Hôm thứ Tư, Tổng thống Donald Trump tiết lộ rằng tổng thống đương nhiệm của Iran đã chủ động liên lạc với Hoa Kỳ để theo đuổi một thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, ông Trump nhấn mạnh rằng Washington chưa sẵn sàng đồng ý với các điều khoản như vậy ở giai đoạn này.

Ông cho biết bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào cũng sẽ phụ thuộc vào một điều kiện quan trọng: khôi phục hoàn toàn quyền tiếp cận qua eo biển Hormuz.

“Tổng thống chế độ mới của Iran, ít cực đoan hơn và thông minh hơn nhiều so với những người tiền nhiệm, vừa yêu cầu Hoa Kỳ ngừng bắn! Chúng tôi sẽ xem xét khi eo biển Hormuz được mở, tự do và thông thoáng,” ông viết. “Cho đến lúc đó, chúng tôi sẽ ném bom Iran đến mức nó biến mất hoàn toàn, hay như người ta vẫn nói, đưa Iran trở lại thời kỳ đồ đá!!! Tổng thống DJT”


Thông điệp được đưa ra ngay trước khi Tổng thống Trump dự kiến ​​có bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc lúc 9 giờ tối theo giờ ET, trong đó Nhà Trắng hứa hẹn sẽ có "thông tin cập nhật quan trọng về Iran".

Cuộc khủng hoảng hiện nay bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, khi các chiến dịch quân sự chung của lực lượng Mỹ và Israel nhắm vào Iran, gây ra một cuộc xung đột đã làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu và gây ra sự biến động mạnh về giá năng lượng.

Một điểm mấu chốt trong tình hình hiện tại là eo biển Hormuz — một tuyến đường hẹp nhưng vô cùng quan trọng, nơi vận chuyển một phần đáng kể nguồn cung dầu mỏ của thế giới. Khả năng can thiệp của Iran vào hoạt động vận chuyển hàng hóa qua hành lang này tiếp tục gây căng thẳng cho các tuyến thương mại toàn cầu và việc phân phối năng lượng.

Bất chấp căng thẳng kéo dài, ông Trump và các quan chức cấp cao trong chính quyền của ông vẫn khẳng định rằng năng lực quân sự của Iran đã bị "xóa sổ" và cho rằng các mục tiêu của Mỹ đang được hoàn thành. Tuy nhiên, tranh chấp chưa được giải quyết về quyền kiểm soát và tiếp cận eo biển Hormuz vẫn là trở ngại chính ngăn cản cuộc xung đột kết thúc.

Trong những năm gần đây, cái tên Vairochana Rinpoche liên tục được nhắc đến trong các hoạt động Phật giáo quốc tế, đặc biệt sau những chuyến thăm tới Việt Nam. Không chỉ là một thành viên của hoàng gia Bhutan, vị “hoàng tôn” này còn được công nhận là một hóa thân tái sinh trong truyền thống Phật giáo Kim Cương thừa.


Hoàng tôn Vairochana Rinpoche là ai?
Theo Wikipedia, hoàng tôn Vairochana Rinpoche có tên khai sinh là Ngawang Jigme Jigten Wangchuck, sinh ngày 23/6/2013 tại Bhutan - một trong những quốc gia hiếm hoi trên thế giới mà Phật giáo đóng vai trò trung tâm trong đời sống chính trị, văn hóa và xã hội.

Ngài là con trai thứ hai của công chúa Sonam Dechen Wangchuck (em gái của Quốc vương Bhutan, cháu ngoại của Hoàng thái hậu Bhutan). Với thân thế này, hoàng tôn Vairochana Rinpoche không chỉ là một nhân vật tôn giáo mà còn mang vị thế hoàng tộc, gắn liền với biểu tượng quốc gia.

Trong bối cảnh Bhutan duy trì mô hình “hạnh phúc quốc dân”, nơi các giá trị tinh thần được đặt ngang hàng với phát triển kinh tế, sự xuất hiện của một “hoàng tôn - Rinpoche” càng có ý nghĩa đặc biệt.

“Rinpoche” – danh xưng không dành cho người bình thường
Theo Wikipedia, “Rinpoche” là một cách xưng hô kính trọng trong Phật giáo Tây Tạng. Danh xưng này thường dùng để gọi những người được tin là hóa thân tái sinh, các vị cao tăng, lạt ma, hoặc những bậc thầy có học thức và uy tín trong việc giảng dạy Phật pháp.

Từ này mang ý nghĩa như “bậc tôn quý”. Ngoài ra, “Rinpoche” cũng được dùng như một kính ngữ dành cho các vị trụ trì tại các tu viện Phật giáo Tây Tạng. Còn "Guru Rinpoche" là danh xưng đặc biệt dành cho ngài Liên Hoa Sinh (Padmasambhava), bậc thầy vĩ đại mang Phật giáo vào Tây Tạng.


Do danh xưng này thường gắn với những nhân vật có vai trò lớn trong việc truyền bá Phật pháp. Vì vậy, việc một đứa trẻ được công nhận là “Rinpoche” luôn đi kèm với quá trình xác minh nghiêm ngặt từ các vị cao tăng.

Vairochana Rinpoche được xác nhận là một tulku (đấng tái sinh) khi còn rất nhỏ điều khiến cộng đồng Phật giáo quốc tế chú ý.

Ngay từ khi còn rất nhỏ, Vairochana Rinpoche đã bộc lộ những dấu hiệu đặc biệt hiếm thấy. Theo các ghi chép và lời kể từ giới Phật giáo, khi mới 3 tuổi, Ngài đã có khả năng nhớ lại tiền kiếp, thường xuyên nhắc đến những địa danh cổ ở Tây Tạng, những nơi mà Ngài chưa từng được học hay tiếp xúc. Đáng chú ý, Ngài còn mô tả chính xác vị trí các tự viện, thể hiện sự am hiểu vượt xa độ tuổi.

Đến năm 12 tuổi, Ngài đã có thể viết và thuyết giảng Phật pháp trước đông đảo quần chúng, với phong thái tự tin và tư duy sâu sắc. Hiện nay, khi mới 13 tuổi, Ngài tiếp tục theo học Phật học song song với các lĩnh vực khác như khoa học và ngôn ngữ học. Không chỉ là một hành giả chuyên sâu về thiền định, Ngài còn thể hiện năng khiếu nghệ thuật khi sáng tác điêu khắc và hội họa, đồng thời là tác giả và họa sĩ minh họa của 4 cuốn sách.

Trong hành trình hoằng pháp, Ngài đã nhiều lần thuyết giảng tại nhiều quốc gia, trong đó lần đầu đến Việt Nam vào năm 2022. Đặc biệt, vào tháng 11/2025, khi mới 12 tuổi, Ngài được Mahachulalongkornraj avidyalaya University trao tặng bằng Tiến sĩ danh dự Phật học, trở thành vị tu sĩ trẻ nhất từng nhận danh hiệu này.

Hóa thân của đại dịch giả Vairotsana
Theo các nguồn thông tin Phật giáo, Vairochana Rinpoche được công nhận là hóa thân của Vairotsana, một trong những nhân vật có ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng.


Vào thế kỷ VIII, Vairotsana là một trong bảy vị tăng sĩ đầu tiên của Tây Tạng, đồng thời là đệ tử của Padmasambhava (Liên Hoa Sinh) và thuộc nhóm 25 đại đệ tử quan trọng nhất. Ông nổi bật với vai trò là nhà dịch thuật, góp phần chuyển dịch kinh điển từ Ấn Độ sang Tây Tạng, đặt nền móng cho sự phát triển của Phật giáo tại khu vực này.

Vairotsana Sinh ra ở Pagor và được vị vua thứ 38 của Tây Tạng gửi đến Ấn Độ để học Pháp với các học giả Ấn Độ. Vairotsana cũng đã du hành rộng rãi ở Trung Quốc, Nepal, Zhangzhung cùng những nơi khác. Ở Trung Quốc, Vairotsana nhận giáo lý từ mười chín vị thầy.

Trong nhiều nghiên cứu, Vairotsana được ví như một “cầu nối tri thức”, giúp tiếp nhận và chuyển hóa tinh hoa tư tưởng từ một nền văn minh sang nền văn minh khác. Vì vậy, việc Vairochana Rinpoche được công nhận là hóa thân của nhân vật này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn gắn với kỳ vọng về trí tuệ và sứ mệnh tiếp nối, lan tỏa giáo pháp trong bối cảnh hiện đại.

Vietbf @ Sưu tầm

Với con người như Lưu Bị, ông sẽ không thể trước lúc lâm chung lại đi tính kế hại vị trung thần đã theo mình gần hai mươi năm. Vì vậy, những lời ông nói khi giao phó con côi, đều xuất phát từ tận đáy lòng, chứ không phải để thử lòng Gia Cát Lượng.

Năm 221, Lưu Bị lên ngôi hoàng đế tại Thành Đô. Sau đó, ông bất chấp sự can ngăn của Triệu Vân cùng các đại thần, cũng phớt lờ lời cầu hòa của Tôn Quyền và thư từ của Gia Cát Cẩn, quyết ý xuất binh đánh Ngô để trả thù cho Quan Vũ. Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, Lưu Bị tiến sâu vào lãnh thổ Đông Ngô và chiếm được Tỷ Quy. Thấy quân Thục đang mạnh, Tôn Quyền buộc phải thần phục Tào Phi để tránh bị tấn công hai mặt. Đồng thời, ông bổ nhiệm Lục Tốn làm Đại đô đốc, thống lĩnh 5 vạn quân chống lại Thục.

Sau khi phân tích thế mạnh và điểm yếu của hai bên, Lục Tốn cố ý dụ quân Thục tiến vào khu vực Di Lăng, khiến hai bên giằng co tại đây. Trận chiến kéo dài đến tháng 6 năm sau. Do chiến đấu xa quê lâu ngày, binh sĩ Thục nhớ nhà, quân tâm rệu rã; lại gặp khí hậu nóng bức của đất Ngô, Lưu Bị buộc phải đóng trại trên núi. Không ngờ sơ hở này bị Lục Tốn phát hiện, ông nắm thời cơ, dùng hỏa công đốt cháy liên trại quân Thục dài bảy trăm dặm, đánh tan quân Thục. Cuối cùng, Lưu Bị phải chạy về Bạch Đế Thành trong tình trạng hoảng loạn, còn Thục Hán chịu tổn thất vô cùng nặng nề.


Một năm sau trận Di Lăng, Lưu Bị lâm bệnh nặng. Trước khi qua đời, ông triệu Gia Cát Lượng từ Thành Đô đến Bạch Đế Thành để gửi gắm con côi. Khi ấy, Lưu Bị nói rằng tài năng của Gia Cát Lượng gấp mười lần Tào Phi, là bậc kỳ tài có thể trị quốc an bang, bình định thiên hạ. Vì vậy, ông giao Lưu Thiện cho Gia Cát Lượng phò tá: nếu Lưu Thiện có thể giúp đỡ được thì xin hết lòng phụng sự, còn nếu không đủ năng lực, Gia Cát Lượng có thể lập người khác làm hoàng đế Thục Hán.

Có người cho rằng lời dặn dò này thực chất là để thử lòng trung thành của Gia Cát Lượng. Bởi Lưu Bị không hoàn toàn tin tưởng ông, nên để kiềm chế quyền lực của Gia Cát Lượng, còn giao cho Lý Nghiêm nắm quyền quân sự trong ngoài, nhằm đề phòng khả năng binh biến. Vậy việc Lưu Bị giao phó con côi có thật sự là một phép thử?

Có lẽ ở các triều đại khác, hoàng đế khi gửi gắm con côi cho đại thần có thể mang tâm lý đó, vì cần bảo đảm huyết thống kế thừa. Nhưng Lưu Bị đã phong Gia Cát Lượng làm Thừa tướng, trao quyền “giả tiết”, lại kiêm chức Tư Lệ hiệu úy. Với quyền thế và uy tín như vậy, nếu muốn chuyên quyền, Gia Cát Lượng hoàn toàn có thể làm được. Thực tế, từ khi Gia Cát Lượng kiêm quản Ích Châu, Lý Nghiêm không còn khả năng nắm quyền quân sự. Nếu Lý Nghiêm thật sự là “hậu thủ” của Lưu Bị, thì cách bố trí này lại quá yếu kém. Vì thế, việc Lưu Bị trao cho Gia Cát Lượng quyền lực tuyệt đối, thậm chí cho phép ông lập vua mới, rất có thể là xuất phát từ sự chân thành.

Sở dĩ nói đó là chân tâm của Lưu Bị, bởi bản thân ông vốn là người như vậy. Khi Tào Tháo đánh Từ Châu, Lưu Bị dám dẫn vài nghìn quân đi cứu Đào Khiêm. Sau này Đào Khiêm bệnh nặng, muốn giao Từ Châu cho Lưu Bị, nhưng ông đã từ chối; nếu không nhờ Trần Đăng và Khổng Dung khuyên nhủ, e rằng Lưu Bị sẽ không nhận. Khi ở Kinh Châu, Lưu Biểu cũng từng muốn nhường đất, nhưng Lưu Bị không nỡ chiếm cơ nghiệp của người khác nên từ chối. Sau đó Lưu Tông đầu hàng Tào Tháo, Gia Cát Lượng khuyên Lưu Bị nhân cơ hội đoạt Kinh Châu, nhưng ông vẫn không đồng ý. Không những vậy, ông còn dẫn theo hàng chục vạn dân chúng, mỗi ngày đi mười dặm để tránh loạn. Dù trong cảnh lưu lạc, Lưu Bị vẫn giữ trọn bản tâm, đối xử chân thành với người khác. Một con người như vậy, khi sắp qua đời, khó có thể bày mưu tính kế.

Chính vì Lưu Bị không phải là người chỉ coi trọng lợi ích mà xem nhẹ tình nghĩa, nên Trương Phi có thể chỉ với hơn hai mươi kỵ binh mà đoạn hậu ở Trường Bản; Quan Vũ có thể bỏ qua phong thưởng của Tào Tháo để quay về; Liêu Hóa thà giả chết để trở lại Thục, không chịu sống tạm bợ ở Đông Ngô; Pháp Chính dám liều mình can gián; còn Gia Cát Lượng thì vì lý tưởng “khôi phục nhà Hán, trở về cố đô”, dù biết khó thành vẫn nhiều lần Bắc phạt, cuối cùng qua đời tại Ngũ Trượng Nguyên. Chính vì Lưu Bị có tình có nghĩa với họ, họ mới cam tâm tình nguyện theo ông, dâng hiến cả đời.

Người viết cho rằng, với con người như Lưu Bị, ông sẽ không thể trước lúc lâm chung lại đi tính kế hại vị trung thần đã theo mình gần hai mươi năm. Vì vậy, những lời ông nói khi giao phó con côi, đều xuất phát từ tận đáy lòng, chứ không phải để thử lòng Gia Cát Lượng.

Trong sắp xếp việc phò chính, Lưu Bị không giao hết quyền lực cho Gia Cát Lượng, còn sắp xếp riêng Lý Nghiêm làm phó.

Khi ấy Lý Nghiêm nắm binh quyền của những vùng như Vĩnh An, Lưu Bị còn gọi hẳn Lý Nghiêm tới giao quyền chỉ huy quân sự trong việc đối nội, đối ngoại. Tại sao Lưu Bị lại làm vậy?

Theo quan điểm của Qulishi, thật ra đây là một chiêu giả, Lưu Bị không hề thật sự giao binh quyền của nước Thục cho Lý Nghiêm, thực chất ông định để Lý Nghiêm tạm thời phòng ngự Đông Ngô.

Lý Nghiêm trước kia vẫn luôn ở Vĩnh An trấn thủ, sau khi Lưu Bị qua đời, Lý Nghiêm cũng vẫn đóng quân ở đây.

Thục Hán có vài khu vực phòng ngự chủ yếu, trong số đó đe doạ ở phía Đông có phần lớn hơn. Dẫu sau sao khi thất bại nặng nề ở Di Lăng, Thục Hán hoàn toàn phải rút khỏi vùng Kinh Châu, Đông Ngô đã giành được những khu vực này.

Sau đó Tào Nguỵ cũng thành công trong việc bắt đầu tiến quân về phía nam, định nhân lúc rối ren để thu về lợi ích cho mình.

Hai thế lực này đều có khả năng sẽ đe doạ tới chính quyền Thục Hán. Lúc này nếu như không có một thống soái giỏi tới trấn thủ cửa ngõ Vĩnh An ở phía Đông, chính quyền Thục Hán có thể sẽ bị kẻ địch bên ngoài tiêu diệt. Vì thế Lý Nghiêm là lựa chọn thích hợp nhất, giao cho ông binh quyền ở một khu vực, cũng chỉ là để ông phòng ngự những kẻ địch như Đông Ngô, Tào Nguỵ.

Chiếu theo quan chế thời điểm ấy, giống như được giữ chức Nội ngoại chư quân sự, chắc hẳn Lý Nghiêm được nắm phần lớn binh quyền trong nước, ông cũng kiêm nhiệm chức Trung hộ quân, phải có được binh quyền nhất định. Ông cũng có quyền được sử dụng phù tiết, có thể tự mình triệu tập quân đội.

Nhưng trên thực tế, binh quyền thật sự nằm trong tay Gia Cát Lượng, chức quan của Lý Nghiêm phần lớn đều là hữu danh vô thực.

Vietbf @ Sưu tầm

Để củng cố cục diện, Triệu Khuông Dận buộc phải xử lý thỏa đáng sự tồn tại mang tính biểu tượng như Phù Thái hậu. Trong việc đối đãi với cô nhi quả phụ của triều trước, ông thể hiện sự khoan dung hiếm thấy, không vội vàng tàn sát như một số vị hoàng đế khác trong lịch sử, mà dùng thủ đoạn của một chính trị gia lớn để ổn định triều cục, đồng thời vẫn giữ lại một chút ấm áp của tình người.

Sau Trần Kiều binh biến, lịch sử Trung Hoa bước sang một khúc quanh mới. Giữa cơn xoáy của thời đại, Triệu Khuông Dận từ một võ tướng quyền thế đã khoác hoàng bào, dựng nên triều Tống, chấm dứt triều Hậu Chu. Nhưng phía sau ánh hào quang của một cuộc đoạt vị gần như không đổ máu, vẫn còn đó những số phận bị cuốn trôi, đặc biệt là vị thái hậu trẻ tuổi, tuyệt sắc – Phù Thái hậu.

Thời Ngũ Đại Thập Quốc vốn là thời kỳ binh quyền lấn át vương quyền, nơi tướng lĩnh có thể một đêm đổi mệnh, còn hoàng tộc chỉ trong khoảnh khắc đã trở thành kẻ thất thế. Năm 960, khi Triệu Khuông Dận dẫn quân đến Trần Kiều, một màn kịch chính trị đã được dàn dựng. Dưới danh nghĩa “ba quân không chủ”, ông được tôn lên làm thiên tử. Chỉ trong một đêm, quyền lực đổi chủ, thiên hạ đổi dòng, còn số phận của cô nhi quả phụ triều trước cũng bị định đoạt.

Khi đại quân tiến vào Biện Lương, kinh thành gần như không có kháng cự đáng kể. Vị ấu chúa Sài Tông Huấn bị buộc phải thoái vị, khép lại một triều đại vốn đã suy yếu. Nhưng phía sau ngai vàng sụp đổ ấy là một người phụ nữ mới 28 tuổi – Phù Thái hậu, người vừa bước vào quyền lực chưa lâu đã phải chứng kiến tất cả tan vỡ.

Xuất thân danh môn, là con gái của danh tướng Phù Ngạn Khanh, Phù thị bước vào hậu cung không phải vì tình cảm, mà là kết quả của một cuộc hôn nhân chính trị. Sau khi chị gái qua đời, bà được gả cho Quách Vinh khi ông đang lâm bệnh nặng. Mười ngày sau đại hôn, hoàng đế qua đời, bà từ một tân nương trở thành thái hậu, nắm quyền nhiếp chính cho ấu chúa. Quyền lực đến nhanh, nhưng cũng rời đi nhanh hơn, khi Triệu Khuông Dận xuất hiện.

Trong hoàn cảnh đó, cách mà Triệu Khuông Dận đối xử với Phù Thái hậu trở thành một bài toán chính trị đầy nhạy cảm. Nếu lựa chọn con đường tàn khốc như nhiều triều đại trước – giết sạch hậu duệ tiền triều để trừ hậu họa – ông có thể nhanh chóng dập tắt mọi nguy cơ. Nhưng điều đó cũng sẽ khiến lòng người bất ổn, đặc biệt trong bối cảnh ông vừa lên ngôi bằng binh biến, tính chính danh còn nhiều tranh cãi.

Vì vậy, Triệu Khuông Dận đã chọn một con đường khác – mềm mỏng nhưng không kém phần tính toán.

Trước hết, Triệu Khuông Dận không hạ sát Phù Thái hậu hay Sài Tông Huấn. Ông tước bỏ quyền lực của họ, nhưng vẫn giữ lại danh phận. Sài Tông Huấn được phong làm Trịnh Vương, còn Phù Thái hậu được tôn làm Chu Thái hậu – một danh hiệu mang tính an ủi, nhưng thực chất đã bị loại khỏi trung tâm quyền lực. Họ được đưa ra khỏi kinh thành, rời xa chính trường, sống trong sự giám sát kín đáo.

Đây là bước đi thể hiện rõ phong cách chính trị của Triệu Khuông Dận: không cần đổ máu, nhưng vẫn đảm bảo quyền lực tuyệt đối.

Không dừng lại ở đó, ông còn xử lý khéo léo mối quan hệ với gia tộc họ Phù. Phụ thân của Phù Thái hậu được phong chức cao, vẫn giữ một phần binh quyền. Điều này không chỉ là sự ban ơn, mà còn là một nước cờ nhằm trấn an các thế lực cũ, khiến họ không dám manh động. Trong bối cảnh nhiều phiên trấn vẫn còn rục rịch chống đối, việc giữ ổn định lòng người quan trọng không kém gì việc nắm quân đội.

Nhìn bề ngoài, đó là sự khoan dung. Nhưng sâu xa hơn, đó là nghệ thuật cân bằng giữa uy quyền và nhân tâm.

Về phần Phù Thái hậu, từ một người đứng trên đỉnh cao quyền lực, bà nhanh chóng trở thành nhân chứng câm lặng của một triều đại đã mất. Bị đưa đến Lạc Dương rồi Phòng Châu, cuộc đời bà trôi dạt theo số phận của kẻ thất thế. Khi Sài Tông Huấn qua đời năm 973, mọi ràng buộc cuối cùng với quá khứ cũng chấm dứt.

Chính trong khoảnh khắc ấy, Phù Thái hậu đã lựa chọn con đường thoát ly trần thế. Bà xuất gia theo Đạo giáo, lấy đạo hiệu Ngọc Thanh Tiên Sư. Từ một người từng đứng giữa triều chính, bà rút lui vào thế giới tĩnh lặng, đoạn tuyệt với danh lợi. Quyết định này không chỉ là sự buông bỏ, mà còn là cách duy nhất để bảo toàn chính mình trong một thời đại đầy biến động.

Năm 993, bà qua đời, kết thúc một cuộc đời nhiều thăng trầm. Triều đình nhà Tống vẫn dành cho bà nghi lễ an táng theo cấp bậc thái hậu, an táng tại Ý Lăng. Điều này cho thấy, dù bị gạt khỏi quyền lực, bà vẫn được giữ lại một phần danh dự – một kết cục không phải ai trong hoàn cảnh tương tự cũng có được.

Từ góc nhìn thâm cung, cách Triệu Khuông Dận đối xử với Phù Thái hậu là sự kết hợp giữa tính toán lạnh lùng và sự tiết chế có chủ đích. Ông không giết, nhưng cũng không để lại bất kỳ khả năng nào cho việc phục quốc. Ông ban ân, nhưng mọi ân huệ đều nằm trong khuôn khổ kiểm soát.

Chính điều đó giúp ông ổn định triều cục trong giai đoạn đầu đầy sóng gió. Không có những cuộc thanh trừng đẫm máu, không có những màn báo thù triền miên, nhà Tống có được một khởi đầu tương đối yên ổn – điều hiếm thấy trong lịch sử Trung Hoa thời loạn.

Nhưng đằng sau sự ổn định ấy là những số phận bị lãng quên. Phù Thái hậu, từ một người phụ nữ quyền lực, cuối cùng chỉ còn lại cái bóng trong sử sách. Cuộc đời bà giống như một cánh hoa bị cuốn theo dòng nước lớn – từng rực rỡ, rồi lặng lẽ trôi đi.

Câu chuyện ấy không chỉ phản ánh bản chất khốc liệt của quyền lực, mà còn cho thấy một chân lý quen thuộc của lịch sử: trong những cuộc thay triều đổi đại, kẻ chiến thắng có thể viết lại vận mệnh thiên hạ, nhưng những con người đứng bên lề – đặc biệt là phụ nữ trong thâm cung – lại chỉ có thể lựa chọn cách tồn tại trong im lặng.

Và chính trong sự im lặng ấy, lịch sử đôi khi trở nên ám ảnh hơn bất kỳ trận chiến nào.

Vietbf @ Sưu tầm

Một đoạn video gây chấn động do đích thân Tổng thống Donald Trump chia sẻ cho thấy, lực lượng Mỹ tấn công một kho đạn lớn tại Iran bằng bom phá boongke nặng 2.000 pound (khoảng 900kg), tạo ra một vụ nổ khổng lồ.

Ông Trump đã đăng video trên mạng xã hội Truth Social ghi lại khoảnh khắc các quả bom phá hầm ngầm đánh trúng mục tiêu tại thành phố Isfahan của Iran. Một quan chức Mỹ nói với The Wall Street Journal rằng, đây là các loại “bom xuyên phá” được thiết kế để xuyên sâu vào các mục tiêu nằm dưới lòng đất.

Trong video, những cột khói đen dày đặc bốc lên trên bầu trời thành phố sau vụ nổ.

Quan chức giấu tên này cho biết Mỹ đã sử dụng một số lượng lớn bom phá boongke trong các đợt tấn công nhằm vào Isfahan - nơi đặt một trong những cơ sở hạt nhân lớn nhất của Iran và từng là mục tiêu trong cuộc “Chiến tranh 12 ngày” vào mùa hè năm ngoái.

Dữ liệu từ các vệ tinh theo dõi cháy của NASA cho thấy các vụ nổ xảy ra gần núi Soffeh - khu vực được cho là có các vị trí quân sự.

Trong bối cảnh áp lực gia tăng đối với chính quyền Trump nhằm chấm dứt chiến tranh và khôi phục ổn định cho thị trường năng lượng toàn cầu, ông Trump hôm thứ Hai đã đe dọa sẽ phá hủy trên diện rộng các nguồn năng lượng và hạ tầng thiết yếu của Iran nếu không sớm đạt được một thỏa thuận.

“Đã đạt được tiến triển lớn, nhưng nếu vì bất kỳ lý do nào mà một thỏa thuận không sớm được đạt - điều có lẽ sẽ xảy ra - và nếu eo biển Hormuz không ngay lập tức ‘mở cửa’, chúng tôi sẽ kết thúc ‘kỳ lưu trú’ tuyệt vời tại Iran bằng cách phá hủy hoàn toàn tất cả các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg (và có thể cả các nhà máy khử mặn!), những nơi mà chúng tôi cố ý chưa đụng tới”, ông Trump viết trên Truth Social.

Iran trước đó đã cáo buộc Mỹ và Israel tấn công nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Ông Trump cũng tuyên bố Mỹ đã ném bom đảo Kharg - trung tâm dầu mỏ then chốt tại eo biển Strait of Hormuz - vào ngày 13/3.

Một video khác về vụ nổ lớn được ông Trump chia sẻ vào sáng sớm thứ Ba, không kèm bình luận, dường như ghi lại một đợt tấn công quy mô lớn bên ngoài thành phố Isfahan ở miền Trung Iran.

Trong một cuộc phỏng vấn công bố hôm thứ Hai, ông Trump khẳng định các cuộc đàm phán đang tiến triển với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf. Tuy nhiên, Tehran phủ nhận đang đàm phán với Mỹ, cáo buộc Washington sử dụng thông tin này làm “vỏ bọc” cho việc triển khai quân.

Theo các quan chức Mỹ, hàng nghìn binh sĩ đã được điều tới Trung Đông, nằm trong kế hoạch tăng cường lực lượng có thể mở rộng các lựa chọn quân sự của ông Trump, bao gồm cả khả năng tấn công trên bộ vào Iran - dù ông vẫn tuyên bố một thỏa thuận hòa bình đang đến gần.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói với Newsmax rằng ông không muốn “đặt ra thời hạn” cho việc kết thúc chiến tranh với Iran.

Vietbf @ Sưu tầm

Farhad Ibragimov cho biết Tehran đã cảnh báo Kiev rằng họ sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp nếu tiếp tục can thiệp vào cuộc chiến giữa Mỹ và Israel.

Một chuyên gia về Trung Đông nói với RT rằng cuộc tấn công của Iran được cho là đã phá hủy một kho chứa hệ thống chống máy bay không người lái của Ukraine ở Dubai, được xem như một "cú tát mạnh" vào Ukraine.

Theo các báo cáo, Hải quân và Không quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã tấn công kho vũ khí này trong khi nhắm mục tiêu vào các địa điểm quân sự của Mỹ ở Dubai. Tuy nhiên, Ukraine đã phủ nhận vụ việc được báo cáo.

Farhad Ibragimov, một chuyên gia về Trung Đông tại Đại học Tài chính Nga, cho biết cuộc tấn công này nên được xem là một tín hiệu rõ ràng từ Tehran gửi đến Kiev và những người ủng hộ họ rằng các tài sản của Ukraine sẽ là "mục tiêu hợp pháp" nếu Kiev tham gia vào cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành chống lại Iran.


Chuyên gia Ibragimov mô tả vụ tấn công ở Dubai như một lời cảnh báo ban đầu – một “cú tát nhẹ” – có thể sẽ dẫn đến một đòn mạnh hơn nếu Kiev tiếp tục tìm cách can thiệp vào cuộc xung đột.

Ông cho rằng lời cảnh báo đó là cách Iran đáp trả sự can thiệp của Ukraine “bằng hành động chứ không phải bằng lời nói”, đồng thời nói thêm rằng Tehran “sẽ sẵn sàng tuyên chiến với chính quyền Kiev nếu nước này không nhượng bộ”.

Theo Ibragimov, các quan chức Iran coi ông Zelensky là một nhân vật mà họ không nên "giữ lễ nghi" khi giao tiếp và tin rằng cần phải nói chuyện với ông ấy bằng ngôn ngữ mà ông ấy hiểu.

Theo các báo cáo truyền thông, kể từ khi cuộc xung đột Trung Đông hiện nay bắt đầu, Kiev đã tăng cường sự can thiệp của mình bằng cách cung cấp cho các quốc gia vùng Vịnh công nghệ và chuyên môn để chống lại máy bay không người lái, dựa trên kinh nghiệm chiến trường của họ trong việc chống lại các hệ thống do Iran thiết kế.

Tuần trước, ông Zelensky đã ký các thỏa thuận quân sự với UAE và Qatar, sau một thỏa thuận tương tự với Ả Rập Xê Út.

Đầu tháng này, ông cho biết 201 chuyên gia quân sự Ukraine chuyên về chống máy bay không người lái đã được triển khai ở Trung Đông và vùng Vịnh, và 34 người khác sẵn sàng được cử đi. Ông nói thêm rằng các chuyên gia này được điều động theo yêu cầu của các nước ủng hộ Kiev, trong đó có Mỹ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, các chính phủ Trung Đông "không ngây thơ đến mức" nghe theo ông Zelensky, đồng thời cảnh báo rằng hợp tác với Kiev có thể là một "sai lầm tai hại".

Vietbf @ Sưu tầm

Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, tuyên bố rằng 47 năm ưu đãi của Iran tại eo biển Hormuz đã kết thúc, và tuyến đường biển này giờ đây sẽ chỉ mở cửa cho những ai tuân thủ luật pháp mới của Iran.

"Cuối cùng ông Trump đã thực hiện được giấc mơ 'thay đổi chế độ' của mình, nhưng là về chế độ hàng hải trong khu vực! Eo biển Hormuz chắc chắn sẽ mở cửa, nhưng không phải cho các bạn. Eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho những ai tuân thủ luật mới của Iran. 47 năm hiếu khách đã chấm dứt vĩnh viễn", ông Azizi viết trên mạng xã hội.

Ngày 28 tháng 2, Mỹ và Israel bắt đầu tấn công các mục tiêu ở Iran, bao gồm cả Tehran. Iran đang trả đũa bằng các cuộc tấn công vào lãnh thổ Israel, cũng như vào các cơ sở quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Xung đột leo thang đã gần như làm tê liệt hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường huyết mạch cung cấp dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư ra thị trường toàn cầu, chiếm khoảng 20% ​​tổng nguồn cung dầu mỏ, sản phẩm dầu khí và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Do đó, giá nhiên liệu đang tăng cao ở hầu hết các quốc gia.


Vietbf @ Sưu tầm

Theo thông tin từ cảnh sát địa phương, 3 bức tranh của các danh họa Pháp gồm: Pierre-Auguste Renoir, Paul Cezanne và Henri Matisse, với tổng giá trị ước tính lên đến 10 triệu USD đã bị đánh cắp khỏi một bảo tàng ở miền Bắc Italy chỉ trong vòng 3 phút.


Trong đêm 22 rạng sáng 23/3 vừa qua, một vụ trộm đã xảy ra tại biệt thự Villa Magnani – nơi đặt bảo tàng trưng bày các tác phẩm nghệ thuật thuộc Quỹ Magnani-Rocca ở ngoại ô thành phố Parma.

Theo thông báo của lực lượng Carabinieri (Hiến binh), các đối tượng đã đột nhập qua cửa chính của tòa nhà và lấy đi ba tác phẩm gồm “Tasse et Plat de Cerises” (Tách và đĩa anh đào) của Cezanne, “Les Poissons” (Những con cá) của Renoir và “Odalisque sur la Terrasse” (Thiếu nữ trên sân thượng) của Matisse.

Đài truyền hình RAI của Italy cho biết, tổng giá trị các tác phẩm bị đánh cắp lên tới 9 triệu euro (khoảng 10,34 triệu USD). Tuy nhiên, con số này hiện vẫn chưa được cảnh sát xác nhận chính thức. Theo phía bảo tàng, vụ trộm diễn ra cực kỳ nhanh, chỉ trong vòng chưa đầy 3 phút.

Hình ảnh từ camera an ninh cho thấy 4 đối tượng bịt mặt đã mang theo tranh chạy qua khu vườn của biệt thự trong khi hệ thống báo động liên tục vang lên. Phía bảo tàng đã giữ kín thông tin về vụ việc trong vòng 1 tuần kể từ khi vụ việc xảy ra với hy vọng có thể bắt giữ các nghi phạm nếu chúng quay trở lại hiện trường.

Luật sư đại diện cho Quỹ Magnani-Rocca nhận định vụ trộm được “tổ chức bài bản” và có thể các đối tượng đã bị ảnh hưởng bởi vụ việc đột nhập vào Bảo tàng Louvre (Pháp) hồi tháng 10 năm ngoái. Tuy nhiên, ông cho biết kế hoạch này không hoàn toàn thành công nhờ hệ thống bảo vệ nội bộ của bảo tàng, bao gồm cửa tự động khóa và hệ thống báo động.

Hiện tại, lực lượng chuyên trách về tội phạm nghệ thuật của Carabinieri đang tích cực truy vết tội phạm. Đây là đơn vị tinh nhuệ mỗi năm thu hồi khoảng 100.000 hiện vật bị đánh cắp trên toàn thế giới nhờ mạng lưới điều tra tinh vi. Dù vậy, hiện vẫn chưa có nghi phạm nào bị bắt giữ.

Quỹ Magnani-Rocca hiện lưu giữ bộ sưu tập tác phẩm nghệ thuật do cố nhà phê bình nghệ thuật, nghiên cứu âm nhạc và nhà văn Luigi Magnani xây dựng.Từ năm 1990, khu điền trang mang đậm dấu ấn kiến trúc Tân cổ điển này đã mở cửa đón khách tham quan, nổi bật với hệ thực vật phong phú và những đàn chim công rực rỡ. Ngoài ba tác phẩm bị đánh cắp, bộ sưu tập còn sở hữu nhiều kiệt tác của các danh họa nổi tiếng như Titian, Albrecht Dürer, Francisco Goya, Claude Monet và Peter Paul Rubens. Bất chấp sự cố đáng tiếc, bảo tàng hiện vẫn mở cửa hoạt động bình thường để phục vụ khách tham quan.

Vietbf @ Sưu tầm

Bộ Quốc phòng Qatar cho biết nước này đã bị ba tên lửa hành trình phóng từ Iran tấn công, trong đó một quả đã đánh trúng một tàu chở dầu.

Hàng loạt cuộc tấn công của Iran ở vùng Vịnh
Một công dân Bangladesh đã thiệt mạng tại Fujairah, UAE, sau khi một mảnh mảnh vỡ từ thiết bị bay không người lái bị đánh chặn rơi xuống, theo cơ quan truyền thông của tiểu vương quốc này.

Kho nhiên liệu tại Sân bay Quốc tế Kuwait đã bị nhắm mục tiêu trong một cuộc tấn công bằng UAV của Iran, gây ra “đám cháy lớn”, Cơ quan Hàng không Dân dụng Kuwait cho biết hôm thứ Tư, theo hãng thông tấn nhà nước KUNA. Vụ tấn công gây “thiệt hại đáng kể” đối với các bể chứa nhiên liệu nhưng không có thương vong, KUNA đưa tin.

Trong khi đó, Bộ Nội vụ Bahrain cho biết đang nỗ lực dập tắt một đám cháy tại cơ sở của một công ty sau một cuộc tấn công bằng UAV của Iran.

Tên lửa phóng từ Iran đánh trúng tàu chở dầu ngoài khơi Qatar
Bộ Quốc phòng Qatar cho biết nước này đã bị nhắm mục tiêu bởi ba tên lửa hành trình phóng từ Iran, trong đó một quả đã đánh trúng một tàu chở dầu.

Trong một bài đăng trên X, bộ này cho biết đã đánh chặn được hai tên lửa, trong khi quả thứ ba trúng một tàu chở dầu thô có tên Aqua 1 được QatarEnergy thuê.

Toàn bộ 21 thành viên thủy thủ đoàn đã được sơ tán, theo Bộ Quốc phòng. Trong một tuyên bố, QatarEnergy cho biết tàu chở dầu thô Aqua 1 đã bị tấn công bằng tên lửa vào sáng sớm cùng ngày tại “vùng lãnh hải phía bắc” của Qatar.

Công ty cho biết vụ việc không gây thương tích cho thủy thủ đoàn cũng như không ảnh hưởng đến môi trường.

Houthi tấn công hàng loạt mục tiêu nhạy cảm của Israel
Lực lượng Houthi tại Yemen đã nhận trách nhiệm về một cuộc tấn công nhằm vào miền nam Israel, cho biết “một loạt tên lửa đạn đạo” đã nhắm vào “các mục tiêu nhạy cảm của kẻ thù Israel”, và chiến dịch này được thực hiện “phối hợp với các anh em mujahideen của chúng tôi tại Iran và Hezbollah.”

Israel tuyên bố “loại bỏ” một quan chức chủ chốt của Lực lượng Quds tại Iran
Quân đội Israel cho biết đã tấn công thành công một người mà họ mô tả là người đứng đầu bộ phận kỹ thuật của Quân đoàn Lebanon thuộc Lực lượng Quds của IRGC.

Theo đó, Mahdi Vafa’i đã bị tiêu diệt tại thành phố Mahallat, miền trung Iran.

Israel cho rằng Vafa’i đã thúc đẩy các “dự án ngầm” tại Lebanon và Syria trong suốt hai thập kỷ với tư cách là thành viên của lực lượng tinh nhuệ Quds, bao gồm việc thiết lập cơ sở hạ tầng cho Hezbollah và quản lý kho vũ khí.

Hiện phía Iran chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.

Israel đã nhiều lần nhắm vào các thành viên lực lượng Quds trong suốt cuộc chiến với Iran, trong đó có vụ tấn công một khách sạn ở trung tâm Beirut hồi tháng trước.

Tổng thống Iran xuống dường dự mít tinh cùng người dân
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tham dự một cuộc mít tinh công khai chống lại các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, bất chấp các cuộc không kích trước đó của Mỹ và Israel khiến nhiều quan chức cấp cao Iran thiệt mạng.

UAE sẽ hỗ trợ Mỹ mở eo biển Hormuz bằng vũ lực
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang chuẩn bị hỗ trợ Mỹ “mở eo biển Hormuz bằng vũ lực”, theo Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Ả Rập giấu tên. UAE được cho là đang vận động một nghị quyết của Liên Hợp Quốc nhằm tạo cơ sở cho phương án này.

Một quan chức khác cho biết sự hỗ trợ quân sự có thể bao gồm các hoạt động rà phá thủy lôi và các dịch vụ khác. Một số quốc gia vùng Vịnh cũng được cho là ủng hộ khả năng Mỹ tiến hành chiến dịch kiểm soát các đảo của Iran trong khu vực, bao gồm Abu Musa - hòn đảo mà UAE cũng tuyên bố chủ quyền.

Mỹ đe dọa xem xét lại quan hệ với NATO
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã cảnh báo rằng Washington “sẽ phải xem xét lại” mối quan hệ với NATO sau khi cuộc chiến với Iran kết thúc. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh rạn nứt ngày càng gia tăng với các quốc gia châu Âu liên quan đến xung đột, khi nhiều nước từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, ông Rubio cho biết quyết định cuối cùng “rốt cuộc” sẽ do Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra.

Ông Trump "sẽ không mắc bẫy" Iran
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ không cho phép Iran lợi dụng các cuộc đàm phán để thao túng Washington. “Ông ấy sẽ không để các cuộc đàm phán giả tạo bị sử dụng như một chiến thuật trì hoãn nhằm kéo dài thời gian, tạo thêm không gian cho họ… Ông ấy sẽ không mắc bẫy những trò đó,” Rubio nói với người dẫn chương trình Fox News Sean Hannity.

Rubio cũng cho biết Mỹ vẫn để ngỏ khả năng đối thoại, dù các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran trong năm 2025 và năm nay đều “không đạt kết quả.”

Iran đã bác bỏ các tuyên bố của ông Trump về việc có liên lạc hậu trường, sau khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2.

Vietbf @ Sưu tầm

Hàng trăm triệu người từ châu Á đến châu Âu, từ châu Phi đến Trung Đông đã không bỏ phiếu cho ông Trump và không có tiếng nói gì trong những việc ông làm. Nhưng những quyết định của ông vẫn đang thay đổi cuộc sống của họ một cách sâu sắc - theo phân tích của CNN.

EU phát cảnh báo gây sốc tới toàn khối

Có vẻ như Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị rút lui. Ông nói với các đồng minh của Mỹ - những người không tham gia cuộc chiến của ông ở Iran vì họ không được thông báo trước, không muốn tham chiến và cho rằng nó vi phạm luật pháp quốc tế - rằng họ sẽ phải gánh chịu hậu quả.



“Hãy tự đi mà lo dầu mỏ của các vị” - ông viết trên Truth Social hôm thứ Ba 31/3, ngay trước khi các nguồn tin nói với CNN rằng chính quyền không thể hứa sẽ khôi phục quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz trước khi tuyên bố nhiệm vụ đã hoàn thành.

Sau đó, tổng thống dự đoán cuộc chiến sẽ "kết thúc" trong vòng 2 đến 3 tuần. "Những gì xảy ra ở eo biển, chúng ta sẽ không liên quan gì đến nó" - ông nói với các phóng viên trong Phòng Bầu dục.

Iran đã sử dụng điểm nghẽn ở cửa Vịnh Ba Tư để ngăn chặn nguồn cung dầu mỏ quan trọng và gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu. Nếu chiến tranh kết thúc với việc Iran kiểm soát được tuyến đường thủy quan trọng này, đó sẽ là một thắng lợi chiến lược.

Giữa những dấu hiệu mới cho thấy Trump muốn chấm dứt chiến tranh, các quan chức dường như đang tạo ra vỏ bọc lập luận để ông có thể kết thúc cuộc chiến mà không cần giải quyết hậu quả. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Ba tuyên bố Mỹ đã đạt được "sự thay đổi chế độ" ở Iran - mặc dù quốc gia này vẫn thuộc về các nhà lãnh đạo Hồi giáo mà Mỹ không ưa.

Những nỗ lực mới nhất của chính quyền nhằm định nghĩa lại thành công phản ánh những lựa chọn khó khăn mà ông Trump phải đối mặt sau hơn một tháng chiến tranh bắt đầu, cùng với áp lực ngày càng tăng từ thời hạn 4 đến 6 tuần mà các quan chức đã đặt ra để kết thúc chiến sự.

Những nỗ lực này diễn ra sau những tuyên bố của tổng thống rằng các cuộc đàm phán “hiệu quả” đang diễn ra với Iran - mặc dù các quan chức ở Tehran phủ nhận điều này và không có bằng chứng công khai nào về tiến triển ngoại giao.

Việc chấm dứt chiến tranh khi Iran kiểm soát eo biển sẽ được quốc tế coi là một thất bại chiến lược đối với Mỹ. Iran chắc chắn sẽ tuyên bố chiến thắng và có thể cho rằng họ đã thiết lập lại được khả năng răn đe đối với các cuộc tấn công trong tương lai.

Và họ có thể sẽ cố gắng kiếm tiền từ vị thế mới của mình bằng cách áp đặt phí cầu đường đối với các tàu chở dầu đi qua tuyến đường này. Điều này sẽ cung cấp nguồn thu để tái thiết các chương trình quân sự, tên lửa và thậm chí cả chương trình hạt nhân đã bị phá hủy trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Tất cả những điều này sẽ thách thức khả năng biến hầu hết mọi thứ thành chiến thắng của Trump. Nhưng đây vẫn có thể là kết cục tốt hơn cho tổng thống vì bất kỳ nỗ lực nào nhằm mở lại eo biển bằng vũ lực đều có nguy cơ gây thương vong nặng nề cho phía Mỹ và kéo dài chiến tranh, làm suy yếu hơn nữa uy tín chính trị vốn đã bị xói mòn của ông trong nước.

Ông Trump không thể trốn tránh hậu quả từ quyết định của mình

Việc rút lui có thể gây ra hỗn loạn. Nhưng điều đó sẽ phù hợp với phương pháp của ông Trump, vốn hiệu quả hơn trong việc phá vỡ trật tự hiện có hơn là xây dựng hệ thống mới. Nó cũng sẽ mở rộng nguyên tắc "Nước Mỹ trên hết", theo đó Washington hành động dựa trên lợi ích quốc gia riêng, và phản ánh sự bất mãn của ông với các đồng minh NATO mà ông cho là “dựa dẫm” vào đảm bảo an ninh của Mỹ.

Nhưng nước Mỹ không tồn tại trong một môi trường biệt lập được định hình bởi những lời lẽ của Trump. Ông sẽ khó tránh khỏi những hệ lụy kinh tế và chính trị nếu để Iran kiểm soát eo biển. Ông có thể “xoay chuyển câu chuyện” về mặt chính trị, nhưng thị trường thì không dễ bị thuyết phục.

“Mặc dù Mỹ là nhà sản xuất dầu hàng đầu thế giới, điều đó không có nghĩa là người tiêu dùng Mỹ không bị ảnh hưởng bởi giá dầu vì giá dầu là vấn đề toàn cầu” - Rosemary Kelanic, giám đốc chương trình nghiên cứu Trung Đông tại viện nghiên cứu Defense Priorities, nói với Zain Asher trên CNN International hôm thứ Ba. “Vì vậy, tất cả mọi người ở Mỹ và trên toàn thế giới đều bị ảnh hưởng bởi cú sốc nguồn cung này”.

Cú sốc kinh tế đó đe dọa gây ra một cuộc suy thoái toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến Mỹ - có thể diễn ra vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong đó đảng Dân chủ hy vọng giành được chiến thắng lớn để giúp họ hạn chế quyền lực nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Trên phạm vi rộng hơn, hậu quả của cuộc chiến tranh Iran hiện đang đe dọa một hệ quả khác: một sự rạn nứt sâu sắc hơn nữa trong liên minh xuyên Đại Tây Dương. Điều này càng nhấn mạnh sự cần thiết đối với các đồng minh châu Âu - và những quốc gia mà Thủ tướng Canada Mark Carney gọi là “các cường quốc tầm trung” - phải đầu tư nhiều hơn vào quân đội của chính họ với sự hiểu biết rằng chiếc ô an ninh của Mỹ sau Thế chiến II đã trở nên không đáng tin cậy.

Những hồi chuông cảnh báo vang vọng khắp châu Âu khi Ngoại trưởng Marco Rubio, một trong những thành viên ủng hộ NATO nhất trong nhóm thân cận của Trump, phát biểu trên Al Jazeera tuần này rằng phản ứng của các đồng minh Mỹ đối với cuộc chiến là "rất đáng thất vọng" - và ám chỉ rằng ông Trump sẽ "xem xét lại" các cam kết của Mỹ với họ khi cuộc chiến kết thúc.

Châu Âu có thể phải trả giá như thế nào?

Trong thời đại khó đoán định của ông Trump, các nhà lãnh đạo đồng minh đang nhận ra rằng họ không thể tiếp tục dựa vào các đảm bảo an ninh của Mỹ nữa, vì tổng thống Mỹ dường như đang tiến gần đến việc đặt điều kiện cho những đảm bảo đó bằng sự ủng hộ tuyệt đối đối với các hành động của ông ta.

Một số nước, như Anh, ban đầu đã từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ không quân cho các nhiệm vụ tấn công ở Iran. Những nước khác, như Tây Ban Nha, còn đi xa hơn nhiều. Kết quả là, ông Trump đã chỉ trích gay gắt "mối quan hệ đặc biệt" với London và đe dọa cắt đứt mọi hoạt động thương mại với Madrid.

Nhưng ông Trump đã đặt những nhà lãnh đạo đó vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một năm liên tục chỉ trích các đồng minh, bao gồm cả việc ông ta yêu cầu Đan Mạch giao nộp Greenland; các cuộc tấn công bằng thuế quan; và sự coi thường những hy sinh của các nước bạn bè Mỹ trong các cuộc chiến tranh sau ngày 11/9, có nghĩa là họ hầu như không có cơ hội vừa giúp ông vừa cứu vãn sự nghiệp chính trị của chính mình.

Nhưng việc đứng ngoài cuộc chiến sẽ không giúp họ tránh khỏi những tổn thất mà nó gây ra.

Giá năng lượng cao và lạm phát gia tăng đe dọa làm sụp đổ các nền kinh tế vốn đã mong manh và gây ra phản ứng chính trị tiêu cực từ cử tri đối với các chính phủ trung dung vốn đã yếu kém ở châu Âu. Đã có những cuộc thảo luận về việc phân phối xăng và dầu diesel theo định mức ở một số quốc gia EU. Và trên lục địa này, người ta lo ngại rằng sự sụp đổ của chính quyền trung ương ở Tehran có thể gây ra một cuộc di cư ồ ạt khác về biên giới và thử thách những điểm yếu về tài chính và văn hóa.

Việc “tự đi tìm dầu” như lời ông Trump nói cũng không khả thi. Sức mạnh quân sự bị thu hẹp của các nước châu Âu đã bị bộc lộ rõ trong cuộc chiến. Hải quân Hoàng gia Anh phải mất vài tuần mới điều được một tàu khu trục chống tên lửa đến đóng quân ngoài khơi Síp để bảo vệ tài sản của Anh. Pháp đã điều được một nhóm tác chiến tàu sân bay để bảo vệ lợi ích của mình và các đồng minh ở Trung Đông. Nhưng nếu không có sự hỗ trợ của Mỹ, các nước NATO không có cơ hội mở eo biển và duy trì nó. Ngay cả Hải quân Mỹ hùng mạnh hiện cũng cho rằng quá nguy hiểm để mạo hiểm tiến vào tầm bắn của máy bay không người lái và tên lửa Iran.

Như thường lệ với Trump, tốt nhất là không nên tin mọi điều ông ta nói theo nghĩa đen. Dấu hiệu cho thấy Mỹ có thể rút khỏi cuộc chiến xuất hiện một ngày sau khi ông cảnh báo sẽ phá hủy các nhà máy điện và thậm chí cả các cơ sở khử muối của Iran trong một cuộc leo thang bạo lực nếu Tehran không đáp ứng các yêu cầu hòa bình của ông.

Những lời lẽ công khai gay gắt của ông Trump đôi khi là một chiêu trò để gây sức ép lên các đối tác yếu hơn. Ngoại trưởng Rubio đã ám chỉ điều này khi ông nói hôm thứ Sáu rằng “các quốc gia ở châu Á và trên toàn thế giới đều có nhiều lợi ích liên quan và nên đóng góp rất nhiều” vào nỗ lực mở lại eo biển Hormuz.

Có thể không có lối thoát rõ ràng nào cho Iran và Mỹ - nhưng có lẽ có một lối thoát cho các đồng minh của Mỹ trong cuộc đối đầu với Trump. Châu Âu có khả năng hữu ích. Một số quốc gia có khả năng rà phá thủy lôi mà Mỹ không có. Pháp đã tuyên bố sẵn sàng tham gia một sứ mệnh quốc tế với các lực lượng hải quân khác để bảo vệ tàu thuyền đi qua eo biển - nhưng chỉ sau khi giao tranh chấm dứt.

“Tôi nghĩ họ vẫn đang nỗ lực ngăn chặn những bất đồng với Mỹ về vấn đề Iran gây ra sự rạn nứt vĩnh viễn trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương” - Stephen Flanagan, cựu giám đốc cấp cao về chính sách và chiến lược quốc phòng tại Hội đồng An ninh Quốc gia, phát biểu tại cuộc họp báo của Viện Trung Đông hôm thứ Ba. “Nhưng điều này ngày càng trở nên khó khăn hơn trước những lời chỉ trích gay gắt của ông Trump về cách các nước châu Âu đã phản ứng cho đến nay”.

Mỹ dường như muốn nhiều hơn nữa.

“Ông Trump đang chỉ ra rằng đây là tuyến đường thủy quốc tế mà chúng ta sử dụng ít hơn hầu hết các quốc gia khác; trên thực tế, ít hơn đáng kể. Vì vậy, thế giới nên chú ý và sẵn sàng hành động” - Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết hôm thứ Ba.

Nhưng châu Âu không muốn bị lôi kéo vào một cuộc chiến khác của Mỹ ở Trung Đông, một cuộc chiến mà những người chỉ trích cho là không thuyết phục và không có lộ trình rõ ràng cho một kết cục tốt hơn.

“Ông Donald Trump mong đợi một vài chiếc tàu khu trục nhỏ của châu Âu có thể làm được gì ở eo biển Hormuz mà hải quân Mỹ hùng mạnh không thể làm được?” - Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã nói như vậy vào tháng trước.

“Đây không phải là cuộc chiến của chúng ta; chúng ta không phải là người khơi mào”.

Nhưng lập trường này sẽ không giúp các đồng minh tránh khỏi hậu quả của cuộc chiến - một thực tế phản ánh đặc điểm đang dần định hình nhiệm kỳ thứ hai của Trump.

Hàng trăm triệu người từ châu Á đến châu Âu, từ châu Phi đến Trung Đông đã không bỏ phiếu cho ông và không có tiếng nói gì trong những việc ông làm.

Nhưng những quyết định của ông vẫn đang thay đổi cuộc sống của họ một cách sâu sắc.

Vietbf @ Sưu tầm