao gồm Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright - hôm 15-3 dự báo cuộc xung đột với Iran “sẽ kết thúc trong vòng vài tuần và giá năng lượng sẽ giảm”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ tiến hành thêm các cuộc tấn công vào đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, đồng thời nói rằng ông chưa sẵn sàng đạt được thỏa thuận để chấm dứt xung đột.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi hôm 15-3 bác bỏ tuyên bố “Tehran muốn đàm phán” của Tổng thống Donald Trump.

“Chúng tôi chưa bao giờ yêu cầu ngừng bắn, thậm chí chưa bao giờ yêu cầu đàm phán. Chúng tôi sẵn sàng tự vệ cho đến khi nào cần thiết. Đây không phải là cuộc chiến sinh tồn. Chúng tôi ổn định và đủ mạnh” - ông Araqchi nói với đài CBS News.

Một diễn biến khác, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) hôm 15-3 thông báo dầu từ kho dự trữ khẩn cấp của họ sẽ bắt đầu được vận chuyển ra thị trường toàn cầu trong thời gian tới. Các quốc gia thành viên IEA cam kết xả kho 411,9 triệu thùng dầu.

Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các quốc gia khác bị ảnh hưởng bởi việc tắc nghẽn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz cùng chung tay nỗ lực mở lại các tuyến đường vận chuyển.

Theo tờ Wall Street Journal, Mỹ dự định thông báo ngay trong tuần này về việc nhiều quốc gia đã đồng ý thành lập một liên minh để hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Họ vẫn đang thảo luận xem các hoạt động đó sẽ bắt đầu trước hay sau khi xung đột kết thúc.

Hai quan chức Israel tiết lộ Israel và Lebanon dự kiến tổ chức các cuộc đàm phán trong những ngày tới nhằm đảm bảo một lệnh ngừng bắn. Theo đó, lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn sẽ bị giải giáp. Lebanon bị cuốn vào cuộc xung đột khi Hezbollah nổ súng vào Israel.