Thảm kịch "sự cố chồng sự cố" tại sân bay LaGuardia xảy ra khi xe cứu hỏa đang đi hỗ trợ một máy bay khác lại cắt mặt phi cơ Air Canada đang hạ cánh.

Chuyến bay 8646 của Air Canada Express, do hãng Jazz Aviation khai thác, ngày 22/3 cất cánh từ sân bay thành phố Montreal, tỉnh Quebec, lúc 22h12 với 72 hành khách và 4 thành viên tổ bay. Website Air Canada cho biết đây là chuyến bay thẳng đến New York City, hành trình khoảng 1 giờ 30 phút.

Phi cơ Air Canada Express được phép hạ cánh xuống đường băng số 4 sân bay LaGuardia vào khoảng 23h35. Ba phút sau đó, chiếc Bombardier CRJ-900 đã đâm vào một xe cứu hộ đi ngang đường băng, khiến cơ trưởng và cơ phó thiệt mạng, 41 người trên máy bay bị thương.


Diễn biến vụ máy bay va chạm với xe cứu hộ tại sân bay La Guardia, New York City ngày 22/3. Đồ họa: CNN

Cùng thời điểm phi cơ Air Canada Express chuẩn bị hạ cánh, một phi cơ chở khách ở sân bay LaGuardia thông báo gặp tình trạng khẩn cấp. Đó là chuyến bay 2384 của hãng United Airlines, dự kiến khởi hành đi Chicago.

Phi cơ United Airlines theo kế hoạch cất cánh lúc 23h18 nhưng đã hủy bỏ, do xuất hiện đèn cảnh báo trên khoang. Theo ghi âm liên lạc không lưu, các phi công cho biết có mùi lạ xuất hiện trong khoang hành khách, khiến tiếp viên bị ảnh hưởng sức khỏe.

Do chưa có cổng đỗ trống, tháp kiểm soát xem xét những phương án khác để hành khách xuống máy bay, bao gồm sử dụng cầu thang di động. Một xe cứu hộ và chữa cháy máy bay (ARFF), gọi là Xe 1, được điều động tới xử lý tình huống của chuyến bay United Airlines.

"Xe 1 và đơn vị liên quan, Tháp LaGuardia, xin phép vượt qua đường băng số 4 ở điểm Delta", đội cứu hộ nói vào lúc 23h36p52s.

"Xe 1 và đơn vị liên quan, băng qua đường băng 4 tại điểm Delta", một kiểm soát viên nhanh chóng chấp thuận. Đội cứu hộ sau đó phản hồi, xác nhận rằng họ "đang cắt ngang đường băng 4 tại điểm Delta". Phi cơ United Airlines lúc này đã được phép di chuyển đến một điểm đỗ trống.

Nhưng chỉ 10 giây sau khi chấp thuận cho Xe 1 qua đường băng, kiểm soát viên không lưu đổi ý và nói với giọng cấp bách, liên tiếp yêu cầu phương tiện này dừng lại.

"Dừng lại, dừng lại, dừng lại, dừng lại. Dừng lại, Xe 1, dừng lại, dừng lại. Dừng lại, Xe 1, dừng lại", người này nói.

23h37p17s, phi cơ Air Canada Express bắt đầu hạ cánh xuống đường băng 4. Hơn 20 giây sau, tháp kiểm soát không lưu phát thông báo "bay vòng" đầu tiên, yêu cầu các phi cơ khác hủy hạ cánh xuống LaGuardia.

Khoảng 23h38, chiếc Bombardier CRJ-900 đâm vào xe cứu hộ. Ban đầu Flightradar24 nói rằng phi cơ chở khách khi đó đang di chuyển với tốc độ khoảng 40 km/h, tuy nhiên, họ sau đó sửa thông tin thành 160 km/h.

"Jazz 646, Jazz 646, tôi thấy các bạn đã va chạm với một phương tiện", một nhân viên tháp không lưu trao đổi với tổ bay Air Canada vào khoảng 23h40. "Hãy giữ nguyên vị trí. Tôi biết các bạn không thể di chuyển. Phương tiện cứu hộ đang đến chỗ các bạn".

Một số giọng nói khác cất lên qua vô tuyến, hỏi về việc đường băng số 4 có bị đóng hay không. Một kiểm soát viên xác nhận sân bay tạm ngừng hoạt động.

"Thật sự rất khó quan sát", một người nói khoảng 18 phút sau tai nạn.

"Tôi biết, tôi cũng đang ở đây mà. Tôi đã cố liên lạc với họ. Tôi đã cho dừng lại, nhưng trước đó chúng tôi đang xử lý một tình huống khẩn cấp nên tôi đã mắc sai sót", một người khác phân trần.

"Không đâu, anh đã làm hết khả năng rồi", người còn lại an ủi.

Va chạm khiến phần mũi máy bay vỡ nát, cơ trưởng và cơ phó tử vong, hơn 40 người bị thương. Đây là tai nạn chết người đầu tiên tại LaGuardia trong 34 năm, khiến sân bay đông đúc thứ ba của khu vực New York phải đóng cửa 14 giờ, hàng trăm chuyến bay bị hủy.

Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) và Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) chưa công bố nguyên nhân tai nạn. Giới chức Canada và Mỹ đang phối hợp điều tra, trong đó cuộc ghi âm trao đổi giữa các bên nhiều khả năng là một trong những trọng tâm họ xem xét.

LaGuardia là sân bay đông đúc thứ 19 tại Mỹ trong năm 2024, là một trong 35 sân bay lớn ở Mỹ có trang bị hệ thống giám sát mặt đất tiên tiến, sử dụng radar và dữ liệu định vị từ máy bay để cảnh báo các kiểm soát viên về nguy cơ va chạm trên đường băng, theo FAA.

"Hiện có rất nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề liên lạc", chuyên gia an toàn hàng không Mỹ Anthony Brickhouse nói với Reuters. "Liên lạc sẽ là một phần quan trọng trong cuộc điều tra này".

VietBF@sưu tập

Đối diện viễn cảnh xung đột Trung Đông leo thang vượt tầm kiểm soát, ông Trump đã chọn "đạp phanh" ngay trước khi tối hậu thư nhắm vào lưới điện của Iran có hiệu lực.

Khi Tổng thống Donald Trump rời Washington tới khu nghỉ dưỡng ở Florida cuối tuần trước, ông dường như không nghĩ đến việc chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài ba tuần với Iran. "Bạn không thể ngừng bắn khi bạn đang thực sự hủy diệt đối thủ", ông nói tại khuôn viên Nhà Trắng trước khi lên trực thăng.

Đến tối 21/3, Tổng thống Mỹ công bố tối hậu thư với Iran, yêu cầu nước này mở cửa eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không muốn bị đánh sập toàn bộ hệ thống điện trên cả nước, bắt đầu bằng nhà máy điện lớn nhất.

"Đôi khi bạn phải leo thang để hạ nhiệt tình hình", Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói trên NBC sau khi ông Trump công bố tối hậu thư với Iran.

Đáp trả lời đe dọa của ông Trump, Iran không tỏ ra chùn bước, mà tuyên bố nếu lưới điện của họ bị tấn công, tất cả cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối khắp Trung Đông đều sẽ bị nhắm mục tiêu.

Hãng tin Mehr thân cận với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã công bố bản đồ hiển thị các nhà máy điện ở vùng Vịnh, trong đó có Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi, Qatar và Kuwait, với thông điệp: "Hãy chuẩn bị nói lời tạm biệt với điện!".


Tổng thống Donald Trump tại khuôn viên Nhà Trắng ngày 20/3. Ảnh: AP

David Ignatius, bình luận viên của Washington Post, cho rằng cả ông Trump và các lãnh đạo cứng rắn của Iran thời điểm này đang thực thi chiến lược kinh điển để giành lợi thế trước đối thủ trong một cuộc đối đầu khốc liệt, đó là "bạn có cơ hội thắng cao hơn nếu bạn tỏ ra bất cần và khó lường hơn".

Hai bên đều leo thang trong những lời đe dọa của mình mà không vạch rõ mục tiêu cần đạt được hay chiến lược để xuống thang, với niềm tin rằng đối phương sẽ phải nhượng bộ trước.

Nhưng với các nước Trung Đông, cuộc đối đầu này có thể gây ra thảm họa. Nếu lưới điện Iran bị đánh sập, "mạch sống" của nước này sẽ bị cắt đứt, ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội. Khi đó, IRGC chắc chắn sẽ nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng, phá hủy các nhà máy lọc nước biển khắp khu vực, biến vùng Vịnh thành "vùng đất chết".

Vài giờ trước khi kịch bản thảm họa đó diễn ra, ông Trump đã quyết định "đạp phanh". Trong bài đăng trên Truth Social, ông nói Mỹ đã có "các cuộc đối thoại rất tốt đẹp và hiệu quả" với Iran, đồng thời thông báo tạm dừng 5 ngày đối với kế hoạch tập kích hạ tầng năng lượng Iran.

"Thời điểm thông báo rất quan trọng, bởi nó được đưa ra ngay trước khi tối hậu thư của ông Trump hết hạn, động thái đã tạo ra lối thoát giúp cả Trung Đông thoát khỏi bờ vực thẳm, ít nhất là vào lúc này", Amir Azimi, nhà phân tích của BBC, cho hay.

Iran đã lập tức bác bỏ tuyên bố của ông Trump, nói rằng họ không có hình thức tiếp xúc chính thức nào với Mỹ. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ khẳng định đang đàm phán với một "lãnh đạo cấp cao" Iran, nhưng không phải là Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.

Theo giới quan sát, đối với ông Trump, việc tiếp xúc với ai không quá quan trọng. Điều quan trọng là tuyên bố về triển vọng đàm phán cho phép ông trấn an thị trường, đồng thời có thêm thời gian để cố gắng mở lại eo biển Hormuz và tránh nguy cơ mở ra "chiếc hộp Pandora" vốn chứa đựng mọi thảm họa.

Azimi cho rằng nếu không "đạp phanh", ông Trump sẽ đẩy các đồng minh ở vùng Vịnh vào một cuộc chiến ngày càng dữ dội và không có lối thoát. Nhưng nếu ông rút lại lời đe dọa, không hành động sau tối hậu thư, ông có thể để lộ sự yếu đuối trước Iran.

Do đó, việc nêu ra triển vọng đối thoại để hủy tối hậu thư có thể là lựa chọn "vẹn cả đôi đường" vào lúc này. "Họ muốn đạt thỏa thuận và chúng ta sẽ hoàn tất việc đó", ông tuyên bố trước đám đông ở Memphis, bang Tennessee, ngày 23/3.

"Ông Trump cho thấy mình là người dám chấp nhận rủi ro, nhưng không phải kiểu liều lĩnh đến mức đẩy mọi thứ xuống vực", nhà phân tích Ignatius nhận xét.

Sau khi Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz, ngày càng rõ ràng rằng Tehran đang nắm giữ con át chủ bài có khả năng bóp nghẹt nền kinh tế toàn cầu. Hệ lụy toàn cầu của cuộc chiến đã khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt tới 40% kể từ cuối tháng 2. Đây là cuộc khủng hoảng mà người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho rằng còn tồi tệ hơn các cú sốc dầu mỏ năm 1973 và 1979 cộng lại.

Ông Trump đang phải đối mặt với áp lực kinh tế và trong nước ngày càng tăng để mở lại eo biển Hormuz. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ khó có thể leo thêm một nấc thang trong chiến sự Trung Đông.

Tuyên bố của ông Trump về các cuộc đàm phán với Iran ngay lập tức làm giảm phần nào giá năng lượng toàn cầu. Ông Trump hứa rằng eo biển Hormuz sẽ sớm mở lại để "cùng kiểm soát". Khi được hỏi ai sẽ kiểm soát huyết mạch này, ông nói "tôi và Lãnh tụ Tối cao Iran tiếp theo, bất kể người đó là ai".

Ngay cả trước Tổng thống Mỹ thông báo về các cuộc đàm phán, đã có những dấu hiệu cho thấy tiến trình ngoại giao đang được tiến hành.

Các quan chức Qatar tuần trước đã đề xuất một số điều khoản thỏa thuận để chấm dứt chiến sự Iran, nhưng mọi thứ đình trệ khi Israel không kích mỏ khí South Pars của Iran, buộc Tehran trả đũa bằng cách phóng tên lửa vào cơ sở khí đốt Ras Laffan của Qatar.

Đến ngày 22/3, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan thông báo ông đang đàm phán với Tehran, Washington và Brussels về một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng.

Tín hiệu này cũng đến từ chính Iran, khi Ngoại trưởng Abbas Araghchi đăng một thông điệp đầy ẩn ý vào hôm 22/3. "Eo biển Hormuz không bị đóng. Tàu thuyền do dự vì các công ty bảo hiểm lo sợ cuộc chiến do các ông khởi xướng, chứ không phải Iran. Tự do hàng hải không thể tồn tại nếu không có tự do thương mại. Hãy tôn trọng cả hai hoặc đừng mong đợi điều gì", ông nói.

"Khi xung đột trở nên nguy hiểm như thế này và không có con đường rõ ràng dẫn đến chiến thắng với chi phí chấp nhận được, xuống thang là lựa chọn hợp lý", nhà phân tích Ignatius nhận định.

Azimi, nhà phân tích của BBC, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, Tổng thống Mỹ có rất ít lựa chọn, bởi bất cứ động thái leo thang nào cũng có nguy cơ tạo ra vòng xoáy hủy diệt nhưng mang lại ít lợi ích chiến lược.

Đối với Iran, tình hình cũng khó khăn không kém. Quốc gia này bước vào cuộc xung đột khi vốn đã chịu áp lực kinh tế và tình trạng bất ổn lan rộng. Việc leo thang để đáp trả các mối đe dọa bên ngoài cũng làm tăng nguy cơ dẫn đến một sai lầm đắt giá.

"Cả hai bên hiện đều bị giới hạn trong các lựa chọn của mình. Iran không thể dễ dàng lùi bước mà không tỏ ra yếu thế, trong khi Mỹ và Israel không thể đạt được một kết quả quyết định chỉ thông qua sức mạnh không quân", Azimi viết. Do vậy, xuống thang và đàm phán sẽ là lựa chọn tất yếu của các bên.

Tuy nhiên, giới quan sát cũng tỏ ra thận trọng về triển vọng đối thoại thành công của hai bên. Ali Vaez, giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), cho biết Iran sẽ không tham gia cuộc đàm phán cấp cao trước khi biết chắc rằng Mỹ đang từ bỏ các yêu sách "tối đa" của mình.

"Việc không tấn công hạ tầng năng lượng chỉ là điều kiện nhỏ", ông nói. "Điều khoản ngừng bắn hay một thỏa thuận giải quyết các vấn đề dài hạn, gồm số phận của chương trình hạt nhân hay mở lại eo biển, đều khó có thể nhanh chóng đạt được vào lúc này".

VietBF@sưu tập

Bắc Kinh cho biết một người tự xưng là "lính Nhật" xông vào đại sứ quán Trung Quốc ở Tokyo, dọa giết các nhà ngoại giao ở đây.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm nay cho biết một người Nhật Bản tự nhận là quân nhân tại ngũ của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JSDF) đã trèo tường, "xâm nhập trái phép bằng vũ lực" vào đại sứ quán Trung Quốc tại quận Minato, Tokyo.

Phát biểu trong họp báo thường kỳ vài tiếng sau sự việc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết người này đã đe dọa sát hại nhân viên ngoại giao Trung Quốc "nhân danh một vị thần".

"Chúng tôi sốc trước sự việc và đã gửi kháng thư tới Nhật Bản", ông Lâm cho biết. Nghi phạm sau đó đã thừa nhận hành vi của mình. Bộ Ngoại giao Trung Quốc không nêu giới tính của người này.

Theo ông Lâm, tính chất và mức độ ảnh hưởng của sự việc là "đặc biệt nghiêm trọng", kêu gọi Tokyo tiến hành điều tra kỹ lưỡng và đưa ra lời giải thích cho Bắc Kinh.

"Vụ đột nhập đã vi phạm nghiêm trọng Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao, đe dọa nghiêm trọng đến an toàn cá nhân của các nhân viên ngoại giao Trung Quốc cũng như an ninh của các cơ sở ngoại giao", ông nói. "Nó cũng cho thấy sự thất bại của phía Nhật Bản trong quản lý, huấn luyện lực lượng JSDF".

Tokyo chưa xác nhận sự việc, cũng như chưa phản hồi tuyên bố của Bắc Kinh. Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng cho biết chưa có thông tin chi tiết và đang xác minh các tình tiết liên quan.


Cảnh sát Nhật Bản canh gác bên ngoài đại sứ quán Trung Quốc tại quận Minato, Tokyo, năm 2023. Ảnh: AFP

Đài truyền hình Nhật Bản NHK dẫn nguồn tin điều tra, cho biết nghi phạm đột nhập là nam giới, mang theo dao, bị khống chế tại hiện trường. Cảnh sát Tokyo đang lấy lời khai nghi phạm.

Quan hệ Trung - Nhật đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm, liên quan phát biểu của Thủ tướng Sanae Takaichi về vấn đề Đài Loan hồi tháng 11/2025. Bà Takaichi khi đó cảnh báo Nhật Bản có thể sẽ tiến hành động thái quân sự trong trường hợp đảo Đài Loan bị tấn công. Đảo Đài Loan cách hòn đảo gần nhất của Nhật Bản 100 km.

Thủ tướng Nhật Bản sau đó xuống giọng nhằm xoa dịu căng thẳng, song Trung Quốc không chấp nhận và tiếp tục yêu cầu bà rút lại phát biểu. Bà Takaichi đến nay vẫn từ chối làm điều này, đồng thời tuyên bố Nhật Bản sẽ tăng cường năng lực phòng vệ và "kiên quyết bảo vệ" lãnh thổ.

VietBF@sưu tập

Bahrain trình dự thảo nghị quyết lên Hội đồng Bảo an, trong đó đề xuất sử dụng "mọi biện pháp cần thiết", ám chỉ vũ lực, để mở cửa eo biển Hormuz.

Bahrain đã trình lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự thảo nghị quyết cho phép các quốc gia sử dụng "mọi biện pháp cần thiết" nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại tại eo biển Hormuz, theo nội dung văn kiện mà Reuters và AFP tiếp cận được vào ngày 23/3.

Cụm từ "mọi biện pháp cần thiết" trong các dự thảo nghị quyết trình lên Hội đồng Bảo an thường được diễn giải về mặt ngoại giao là cho phép sử dụng vũ lực.

Văn kiện này cũng được xây dựng theo khuôn khổ Chương VII Hiến chương Liên Hợp Quốc, về lý thuyết sẽ cho phép Hội đồng Bảo an đưa ra các biện pháp từ trừng phạt đến sử dụng vũ lực nhằm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Các nguồn tin ngoại giao cho biết dự thảo nghị quyết của Bahrain nhận được sự ủng hộ từ các nước vùng Vịnh và Mỹ. Ngôn từ trong văn kiện này sẽ cho phép các quốc gia đơn phương, hoặc thông qua các liên minh hải quân tự nguyện, thực thi các biện pháp đảm bảo tự do hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz, bao gồm cả vùng lãnh hải của các quốc gia tiếp giáp eo biển.


Tàu hàng từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hướng về eo biển Hormuz ngày 15/3. Ảnh: AP

Văn kiện cũng yêu cầu Iran "lập tức chấm dứt mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mọi hành động cản trở quyền quá cảnh hợp pháp hoặc tự do hàng hải" tại khu vực. Bản dự thảo đồng thời nêu khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt chi tiết, nhắm vào những bên thách thức quyền tự do hàng hải ở eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, giới ngoại giao nhận định khả năng Hội đồng Bảo an thông qua văn kiện này là rất thấp vì Nga và Trung Quốc nhiều khả năng sẽ sử dụng quyền phủ quyết. Nghị quyết của Hội đồng Bảo an mang tính ràng buộc, nhưng cần ít nhất 9 phiếu thuận và không bị phủ quyết bởi bất kỳ thành viên thường trực nào gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc.

Pháp cũng đệ trình một dự thảo nghị quyết thay thế với ngôn từ ôn hòa hơn, không đề cập trực tiếp đến Iran và không đặt trong khuôn khổ Chương VII Hiến chương Liên Hợp Quốc. Văn kiện này kêu gọi các bên kiềm chế leo thang, chấm dứt xung đột tại vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và vịnh Oman, đồng thời quay lại con đường ngoại giao.

Dự thảo nghị quyết của Pháp cũng không có ngôn từ về sử dụng vũ lực, mà khuyến khích các quốc gia có lợi ích hàng hải trong khu vực phối hợp triển khai các biện pháp phòng vệ thuần túy như hộ tống tàu thương mại, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng bình luận rằng rằng mọi hành động liên quan đến eo biển Hormuz cần đặt trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc và chỉ có thể tiến hành khi tình hình hạ nhiệt, cũng như cần có sự đồng thuận từ Iran.

Đầu tuần trước, ông Macron tuyên bố Pháp sẽ không tham gia nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz do Mỹ đề xuất, mà chỉ tham gia các sáng kiến hộ tống tàu hàng qua eo biển khi xung đột tạm lắng.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu và đóng vai trò then chốt đối với các nền kinh tế vùng Vịnh. Hoạt động vận tải qua khu vực này gần như tê liệt sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, dẫn đến các đòn tập kích trả đũa của Tehran trên khắp Trung Đông.

Trong một tuần qua, Iran đã cho phép một số tàu hàng, tàu dầu di chuyển qua eo biển Hormuz thông qua ngoại giao song phương với những nước liên quan. Các chính trị gia và chỉ huy quân đội Iran nhiều lần tuyên bố chỉ cho phép những tàu "không thù địch" đi qua eo biển, với điều kiện những nước liên quan phải phối hợp chặt chẽ cùng quân đội Iran và tuân thủ hướng dẫn của họ.

VietBF@sưu tập

Ảnh mới công bố cho thấy biến thể F-22 nâng cấp với biệt danh "Raptor 2.0" của Mỹ bắt đầu hoạt động bay thử trên vùng trời sa mạc Mojave.

Hình ảnh chụp cuối tuần trước và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích hôm nay cho thấy một tiêm kích tàng hình F-22 nâng cấp đang bay cùng oanh tạc cơ B-52 và máy bay tiếp dầu NKC-135 trên sa mạc Mojave, tây nam nước Mỹ. Đây là khu vực thường xuyên diễn ra các chuyến bay thử nghiệm của căn cứ không quân Edwards.

Chiếc F-22 nâng cấp, có biệt danh "Raptor 2.0", mang theo thùng dầu phụ và cụm cảm biến với thiết kế tàng hình dưới cánh.


Tiêm kích F-22 nâng cấp, máy bay tiếp dầu NKC-135 và oanh tạc cơ B-52 trong ảnh công bố ngày 21/3. Ảnh: X/JarodMHamilton

Những chiếc F-22 trước đây phải sử dụng thùng dầu phụ dạng trụ tròn với dung tích 2.200 lít, tương tự các mẫu chiến đấu cơ cũ hơn, ảnh hưởng đáng kể tới khả năng tàng hình của chúng. Mẫu thùng dầu phụ của Raptor 2.0 ứng dụng thiết kế góc cạnh, giúp giảm đáng kể diện tích phản xạ radar.

Đây được coi là một trong những nâng cấp quan trọng của dự án Raptor 2.0, cho phép mở rộng đáng kể tầm hoạt động và thời gian bay cho phi đội F-22, nhưng vẫn bảo đảm năng lực tàng hình của máy bay.

Biến thể F-22 đời mới còn được trang bị tổ hợp trinh sát và theo dõi hồng ngoại (IRST) hiệu năng cao, đặt trong khoang chứa dạng góc cạnh để tăng tính tàng hình. Nhà sản xuất Lockheed Martin ban đầu định lắp IRST cho F-22, song loại bỏ thiết bị này để tiết kiệm chi phí.

Oanh tạc cơ B-52 xuất hiện trong ảnh mang theo tên lửa hành trình tầm xa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân AGM-181A. Loại vũ khí này đã được phát triển trong nhiều năm, song rất ít thông tin về tính năng và thiết kế của nó được tiết lộ.

Không quân Mỹ tháng 6/2025 lần đầu công bố hình ảnh của AGM-181A, cho biết nó dự kiến thay thế tên lửa hành trình AGM-86B. Khoảng 4 tháng sau, một oanh tạc cơ B-52 mang theo nguyên mẫu hoặc mô hình thử nghiệm của AGM-181A dưới cánh.

Tên lửa AGM-181A có thể mang đầu đạn nhiệt hạch W80-4, vốn là mẫu W80-1 được kéo dài tuổi thọ, với sức công phá tương đương 5.000 hoặc 150.000 tấn thuốc nổ TNT. Không quân Mỹ hy vọng AGM-181A sẽ đạt khả năng hoạt động sơ bộ vào năm 2030, oanh tạc cơ B-52H và B-21 sẽ được trang bị loại vũ khí này.

VietBF@sưu tập

Chính phủ Nhật Bản kêu gọi người dân không hoảng loạn đi mua giấy vệ sinh, sau những thông tin lan truyền cho rằng nguồn cung khan hiếm do chiến sự Trung Đông.

Theo The Japan Times ngày 23.3, tình trạng người tiêu dùng Nhật Bản đổ ra các cửa hàng mua giấy vệ sinh xuất hiện sau những hình ảnh và thông tin lan truyền trên mạng xã hội.

Theo đó, một người dùng mạng xã hội X đăng trạng thái rằng: “Hiệu thuốc gần đây đã hết sạch giấy vệ sinh! Hình như mọi người đều đang tích trữ”. Một bài đăng khác lại có ảnh người mua chất đầy giấy vệ sinh, thức ăn cho mèo và vật dụng cá nhân.


Một kệ giấy vệ sinh tại một cửa hàng Nhật Bản treo thông báo với nội dung: "Thông tin về việc thiếu hụt giấy vệ sinh do ảnh hưởng nguồn cung dầu thô là không chính xác. Hầu hết các sản phẩm giấy đều được sản xuất trong nước. Nguyên liệu của chúng không có nguồn gốc từ dầu thô. Các nhà sản xuất vẫn đang sản xuất với số lượng rất lớn. Xin vui lòng đừng vội vàng mua sắm trong sự hoảng loạn".

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH X

Trước diễn biến trên, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết người tiêu dùng nên đưa ra quyết định hợp lý dựa trên thông tin chính xác.

Theo Hiệp hội Công nghiệp Giấy vệ sinh Gia dụng Nhật Bản, khoảng 97% giấy vệ sinh được sản xuất trong nước, sử dụng giấy và bột giấy tái chế, không phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông. Hiệp hội này nêu thêm hoạt động sản xuất không bị ảnh hưởng trực tiếp và có đủ năng lực để tăng sản lượng nếu cần thiết.

Trong quá khứ, người dân tại Nhật Bản cũng từng đổ xô đi trữ giấy vệ sinh vào thời điểm khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, hay mới nhất là đại dịch Covid-19.

VietBF@sưu tập

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) thông báo lệnh cấm nhập khẩu tất cả các loại bộ định tuyến (router) mới do nước ngoài sản xuất.

Reuters ngày 24.3 đưa tin lệnh cấm của Mỹ không ảnh hưởng đến việc nhập khẩu hoặc sử dụng các mẫu mã hiện có trên thị trường, mà sẽ cấm nhập khẩu đối với các dòng sản phẩm mới. Các loại router Wi-Fi thường được nhiều gia đình, doanh nghiệp sử dụng nhằm mở rộng phạm vi kết nối internet trong không gian nhà ở hoặc công ty.

Quyết định mới nhất của FCC được cho là nhằm siết chặt các sản phẩm điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc. Ước tính các sản phẩm router của Trung Quốc chiếm 60% thị phần tại Mỹ.

Theo FCC, một đánh giá từ Nhà Trắng đã kết luận các bộ router nhập khẩu “tiềm ẩn rủi ro an ninh mạng, có thể bị lợi dụng để gây gián đoạn ngay lập tức và nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng quan trọng của Mỹ".


Thiết kế của một mẫu router Wi-Fi

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH WIRED

Cơ quan này cho biết các đối tượng xấu đã khai thác các lỗ hổng bảo mật trong các bộ định tuyến sản xuất ở nước ngoài "để tấn công các hộ gia đình, làm gián đoạn mạng lưới, tạo điều kiện cho hoạt động gián điệp và đánh cắp tài sản trí tuệ".

Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.

Hồi tháng 2, Tổng chưởng lý bang Texas Ken Paxton đã kiện TP-Link Systems, một nhà sản xuất router có trụ sở tại California nhưng được tách ra từ công ty Trung Quốc. Ông Paxton cáo buộc TP-Link Systems lừa dối trong khâu tiếp thị và cho chính quyền Bắc Kinh truy cập thiết bị người dùng Mỹ.

TP-Link Systems bác bỏ cáo buộc, khẳng định chính phủ Trung Quốc không có bất kỳ quyền sở hữu hoặc kiểm soát nào đối với công ty, sản phẩm hoặc dữ liệu người dùng của họ.

Vào tháng 12.2025, FCC từng ban hành quy định cấm nhập khẩu các loại máy bay không người lái (UAV) mẫu mới từ Trung Quốc.

VietBF@sưu tập

Danh hài huyền thoại Bill Cosby bị tòa án yêu cầu bồi thường gần 60 triệu USD cho một nữ phục vụ bàn mà ông đã đánh thuốc mê và tấn công tình dục hơn 50 năm trước.

Ngày 23/3, sau phiên tòa kéo dài 2 tuần, một bồi thẩm đoàn dân sự ở California đã phán quyết Bill Cosby, 88 tuổi, phạm tội Tấn công tình dục và Hành hung một nữ bồi bàn 54 năm trước.

Ông bị tuyên buộc bồi thường cho nạn nhân 19,25 triệu USD gồm những thiệt hại quá khứ và trong tương lai, bao gồm "sự đau khổ về tinh thần, mất đi niềm vui cuộc sống, sự bất tiện, nỗi buồn, lo lắng, sự sỉ nhục và tổn thương về mặt cảm xúc". Tòa cũng tuyên thêm 40 triệu USD tiền bồi thường thiệt hại mang tính trừng phạt.


Bill Cosby trong một phiên toà hình sự về các cáo buộc tương tự, năm 2018. Ảnh: KOMO

Bản án xác định, nạn nhân là bà Donna Motsinger từng là nhân viên phục vụ tại một nhà hàng ở Sausalito gần San Francisco. Trong đơn kiện nộp năm 2023, bà cáo buộc Bill Cosby đã mời đến xem buổi biểu diễn hài độc thoại của ông tại một nhà hát ở San Carlos. Cả hai đều ở độ tuổi 30 vào thời điểm đó.

Cosby bị cáo buộc đã cho nữ bồi bàn uống rượu vang và hai viên thuốc và khiến bà rơi vào trạng thái "nửa tỉnh nửa mê". Sau đó có hai người đàn ông đưa bà vào một chiếc limousine.

"Nạn nhân tỉnh dậy trong nhà mình trong tình trạng cởi hết quần áo", đơn kiện nêu rõ.

Cựu ngôi sao hài kịch độc thoại và truyền hình Cosby từng được biết đến rộng rãi với biệt danh "Ông bố quốc dân Mỹ", có một sự nghiệp rực rỡ trong vai trò nghệ sĩ hài độc thoại, diễn viên kiêm tác giả nổi tiếng.

Cosby liên tiếp giành giải Grammy cho Album hài xuất sắc từ 1965 đến 1970. Năm 1966, Cosby làm nên lịch sử khi giành được giải Primetime Emmy cho Nam diễn viên chính xuất sắc trong thể loại phim truyền hình nhiều tập, trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên giành được giải Emmy diễn xuất.

Gặt hái thành công và danh tiếng trong nhiều thập kỷ, Cosby trở thành một tượng đài của ngành công nghiệp giải trí. Tuy nhiên, năm 2014, ở tuổi 77, huyền thoại Bill Cosby sụp đổ vì hàng loạt cáo buộc tấn công tình dục giữa phong trào MeToo, bị khoảng 60 phụ nữ tố cáo xâm hại, chuốc thuốc.

Ông bị tòa hình sự tuyên có tội với một số tội danh song sau đó được trả tự do, cho rằng có sai sót trong quá trình tố tụng. Các vụ việc còn lại đã hết thời hiệu truy cứu. Các nạn nhân sau đó đã chuyển hướng sang các vụ kiện dân sự đòi bồi thường. Vụ của nữ bồi bàn Donna Motsinger là một trong số đó.

VietBF@sưu tập

Dân địa phương cho biết toàn bộ khu vực bốc mùi như trứng thối, mùi thường liên quan đến lưu huỳnh. Cảnh sát trưởng hạt Jefferson, bà Zena Stephens, cho rằng vụ nổ có thể liên quan đến trục trặc ở thiết bị gia nhiệt tại nhà máy.


Vụ nổ tạo ra cột khói đen tại Nhà máy lọc dầu Valero ở thành phố Port Arthur, bang Texas, Mỹ - Ảnh: KFDM


Những cột khói đen dày đặc đã bao trùm bầu trời bang Texas của Mỹ, sau vụ nổ xảy ra tại nhà máy lọc dầu của Tập đoàn Valero ở thành phố Port Arthur vào khoảng 18h30 ngày 23-3, theo giờ địa phương.

Toàn bộ khu vực bốc mùi trứng thối
Ngày 24-3, trang tin First Post cập nhật: Trong lúc giới chức vẫn đang xác định nguyên nhân, người dùng mạng suy đoán rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có liên quan đến vụ nổ này.

Ngay sau vụ nổ, mạng xã hội tràn ngập video và hình ảnh cho thấy lửa và khói bốc cao từ nhà máy. Một số cư dân kể lại họ nghe thấy tiếng nổ lớn và thấy cửa kính rung chuyển. Một người dân tại hiện trường nói với Đài 12News rằng toàn bộ khu vực bốc mùi như trứng thối - mùi thường liên quan đến lưu huỳnh.

Thị trưởng Charlotte Moses tại thành phố Port Arthur cập nhật không có ai bị thương trong vụ nổ. "Đúng là có một vụ nổ, nhưng mọi người đều ổn. Họ đang cố gắng dập lửa nhanh nhất có thể" - bà nói.

Để hạn chế thương vong, chính quyền Port Arthur đã cảnh báo người dân sống gần nhà máy lọc dầu nói trên phải trú ẩn tại chỗ ngay lập tức. Người dân được khuyên hạn chế các hoạt động ngoài trời, đóng kín cửa sổ và cửa ra vào, đồng thời tuân theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.

Nằm cách thành phố Houston khoảng 145km về phía đông, nhà máy lọc dầu của Valero ở Port Arthur sử dụng gần 800 nhân viên để "chế biến dầu thô chua nặng và các nguyên liệu đầu vào khác thành xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay", với công suất khoảng 435.000 thùng mỗi ngày, theo thông tin trên trang web của Valero.

Theo Hãng tin Reuters, Tập đoàn năng lượng Valero đã đóng cửa nhà máy lọc dầu nói trên. Các nguồn tin nói rằng có thể nghe thấy tiếng nổ từ khoảng cách lên đến gần 18km.

Cảnh sát trưởng hạt Jefferson, bà Zena Stephens, cho rằng vụ nổ có thể liên quan đến trục trặc ở thiết bị gia nhiệt tại nhà máy.

Các lò gia nhiệt công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nhà máy lọc dầu, vì chúng làm tăng nhiệt độ của dầu thô và các sản phẩm phụ để tách các thành phần. Tuy nhiên vấn đề rò rỉ, tăng áp suất hoặc hỏng hóc cơ khí có thể nhanh chóng biến chúng thành mối nguy hiểm.

Theo Hãng tin Reuters, các nguồn thạo tin cho biết vụ nổ xảy ra tại phân xưởng xử lý hydro diesel (diesel hydrotreater) - nơi sử dụng hydro để loại bỏ lưu huỳnh khỏi nhiên liệu động cơ trong quá trình sản xuất, nhằm tuân thủ các quy định môi trường của Mỹ.

Tập đoàn Valero xác nhận đã xảy ra hỏa hoạn tại một phân xưởng trong nhà máy lọc dầu ở Port Arthur.

Các cuộc điều tra đang được tiến hành để xác định chính xác nguyên nhân vụ nổ, và liệu có yếu tố nào khác góp phần gây ra vụ nổ hay không.

Trong lúc đó rộ lên một số giả thuyết, gồm cả việc người dùng mạng cho rằng vụ nổ có thể liên quan đến Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Nhiều người dùng mạng liên hệ vụ nổ với sự thay đổi trong cách tiếp cận quân sự của Iran giữa lúc xung đột ở Trung Đông.

Trên nền tảng X, một số người dùng cho biết các tài khoản liên quan đến IRGC đang gọi vụ nổ tại nhà máy lọc dầu của Tập đoàn Valero là hành vi "phá hoại".

Hiện chưa rõ thực hư về những ý kiến này.

Trước đó Al Mayadeen, kênh truyền hình của Lebanon, đưa tin IRGC đã chuyển từ chiến lược "phòng thủ" sang "tấn công" nhằm vào Mỹ và Israel. Lực lượng này cũng đã cảnh báo Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng họ sẽ đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa tấn công các cơ sở năng lượng của Iran.

Trong một tuyên bố, IRGC nói các công ty có cổ phần của Mỹ sẽ bị "phá hủy hoàn toàn" nếu Washington nhắm vào các cơ sở năng lượng của Iran, đồng thời các cơ sở năng lượng tại những quốc gia có đặt căn cứ Mỹ sẽ trở thành "mục tiêu hợp pháp" đối với Iran.

VietBF@sưu tập

Iran đã nhanh chóng bổ nhiệm ông Mohammad Baqer Zolqadr, cựu Chỉ huy IRGC thuộc phe bảo thủ cứng rắn, thay ông Ali Larijani vào vị trí Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao.


Ông Mohammad Baqer Zolqadr trong ảnh chụp năm 2023 - Ảnh: CCTV

Theo Hãng tin Reuters ngày 24-3, Iran đã bổ nhiệm ông Mohammad Baqer Zolqadr - cựu Chỉ huy Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC) và là một nhân vật nổi bật của phe bảo thủ cứng rắn - làm Thư ký mới của Hội đồng An ninh quốc gia tối cao (SNSC).

Ông Zolqadr sẽ thay thế ông Ali Larijani - chính trị gia kỳ cựu vừa thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ - Israel hồi tuần trước.

Thông tin bổ nhiệm được Phó tổng thống Iran phụ trách truyền thông Mehdi Tabatabaei công bố trên mạng xã hội X. Ông Tabatabaei cho biết quyết định đã được Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei thông qua.

Với vị trí Thư ký SNSC, ông Zolqadr sẽ nắm giữ một trong những vai trò quan trọng nhất trong bộ máy an ninh và đối ngoại của Iran. Đây là cơ quan do Tổng thống Masoud Pezeshkian đứng đầu, tập hợp các quan chức cấp cao trong quân đội, tình báo và chính phủ, cùng các đại diện của Lãnh tụ tối cao.

Ông Zolqadr là cựu Chỉ huy IRGC, từng giữ nhiều chức vụ then chốt như Thứ trưởng phụ trách an ninh tại Bộ Nội vụ, Phó tham mưu trưởng trong Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang, và cố vấn cho Chánh án tư pháp về phòng chống tội phạm.

Ông cũng từng đứng đầu Ban chỉ đạo bầu cử của Mặt trận các Lực lượng Cách mạng Hồi giáo - một lực lượng chính trị tiêu biểu của phe cứng rắn.

Từ năm 2022 đến nay, ông giữ chức Thư ký Hội đồng Phân định lợi ích quốc gia - cơ quan chuyên giải quyết bất đồng giữa Quốc hội và Hội đồng Giám hộ, cơ quan giám sát bầu cử Iran.

Người tiền nhiệm của ông, ông Ali Larijani, là một trong những nhân vật quyền lực và giàu ảnh hưởng nhất của Cộng hòa Hồi giáo Iran trong nhiều thập kỷ qua.

Ông xuất thân từ một gia đình giáo sĩ danh giá, từng là chỉ huy Vệ binh cách mạng trong cuộc chiến Iran - Iraq, sau đó lần lượt giữ nhiều vị trí then chốt như lãnh đạo Đài phát thanh - truyền hình quốc gia, Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao và Chủ tịch Quốc hội trong 12 năm.

Ông Larijani được xem là kiến trúc sư quan trọng của chính sách an ninh Iran, đồng thời là cố vấn thân cận của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei - người cũng thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm 28-2.

VietBF@sưu tập