Theo báo Nga Izvestia , Đại sứ Nga tại Tehran, ông Alexey Dedov, hôm 31/3 cho biết tân lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei hiện đang ở trên lãnh thổ nước Cộng hòa Hồi giáo này, nhưng không xuất hiện tại các sự kiện công cộng.

"Như lãnh đạo Iran đã nhiều lần tuyên bố, nhà lãnh đạo mới đang ở Iran, nhưng vì những lý do hợp lý, ông ấy không xuất hiện trước công chúng", ông Alexey Dedov nói trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình RTVI.

Ông Dedov cũng lưu ý rằng hiện tại ông không có liên hệ cá nhân nào với vị lãnh đạo tối cao mới của Iran. Tuy nhiên, đại sứ nhấn mạnh rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin là một trong những người đầu tiên gửi lời chúc mừng tới ông Mojtaba Khamenei. Trong thông điệp của mình, nhà lãnh đạo Nga bày tỏ sự ủng hộ kiên định đối với Tehran và tái khẳng định tình đoàn kết với phía Iran.

Đã gần một tháng từ khi ông Mojtaba Khamenei được bổ nhiệm làm lãnh đạo tối cao mới của Iran, nhưng thế giới vẫn chưa thấy ông xuất hiện trước công chúng. Ông đưa ra một số tuyên bố công khai kể từ đó, và các tuyên bố được đọc trên truyền hình quốc gia. Việc ông vắng mặt làm dấy lên những tin đồn về sức khỏe và nơi ở của ông.

Ông Mojtaba Khamenei thay thế cha mình, Ali Khamenei, người thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28/2, thời điểm bắt đầu cuộc chiến. Theo NDTV , một số kênh truyền thông cho rằng ông Mojtaba Khamenei bị thương và được đưa đến Moskva để điều trị theo lời mời của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Nga và Iran duy trì quan hệ ngoại giao chặt chẽ, và năm ngoái cả hai nước đã ký một hiệp ước đối tác chiến lược.

Trong những thông điệp đầu tiên được công bố từ khi nhậm chức, lãnh tụ tối cao mới của Iran kêu gọi đoàn kết dân tộc, đồng thời cảnh báo eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị phong toả. Dù vậy ông khẳng định Tehran coi trọng tình hữu nghị với các nước láng giềng, nhấn mạnh các cuộc tấn công của Iran chỉ nhằm vào những căn cứ quân sự Mỹ đặt tại các quốc gia này. Nội dung cũng cảnh báo rằng toàn bộ các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực cần phải đóng cửa, nếu không “sẽ trở thành mục tiêu tấn công”.

Trong thông điệp gần đây nhất, ông tuyên bố rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ Hezbollah - lực lượng đang chiến đấu với Israel ở Trung Đông.

Tổng thống Mỹ chỉ trích đồng minh

Theo Guardian, khi nhiều quốc gia châu Âu lên án cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran, thậm chí một số nước thậm chí còn ngăn chặn máy bay của Israel và Mỹ vận chuyển vũ khí qua không phận thì Tổng thống Donald Trump đã kịch liệt chỉ trích các quốc gia châu Âu này vì đã không tham gia vào xung đột.

Ông kêu gọi các đồng minh đang lo ngại về giá nhiên liệu “hãy tự đi khai thác dầu” bằng vũ lực từ vùng Vịnh; những bình luận này đã đẩy giá dầu tăng cao hơn nữa. Ông cũng cho rằng trách nhiệm giữ cho eo biển Hormuz thông thoáng thuộc về các quốc gia phụ thuộc vào tuyến đường này: “Đó không phải là việc của [Mỹ]… Đó sẽ là việc của bất cứ ai sử dụng eo biển đó.”

Trong một dấu hiệu cho thấy sự phản kháng chủ động hơn của châu Âu, 31/3 xuất hiện thông tin Pháp đã chặn máy bay Israel mang vũ khí bay qua không phận, trong khi Ý từ chối cấp phép vào phút chót cho máy bay ném bom Mỹ hạ cánh xuống Sicily. Tây Ban Nha phản đối việc Mỹ sử dụng các căn cứ và không phận của mình cho xung đột; Bộ trưởng Quốc phòng nước này tuyên bố Madrid sẽ không “chấp nhận bất kỳ lời chỉ trích nào từ bất cứ ai”.

Trong các bài đăng ngày 31/3, ông Trump nói rằng “tất cả những quốc gia không thể mua được nhiên liệu máy bay phản lực vì eo biển Hormuz, như Vương quốc Anh – quốc gia đã từ chối can thiệp vào việc xung đột với Iran – nên mua dầu của Mỹ thay thế”. Ông còn đề nghị London “tích lũy thêm chút can đảm, tiến ra eo biển và CHIẾM LẤY NÓ”.

Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth đã nhắc lại lời kêu gọi này, cho rằng có những quốc gia “cũng nên chuẩn bị tăng cường lực lượng trên tuyến đường thủy quan trọng này”. “Lần cuối tôi kiểm tra, Hải quân Hoàng gia Anh rất hùng mạnh và có thể sẵn sàng làm những việc như vậy,” ông nói, đồng thời chỉ trích mạnh mẽ Vương quốc Anh trong cuộc họp báo cùng ngày.

Trong một bài đăng khác, ông Trump chỉ trích Pháp vì “không cho phép máy bay chở đầy quân nhu đến Israel bay qua lãnh thổ”, cho rằng nước này “RẤT VÔ ÍCH”. Văn phòng Tổng thống Emmanuel Macron cho biết họ “ngạc nhiên” trước phát biểu này và khẳng định Paris “không thay đổi lập trường kể từ ngày đầu xung đột”.
Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ cảnh báo

Trong khi đó, theo Xinhua, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết những ngày sắp tới của xung đột Mỹ–Israel với Iran “sẽ mang tính quyết định”, đồng thời thừa nhận Iran vẫn có khả năng trả đũa sau nhiều tuần hứng chịu các cuộc tấn công dữ dội.

“Iran biết điều đó, và hầu như không có gì họ có thể làm được về mặt quân sự,” ông nói tại cuộc họp báo của Lầu Năm Góc – cuộc họp đầu tiên sau gần hai tuần – đồng thời lặp lại nhận định rằng Tehran đã bị suy yếu. “Họ sẽ phóng một số tên lửa; chúng ta sẽ bắn hạ chúng,” ông Hegseth nói, sau chuyến thăm bất ngờ tới các binh sĩ và căn cứ Mỹ ở Trung Đông vào cuối tuần.

Khi được hỏi về khả năng điều quân Mỹ tới Iran, Hegseth cho biết: “Chúng tôi sẽ không bỏ qua bất kỳ lựa chọn nào.” Ông cũng nói Lầu Năm Góc hướng tới sự “không thể đoán trước” trong việc triển khai lực lượng trên thực địa tại Iran.

Theo thông tin mới nhất, Mỹ đã triển khai thêm tàu sân bay thứ 3 tới Trung Đông. Tàu sân bay USS George H. W. Bush chính thức được triển khai đến khu vực Trung Đông cùng với đội tàu khu trục lớp Arleigh Burke hộ tống. Dự kiến tàu tàu sân bay USS George H. W. Bush mất 3 tuần để đến nơi.

Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết các cuộc không kích của Mỹ hiện tập trung vào việc “ngăn chặn và phá hủy các chuỗi hậu cần và cung ứng” hỗ trợ cho các cơ sở sản xuất tên lửa, máy bay không người lái và đóng tàu hải quân của Iran. Ông cũng cho biết quân đội Mỹ đã bắt đầu thực hiện các nhiệm vụ ném bom B-52 trên lãnh thổ Iran lần đầu tiên, cho thấy hệ thống phòng không của Iran đã bị suy yếu nghiêm trọng.

Financial Times dẫn 3 nguồn tin nắm được tình hình cho biết, người môi giới của ông Hegseth tại Morgan Stanley đã liên hệ với BlackRock vào tháng 2 về việc đầu tư hàng triệu đô la vào quỹ Defense Industrials Active ETF của hãng quản lý tài sản này, ngay trước khi Mỹ tiến hành chiến dịch không kích Iran ngày 28/2.

Người phát ngôn của Lầu Năm Góc gọi thông tin này là “hoàn toàn sai sự thật và bịa đặt”, đồng thời nhấn mạnh rằng không có chuyện ông Hegseth hay đại diện của ông tiếp cận BlackRock về khoản đầu tư như vậy. Tuy nhiên, Financial Times cho biết yêu cầu từ phía nhà môi giới - đại diện cho một khách hàng tiềm năng “có hồ sơ nổi bật”, đã bị đánh dấu nội bộ tại BlackRock.

Khoản đầu tư cuối cùng đã không được thực hiện vì quỹ này (gồm các tập đoàn quốc phòng lớn như RTX, Lockheed Martin, Boeing và Northrop Grumman) khi đó chưa mở cho khách hàng của Morgan Stanley mua.

Thương vụ này nếu diễn ra cũng chưa chắc sinh lời ngay. Trong tháng qua, quỹ Defense Industrials Active ETF đã giảm hơn 12%. Tuy nhiên, thông tin về việc người môi giới của ông Hegseth tìm cách rót một khoản tiền lớn vào ngành công nghiệp vũ khí đã làm dấy lên lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng có nhiều quan ngại về việc các quan chức trong chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể sử dụng thông tin nội bộ và thao túng thị trường để trục lợi từ chiến tranh.

Ông Hegseth là một trong những người ủng hộ quyết liệt và cứng rắn nhất chiến dịch tấn công của Mỹ vào Iran. Tổng thống Trump nói rằng ông Hegseth là người đầu tiên trong đội ngũ cố vấn lên tiếng ủng hộ kế hoạch tấn công trong quá trình ra quyết định nội bộ.

Ông Trump cũng ám chỉ rằng ông Hegseth không muốn cuộc chiến sớm kết thúc. Tuần trước, ông nói rằng Bộ trưởng Chiến tranh “khá thất vọng” khi tổng thống tuyên bố cuộc xung đột sẽ sớm chấm dứt.

“Tôi không muốn nói điều này, nhưng tôi phải nói. Tôi nói với Pete và tướng Dan ‘Razin’ Caine rằng chuyện này sẽ sớm được giải quyết, và họ đáp lại: ‘Ồ, thật đáng tiếc”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Trong một tuyên bố được phát đi cuối hôm thứ Tư (1/4), Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết hoạt động tác chiến được triển khai đồng bộ, đa hướng trong khuôn khổ đợt thứ 89 của chiến dịch Lời Hứa Chân Thật 4, với sự phối hợp giữa lực lượng vũ trang Iran và các nhóm đồng minh trong khu vực.

Theo phía Iran, mục tiêu bị tấn công bao gồm các vị trí quân sự và lực lượng Israel tại Eilat, Tel Aviv và Bnei Brak. Ngoài ra, một cơ sở được cho là nơi trú 80 binh sĩ Mỹ tại Bahrain cũng bị tấn công.

IRGC cũng cho biết, một nhóm trực thăng của quân đội Mỹ tại căn cứ Al-Udayri đã bị trúng tên lửa đạn đạo, trong đó một chiếc trực thăng bị phá hủy hoàn toàn và nhiều chiếc khác bị hư hại nặng.

Trong đợt không kích trả đũa mới, Iran cũng đã nhằm vào máy bay cảnh báo sớm (AWACS), máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ tại sân bay Ben Gurion, cũng như các hệ thống radar và tác chiến điện tử của Mỹ tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Theo thông báo, Iran đã sử dụng UAV tấn công tầm xa Arash-2 với tầm hoạt động lên tới 2.000 km trong các đợt tấn công này.

Tehran khẳng định sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm đáp trả những "hành động gây hấn", đồng thời tuyên bố các đòn tấn công tiếp theo có thể diễn ra trong ngày.

Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2, các cuộc tấn công qua lại đã gây thiệt hại đáng kể. Phía Iran ước tính các đòn đáp trả của họ đã gây thiệt hại khoảng 800 triệu USD đối với các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.

Lầu Năm Góc đang tăng gấp đôi phi đội máy bay tấn công A-10 của Không quân tại Trung Đông, loại máy bay có thể hỗ trợ các binh lính mặt đất đang tiến công. Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Trump nói rằng ông muốn kết thúc xung đột tại Iran trong vòng 2 - 3 tuần.

Không quân Mỹ đang điều động 18 máy bay A-10 để gia nhập khoảng 10 máy bay A-10 đã có mặt trong khu vực, hai quan chức Lầu Năm Góc cho biết hôm thứ Tư.

Máy bay A-10 "Warthog" di chuyển chậm là loại máy bay hỗ trợ không kích tầm gần với một khẩu pháo ở đầu mũi có thể bắn 70 quả đạn 30 mm mỗi giây. Máy bay A-10 bay ở độ cao thấp và tốc độ chậm, cho phép lượn vòng trên các mục tiêu trên đất liền và trên biển. Loại máy bay này có thể được sử dụng để hỗ trợ lực lượng mặt đất của Mỹ chiếm giữ lãnh thổ gần eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng mà Iran đã đóng cửa, hoặc đảo Kharg, trung tâm dầu mỏ chính của Iran ở phía bắc Vịnh Ba Tư.

Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay và các quan chức giấu tên của Bộ Quốc phòng, các máy bay A-10 của Mỹ đã dừng chân tại căn cứ Không quân Hoàng gia Lakenheath ở Anh trên đường đến khu vực này. Việc triển khai thêm máy bay A-10 đã được Tạp chí Lực lượng Không quân và Vũ trụ đưa tin trước đó.

Sự hiện diện của máy bay A-10 cho thấy hệ thống phòng không chiến lược của Iran đã bị phá hủy hoặc bị vô hiệu hóa đáng kể. Máy bay này dễ bị tổn thương hơn trước hệ thống phòng không so với máy bay chiến đấu.

Hôm thứ Ba, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết Mỹ đã kiểm soát được bầu trời Iran, thể hiện ở việc lần đầu tiên kể từ khi cuộc chiến nổ ra, máy bay ném bom B-52 đã bay thẳng qua lãnh thổ Iran.

Hình ảnh máy bay A-10 thực hiện các cuộc tấn công bắn phá ở Iraq đã lan truyền trên mạng xã hội, và Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đã xác nhận việc sử dụng các máy bay này trong việc tuần tra eo biển Hormuz.

"Máy bay A-10 Warthog hiện đang tham chiến ở sườn phía nam, và đang săn lùng và tiêu diệt các tàu chiến tấn công nhanh ở eo biển Hormuz," Tướng Caine nói với các phóng viên vào ngày 19/3.

Không quân đã tìm cách loại bỏ loại máy bay tấn công từ những năm 1970 này trong nhiều thập kỷ, nhưng nó đã chứng tỏ là trụ cột trong việc hỗ trợ bộ binh kể từ chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Các chỉ huy cũng đã sử dụng A-10 để tấn công các phần tử khủng bố Nhà nước Hồi giáo ở Syria.

Kênh Channel 14 đưa tin Israel đang phải đối mặt với cuộc tấn công liên tục lớn nhất từ phía Iran kể từ khi xung đột bùng phát ba tuần trước, đánh dấu sự leo thang mạnh mẽ trong cuộc xung đột Mỹ - Israel - Iran.

Theo truyền thông Israel, Iran đã phóng loạt tên lửa lớn nhất kể từ khi xung đột bắt đầu, bắn khoảng 10 tên lửa đạn đạo về phía trung tâm Israel.

Còi báo động vang lên khắp miền trung Israel khi tên lửa được phát hiện, tiếng nổ được nghe thấy ở Tel Aviv và các khu vực lân cận, bao gồm cả vùng Shephelah và Jerusalem.

Một tên lửa được cho là mang đầu bom chùm, phát tán các quả bom nhỏ trên một khu vực rộng lớn. Nhà cửa và xe cộ ở Rosh Haayin và Petah Tikva bị thiệt hại, trong khi một quả bom nhỏ cũng rơi trúng một sân chơi ở Petah Tikva.

Các đội cứu hộ đã có mặt tại nhiều địa điểm bị ảnh hưởng, có khả năng do mảnh bom rơi xuống. Không có thương vong nào được báo cáo.

Trước đó, quân đội Israel cho biết họ đã phát hiện một tên lửa phóng từ Yemen cùng với bốn loạt tên lửa khác từ Iran, kích hoạt còi báo động trên khắp miền trung và miền bắc Israel.

Không quân Israel cho biết họ cũng đã bắt đầu một "làn sóng" tấn công quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran ở Tehran, đồng thời tiếp tục các hoạt động đánh chặn.
Xung đột leo thang

Tờ Siasat Daily (Ấn Độ) đưa tin, Mỹ và Israel đã duy trì các cuộc không kích nhắm vào Iran kể từ ngày 28/2, được cho là đã khiến hơn 1.340 người thiệt mạng, trong đó có Lãnh đạo Tối cao Iran Ali Khamenei.

Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào Israel cũng như Jordan, Iraq và các quốc gia vùng Vịnh có đặt căn cứ quân sự của Mỹ, gây thương vong, thiệt hại về cơ sở hạ tầng và làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu và ngành hàng không.

Mỹ ra tín hiệu rút quân trong khi vẫn duy trì áp lực

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ "rút khỏi Iran khá nhanh chóng" trong khi vẫn giữ quyền lựa chọn tiến hành các cuộc tấn công có mục tiêu.

Ông cho biết hành động của Mỹ đã vô hiệu hóa khả năng hạt nhân của Iran và cảnh báo rằng có thể sẽ có thêm các cuộc tấn công "trúng đích" nếu cần thiết.

Theo Reuters dẫn nguồn tin từ Axios, Tổng thống Mỹ đã điện đàm với Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman hôm 1/4 để thảo luận về cuộc xung đột với Iran. Ông Trump đã thông báo cho nhà lãnh đạo Ả Rập Xê Út về các cuộc thảo luận đang diễn ra về khả năng ngừng bắn.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã liên lạc với các bên trung gian, cảnh báo rằng áp lực lên cơ sở hạ tầng của Iran sẽ gia tăng nếu không đạt được thỏa thuận.

Các hoạt động của Mỹ trong khuôn khổ "Chiến dịch Epic Fury" vẫn đang tiếp diễn, với hơn 12.000 phi vụ chiến đấu đã được thực hiện cho đến nay.
Mỹ và Iran thăm dò thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến eo biển Hormuz

Washington đã gắn bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào với việc mở lại eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố eo biển vẫn nằm dưới sự kiểm soát của họ và “sẽ không mở cửa cho kẻ thù của quốc gia này”.

Theo Axios, Mỹ và Iran đang thảo luận về một thỏa thuận tiềm năng liên quan đến việc ngừng bắn để đổi lấy việc mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có xác nhận nào cho thấy một thỏa thuận sẽ đạt được.

Trong khi đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết nước này sẽ tổ chức các cuộc đàm phán với 35 quốc gia về việc mở lại eo biển. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper sẽ tham dự cùng các nhà lãnh đạo quốc tế, mặc dù Mỹ sẽ không tham gia.

Iran phát tín hiệu sẵn sàng cho một cuộc xung đột kéo dài

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết nước này đã chuẩn bị cho "ít nhất sáu tháng" xung đột và không tìm kiếm một giải pháp nhanh chóng.

Còn người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Ismail Baghaei cho biết nhà lãnh đạo Iran Mojtaba Khamenei vẫn "hoàn toàn khỏe mạnh" nhưng đã tránh xuất hiện trước công chúng do cuộc xung đột.
Israel mở rộng các cuộc tấn công ra ngoài lãnh thổ Iran

Theo Siasat Daily, Israel cho biết họ đã tiêu diệt Hajj Yusuf Ismail Hashem - chỉ huy mặt trận phía nam của Hezbollah - trong một cuộc tấn công vào Beirut, cho thấy một cuộc đối đầu ngày càng leo thang liên quan đến các nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn.
Các quốc gia vùng Vịnh tăng cường phòng thủ

Bộ Nội vụ Bahrain tuyên bố sẽ không can thiệp vào cuộc xung đột, đồng thời tái khẳng định các cam kết về an ninh quốc gia. Giới chức nước này cho biết các đội cứu hỏa dân sự đã dập tắt đám cháy tại một doanh nghiệp sau vụ việc được mô tả là một cuộc tấn công của Iran. Các quan chức khu vực lên án các cuộc tấn công là vi phạm luật quốc tế, trong khi Bahrain công bố đoạn video về phản ứng phòng không của mình.

Kuwait cho biết họ đã đánh chặn 3 tên lửa hành trình và 15 máy bay không người lái trong 24 giờ qua và xác nhận một đám cháy tại Sân bay Quốc tế Kuwait đã được dập tắt mà không có thương vong.

"Gần hoàn thành" mục tiêu cốt lõi

Phát biểu tại Nhà Trắng tối thứ Tư, giờ Mỹ, ông Trump nói rằng Chiến dịch Cuồng nộ trong tháng qua đã khiến cho "khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã bị hạn chế đáng kể, và các nhà máy vũ khí và bệ phóng tên lửa của họ đang bị phá hủy thành từng mảnh".

Ông Trump cũng nói rằng "hải quân của nước này đã biến mất, không quân của họ đang trong tình trạng đổ nát", và các nhà lãnh đạo của đất nước "giờ đã tử vong".

Tổng thống Trump tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ "hoàn tất công việc" ở Iran sớm thôi vì "các mục tiêu chiến lược cốt lõi đang gần hoàn thành".

Trong khi ông Trump một lần nữa tuyên bố "Iran về cơ bản đã bị tàn phá" và rằng những nỗ lực của các quốc gia khác nhằm bảo đảm an ninh eo biển Hormuz "sẽ dễ dàng", dữ liệu từ các nhà quan sát độc lập không ủng hộ tuyên bố này.

Theo dữ liệu độc lập từ ACLED, một nhóm có trụ sở tại Mỹ chuyên theo dõi các cuộc xung đột trên toàn thế giới, Iran đã giảm số lượng các cuộc tấn công từ gần 100 cuộc vào ngày 1/3, ngày thứ hai của cuộc chiến, xuống còn không quá 50 cuộc tấn công mỗi ngày kể từ ngày 6/3. Một "cuộc tấn công" có thể bao gồm nhiều cuộc tấn công riêng lẻ tại cùng một địa điểm trong cùng một ngày.
Eo biển Hormuz sẽ "tự nhiên mở ra"

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư cho biết eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển quan trọng ngoài khơi bờ biển Iran, vốn vẫn bị đóng cửa kể từ các cuộc tấn công của Mỹ hồi tháng Hai – sẽ "tự nhiên mở ra" khi cuộc xung đột kết thúc, vẽ nên một viễn cảnh lạc quan về tương lai khi giá dầu tiếp tục tăng.

"Iran về cơ bản đã bị tàn phá – phần khó khăn nhất đã qua rồi, nên mọi việc sẽ dễ dàng hơn, và dù sao đi nữa, khi cuộc xung đột này kết thúc, eo biển sẽ tự nhiên mở ra,", ông Trump nói trong bài phát biểu trực tiếp trước toàn quốc. "Họ sẽ muốn bán dầu, bởi vì đó là tất cả những gì họ có để cố gắng tái thiết đất nước", ông nói thêm.

Tổng thống đảng Cộng hòa cho biết các địa điểm hạt nhân khác nhau của Iran đang nằm dưới sự "giám sát và kiểm soát vệ tinh gắt gao" của Mỹ, mặc dù tuyên bố rằng các cuộc tấn công phối hợp mùa hè năm ngoái đã "xóa sổ" chương trình hạt nhân của Iran. Theo AP, ông Trump đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn về tình trạng hoạt động của Tehran trong vài tháng qua.

"Nếu chúng ta thấy họ có động thái nào, thậm chí chỉ là động thái hướng tới điều đó, chúng ta sẽ lại tấn công họ bằng tên lửa rất mạnh", ông Trump nói.

Hàng nghìn binh sĩ Mỹ bổ sung đã được triển khai đến Trung Đông trong tuần này, nhưng không được nhắc đến trong bài phát biểu của ông Trump vào tối ngày thứ Tư.

Ông Trump cũng không nói trực tiếp về NATO, tổ chức mà ông đã chỉ trích gay gắt vì từ chối giúp bảo đảm an ninh eo biển Hormuz.

Trước đó vào thứ Tư, Trump cho biết ông đang cân nhắc nghiêm túc việc rút Mỹ khỏi NATO, đồng thời tăng cường chỉ trích các nhà lãnh đạo châu Âu.

Tối thứ Tư, Trump nói rằng người Mỹ "không cần" eo biển này và các quốc gia cần nó "phải chiếm lấy và trân trọng nó".
Sẽ tấn công mạnh trong 2-3 tuần tới

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư đã ra tín hiệu rằng Mỹ sẵn sàng tăng cường phản ứng quân sự chống lại Iran trong "hai đến ba tuần tới".

"Chúng ta sẽ giáng đòn cực mạnh vào họ trong hai đến ba tuần tới. Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về", Trump nói trong bài phát biểu giờ cao điểm từ Nhà Trắng.

"Trong khi đó, các cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra", tổng thống tiếp tục.

Đây không phải là lần đầu tiên Trump sử dụng cụm từ "trở lại thời kỳ đồ đá" liên quan đến Iran.

Trước đó cùng ngày, Trump nói trong một bài đăng trên Truth Social rằng Iran đã yêu cầu Mỹ ngừng bắn và ông sẽ chỉ xem xét yêu cầu này sau khi Iran mở lại eo biển Hormuz. Cho đến lúc đó, ông viết, "chúng ta sẽ thổi bay Iran vào quên lãng" và "trở lại thời kỳ đồ đá!!!"

Phát biểu của tổng thống được đưa ra một ngày sau khi ông gợi ý rằng Mỹ có thể kết thúc cuộc chiến với Iran trong vòng hai đến ba tuần.

“Tôi có thể xác nhận rằng Tổng Thư ký sẽ tới Washington DC vào tuần tới, trong một chuyến thăm đã được lên kế hoạch từ trước”, người phát ngôn NATO Allison Hart cho biết. Nhà Trắng cũng xác nhận chuyến thăm này.

Trước đó, ông Trump nói đang cân nhắc việc rút Mỹ khỏi liên minh này, vì các thành viên châu Âu từ chối điều tàu chiến để khai thông eo biển Hormuz.

Trong phát biểu ngày 1/4 tại tiệc phục sinh ở Nhà Trắng, ông Trump chỉ trích Pháp và Anh, cùng một số đồng minh khác của Mỹ là “hổ giấy”.

NATO - bao gồm các nước châu Âu, Mỹ và Canada, được thành lập năm 1949 nhằm đối phó nguy cơ tấn công từ Liên Xô và kể từ đó trở thành trụ cột an ninh của phương Tây.

“Chúng ta đã có một số đồng minh rất tệ trong NATO. Hy vọng là chúng ta sẽ không bao giờ cần đến họ. Tôi không nghĩ là chúng ta sẽ cần”, ông Trump nói.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn Reuters ngày 1/4, Tổng thống Trump cho biết ông “hoàn toàn” đang cân nhắc việc rút Mỹ khỏi NATO. “Họ không phải là bạn khi chúng tôi cần. Chúng tôi chưa bao giờ đòi hỏi họ nhiều… đây là con đường một chiều”, ông nói.

Đáp lại, Pháp nhấn mạnh liên minh quân sự này được thiết kế nhằm đảm bảo an ninh của châu Âu - Đại Tây Dương, chứ không phải để tiến hành các chiến dịch tấn công tại eo biển Hormuz.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất cần có khuôn khổ của Liên Hợp Quốc cho bất kỳ hành động nào tại eo biển Hormuz, nơi Iran siết chặt kiểm soát giao thông hàng hải để gây sức ép với Mỹ. Ông Macron cho rằng các nỗ lực quốc tế chỉ có thể diễn ra khi xung đột hạ nhiệt, có sự tham vấn với các công ty bảo hiểm và vận tải biển, cũng như sự đồng thuận của Iran.

“Xin nhắc lại NATO là gì: Đó là một liên minh quân sự tập trung vào an ninh khu vực châu Âu - Đại Tây Dương. Nó không được thiết kế để thực hiện các chiến dịch tại eo biển Hormuz, điều có thể vi phạm luật pháp quốc tế”, Thứ trưởng Quân đội Pháp Alice Rufo phát biểu tại hội nghị Chiến tranh & Hòa bình ở Paris.

Bà Rufo hiểu sự khó chịu của phía Mỹ khi Pháp từ chối tham gia liên minh nhằm nhanh chóng khai thông eo biển. Tuy nhiên, Paris ủng hộ kế hoạch khôi phục giao thương và tự do hàng hải bằng các biện pháp “không mang tính tấn công”.

Trước đó, Pháp đã khiến nhà lãnh đạo Mỹ tức giận vì từ chối cho Israel sử dụng không phận để vận chuyển vũ khí Mỹ phục vụ cuộc chiến tại Iran.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Bill Clinton ký các văn kiện chung trong hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ.

Tìm kiếm cơ hội

Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO), được thành lập vào ngày 4/4/1949. Sau cái chết của nhà lãnh đạo Stalin, Liên Xô dần dần nới lỏng cả chính sách đối nội và đối ngoại. Người ta hy vọng rằng các cuộc đàm phán sẽ giúp giảm căng thẳng ở châu Âu và đạt được một hình thức hội nhập nào đó.

Tại Hội nghị Ngoại trưởng Berlin, Ngoại trưởng Liên Xô Vyacheslav Molotov đề xuất một hiệp ước an ninh tập thể toàn châu Âu, đảm bảo sự thống nhất của nước Đức và tính trung lập trong tương lai.

Phương Tây bác bỏ đề xuất này, cho rằng nó sẽ làm giảm vai trò của Mỹ trên lục địa xuống chỉ còn là một quan sát viên. Anh cũng cáo buộc Liên Xô "âm mưu" và cố gắng phá hoại các kế hoạch "phòng thủ" được cho là của liên minh.

Liên Xô quyết định nhượng bộ một phần. Khi Thứ trưởng Ngoại giao Andrei Gromyko trình bày dự thảo các đề xuất mới, bao gồm khả năng Mỹ tham gia đầy đủ vào hiệp ước và Liên Xô gia nhập NATO với một số điều kiện nhất định.

Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Nikita Khrushchev và Thủ tướng Georgy Malenkov đã sửa đổi thêm công hàm ngoại giao và bản cuối cùng đã được gửi đến Mỹ, Anh và Pháp.

"Rõ ràng là trong những điều kiện thích hợp, NATO có thể mất đi tính chất hiếu chiến nếu tất cả các cường quốc trong liên minh chống Hitler trở thành thành viên của tổ chức này.

Được dẫn dắt bởi các nguyên tắc bất biến trong chính sách đối ngoại hòa bình và nỗ lực giảm căng thẳng trong quan hệ quốc tế, chính phủ Liên Xô bày tỏ sự sẵn sàng xem xét cùng với các chính phủ quan tâm, vấn đề Liên Xô tham gia Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương", văn bản nêu rõ.

Đáng chú ý, chính ông Stalin cũng không loại trừ khả năng này. Tháng 8/1952, Đại sứ Pháp Louis Joxe đã tuyên bố Paris coi tổ chức này là một liên minh hoàn toàn vì hòa bình.

Vị lãnh tụ Liên Xô mỉm cười và nói với Bộ trưởng Ngoại giao Andrei Vyshinsky, người có mặt tại cuộc họp: "Trong trường hợp đó, Liên Xô có nên gia nhập khối này không?".
Kiểm tra thất bại

Cùng lúc với Liên Xô, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia (tên cũ của Belarus) và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraine, vốn có ghế riêng tại Liên Hợp Quốc, cũng đã nộp đơn xin gia nhập NATO. Cả 3 đơn đều bị từ chối.

"Tính chất phi thực tế của đề xuất này không đáng để bàn luận", tuyên bố chính thức của liên minh NATO ngày 7/5/1954 nêu rõ.

Tuyên bố nhấn mạnh "việc trao đổi thông tin tự do và đầy đủ" đang diễn ra giữa các đồng minh, nhưng hệ thống như vậy là không thể với Liên Xô. Hơn nữa, Liên Xô với tư cách là thành viên của tổ chức "sẽ có quyền phủ quyết mọi quyết định".

Một năm sau, tại một phiên họp của Xô Viết Tối cao Liên Xô, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nikolai Bulganin gọi bức công hàm đó là một nỗ lực nhằm thăm dò sự chân thành của các cường quốc phương Tây.

Ông nhấn mạnh việc tham gia vào "một tổ chức theo đuổi các mục tiêu phòng thủ" sẽ hoàn toàn vì lợi ích của đất nước.

Nhưng đến lúc đó, điều này đã không còn khả thi. Ngày 9/5/1955, kỷ niệm 10 năm Ngày Chiến thắng, Tây Đức gia nhập NATO.

Liên Xô không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đáp trả bằng cách thành lập một khối các quốc gia xã hội chủ nghĩa là Hiệp ước Warsaw. Trong hơn 3 thập kỷ, châu Âu bị chia thành 2 phe quân sự.

"Nỗ lực gia nhập NATO của Liên Xô là một động thái chính trị. Họ tuyên bố liên minh này chỉ nhằm giải quyết các vấn đề an ninh, và họ đang lừa dối Liên Xô", nhà sử học quân sự Nga Yuri Knutov nhận xét.

Sau khi bị từ chối, Liên Xô cuối cùng đã không còn nghi ngờ về bản chất của NATO nữa. Các cuộc chiến tranh sau đó ở Đông Dương và Trung Đông, cùng các sự kiện ở Mỹ Latinh và châu Phi, chỉ càng khẳng định rằng những lời nói về bản chất hòa bình của khối này hoàn toàn là dối trá.
Cơ hội bị bỏ lỡ

Tháng 12/1989, nhà lãnh đạo Mikhail Gorbachev và Tổng thống Mỹ George Bush chính thức tuyên bố chấm dứt Chiến tranh Lạnh. Một năm sau, nước Đức thống nhất. Hiệp ước Warsaw đang trong những tháng cuối cùng.

Ngoại trưởng Mỹ James Baker đảm bảo với nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô rằng NATO sẽ không tiến "một inch" nào về phía Đông.

Ý tưởng về một "ngôi nhà chung châu Âu vĩ đại" từ Lisbon đến Vladivostok không còn là một viễn cảnh mơ hồ nữa. Sau Hiệp ước Maastricht năm 1992, văn kiện chính thức hóa việc thành lập EU, châu Âu bắt đầu xem xét tương lai của NATO và việc xây dựng một hệ thống an ninh mới.

Mục đích của liên minh sau sự sụp đổ của đối thủ rất khó giải thích, thế nhưng Tổng thống Mỹ Bill Clinton không chỉ thành công trong việc duy trì NATO và sự hiện diện của Mỹ ở châu Âu mà còn lôi kéo khối này vào các cuộc chiến tranh sắc tộc ở Balkan.

Nga không đồng tình với đường lối hiếu chiến này nhưng vẫn sẵn sàng hợp tác.

"Chúng tôi đã sẵn sàng hợp tác, thực hiện những bước đi phi tuyến tính trong lĩnh vực an ninh và ổn định toàn cầu, nhưng các đồng nghiệp phương Tây của chúng tôi chưa sẵn sàng thoát khỏi sự ràng buộc của những định kiến địa chính trị và lịch sử", Tổng thống Nga Vladimir Putin nhận xét tại một cuộc họp của Câu lạc bộ Thảo luận Quốc tế Valdai năm 2025.

Đến năm 2000, ông Clinton đích thân đảm bảo với người đồng cấp Nga Putin rằng NATO không gây ra mối đe dọa nào cho Nga. Hơn nữa, ông sẵn sàng xem xét việc Nga tham gia khối này.

Như nhà lãnh đạo Nga nhớ lại, Tổng thống Mỹ đã đề cập đến điều này như một khả năng nhưng sau đó ông nói rằng điều đó hiện tại là "không thực tế".

"Đây là một nỗ lực chân thành, một lời kêu gọi tha thiết, nhưng đã gặp phải sự phản đối từ NATO. Một số quốc gia thành viên tuyên bố rằng nếu Nga được kết nạp, liên minh sẽ tan rã. Xét cho cùng, khi đó họ sẽ phải tính đến lập trường của Nga và điều chỉnh các quyết định của mình cho phù hợp", học giả Knutov giải thích.

Nhà sử học nhấn mạnh rằng NATO không những không bị giải thể mà còn được mở rộng đáng kể về phía Đông. Cơ hội xây dựng mối quan hệ tin cậy đã bị các nhà lãnh đạo phương Tây bỏ qua.

Từ năm 1991, tổ chức này đã có thêm 16 thành viên mới. Những lời hứa bị phá vỡ đã phơi bày mục đích thực sự của khối.

"Liệu "Nước Mỹ trên hết" có thực sự nằm trong số các ưu tiên của chính phủ Mỹ ngày nay không?" - Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết.

Bức thư của ông Pezeshkian nhằm bảo vệ hình ảnh Iran - một quốc gia mà ông khẳng định là chưa bao giờ khơi mào chiến tranh.

Trong thư, ông mô tả chương trình nghị sự "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump là hoàn toàn mâu thuẫn với chiến dịch quân sự mà Mỹ đang thực hiện tại Trung Đông.

Theo ông Pezeshkian, chính chiến dịch này đã gây ra vô số thương vong, tàn phá cơ sở hạ tầng và làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu do việc đóng cửa eo biển Hormuz, vốn là một cửa ngõ dầu mỏ huyết mạch.

"Điều này đặt ra một câu hỏi cốt lõi: Rốt cuộc thì cuộc xung đột này đang thực sự phục vụ cho lợi ích nào của người dân Mỹ?" - ông Pezeshkian viết.

Ông viết tiếp: "Liệu Iran có thực sự gây ra một mối đe dọa khách quan nào để biện minh cho những hành động như vậy không? Việc tàn sát trẻ em vô tội, phá hủy các nhà máy dược phẩm điều trị ung thư, hay việc khoe khoang về chuyện ném bom một quốc gia "trở về thời kỳ đồ đá". Tất cả những điều đó có mục đích gì khác ngoài việc hạ thấp vị thế của Mỹ trên trường quốc tế?"

Bức thư trên được công bố vào chiều 1-4, vài giờ trước khi ông Donald Trump dự kiến phát biểu trực tiếp trước người dân Mỹ lúc 21 giờ tối 1-4 theo giờ Mỹ (tức 8 giờ sáng 2-4 theo giờ Việt Nam). Đây sẽ là bài phát biểu trước toàn quốc chính thức đầu tiên của ông Donald Trump về xung đột với Iran kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Tehran hôm 28-2.

Tổng thống Donald Trump không thông báo cho người dân Mỹ trước các đợt tấn công ban đầu.

Theo trang Military.com, việc công bố bức thư cũng diễn ra chỉ vài giờ sau khi ông Donald Trump tuyên bố công khai các cuộc đàm phán giữa các quan chức Mỹ - Iran có thể dẫn đến một thỏa thuận ngừng bắn trong tương lai không xa.

Ông chủ Nhà Trắng viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ không xem xét việc ngừng bắn cho đến khi "eo biển Hormuz mở cửa, tự do và thông thoáng".

Trong diễn biến có liên quan, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1-4 thông báo tấn công hơn 12.300 mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran, bao gồm hàng chục tàu hải quân.

Theo bảng số liệu thực tế từ CENTCOM, phía Mỹ gây hư hại hoặc tiêu diệt tổng cộng hơn 155 tàu thuyền.

Quân đội Mỹ cũng khẳng định một loạt hệ thống tác chiến trên không, trên biển và trên bộ được huy động cho chiến dịch nhắm vào Iran, từ các máy bay ném bom chiến lược, máy bay chiến đấu cho đến máy bay không người lái và các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Kể từ ngày 28-2, xung đột bùng nổ khi Mỹ - Israel không kích Iran, khiến Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và hơn 1.340 người thiệt mạng.

Đáp trả, Iran dùng tên lửa, máy bay không người lái tấn công Israel và các căn cứ Mỹ tại vùng Vịnh. Hậu quả khiến căng thẳng leo thang chóng mặt, với 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và hơn 300 người bị thương.