Cuộc xung đột quân sự hiện tại ở Trung Đông hoàn toàn khác biệt so với những gì diễn ra năm ngoái khi Israel và Hoa Kỳ chống lại Iran. Như Tehran đã nhiều lần cảnh báo, để đáp trả hành động gây hấn mới, lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo sẽ tấn công tất cả các mục tiêu ở Vịnh Ba Tư mà họ cho là hợp pháp.

Theo số liệu thống kê từ 22 ngày đầu tiên của cuộc chiến, máy bay không người lái Iran đã tấn công Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất thường xuyên hơn cả Israel. Kuwait đứng thứ hai trong bảng xếp hạng kỳ lạ này, tiếp theo là Saudi Arabia. Oman chịu thiệt hại ít nhất, khi không một tên lửa nào tấn công họ.

Hệ thống phòng không đang thất bại trong việc chống đỡ tên lửa và UAV, dẫn tới việc các quốc gia quân chủ vùng Vịnh đang phải gánh chịu những tổn thất kinh tế khổng lồ. Iran chỉ sẵn sàng chấm dứt chiến tranh theo các điều kiện của riêng mình, điều này đã khiến giải pháp ngoại giao rơi vào bế tắc.

Saudi Arabia cân nhắc tuyên chiến với Iran.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi Saudi Arabia không chỉ cân nhắc việc cung cấp lãnh thổ và không phận cho lực lượng Mỹ để tấn công Iran, mà còn trực tiếp tham gia vào một cuộc chiến.

Tờ Wall Street Journal (WSJ), dẫn nguồn tin của mình cho biết, Thái tử Mohammed bin Salman sắp tham gia các cuộc tấn công của Mỹ chống lại Iran. Một trong những nguồn tin của WSJ nhận định việc vương quốc này tham chiến chỉ là vấn đề thời gian.

Trong những ngày đầu của cuộc chiến, Saudi Arabia từ chối cho phép Mỹ dùng lãnh thổ và không phận của mình tấn công Iran. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi lực lượng vũ trang Cộng hòa Hồi giáo bắt đầu bắn tên lửa và máy bay không người lái vào các cơ sở năng lượng quan trọng của họ, cũng như nhằm vào thủ đô Riyadh.

Sau đó, vương quốc Trung Đông đã xem xét lại lập trường của mình và cho phép Mỹ sử dụng căn cứ không quân King Fahd ở phía Tây bán đảo Arab. Ngoại trưởng Saudi Arabia - Hoàng thân Faisal bin Farhan Al Saud cảnh báo Iran rằng sự kiên nhẫn của nước này "có giới hạn".

Ngược lại, UAE đang gia tăng áp lực lên Iran thông qua các biện pháp kinh tế, theo báo cáo của WSJ. Các tổ chức liên kết với Iran ở Dubai đã bị đóng cửa và chính quyền đang xem xét đóng băng hàng tỷ USD tài sản của Iran, điều này có thể hạn chế khả năng tiếp cận ngoại tệ và thương mại quốc tế.

Trong khi đó, UAE đang thảo luận về việc điều quân đội đến đối đầu với Iran và không khuyến khích Mỹ ngừng bắn cho đến khi tiềm lực quân sự của Iran bị suy yếu nghiêm trọng.

Hiện tại, các chế độ quân chủ vùng Vịnh đang bị kìm hãm không can thiệp trực tiếp vào cuộc chiến với Iran bởi lo ngại khi cuộc xung đột kết thúc và Mỹ rút quân khỏi khu vực, Iran sẽ có động thái trả đũa toàn diện, tờ WSJ kết luận.

Theo Wall Street Journal

Philippines ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, hiệu lực 1 năm

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. hôm thứ Ba đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về năng lượng để đối phó với xung đột ở Trung Đông và điều mà ông gọi là "mối nguy hiểm cận kề" đối với nguồn cung năng lượng của đất nước.

Trước đó vào thứ Ba, Bộ Năng lượng Philippines cho biết họ có đủ xăng dự trữ để dùng trong 53 ngày, đủ dầu diesel cho 46 ngày và đủ nhiên liệu máy bay cho khoảng 39 ngày. Giá dầu diesel đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột ở Trung Đông xảy ra, vượt quá 120 peso/1 lít, tương đương 2 đô la Mỹ.

Ông Marcos cho biết một ủy ban đã được thành lập để đảm bảo việc vận chuyển, cung cấp, phân phối và sẵn có nhiên liệu, thực phẩm, thuốc men, sản phẩm nông nghiệp và các mặt hàng thiết yếu khác được diễn ra một cách có trật tự.

Trong một sắc lệnh hành pháp, Tổng thống Philippines Marcos cho biết xung đột đã tạo ra sự bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu, sự gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng và sự biến động đáng kể cũng như áp lực tăng giá đối với giá dầu quốc tế, "do đó gây ra mối đe dọa đối với an ninh năng lượng quốc gia".

"Việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia sẽ cho phép chính phủ... thực hiện các biện pháp ứng phó và phối hợp theo luật hiện hành để giải quyết các rủi ro do sự gián đoạn trong nguồn cung năng lượng toàn cầu và nền kinh tế trong nước gây ra", ông nói.

Tuyên bố này, có hiệu lực trong một năm, cho phép chính phủ mua nhiên liệu và các sản phẩm dầu mỏ để đảm bảo nguồn cung kịp thời và đầy đủ, và nếu cần thiết, thanh toán trước một phần giá trị hợp đồng.
Philippines cho làm việc 4 ngày/tuần, phát tiền cho tài xế

Nhiều cơ quan chính phủ đã chuyển sang chế độ làm việc 4 ngày một tuần để tiết kiệm năng lượng, và ông Marcos đã kêu gọi người dân đi chung xe. Chính phủ cũng đã phát 5.000 peso cho hàng chục nghìn tài xế xe ba bánh và xe jeepney quanh Manila đang chịu ảnh hưởng bởi giá cả tăng cao.

Philippines đang nỗ lực mua 1 triệu thùng dầu từ các quốc gia trong và ngoài Đông Nam Á để xây dựng kho dự trữ, nhưng có thể sẽ có những bất ổn trong vòng đặt hàng tiếp theo.

Tuyên bố này sẽ cho phép chính phủ hành động nhanh chóng hơn và bỏ qua các quy trình thông thường trong việc ứng phó với hậu quả của cuộc xung đột Trung Đông, vốn đã đẩy giá dầu lên cao và làm đảo lộn thị trường toàn cầu.

Ông Marcos cũng chỉ đạo Bộ Tài chính, phối hợp với Ngân hàng Trung ương Philippines, theo dõi chặt chẽ tác động của cuộc xung đột Trung Đông đối với đồng peso Philippines, kiều hối, bao gồm cả rủi ro mất giá của đồng peso.

Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu, ông Marcos đã bày tỏ lo ngại về những hậu quả kinh tế đối với Philippines. "Chúng ta là nạn nhân của một cuộc chiến mà chúng ta không lựa chọn", ông nói hồi đầu tháng này trong một tuyên bố. Các nhà kinh tế đã cảnh báo rằng hậu quả có thể rất nghiêm trọng, lưu ý đến khả năng mất đi nguồn kiều hối từ hàng nghìn người Philippines đang làm việc ở Trung Đông.

Nền kinh tế Philippines phụ thuộc rất nhiều vào kiều hối từ người lao động ở nước ngoài, và theo ngân hàng trung ương Philippines, năm 2024, kiều hối từ Trung Đông chiếm khoảng 18% tổng số kiều hối.

CHIẾN TRANH IRAN : " NHỮNG KẺ TRÙMP CƯỚP BÓC THỜI NAY "



Ngày xưa người giàu gây chiến, người nghèo chết. Thời nay người giầu gây chiến lại được thêm tiền , người nghèo đánh nhau, chết thiệt thòi và lại mất cả tiền.

Cuộc chiến Iran đã sang tuần thứ 4 và dường như chưa có tín hiệu kết thúc.

Nghe nói Ba Tư đã bị xóa sổ về quân sự và chính quyền, nhưng ngày nào cũng có tên lửa hay drone bay.

Vùng Vịnh có hàng trăm triệu người sống xung quanh, dầu và khí đốt ở đây chiếm 20% thị phần thế giới.

Hormuz đóng cửa ngày nào, dân nghèo khổ ngày đó, trong khi người giầu vẫn ổn, một số giầu lên gấp bội vì chiến tranh.

Trump tuyên bố : sẽ san phẳng nhà máy điện của Iran trong vòng 48 tiếng nếu Iran không chịu mở cửa Hormuz.

Thế là giá dầu lên 20-30% , kéo theo chứng khoán đỏ loẹt.





Sắp hết thời hạn 48 tiếng thì ông đổi ý , gia hạn cho thêm 5 này nữa.

Giá dầu giảm và chứng khoán lại xanh.

Ai đoán được ý của Tổng thống Mỹ mà chơi chứng khoán sẽ giầu nhanh.


***


Triết gia người Pháp Jean-Paul Sartre (1905-1980) có câu nổi tiếng :

- “When the rich wage war, it is the poor who die” – “Người giàu gây chiến, người nghèo chết”.

Từ thời Nội chiến, người Mỹ cũng rút ra chân lý :

- “ A rich man’s war, poor man’s fight” – “kẻ giầu gây chiến, người nghèo ra trận”.

Điều này đúng cho mọi thời đại. Con ông cháu cha, con nhà giầu có, ít người ra trận.

Các cuộc chiến tranh chủ yếu do những người thuộc tầng lớp lao động và người nghèo thuộc cả hai phía tham gia trên chiến trường, chiếm phần lớn lực lượng nhập ngũ, trong khi những người giàu có và có quan hệ chính trị thường ít phải ra tiền tuyến.

Bị bắt đi lính, đi vì nghĩa vụ, đi vì bị nhồi sọ… hầu hết là con em giới cần lao.






Andrew Carnegie , trùm đường sắt nổi tiếng, dạo trong New York bạn sẽ thấy tên của ông.

Nhưng ít người biết thời Nội chiến Mỹ có chế độ nghĩa vụ quân sự, Andrew Carnegie đã trả cho một người nhập cư Ireland 850 đô la để chiến đấu thay mình.

Carnegie không phải là người duy nhất không muốn phục vụ, vì “trốn nghĩa vụ quân sự” là một thông lệ phổ biến trong giới nhà giàu thời đó.

Thời đó, dùng tiền để không phải đi lính, không bất hợp pháp.

Đạo luật Tuyển quân (Ghi danh), được Quốc hội thông qua năm 1863 để giải quyết tình trạng thiếu nhân lực trong Quân đội Liên bang, cho phép miễn nghĩa vụ quân sự cho những người trả “phí miễn giảm” 300 đô la hoặc, giống như Carnegie, thuê người thay thế.

Chỉ những người giàu có, có đặc quyền, mới đủ khả năng chi trả khoản tiền đó, nên nghĩa vụ quân sự, chiến đấu và hy sinh, trở thành “gánh nặng độc quyền” của tầng lớp cần lao.





Một số thuộc thế hệ Carnegie mà sau này được gọi là “những kẻ trùm cướp bóc” như :

- Phillip Armour

- Jay Cooke

- J.P. Morgan

- George Pullman

- Jay Gould

- Jim Fisk

- Collis P. Huntington và John D. Rockefeller đã trải qua chiến tranh giống như Carnegie, kiếm tiền bằng cách cung cấp cho Quân đội Liên bang nhiên liệu, đồng phục, giày dép, súng trường, đạn dược, lương thực, vận chuyển và tài chính.






Thời nay có khác chút. Ai nắm thông tin sẽ giầu nhanh. Nếu biết trước Tổng thống Trump hạ nhiệt vào ngày hôm sau, chỉ cần bán vài triệu cổ phiếu dầu Brent, thì ăn đủ.

Tương tự, biết trước kế hoạch san phẳng hạ tầng năng lượng và sẽ có đòn trả đũa , giá dầu sẽ tăng kéo theo cổ phiếu đỏ loẹt.

Nguyên tắc mua thấp bán cao thì dân chợ Đồng Xuân hay Bến Thành đều thuộc lòng.

Tổng thống Trump chỉ cần hắng giọng là thị trường chứng khoán chao đảo.

Người nghèo có chút vốn liếng đổ vào cổ phiếu, không có thông tin Mỹ đánh chỗ này chỗ kia, chả mấy chốc tiền đã sang túi người khác.

Thời nay “Những kẻ trùm cướp bóc” không cần nai lưng đi buôn “trăm thứ bà rằn” như thế hệ Carnegie, mà chỉ cần đoán trúng ý TACO , đầu tư vào vài mã cổ phiếu, sẽ thành người “tiền nhiều để làm gì” qua một đêm.

Thời thị trường chứng khoán, thông tin chiến sự cũng là tiền bạc, không những nhiều tiền mà là rất nhiều tiền.





Hiệu Minh

24-6-2026


***

Một tay súng tiếp cận cây ATM ở thành phố Conroe, bắn trọng thương bảo vệ gốc Việt 59 tuổi rồi mang hộp tiền chạy trốn.

Vụ cướp có vũ trang xảy ra vào khoảng 8h20 ngày 23/3 tại máy ATM của ngân hàng Bank of America ở khu 1900 đường North Frazier, thành phố Conroe, bang Texas.

Video từ camera an ninh của một cơ sở kinh doanh gần đó cho thấy một chiếc xe bán tải sáng màu dừng đỗ cạnh máy ATM, một người đàn ông bước xuống, dừng lại một phút rồi rời đi.

Cảnh sát sau đó nhận được tin báo về vụ nổ súng. Khi đến hiện trường, họ phát hiện Quang Truong, 59 tuổi, nhân viên bảo vệ của Brinks, công ty Mỹ chuyên vận chuyển tiền mặt cho các trụ ATM, bị trúng đạn ở vùng thân. Ông Truong được sơ cứu và đưa tới bệnh viện gần đó để phẫu thuật trong tình trạng nguy kịch.


Cây ATM của Bank of America nơi xảy ra vụ nổ súng ngày 23/3. Ảnh: ABC13

Trong lúc phong tỏa hiện trường, cảnh sát đã nhận được tín hiệu định vị của các hộp tiền bị lấy khỏi máy ATM. Giới chức sau đó xác định được phương tiện của nghi phạm là một chiếc Dodge màu xám đang chạy theo hướng bắc trên cao tốc I-45.

Cảnh sát thành phố Conroe và hạt Montgomery đã phối hợp chặn xe nghi phạm tại phía nam đường FM 830. Nhưng trước lực lượng chức năng tiếp cận, nghi phạm 41 tuổi đã dùng súng tự sát. Cảnh sát chưa công bố danh tính của người này.

Giới chức đang mở rộng điều tra cùng FBI, cho biết số tiền bị cướp đã được thu hồi.


Hiện trường vụ nổ súng tại thành phố Conroe, bang Texas. Ảnh: ABC13

VietBF@sưu tập

Quan chức cấp cao Iran nói các lực lượng nước này đã được huấn luyện "chiến tranh phi đối xứng" trong hơn hai thập kỷ để đối phó Mỹ.

"Chúng tôi đang chờ lính Mỹ đến. Quân đội Iran được huấn luyện bằng chiến lược chiến tranh phi đối xứng suốt hơn 20 năm qua để chờ thời khắc đó", Ali Akbar Ahmadian, đại diện của Lãnh tụ Tối cao Iran trong Hội đồng Quốc phòng, viết trên mạng xã hội hôm 24/3.

Ông khẳng định Iran chỉ có một thông điệp gửi đến quân nhân Mỹ là "hãy đến gần hơn".


Ông Ali Akbar Ahmadian hồi tháng 12/2023. Ảnh: IRNA

Chiến tranh phi đối xứng là khi bên có năng lực quân sự kém hơn sử dụng các phương pháp phi truyền thống như tác chiến du kích, tấn công mạng, huy động lực lượng ủy nhiệm và công cụ gián tiếp, nhằm bù đắp sự yếu thế về vũ khí thông thường, tránh đối đầu với điểm mạnh của đối phương, khai thác điểm yếu về chính trị và các ràng buộc khác.

Tuyên bố được đưa ra giữa lúc Mỹ dường như đang xem xét khả năng triển khai bộ binh cho chiến dịch ở Iran. Hãng thông tấn Reuters dẫn các nguồn tin cho biết quân đội Mỹ đang cân nhắc nhiều phương án, trong đó có đổ quân lên bờ biển và các đảo của Iran nhằm gỡ phong tỏa eo biển Hormuz.

Hãng thông tấn AP hôm 25/3 dẫn ba nguồn thạo tin cho biết quân đội Mỹ đang chuẩn bị điều động ít nhất 1.000 quân nhân thuộc Sư đoàn Dù số 82 đến Trung Đông trong những ngày tới. Đây sẽ là sự bổ sung mới nhất cho lực lượng Mỹ tại khu vực, sau khi một số tàu hải quân chở hàng nghìn lính thủy quân lục chiến đang hướng tới Trung Đông.

Sư đoàn Dù số 82 Mỹ được đào tạo để nhảy dù xuống các vùng lãnh thổ tranh chấp hoặc thù địch để chiếm các khu vực và sân bay quan trọng.

Báo New York Times hôm 23/3 dẫn lời các cựu sĩ quan Mỹ cho biết trong trường hợp chính quyền ông Trump quyết định chiếm đảo Kharg, được ví như "huyết mạch dầu mỏ" của Iran, nhiều khả năng thủy quân lục chiến sẽ đổ bộ để kiểm soát và nhanh chóng sửa chữa sân bay cùng hạ tầng liên quan.

Hoạt động này sẽ tạo điều kiện để không quân dùng vận tải cơ đưa trang bị, vật tư và binh sĩ đến đảo. Sư đoàn Dù số 82 sau đó có thể đổ quân lên đảo để thủy quân lục chiến rút đi.

VietBF@sưu tập

Ứng viên Dân chủ Gregory thắng ghế nghị viện Florida đại diện cho khu vực bầu cử có hạt Palm Beach, nơi được coi là "chiếc nôi quyền lực" của ông Trump.

Theo kết quả được hãng thông tấn AP công bố tối 24/3, ứng viên đảng Dân chủ Emily Gregory đã đánh bại đối thủ đảng Cộng hòa Jon Maples trong cuộc bầu cử đặc biệt tại khu vực bầu cử số 87 của nghị viện bang Florida. Bà Gregory giành chiến thắng trước ông Maples với cách biệt hai điểm phần trăm, tiếp quản ghế nghị sĩ bang mà thành viên đảng Cộng hòa Mike Caruso để lại.

Khu vực bầu cử số 87 bao gồm một phần của hạt Palm Beach, nơi có dinh thự Mar-a-Lago và được xem như "chiếc nôi quyền lực" của Tổng thống Donald Trump. Trong cuộc bầu cử năm 2024, ứng viên Cộng hòa Caruso từng chiến thắng ở khu vực này với cách biệt tới 19 điểm phần trăm so với đối thủ.


Ứng viên đảng Dân chủ Emily Gregory. Ảnh: Emily Gregory Campaign

Tổng thống Trump trước đó đã kêu gọi cử tri bỏ phiếu cho Maples và đăng trên mạng xã hội hôm 23/3 rằng ứng viên Cộng hòa này "được rất nhiều người bạn của tôi ở hạt Palm Beach" ủng hộ.

Tuy nhiên, Gregory, chủ một doanh nghiệp nhỏ tại địa phương, vợ của một sĩ quan quân đội Mỹ, đã thu hút được lượng lớn cử tri trung lập và bảo thủ truyền thống bỏ phiếu cho mình.

Chiến thắng của bà Gregory được coi là "cơn địa chấn chính trị" ở Mỹ, khi đảng Dân chủ có thể lật ngược thế cờ ở ngay "sân nhà" của ông Trump. Đảng Dân chủ cho rằng điều này thể hiện cử tri "bất mãn với chi phí sinh hoạt leo thang đang dần rời bỏ ông Trump và đảng Cộng hòa".

"Khu vực Mar-a-Lago vừa chuyển từ đỏ sang xanh, điều sẽ khiến đảng Cộng hòa lo lắng về cuộc bầu cử giữa kỳ. Một khu vực ủng hộ ông Trump ngay tại sân nhà của ông ấy đáng lẽ không nên trở thành mục tiêu tranh giành của phe Dân chủ, nhưng kết quả đêm nay đã chứng minh rằng đảng Cộng hòa dễ bị tổn thương ở bất cứ nơi nào", quan chức đảng Dân chủ Heather Williams tuyên bố.

Bà Williams cho biết thêm đảng Dân chủ đã giành lại được khoảng 29 khu vực bầu cử ở cấp bang kể từ khi ông Trump đắc cử.

Tổng thống Trump sống ở New York phần lớn cuộc đời, nhưng đã chuyển nơi cư trú và đăng ký cử tri tại Florida từ nhiệm kỳ đầu tiên. Mar-a-Lago trở thành nơi tụ họp của bạn bè, đồng minh của ông Trump cũng như nơi các giám đốc điều hành doanh nghiệp, lãnh đạo quốc tế tìm tới để gặp ông. Khi trở về Nhà Trắng, ông Trump cũng vẫn dành nhiều ngày cuối tuần ở Mar-a-Lago.

VietBF@sưu tập

Không chỉ là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực truyền thống, khoai lang tím còn giàu giá trị dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Bà Caitlin Beale, chuyên gia dinh dưỡng làm việc tại Mỹ, cho biết khoai lang tím cung cấp chất xơ, vitamin và nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho cơ thể.

Việc bổ sung khoai lang tím vào chế độ ăn hằng ngày giúp đa dạng thực phẩm và hỗ trợ sức khỏe toàn diện, theo trang sức khỏe Health.

Giàu chất chống oxy hóa
Màu tím của khoai lang tím đến từ anthocyanin, một nhóm chất chống oxy hóa cũng có trong quả mọng và bắp cải tím. Chất này giúp trung hòa gốc tự do, từ đó hạn chế tổn thương tế bào và giảm stress oxy hóa.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Food Funct năm 2024 cho thấy thực phẩm chứa anthocyanin giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm viêm.

Việc ăn đa dạng thực vật có màu sắc đậm giúp tăng khả năng chống oxy hóa và giảm nguy cơ bệnh tim.


Bổ sung khoai lang tím vào chế độ ăn hằng ngày giúp đa dạng thực phẩm và hỗ trợ sức khỏe toàn diện

Ảnh: AI

Hỗ trợ sức khỏe đường ruột
Khoai lang tím chứa chất xơ và tinh bột kháng, 2 thành phần quan trọng đối với hệ tiêu hóa.

Tinh bột kháng không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống ruột già, nơi vi khuẩn có lợi tiến hành lên men. Quá trình này tạo ra axit béo chuỗi ngắn, giúp bảo vệ niêm mạc ruột và kiểm soát viêm tại đại tràng.

Chất xơ trong khoai lang tím giúp duy trì nhu động ruột đều đặn và tăng sự đa dạng của hệ vi sinh đường ruột.

Kiểm soát đường huyết
Khoai lang tím có vị ngọt tự nhiên nhưng vẫn hỗ trợ ổn định đường huyết. Hàm lượng chất xơ và tinh bột kháng giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu carbohydrate.

Uống nước ép bưởi bao nhiêu là đủ để tốt cho sức khỏe?

Tinh bột kháng giúp giảm mức tăng đường huyết và insulin sau bữa ăn. Anthocyanin giúp cải thiện glucose lúc đói và giảm kháng insulin.

Việc kết hợp khoai lang tím với protein hoặc chất béo lành mạnh giúp giảm tốc độ hấp thu glucose vào máu.

Cung cấp vitamin và khoáng chất thiết yếu
Khoai lang tím cung cấp nhiều vi chất quan trọng như vitamin C, vitamin A và kali. Vitamin C hỗ trợ miễn dịch và bảo vệ da trước tác động của gốc tự do.

Vitamin A giúp duy trì thị lực và tăng cường hệ miễn dịch. Kali giúp cân bằng dịch cơ thể, điều hòa natri và hỗ trợ hoạt động của cơ và hệ thần kinh.

Khoai lang tím không phải là nguồn quá giàu một vi chất riêng lẻ nhưng vẫn góp phần bổ sung dinh dưỡng tổng thể.

Tốt cho tim mạch
Các hợp chất trong khoai lang tím tác động tích cực đến huyết áp, cholesterol và chức năng mạch máu. Chất xơ giúp giảm cholesterol LDL và giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

Kali trong khoai lang tím hỗ trợ hạ huyết áp bằng cách tăng đào thải natri và giúp mạch máu giãn ra. Việc bổ sung thực phẩm giàu kali giúp duy trì huyết áp ổn định.

Kéo dài cảm giác no
Chất xơ trong khoai lang tím giúp kéo dài cảm giác no và kiểm soát lượng thức ăn nạp vào. Quá trình tiêu hóa chậm giúp duy trì cảm giác no lâu hơn giữa các bữa ăn.

Tinh bột kháng giúp tăng cảm giác no và hỗ trợ giảm cân thông qua việc cải thiện hệ vi sinh đường ruột. Việc tiêu thụ tinh bột kháng giúp giảm lượng calo ở bữa ăn tiếp theo.

VietBF@sưu tập

Trong căn phòng nồng mùi sát khuẩn của bệnh viện, Hoàng Thị Hoài, quê Thái Nguyên, dõi theo từng giọt máu đỏ sẫm đang từ từ chảy vào tĩnh mạch.

Người phụ nữ 31 tuổi, làn da vàng như nghệ, nằm co quắp vì toàn thân đau nhức. Với người bình thường, máu là nguồn sống tự nhiên như hơi thở. Nhưng với Hoài, mỗi mililit máu đều là một sự "vay mượn".

"Cơ thể này như một chiếc bình nứt, đổ bao nhiêu cũng vơi và truyền máu là cách duy nhất để duy trì sự sống", Hoài nói.

Người phụ nữ phát hiện mắc bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh) từ năm 9 tuổi. Cô thường xuyên ốm vặt, da xanh xao, mắt vàng nhạt, vài hôm lại phải nhập viện một lần. Thời gian đầu, gia đình không có nhiều thông tin về bệnh, chỉ biết con gái mắc bệnh di truyền, phải đi bệnh viện truyền máu mới giữ được sự sống. Bà Nguyễn Thị Nga, mẹ của Hoài kể, năm 12 tuổi, bác sĩ chẩn đoán bệnh diễn biến nặng, "chỉ sống được thêm 10 năm" khiến cả gia đình suy sụp. "Cả nhà chỉ biết động viên nhau cố gắng thôi, vì bệnh theo mình cả đời", bà nói.


Hoài được nhiều người khen là "cô gái mắc bệnh tan máu xinh đẹp" vì ngoại hình ưa nhìn. Cô nói đây là động lực để vui vẻ mỗi ngày. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Thalassemia là bệnh di truyền gene lặn, xảy ra do sự khiếm khuyết trong tổng hợp huyết sắc tố hemoglobin, gây thiếu máu, tan máu bẩm sinh. Có hai thể bệnh chính là Alpha Thalassemia và Beta Thalassemia. Trẻ mắc bệnh mức độ nhẹ có thể bị thiếu máu nhẹ. Trường hợp bệnh nặng, trẻ có thể tử vong trong thai kỳ hoặc sinh ra với biểu hiện thiếu máu nặng cần truyền máu kéo dài, suốt đời kèm theo các biến chứng như chậm phát triển, suy tim, xơ gan, biến dạng xương, rối loạn nội tiết...

Việt Nam hiện ghi nhận 13,8 triệu người mang gene bệnh Thalassemia, chiếm 13% dân số, hơn 20.000 người bệnh mức độ nặng cần phải điều trị suốt đời. Ước tính mỗi năm 8.000 trẻ em chào đời bị bệnh Thalassemia, trong đó khoảng 2.000 trẻ bị bệnh mức độ nặng.

Bệnh có hai biểu hiện nổi bật là thiếu máu và ứ sắt trong cơ thể. Người bệnh nặng nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây biến dạng xương mặt, (trán dô, mũi tẹt), xương giòn, nhiễm trùng, suy tuyến nội tiết, chậm phát triển, dậy thì muộn hoặc không dậy thì, suy gan, xơ gan, suy tim, thậm chí có nguy cơ tử vong. Người bệnh Thalassemia phải định kỳ truyền máu (khối hồng cầu), thải sắt và điều trị biến chứng tại các bệnh viện.

Suốt hơn 20 năm qua, Hoài sống trong một tâm thế "sẵn sàng đối diện với cái chết bất cứ lúc nào". Với cô, mỗi lần truyền máu không chỉ là thủ tục y tế, mà là một đợt "tái nạp" năng lượng để duy trì sự tồn tại. Lịch trình của người phụ nữ 31 tuổi bị xé nhỏ bởi những chuyến đi viện kéo dài từ 7 đến 10 ngày mỗi tháng. Ngoài ra, Hoài còn phải trải qua liệu trình thải sắt khắc nghiệt, tránh nguy cơ suy tim, suy đa cơ quan.

Đỉnh điểm là lúc Hoài tròn 20, cơ thể suy kiệt, gan yếu, sỏi mật, lách to và xương khớp bắt đầu loãng. Căn bệnh Thalassemia thể Alpha dù tiến triển chậm hơn thể Beta nhưng vẫn âm thầm tàn phá ngoại hình của cô. Có những đêm, nhìn vào gương thấy bụng chướng to, chân tay gầy rộc, Hoài bật khóc. Cô nhìn những bệnh nhân cùng phòng với làn da sạm đen, xương mặt biến dạng và hiểu rằng đó chính là hình ảnh của mình ở tương lai.

Sau khi sinh con, thể trạng của Hoài rơi vào giai đoạn báo động. Nồng độ Hemoglobin trong máu có lúc tụt xuống chỉ còn một nửa so với người bình thường. Những đợt truyền máu trở nên nặng nề hơn. Có lần bác sĩ truyền đến đơn vị thứ ba nhưng chỉ số vẫn đứng im, buộc cô phải nhận tới 6 đơn vị máu liên tiếp mới đủ sức gượng dậy.

"Mỗi lần nhận một chẩn đoán mới, tôi lại sợ. Sợ ngày mai tỉnh dậy không còn được nhìn thấy mọi người nữa," Hoài nghẹn ngào. Thời gian này, bà Nga thay phiên Hoài chăm con nhỏ, để cô yên tâm chữa bệnh.

Không thể thay đổi được dòng máu "lỗi", Hoài chọn cách thỏa hiệp với định mệnh bằng một tâm thế khác. Cô bắt đầu sắp xếp lại những suy nghĩ tiêu cực trong đầu, dọn dẹp bớt những nỗi lo âu để chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Người phụ nữ tập luyện nhẹ nhàng, ăn uống khoa học để mỗi ngày được ở nhà đều khỏe mạnh, chơi đùa với con.

Nghiên cứu năm 2019 của Đại học Harvard trên tạp chí PNAS cho thấy thái độ sống tích cực giúp bệnh nhân mắc bệnh mãn tính kéo dài tuổi thọ thêm tới 15%. Phân tích lâm sàng từ Hiệp hội Tâm lý học Mỹ cũng chứng minh trạng thái tâm lý này trực tiếp kéo giảm lượng hormone căng thẳng cortisol tiết ra từ não bộ. Phản ứng sinh hóa đó giúp người bệnh bảo toàn mạng lưới tế bào miễn dịch và làm chậm quá trình suy kiệt nội tạng. Đây là cơ sở y khoa lý giải việc những cá nhân mang trọng bệnh có thể âm thầm phá vỡ các tiên lượng tử vong ban đầu.

Mỗi tháng một lần, cô lại tự xách túi vào viện. Giữa những hành lang bệnh viện tấp nập người thân chăm sóc, Hoài lặng lẽ đi về một mình. "Bố mẹ phải ở quê trông cháu, mình còn đi lại được thì tự lo. Miễn là còn được nhìn thấy con lớn lên mỗi ngày, bao nhiêu vất vả mình cũng tự gánh được hết", cô tâm sự. Hiện Hoài làm nghề tự do để có thêm kinh phí trang trải viện phí.

Y học hiện nay có thể dự phòng được bệnh tan máu bẩm sinh. Nếu hai người mang gene bệnh lấy nhau thì 50% con sinh ra mang gene này, 25% trẻ bị bệnh ở mức độ nặng, phải truyền máu và điều trị bằng thuốc cả đời. Chỉ có 25% trẻ chào đời khỏe mạnh. Vì thế, gia đình, họ hàng của người có bệnh cần được xét nghiệm, tư vấn di truyền trước hôn nhân để cung cấp kiến thức và nguy cơ khi hai người cùng mang gene bệnh kết hôn với nhau. Nếu kết hôn, hai vợ chồng bắt buộc phải thực hiện chẩn đoán trước sinh nhằm phát hiện sớm những bào thai mang bệnh để có hướng điều trị phù hợp.

VietBF@sưu tập

Cô Tư tuổi độ tứ tuần, thường ra công viên tập thể dục mỗi sớm mai sương.
Vào một hôm đẹp trời, cô Tư tình cờ gặp chú Bảy.
Chuyện trò qua lại, hai người thấy gia cảnh na ná như nhau.
Cô Tư góa bụa, nước trong leo lẻo, cắn răng cắm sào nuôi con gái.
Chú Bảy thôi vợ đã lâu, thanh bình ở vậy nuôi con trai.
Chuyện chỉ thế thì đã không là chuyện!
Sau mấy bữa chuyện trò, thấy thân tình, cô Tư mời chú Bảy về nhà chơi cho biết.
Chuyện chỉ có thế thì đã không là chuyện!
Bạn đoán coi chuyện gì sảy ra tiếp theo?
Xin thưa là chú Bảy phải lòng con gái cô Tư chứ không phải lòng cô Tư.
Đến đây mới bắt đầu thành chuyện!
Con gái cô Tư không chê chú bảy già, ngược lại thích chú Bảy lắm lắm.
Chuyện chỉ có thế thì đã không là chuyện!
Thấy cấm cản cũng chẳng ăn thua, cô Tư chấp nhận cho chú Bảy nên duyên chồng vợ với con gái mình.
Chú Bảy vui lắm, hưởng liền ba tuần trăng mật.
Cái này bà con mình hay gọi trâu già gặp được cỏ non!
Chuyện tưởng đến đây là hết chuyện.
Nhưng chỉ có thế thì đã không là chuyện!
Sau đám cưới, cô Tư ghé nhà chú Bảy thăm con gái lại phải lòng con trai chú Bảy.
Cũng như cô Tư, chú Bảy đâu dám ngăn cản tình yêu nảy nở giữa cô Tư và con trai mình.
Hơn nữa, để "lại quả" cho cô Tư, chú Bảy còn vun vén cho mối lương duyên này!
Và, đương nhiên lại có một một đám cưới mới rình rang làng trên xóm dưới.
Trả thù chú Bảy, cô Tư làm luôn một lèo tám tuần trăng mật cho đã thèm.
Cái này bà con mình thường gọi máy bay bà già lái phi cơ trẻ!
Như bao câu chuyện tình kết thúc có hậu khác, hơn chín tháng sau, cô Tư và con gái cùng khai hoa nở nhụy.
Chuyện vẫn còn tiếp tục, thế mới gọi là chuyện!
Chuyện chỉ có thế thì đã không là chuyện!
Vấn đề đặt ra là hai công dân mới chào đời sẽ xưng hô với nhau như thế nào đây?
Đâu phải Tây mà ai với du, du với mi. Chà, chà thiệt là nhức đầu quá đi!
Chú Bảy, cô Tư, bà con nội ngoại nghĩ mãi không ra.
Chú Bảy bữa nọ kêu Grap chở đi mua cháo cho vợ mới tỏ bày tâm sự, hỏi coi có cao kiến gì giải quyết dùm vụ xưng hô.
Anh Grap bí rị, vì mãi lo chuyện cấm xe bởi dịch tàu của chỉ thị 15.
Nhưng thương chú Bảy nên cũng tìm coi ai có ý gì hay giúp chú Bảy, mới chở tới hỏi dì Mười bán cháo cá.
Dì Mười trả lời cái rụp như đã chuẩn bị từ bao giờ:
- Mèn đét ơi, có vậy mà cũng đi hỏi. Dễ òm à, kêu bằng "ĐỒNG CHÍ" chứ còn kêu cái giống gì nữa hả.
- Ừ, hay thiệt! Rứa mà mình nghĩ không ra.

VietBF@sưu tập

Có anh dân tộc Thái, xuống phố huyện.
Thấy hàng phở anh liền vào. Vì quán đang đông khách nên chưa ai ra hỏi. Đang loay hoay chưa biết gọi món (vì chưa xuống phố huyện lần nào)

Bỗng có anh người Kinh vào quán gọi:

Chủ quán! Cho bát phở hành thái.

Anh dân tộc Thái ngồi gần, nghe có vẻ không chịu, nghĩ bụng: “Mày thấy ông là người dân tộc, mày xỏ xiên ông à?”. Nghĩ vậy, anh dân tộc Thái liền gọi to:

Chủ quán! Cho tao bát phở hành kinh.

VietBF@sưu tập