Phát biểu trước các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 24/3, Tổng thống Trump cho biết, Mỹ đang đàm phán với “những người phù hợp” tại Tehran nhằm đạt được một thỏa thuận chấm dứt các hành động thù địch. Ông nói thêm, rằng phía Iran đang rất muốn đạt được thỏa thuận này. "Chúng tôi đang trong quá trình đàm phán”, ông khẳng định.

Cũng theo ông Trump, Iran đã đưa ra một nhượng bộ quan trọng liên quan đến lĩnh vực năng lượng phi hạt nhân và eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông không cung cấp thông tin chi tiết.

"Đó là một món quà vô cùng to lớn, trị giá một khoản tiền khổng lồ”, ông Trump nói, cho biết món quà này liên quan đến dầu mỏ và khí đốt. "Việc họ làm quả thực rất đáng hoan nghênh”.

"Tehran đang đối thoại với chúng tôi. Tất cả bắt đầu từ việc họ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân", ông Trump nói thêm: "Tôi không muốn tiết lộ trước, nhưng họ đã đồng ý rằng họ sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Họ đã chấp thuận điều đó".

Cùng ngày, tờ New York Times đưa tin Washington đã gửi cho Iran một kế hoạch 15 điểm nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Trung Đông.

Channel 12 của Israel, dẫn lời ba nguồn tin, cho biết Mỹ đang tìm kiếm lệnh ngừng bắn kéo dài một tháng để thảo luận về kế hoạch 15 điểm này.

Một nguồn thạo tin xác nhận Mỹ đã gửi kế hoạch tới Iran, nhưng không cung cấp thêm thông tin chi tiết.

Một cơ quan truyền thông của Israel cho biết, kế hoạch này sẽ bao gồm việc đóng cửa chương trình hạt nhân của Iran, chấm dứt hỗ trợ cho các nhóm ủy nhiệm, và mở cửa trở lại eo biển Hormuz.

Theo một văn bản mà Reuters tiếp cận được hôm 24/3, Iran đã thông báo với Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế rằng các "tàu thuyền không mang tính thù địch" có thể đi qua eo biển Hormuz nếu họ phối hợp với chính quyền Iran.

Iran thực tế đã phong tỏa eo biển Hormuz - nơi vốn là hành lang vận chuyển của 20% lượng dầu mỏ toàn cầu - kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công cách đây bốn tuần. Động thái này đã gây ra cú sốc nguồn cung năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử và khiến giá nhiên liệu tăng vọt.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn tiếp diễn, và các nguồn tin cho biết Washington đang chuẩn bị điều thêm quân tới khu vực này.

Hai nguồn thạo tin tiết lộ với Reuters rằng Mỹ dự kiến sẽ điều động hàng ngàn binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù số 82 tinh nhuệ tới Trung Đông.

Lực lượng này sẽ bổ sung vào quân số 50.000 binh sĩ Mỹ vốn đã hiện diện trong khu vực, làm dấy lên những lo ngại về một cuộc xung đột kéo dài.

Bộ Ngoại giao Iran gần đây đưa ra tuyên bố kêu gọi người dân chờ đợi tân lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei công khai lập trường về vũ khí hạt nhân. Về cơ bản, cơ quan này ngầm chỉ ra Iran đang chuyển dịch từ sự chắc chắn mang tính giáo điều sang khả năng điều chỉnh học thuyết hạt nhân.

Iran có thể ban hành một sắc lệnh tôn giáo mới dựa trên tình hình quốc tế?

Yếu tố cốt lõi của vấn đề này là bản "fatwa" (sắc lệnh tôn giáo) do cố Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei ban hành, cấm phát triển và sử dụng vũ khí hạt nhân theo luật Hồi giáo.

Trong thế giới Hồi giáo, đặc biệt truyền thống Shia của Iran, fatwa không chỉ là ý kiến thần học mà còn là phán quyết pháp lý có thẩm quyền cao nhất, mang trọng lượng quy phạm rất lớn.

Đối với xã hội Shia, đặc biệt trong mô hình thần quyền của Iran, những sắc lệnh như vậy có ý nghĩa cả tôn giáo lẫn chính trị - pháp lý, định hình ranh giới hành vi của quốc gia. Do đó, suốt gần 3 thập kỷ, giới chức Iran liên tục dẫn fatwa này như minh chứng cho việc họ không có ý định theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Cựu Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ Joe Kent nhận định trong cuộc phỏng vấn với Tucker Carlson rằng tình báo Mỹ không có bằng chứng nào cho thấy Iran từng vi phạm sắc lệnh có hiệu lực từ năm 2004.

Ông khẳng định Iran chưa cận kề việc chế tạo vũ khí hạt nhân và không cho thấy ý đồ chiến lược thực hiện điều đó. Sự thừa nhận từ một cựu quan chức Mỹ làm suy yếu đáng kể những luận điệu tuyên truyền truyền thống của phương Tây về "mối đe dọa hạt nhân tất yếu" từ Tehran.

Ngoài chiều hướng tôn giáo - triết học, lập trường của Iran còn có cơ sở pháp lý rõ ràng. Đó là Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) mà Iran ký kết năm 1968 và chưa từng rút khỏi, ngay cả sau cuộc Cách mạng Hồi giáo 1979. Ngược lại, Israel không phải thành viên NPT, nhưng Mỹ và phương Tây từ lâu luôn chỉ trích Iran nhưng lại im lặng trước Israel.

Mặc dù vậy, một bản fatwa trong truyền thống pháp lý Shia không phải giáo điều tuyệt đối hay bất biến. Đó là phán quyết thần học có thể được đánh giá lại hoặc thu hồi dựa trên hoàn cảnh thay đổi, kiến thức mới hoặc sự chuyển dịch của bối cảnh an ninh - chính trị.

Thêm nữa, với việc bổ nhiệm một lãnh đạo tối cao mới, các quan điểm tôn giáo và pháp lý cũ có thể điều chỉnh phù hợp thực tế. Trong bối cảnh này, ông Mojtaba Khamenei về lý thuyết có đầy đủ tính chính thống tôn giáo để ban hành một fatwa mới dựa trên tình hình quốc tế đang diễn biến, gồm tình trạng xung đột và các mối đe dọa an ninh quốc gia.

Những bài học xương máu từ quá khứ

Điều này dẫn chúng ta tới khái niệm "taqiyya" (sự thận trọng) - một yếu tố then chốt trong tư tưởng chính trị - tôn giáo Shia. Theo truyền thống, taqiyya cho phép che giấu ý định thực sự hoặc tạm thời điều chỉnh hành vi bên ngoài khi đối mặt với các mối đe dọa tới tính mạng, đức tin hoặc cộng đồng.

Rộng hơn, nguyên tắc này có thể áp dụng cho chiến lược quốc gia: Trước những mối đe dọa tồn vong, các quyết định nhằm đảm bảo sự sống còn của đất nước và xã hội được phép thực hiện, ngay cả khi cần xem xét lại các quy chuẩn đã thiết lập.

Các cuộc thảo luận về việc Iran có nên sở hữu vũ khí hạt nhân hay không đã diễn ra trong nước suốt nhiều thập kỷ qua.

Những người ủng hộ lập luận từ góc độ răn đe: Giữa áp lực bên ngoài không ngừng và các mối đe dọa can thiệp quân sự, sở hữu kho hạt nhân được xem là sự đảm bảo tin cậy nhất cho chủ quyền. Lý lẽ rất đơn giản: Các tác nhân bên ngoài thường không trực tiếp tấn công các quốc gia có năng lực hạt nhân.

Ví dụ về Triều Tiên thường được dẫn chứng cho tính hiệu quả của chiến lược này. Khi Mỹ nhận ra Triều Tiên sở hữu năng lực hạt nhân thực sự, cách tiếp cận đã chuyển từ gây áp lực sang đàm phán.

Ngược lại, ví dụ về Libya mang lại bài học xương máu cho giới tinh hoa Iran. Đầu những năm 2000, nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi từ bỏ vũ khí hủy diệt hàng loạt để đổi lấy những lời hứa bình thường hóa quan hệ và đảm bảo an ninh.

Tuy nhiên, đến năm 2011, Libya đối mặt với sự can thiệp quân sự của NATO dẫn tới sự sụp đổ của chính quyền và cái chết của ông Gaddafi. Trường hợp này củng cố nhận thức của Iran rằng việc từ bỏ năng lực răn đe không mang lại an toàn, trái lại, nó khiến quốc gia dễ bị tổn thương hơn.

Hiệu ứng dây chuyền và bàn cờ địa chính trị Trung Đông

Do đó, Iran thấy mình "kẹt giữa 2 kịch bản": Mô hình Triều Tiên - nơi vũ khí hạt nhân đảm bảo sự sống còn, và mô hình Libya - nơi giải giáp vũ khí dẫn tới can thiệp nước ngoài. Tuy nhiên, lập trường của ông Ayatollah Ali Khamenei trước đây phức tạp hơn.

Là một nhà lãnh đạo tôn giáo lẫn chính trị gia kinh nghiệm, ông nhận ra các lập luận răn đe nhưng cũng cân nhắc rủi ro khu vực. Nếu Iran có vũ khí hạt nhân, nó có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền phổ biến hạt nhân khắp Trung Đông, với các nước như: Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, UAE, Qatar và Ai Cập có thể triển khai chương trình tương tự.

Điều này giải thích tại sao trong nhiều năm, lãnh đạo Iran kiên trì chiến lược kiên nhẫn và điều động chiến lược, kết hợp sự tiến bộ công nghệ hạt nhân với các hạn chế chính trị. Cách tiếp cận này cho phép Iran duy trì không gian đàm phán trong khi tránh được các hành động quyết liệt có thể dẫn tới leo thang quy mô lớn.

Tuy nhiên, môi trường chính trị hiện tại khiến mọi thứ phức tạp hơn. Việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei diễn ra cùng thời điểm quan hệ đối ngoại xấu đi nhanh chóng và xung đột leo thang mạnh. Điều này cho thấy chiến lược kiên nhẫn của ông Ali Khamenei có thể không còn mang lại kết quả như trước.

Về lý thuyết, có thể hình dung kịch bản việc ban hành một fatwa mới sẽ được nêu lý do bằng các lo ngại an ninh. Khi đó, năng lực hạt nhân có thể được tuyên bố là phương tiện bảo vệ cần thiết.

Trong trường hợp này, cơ sở pháp lý - tôn giáo sẽ được tích hợp vào học thuyết chiến lược quốc gia, hợp thức hóa sự chuyển đổi tiềm tàng của chính sách hạt nhân Iran.

Việc xem xét lại fatwa đã được dự báo từ lâu. Sắc lệnh của ông Ali Khamenei hình thành trong một thực tế chính trị khác, và tính ứng dụng thực tế của nó hiện đang bị xem xét. Trong truyền thống Shia, các quyết định không thể tách rời thực tế mà gắn liền với các cân nhắc về tính thực tiễn và an ninh.

Do đó, việc bỏ qua các lo ngại an ninh quốc gia trong bối cảnh hiện nay có thể bị xem là một sai lầm chiến lược thay vì một đức tính tốt. Ông Mojtaba Khamenei với nền tảng thần học và vị thế trung tâm trong quá trình ra quyết định, chắc chắn hiểu điều này và nhận ra trách nhiệm to lớn đặt lên vai mình.

Vì lẽ đó, tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran không nên chỉ xem là lời nói suông. Thay vào đó, nó đóng vai trò như một tín hiệu được tính toán kỹ lưỡng rằng học thuyết hạt nhân của Iran có thể bước vào giai đoạn đánh giá lại, nơi các khía cạnh tôn giáo, pháp lý và địa chính trị đan xen chặt chẽ.

Theo RT

Báo New York Times dẫn lời 2 quan chức được thông báo về các nỗ lực ngoại giao cho biết, Mỹ đã gửi cho Iran một kế hoạch gồm 15 điểm nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông, cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đang rất mong muốn tìm lối thoát khỏi cuộc xung đột khi phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế nghiêm trọng.

Kế hoạch này được chuyển qua Pakistan, nhưng chưa rõ nó đã được chia sẻ rộng rãi đến đâu trong giới chức Iran và liệu Iran có chấp nhận nó làm cơ sở cho đàm phán hay không. Cũng chưa rõ Israel có ủng hộ đề xuất này hay không.

Tuy vậy, việc chuyển giao kế hoạch cho thấy chính quyền Mỹ đang tăng cường nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến đã bước sang tuần thứ 4 và gây nhiều hệ luỵ nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu.

Theo New York Times , các quan chức chia sẻ một số điểm chính, cho biết kế hoạch đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Iran.

Trong chiến dịch không kích bắt đầu từ ngày 28/2, Israel và Mỹ đã tấn công các hệ thống tên lửa đạn đạo, bệ phóng và cơ sở sản xuất của Iran, cũng như chương trình hạt nhân của Iran, tuyên bố sẽ không bao giờ để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, Iran vẫn tiếp tục phóng tên lửa vào Israel và các quốc gia Ả-rập láng giềng, đồng thời vẫn nắm giữ 440 kg uranium được làm giàu ở mức cao.

Kế hoạch của Mỹ cũng đề cập đến các tuyến hàng hải. Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Iran thực tế đã ngăn chặn phần lớn tàu phương Tây đi qua eo biển Hormuz, gây gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu, khiến giá cả tăng vọt.

Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chiến sự sẽ sớm hạ nhiệt. Các quan chức Israel cho biết họ dự kiến cuộc chiến sẽ còn kéo dài trong nhiều tuần.

Trong tuyên bố đưa ra ngày 24/3, bà Karoline Leavitt - thư ký báo chí Nhà Trắng, khẳng định các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra, nhưng cũng cho biết: “Trong khi Tổng thống Trump và các nhà đàm phán đang tìm kiếm khả năng ngoại giao mới này, chiến dịch Epic Fury vẫn tiếp tục, nhằm đạt được các mục tiêu quân sự do Tổng tư lệnh và Lầu Năm Góc đề ra”.

Thống chế Syed Asim Munir - Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, đang nổi lên như một nhà trung gian chủ chốt giữa Mỹ và Iran, trong khi Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ tích cực thôi thúc Iran tham gia đối thoại một cách xây dựng. Thống chế Munir được cho là có quan hệ gần gũi với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, vì thế ông có thể chuyển tải thông điệp giữa các bên tham chiến.

Gần đây, ông đã liên hệ với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, đề xuất chọn Pakistan làm nơi tổ chức các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ, một quan chức Iran và một quan chức Pakistan cho biết.

Thống chế Munir đã gặp Tổng thống Trump 2 lần trong năm 2025, và được ông Trump khen ngợi, gọi ông là “thống chế yêu thích” của mình.

Ngày 24/3, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif viết trên mạng xã hội rằng đất nước ông “hoàn toàn ủng hộ các nỗ lực đang diễn ra nhằm thúc đẩy đối thoại để chấm dứt” cuộc chiến ở Trung Đông.

“Với điều kiện có sự đồng thuận của Mỹ và Iran, Pakistan sẵn sàng và vinh dự được làm nước chủ nhà để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán thực chất và mang tính quyết định nhằm đạt được một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột đang diễn ra”, ông viết.

Tuy nhiên, Iran có thể khó đưa ra phản hồi nhanh chóng trước đề nghị từ Mỹ. Các quan chức cấp cao Iran đang gặp khó khăn trong việc liên lạc nội bộ và lo ngại Israel có thể tấn công nếu họ gặp mặt trực tiếp.

Ngay trong ngày đầu của cuộc chiến, Israel đã ném bom một khu phức hợp của lãnh đạo tại Tehran, khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và nhiều quan chức cấp cao khác thiệt mạng. Hiện vẫn chưa rõ ai đang nắm quyền cao nhất ở Iran trong các quyết định về ngoại giao, chiến tranh và hòa bình.

Tuy nhiên, việc Nhà Trắng tỏ ra sẵn sàng đàm phán cho thấy ông Trump có thể chấp nhận để chế độ hiện tại của Iran tiếp tục tồn tại, ít nhất là trong thời điểm này, dù ở trạng thái suy yếu và dễ bị ảnh hưởng hơn. Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã nhiều lần thay đổi quan điểm về việc liệu mục tiêu của cuộc chiến có bao gồm thay đổi chế độ hay không.

Phát ngôn này đã làm phức tạp thêm những nhận định xung quanh cuộc xung đột ở Iran bắt đầu từ cuối tháng 2, trong khi các câu hỏi về nguồn gốc và mục tiêu của chiến dịch quân sự vẫn tiếp tục được đặt ra.

Khi chiến dịch quân sự chung giữa Mỹ và Israel chống lại Iran bước sang tuần thứ tư, phát biểu tại một hội nghị bàn tròn ở TP Memphis (bang Tennessee) vào ngày 23-3, ông Donald Trump nói: "Tôi đã gọi cho Pete. Tôi đã gọi cho Tướng Kane (tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ). Tôi đã gọi cho rất nhiều người…"

"Tôi đã nói: "Hãy cùng thảo luận. Chúng ta gặp vấn đề ở Trung Đông. Iran đang tiến rất gần đến việc sở hữu vũ khí hạt nhân"" – ông chủ Nhà Trắng nói.

Ông Donald Trump cho biết mình đã gợi ý về một "chuyến hành trình ngắn tại Trung Đông" nhằm giải quyết dứt điểm một mối họa lớn.

Sau đó, ông quay sang Bộ trưởng Pete Hegseth và nói: "Pete (ông Pete Hegseth), tôi nghĩ ông là người đầu tiên lên tiếng, và ông đã nói: "Hãy hành động đi vì chúng ta không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân"".

Theo tờ HuffPost, phát ngôn trên đã làm bùng lên những tranh luận trái chiều. Tờ New Republic và Rolling Stone nhận định tổng thống Mỹ đang cố đổ lỗi cho Bộ trưởng Hegseth để phân tán trách nhiệm khi cuộc xung đột tại Iran không mang lại kết quả như mong đợi.

Trong khi đó, trang Mediaite đưa ra hai góc nhìn. Đây có thể là một lời khen ngợi, hoặc cũng có thể là bước chuẩn bị cho một cuộc cải tổ nhân sự tại Lầu Năm Góc, tùy thuộc vào diễn biến tiếp theo ở Trung Đông. Dù ông Donald Trump tuyên bố đang đàm phán hòa bình, phía Iran đã thẳng thừng phủ nhận.

Ông Donald Trump phản đối gay gắt một số cơ quan truyền thông Mỹ cho rằng ông đang rút lui khỏi các mục tiêu ban đầu, đặc biệt là việc lật đổ chế độ và xóa sổ hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran.

Theo tờ Deccan Herald, hiện tại có nhiều quan điểm khác nhau về cách thức cuộc xung đột diễn ra.

Một số ý kiến cho rằng Israel đã sẵn sàng tấn công dù có chuyện gì xảy ra đi nữa, chính điều này thúc đẩy sự tham gia của Mỹ.

Trong khi những người khác lại khẳng định Iran tiến gần đến việc phát triển vũ khí hạt nhân.

Bản thân ông Donald Trump cũng đưa ra những thông tin thiếu nhất quán.

Khu công nghiệp tại thành phố Sharjah, UAE sau khi trúng đòn tập kích của Iran.

Đứng ngoài cuộc

Hãng RT dẫn lời Tiến sĩ Fahd Al Shelemy, Đại tá về hưu trong quân đội Kuwait, các quốc gia vùng Vịnh đang đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái của Iran trong khi cố tình tránh các cuộc tấn công trực tiếp vào Cộng hoà Hồi giáo.

Lý do cơ bản xuất phát từ những lo ngại lâu dài và mong muốn tránh một cuộc chiến tranh tiêu hao, trong đó cả hai bên đều chịu tổn thất kéo dài mà không giành được chiến thắng quyết định.

"Nhiều người ở đây nói rằng đây là cuộc chiến giữa Israel và Iran. Đây không phải là cuộc chiến của chúng ta và vì vậy chúng ta không nên can thiệp.

Một điểm nữa là không có đủ niềm tin vào chính quyền Mỹ. Đến một lúc nào đó, họ có thể chấm dứt chiến tranh, rồi bỏ mặc chúng ta đối mặt với một cuộc chiến tranh tiêu hao như cuộc chiến giữa Iran và Iraq năm 1980", ông Shelemy nói.

Những lo ngại này không phải là chưa từng có tiền lệ. Trong những năm qua, các liên minh của Mỹ trong khu vực thường xuyên thay đổi để đáp ứng những lợi ích biến đổi. Cựu tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak là đồng minh lâu năm của Mỹ cho đến Mùa Xuân Ả Rập năm 2011, khi ông cuối cùng bị ép từ chức.

Tương tự, lực lượng người Kurd ở Syria đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống IS cùng với Mỹ, sau đó bị bỏ rơi khi Mỹ rút quân.

Đối với các quốc gia vùng Vịnh, những ví dụ này càng củng cố thêm rủi ro khi quá phụ thuộc vào sự bảo đảm từ bên ngoài. Tham gia vào cuộc chiến có thể đồng nghĩa với việc bị bỏ rơi trong một cuộc đối đầu kéo dài với Iran.

Học giả Al Shelemy tin rằng phương pháp hiện tại đã được chứng minh là hiệu quả và "ít gây tổn hại hơn".

"Điều đó đã giúp giảm thiểu thương vong và ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện, đặc biệt là khi chúng ta có các lực lượng dân quân ủng hộ Iran chỉ cách các thành phố của chúng ta chưa đầy 20km", học giả Shelemy cho biết.

Sự gần gũi về địa lý là một yếu tố then chốt. Các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn hoạt động khắp khu vực đặt ra mối đe dọa trực tiếp và mối đe dọa này có thể nhanh chóng leo thang nếu các quốc gia vùng Vịnh có hành động tấn công.

Sự hiện diện của người Hồi giáo Shia ở một số quốc gia vùng Vịnh, như: Bahrain, Kuwait và Saudi Arabia cũng có thể góp phần gây bất ổn do mối quan hệ và đôi khi là lòng trung thành của họ với Iran.

Kiềm chế chiến lược

Tiến sĩ Salam Abdel Samed, một chuyên gia luật quốc tế tại Dubai đã đồng tình với quan điểm của ông Al Shelemy; đồng thời ca ngợi chính phủ UAE vì đã không can thiệp vào một cuộc xung đột công khai với Iran.

Ông lập luận: "Các quốc gia vùng Vịnh chưa bao giờ hiếu chiến hay có hành động quân sự. Họ luôn là trung tâm của sự ổn định kinh tế và hòa bình, vì vậy việc họ tham gia vào một cuộc chiến tranh sẽ hoàn toàn vô nghĩa".

Đây là lý do tại sao phương pháp được lựa chọn là tự vệ hiệu quả trước bất kỳ hành động gây hấn nào. Các nhà lãnh đạo đủ khôn ngoan để không tự mình vướng vào bất kỳ phản ứng thiếu suy xét nào".

Các yếu tố kinh tế cũng có ảnh hưởng lớn. Các nền kinh tế vùng Vịnh có mối liên hệ mật thiết với thị trường toàn cầu và sự ổn định là yếu tố then chốt cho sự thịnh vượng của họ. Ngược lại, chiến tranh đe dọa cơ sở hạ tầng, thương mại và niềm tin của nhà đầu tư.

Không thể cứu vãn

Tuy nhiên, Tiến sĩ Abdel Samed cảnh báo một khi cuộc xung đột kết thúc, quan hệ với Iran sẽ không còn như trước nữa.

"Những gì Iran đã gây ra cho các quốc gia vùng Vịnh sẽ không bao giờ bị lãng quên. Các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh có quyền đệ đơn kiện đòi bồi thường thiệt hại trước các tòa án quốc tế. Luật pháp quốc tế hoàn toàn ủng hộ những yêu cầu bồi thường như vậy", học giả Samed nói.

Thiệt hại về tài chính đối với khu vực Vịnh đã rất lớn. Bên cạnh việc gây ra thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng, cuộc chiến ở Iran đã dẫn đến gián đoạn sản xuất dầu mỏ, gây tổn thất lên tới 1,2 tỷ USD doanh thu xuất khẩu mỗi ngày.

Xung đột cũng dẫn đến việc hủy bỏ 40.000 chuyến bay và thiệt hại lớn về du lịch ước tính khoảng 600 triệu USD mỗi ngày.

Một nguồn tin thân cận với chính quyền Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, giấu tên xác nhận quan hệ với Iran đã bị tổn hại nghiêm trọng.

Thực tế, những dấu hiệu về các phản ứng như vậy đã bắt đầu xuất hiện. Qatar và Saudi Arabia đã trục xuất một số nhà ngoại giao Iran, trong khi UAE được cho là đã đóng cửa các bệnh viện Iran và đang xem xét đóng băng tài sản của Iran.

UAE không có ý định dừng lại ở đó. Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống Mohammed Bin Zayed, cho biết trong một bài đăng trên X, Iran đã tính toán sai chi phí cho hành động gây hấn của mình đối với các quốc gia vùng Vịnh.

Ông viết: "Hành động gây hấn của Iran đối với các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập mang lại những hệ lụy địa chính trị sâu sắc và nó thiết lập mối đe dọa từ Iran như một trục trung tâm trong tư duy chiến lược của vùng Vịnh, đồng thời củng cố tính đặc thù về an ninh của vùng Vịnh và sự độc lập của khu vực này khỏi các khái niệm truyền thống về an ninh Ả Rập".

Hiện tại, lập trường của các nước vùng Vịnh vẫn rõ ràng: Chịu đựng các cuộc tấn công, bảo vệ lãnh thổ quốc gia, nhưng tránh bị cuốn vào một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn.

Ngay cả khi tên lửa rơi xuống và áp lực gia tăng, sự kiềm chế, chứ không phải trả đũa, vẫn là yếu tố định hình phản ứng của khu vực.

Theo Ynet, nhân vật có ảnh hưởng lớn của Iran Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã bày tỏ sự đồng ý về nguyên tắc tổ chức các cuộc đàm phán với đại diện của Mỹ.

Thông tin này đã được Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chính thức chuyển đến phía Mỹ.

Các nhà phân tích quốc tế xem động thái này của gia đình Khamenei là một sự kiện phi thường, thể hiện sự sẵn sàng của giới lãnh đạo cao nhất Iran trong việc tìm kiếm một thỏa hiệp trước tối hậu thư quân sự trực tiếp từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Sự tham gia của ông Mojtaba Khamenei vào quá trình này được nhận định sẽ mang lại vị thế và trọng lượng đặc biệt cho các thỏa thuận tiềm năng, mở đường cho đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất.

Trong khi công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán đang diễn ra kín đáo, chính quyền Iran vẫn duy trì lập trường cứng rắn trước công chúng.

Các quan chức Chính phủ Iran chính thức phủ nhận bất kỳ cuộc đối thoại trực tiếp nào với Mỹ và khẳng định, mọi liên lạc đều diễn ra thông qua các trung gian quốc tế.

Tuy nhiên, việc xác nhận trao đổi thông điệp cho thấy, hai bên đang tìm cách tránh một cuộc chiến tranh toàn diện, có thể làm tê liệt ngành năng lượng toàn cầu.

Theo một số nguồn tin truyền thông độc lập, Pakistan được chọn là địa điểm khả dĩ nhất cho cuộc gặp lịch sử này.

Thủ đô Islamabad của nước này được xem là một địa điểm trung lập và an toàn, nơi các đại diện của hai cường quốc đang xung đột có thể thảo luận về các điều khoản giảm leo thang và tương lai của eo biển Hormuz, mà không thu hút sự chú ý quá mức của truyền thông.

Theo Avia-pro

Cuộc xung đột quân sự hiện tại ở Trung Đông hoàn toàn khác biệt so với những gì diễn ra năm ngoái khi Israel và Hoa Kỳ chống lại Iran. Như Tehran đã nhiều lần cảnh báo, để đáp trả hành động gây hấn mới, lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo sẽ tấn công tất cả các mục tiêu ở Vịnh Ba Tư mà họ cho là hợp pháp.

Theo số liệu thống kê từ 22 ngày đầu tiên của cuộc chiến, máy bay không người lái Iran đã tấn công Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất thường xuyên hơn cả Israel. Kuwait đứng thứ hai trong bảng xếp hạng kỳ lạ này, tiếp theo là Saudi Arabia. Oman chịu thiệt hại ít nhất, khi không một tên lửa nào tấn công họ.

Hệ thống phòng không đang thất bại trong việc chống đỡ tên lửa và UAV, dẫn tới việc các quốc gia quân chủ vùng Vịnh đang phải gánh chịu những tổn thất kinh tế khổng lồ. Iran chỉ sẵn sàng chấm dứt chiến tranh theo các điều kiện của riêng mình, điều này đã khiến giải pháp ngoại giao rơi vào bế tắc.

Saudi Arabia cân nhắc tuyên chiến với Iran.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi Saudi Arabia không chỉ cân nhắc việc cung cấp lãnh thổ và không phận cho lực lượng Mỹ để tấn công Iran, mà còn trực tiếp tham gia vào một cuộc chiến.

Tờ Wall Street Journal (WSJ), dẫn nguồn tin của mình cho biết, Thái tử Mohammed bin Salman sắp tham gia các cuộc tấn công của Mỹ chống lại Iran. Một trong những nguồn tin của WSJ nhận định việc vương quốc này tham chiến chỉ là vấn đề thời gian.

Trong những ngày đầu của cuộc chiến, Saudi Arabia từ chối cho phép Mỹ dùng lãnh thổ và không phận của mình tấn công Iran. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi lực lượng vũ trang Cộng hòa Hồi giáo bắt đầu bắn tên lửa và máy bay không người lái vào các cơ sở năng lượng quan trọng của họ, cũng như nhằm vào thủ đô Riyadh.

Sau đó, vương quốc Trung Đông đã xem xét lại lập trường của mình và cho phép Mỹ sử dụng căn cứ không quân King Fahd ở phía Tây bán đảo Arab. Ngoại trưởng Saudi Arabia - Hoàng thân Faisal bin Farhan Al Saud cảnh báo Iran rằng sự kiên nhẫn của nước này "có giới hạn".

Ngược lại, UAE đang gia tăng áp lực lên Iran thông qua các biện pháp kinh tế, theo báo cáo của WSJ. Các tổ chức liên kết với Iran ở Dubai đã bị đóng cửa và chính quyền đang xem xét đóng băng hàng tỷ USD tài sản của Iran, điều này có thể hạn chế khả năng tiếp cận ngoại tệ và thương mại quốc tế.

Trong khi đó, UAE đang thảo luận về việc điều quân đội đến đối đầu với Iran và không khuyến khích Mỹ ngừng bắn cho đến khi tiềm lực quân sự của Iran bị suy yếu nghiêm trọng.

Hiện tại, các chế độ quân chủ vùng Vịnh đang bị kìm hãm không can thiệp trực tiếp vào cuộc chiến với Iran bởi lo ngại khi cuộc xung đột kết thúc và Mỹ rút quân khỏi khu vực, Iran sẽ có động thái trả đũa toàn diện, tờ WSJ kết luận.

Theo Wall Street Journal

Philippines ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, hiệu lực 1 năm

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. hôm thứ Ba đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về năng lượng để đối phó với xung đột ở Trung Đông và điều mà ông gọi là "mối nguy hiểm cận kề" đối với nguồn cung năng lượng của đất nước.

Trước đó vào thứ Ba, Bộ Năng lượng Philippines cho biết họ có đủ xăng dự trữ để dùng trong 53 ngày, đủ dầu diesel cho 46 ngày và đủ nhiên liệu máy bay cho khoảng 39 ngày. Giá dầu diesel đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột ở Trung Đông xảy ra, vượt quá 120 peso/1 lít, tương đương 2 đô la Mỹ.

Ông Marcos cho biết một ủy ban đã được thành lập để đảm bảo việc vận chuyển, cung cấp, phân phối và sẵn có nhiên liệu, thực phẩm, thuốc men, sản phẩm nông nghiệp và các mặt hàng thiết yếu khác được diễn ra một cách có trật tự.

Trong một sắc lệnh hành pháp, Tổng thống Philippines Marcos cho biết xung đột đã tạo ra sự bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu, sự gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng và sự biến động đáng kể cũng như áp lực tăng giá đối với giá dầu quốc tế, "do đó gây ra mối đe dọa đối với an ninh năng lượng quốc gia".

"Việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia sẽ cho phép chính phủ... thực hiện các biện pháp ứng phó và phối hợp theo luật hiện hành để giải quyết các rủi ro do sự gián đoạn trong nguồn cung năng lượng toàn cầu và nền kinh tế trong nước gây ra", ông nói.

Tuyên bố này, có hiệu lực trong một năm, cho phép chính phủ mua nhiên liệu và các sản phẩm dầu mỏ để đảm bảo nguồn cung kịp thời và đầy đủ, và nếu cần thiết, thanh toán trước một phần giá trị hợp đồng.
Philippines cho làm việc 4 ngày/tuần, phát tiền cho tài xế

Nhiều cơ quan chính phủ đã chuyển sang chế độ làm việc 4 ngày một tuần để tiết kiệm năng lượng, và ông Marcos đã kêu gọi người dân đi chung xe. Chính phủ cũng đã phát 5.000 peso cho hàng chục nghìn tài xế xe ba bánh và xe jeepney quanh Manila đang chịu ảnh hưởng bởi giá cả tăng cao.

Philippines đang nỗ lực mua 1 triệu thùng dầu từ các quốc gia trong và ngoài Đông Nam Á để xây dựng kho dự trữ, nhưng có thể sẽ có những bất ổn trong vòng đặt hàng tiếp theo.

Tuyên bố này sẽ cho phép chính phủ hành động nhanh chóng hơn và bỏ qua các quy trình thông thường trong việc ứng phó với hậu quả của cuộc xung đột Trung Đông, vốn đã đẩy giá dầu lên cao và làm đảo lộn thị trường toàn cầu.

Ông Marcos cũng chỉ đạo Bộ Tài chính, phối hợp với Ngân hàng Trung ương Philippines, theo dõi chặt chẽ tác động của cuộc xung đột Trung Đông đối với đồng peso Philippines, kiều hối, bao gồm cả rủi ro mất giá của đồng peso.

Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu, ông Marcos đã bày tỏ lo ngại về những hậu quả kinh tế đối với Philippines. "Chúng ta là nạn nhân của một cuộc chiến mà chúng ta không lựa chọn", ông nói hồi đầu tháng này trong một tuyên bố. Các nhà kinh tế đã cảnh báo rằng hậu quả có thể rất nghiêm trọng, lưu ý đến khả năng mất đi nguồn kiều hối từ hàng nghìn người Philippines đang làm việc ở Trung Đông.

Nền kinh tế Philippines phụ thuộc rất nhiều vào kiều hối từ người lao động ở nước ngoài, và theo ngân hàng trung ương Philippines, năm 2024, kiều hối từ Trung Đông chiếm khoảng 18% tổng số kiều hối.

CHIẾN TRANH IRAN : " NHỮNG KẺ TRÙMP CƯỚP BÓC THỜI NAY "



Ngày xưa người giàu gây chiến, người nghèo chết. Thời nay người giầu gây chiến lại được thêm tiền , người nghèo đánh nhau, chết thiệt thòi và lại mất cả tiền.

Cuộc chiến Iran đã sang tuần thứ 4 và dường như chưa có tín hiệu kết thúc.

Nghe nói Ba Tư đã bị xóa sổ về quân sự và chính quyền, nhưng ngày nào cũng có tên lửa hay drone bay.

Vùng Vịnh có hàng trăm triệu người sống xung quanh, dầu và khí đốt ở đây chiếm 20% thị phần thế giới.

Hormuz đóng cửa ngày nào, dân nghèo khổ ngày đó, trong khi người giầu vẫn ổn, một số giầu lên gấp bội vì chiến tranh.

Trump tuyên bố : sẽ san phẳng nhà máy điện của Iran trong vòng 48 tiếng nếu Iran không chịu mở cửa Hormuz.

Thế là giá dầu lên 20-30% , kéo theo chứng khoán đỏ loẹt.





Sắp hết thời hạn 48 tiếng thì ông đổi ý , gia hạn cho thêm 5 này nữa.

Giá dầu giảm và chứng khoán lại xanh.

Ai đoán được ý của Tổng thống Mỹ mà chơi chứng khoán sẽ giầu nhanh.


***


Triết gia người Pháp Jean-Paul Sartre (1905-1980) có câu nổi tiếng :

- “When the rich wage war, it is the poor who die” – “Người giàu gây chiến, người nghèo chết”.

Từ thời Nội chiến, người Mỹ cũng rút ra chân lý :

- “ A rich man’s war, poor man’s fight” – “kẻ giầu gây chiến, người nghèo ra trận”.

Điều này đúng cho mọi thời đại. Con ông cháu cha, con nhà giầu có, ít người ra trận.

Các cuộc chiến tranh chủ yếu do những người thuộc tầng lớp lao động và người nghèo thuộc cả hai phía tham gia trên chiến trường, chiếm phần lớn lực lượng nhập ngũ, trong khi những người giàu có và có quan hệ chính trị thường ít phải ra tiền tuyến.

Bị bắt đi lính, đi vì nghĩa vụ, đi vì bị nhồi sọ… hầu hết là con em giới cần lao.






Andrew Carnegie , trùm đường sắt nổi tiếng, dạo trong New York bạn sẽ thấy tên của ông.

Nhưng ít người biết thời Nội chiến Mỹ có chế độ nghĩa vụ quân sự, Andrew Carnegie đã trả cho một người nhập cư Ireland 850 đô la để chiến đấu thay mình.

Carnegie không phải là người duy nhất không muốn phục vụ, vì “trốn nghĩa vụ quân sự” là một thông lệ phổ biến trong giới nhà giàu thời đó.

Thời đó, dùng tiền để không phải đi lính, không bất hợp pháp.

Đạo luật Tuyển quân (Ghi danh), được Quốc hội thông qua năm 1863 để giải quyết tình trạng thiếu nhân lực trong Quân đội Liên bang, cho phép miễn nghĩa vụ quân sự cho những người trả “phí miễn giảm” 300 đô la hoặc, giống như Carnegie, thuê người thay thế.

Chỉ những người giàu có, có đặc quyền, mới đủ khả năng chi trả khoản tiền đó, nên nghĩa vụ quân sự, chiến đấu và hy sinh, trở thành “gánh nặng độc quyền” của tầng lớp cần lao.





Một số thuộc thế hệ Carnegie mà sau này được gọi là “những kẻ trùm cướp bóc” như :

- Phillip Armour

- Jay Cooke

- J.P. Morgan

- George Pullman

- Jay Gould

- Jim Fisk

- Collis P. Huntington và John D. Rockefeller đã trải qua chiến tranh giống như Carnegie, kiếm tiền bằng cách cung cấp cho Quân đội Liên bang nhiên liệu, đồng phục, giày dép, súng trường, đạn dược, lương thực, vận chuyển và tài chính.






Thời nay có khác chút. Ai nắm thông tin sẽ giầu nhanh. Nếu biết trước Tổng thống Trump hạ nhiệt vào ngày hôm sau, chỉ cần bán vài triệu cổ phiếu dầu Brent, thì ăn đủ.

Tương tự, biết trước kế hoạch san phẳng hạ tầng năng lượng và sẽ có đòn trả đũa , giá dầu sẽ tăng kéo theo cổ phiếu đỏ loẹt.

Nguyên tắc mua thấp bán cao thì dân chợ Đồng Xuân hay Bến Thành đều thuộc lòng.

Tổng thống Trump chỉ cần hắng giọng là thị trường chứng khoán chao đảo.

Người nghèo có chút vốn liếng đổ vào cổ phiếu, không có thông tin Mỹ đánh chỗ này chỗ kia, chả mấy chốc tiền đã sang túi người khác.

Thời nay “Những kẻ trùm cướp bóc” không cần nai lưng đi buôn “trăm thứ bà rằn” như thế hệ Carnegie, mà chỉ cần đoán trúng ý TACO , đầu tư vào vài mã cổ phiếu, sẽ thành người “tiền nhiều để làm gì” qua một đêm.

Thời thị trường chứng khoán, thông tin chiến sự cũng là tiền bạc, không những nhiều tiền mà là rất nhiều tiền.





Hiệu Minh

24-6-2026


***

Một tay súng tiếp cận cây ATM ở thành phố Conroe, bắn trọng thương bảo vệ gốc Việt 59 tuổi rồi mang hộp tiền chạy trốn.

Vụ cướp có vũ trang xảy ra vào khoảng 8h20 ngày 23/3 tại máy ATM của ngân hàng Bank of America ở khu 1900 đường North Frazier, thành phố Conroe, bang Texas.

Video từ camera an ninh của một cơ sở kinh doanh gần đó cho thấy một chiếc xe bán tải sáng màu dừng đỗ cạnh máy ATM, một người đàn ông bước xuống, dừng lại một phút rồi rời đi.

Cảnh sát sau đó nhận được tin báo về vụ nổ súng. Khi đến hiện trường, họ phát hiện Quang Truong, 59 tuổi, nhân viên bảo vệ của Brinks, công ty Mỹ chuyên vận chuyển tiền mặt cho các trụ ATM, bị trúng đạn ở vùng thân. Ông Truong được sơ cứu và đưa tới bệnh viện gần đó để phẫu thuật trong tình trạng nguy kịch.


Cây ATM của Bank of America nơi xảy ra vụ nổ súng ngày 23/3. Ảnh: ABC13

Trong lúc phong tỏa hiện trường, cảnh sát đã nhận được tín hiệu định vị của các hộp tiền bị lấy khỏi máy ATM. Giới chức sau đó xác định được phương tiện của nghi phạm là một chiếc Dodge màu xám đang chạy theo hướng bắc trên cao tốc I-45.

Cảnh sát thành phố Conroe và hạt Montgomery đã phối hợp chặn xe nghi phạm tại phía nam đường FM 830. Nhưng trước lực lượng chức năng tiếp cận, nghi phạm 41 tuổi đã dùng súng tự sát. Cảnh sát chưa công bố danh tính của người này.

Giới chức đang mở rộng điều tra cùng FBI, cho biết số tiền bị cướp đã được thu hồi.


Hiện trường vụ nổ súng tại thành phố Conroe, bang Texas. Ảnh: ABC13

VietBF@sưu tập