Thị trường âm nhạc ở Việt Nam đang đứng trước những thách thức to lớn chưa từng có khi tình trạng xâm phạm bản quyền đang xảy ra ngày càng tinh vi và phổ biến rộng rãi trên không gian mạng. Sau khi Công điện số 38/CĐ-TTg của Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng được ban hành, yêu cầu mở đợt cao điểm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên toàn quốc, vấn đề bảo vệ chất xám trong âm nhạc đã trở thành tâm điểm chú ý của công chúng.

Không chỉ dừng lại ở việc sao chép bình thường, sự bùng nổ của kỹ thuật AI và các bản nhạc remix trái phép đang tạo ra những lỗ hổng lớn, đe dọa trực tiếp đến sự sáng tạo và nguồn thu nhập chính đáng của giới nghệ sĩ. Tình trạng này không chỉ là vấn đề của cá nhân nghệ sĩ và ngành âm nhạc mà còn ảnh hưởng xấu đến hệ thống biểu diễn văn hóa nghệ thuật tại Việt Nam.

Các bản remix có hàng chục triệu lượt xem​
Các hình thức vi phạm bản quyền âm nhạc phổ biến hiện nay​
Theo luật sư Hoàng Hà từ Đoàn luật sư TP.HCM, các hành vi vi phạm bản quyền âm nhạc tại Việt Nam đang xảy ra dưới nhiều hình thức đa dạng và phức tạp. Phổ biến nhất là tình trạng cho "re-up" (đăng tải lại) các ca khúc hoặc cho cắt ghép MV mà không có sự đồng ý của ca sĩ, người sáng tác. Nhiều cá nhân và tổ chức còn tự ý sử dụng âm nhạc làm nền cho video, cho phát trong các buổi livestream quảng cáo, hoặc đưa vào các sản phẩm quảng cáo mà không thực hiện trách nhiệm xin phép hay trả tiền tác quyền theo luật định.

Bên cạnh đó, việc thực hiện các bản cover, remix, sử dụng beat (nhạc đệm) hoặc sample (nhạc mẫu) từ các tác phẩm gốc để tạo ra sản phẩm mới cũng là một điểm nóng vi phạm bản quyền. Đặc biệt, xu hướng đưa các bản ghi âm lên các mạng như Tiktok, YouTube,.. để kiếm tiền bất chính đang gia tăng rất mạnh mẽ.

Luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh rằng âm nhạc không chỉ đơn thuần là một sản phẩm giải trí mà còn chứa đựng nhiều lớp quyền lợi phức tạp, bao gồm bản quyền tác giả của nhạc sĩ và người viết lời, cùng các quyền lợi có liên quan của ca sĩ, công ty sản xuất bản ghi hình và đơn vị phát sóng. Do đó, một hành vi khai thác trái phép có thể đồng thời xâm phạm đến quyền lợi của nhiều chủ thể khác nhau.

Nhạc AI và rủi ro về pháp lý từ những bản cover "ảo"
Sự hình thành và phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang đến một hình thức vi phạm mới: AI cover. Nhạc sĩ Trịnh Xuân Hảo cho biết tình trạng này đang ở mức đáng báo động khi người ta có thể dễ dàng sáng tạo ra một bài hát hoàn chỉnh chỉ trong vòng 5 phút.

Nhiều kênh trên YouTube hiện nay đã thu hút số lượng lớn người nghe nhờ các sản phẩm từ nhạc AI, nhưng phần lớn trong số đó không hề xin phép tác giả gốc. Nhạc sĩ khẳng định rằng mọi sản phẩm phát sinh, kể cả những sản phẩm được tạo ra từ kỹ thuật, đều cần phải ghi rõ nguồn gốc và không được phép sử dụng trái phép chất xám của người khác.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Hà phân tích rằng việc áp dụng AI để cover một bài hát đang được bảo vệ bản quyền, dù không có sử dụng giọng ca sĩ thật, vẫn cấu tạo thành hành vi xâm phạm nếu khai thác phần nhạc và lời của tác phẩm. Việc đem sao chép, làm bản nhái lời hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng trên mạng mà không được phép đều vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ.

Đặc biệt, trường hợp AI mô phỏng giọng hát của một nghệ sĩ thực thụ còn kéo theo các vấn đề phức tạp về quyền lợi nhân thân, hình ảnh và uy tín cá nhân. Việc tạo ra cảm giác về "ca sĩ A đang hát bài B" để câu view kiếm tiền hoặc gây ra lầm lẫn cho công chúng là hành vi có rủi ro về pháp lý rất cao, bất kể người tạo ra có gắn nhãn sản phẩm AI hay không.

Luật sư Hoàng Hà cũng lưu ý rằng mặc dù việc đăng ký quyền tác giả là không có bắt buộc, nhưng giấy chứng nhận đăng ký sẽ là căn cứ quan trọng giúp cho chủ thể tư cách pháp nhân không cần phải chứng minh quyền riêng tư của mình khi có xảy ra tranh chấp. Đối với các vi phạm ở quy mô nhỏ, người vi phạm thường bị yêu cầu gỡ bỏ nội dung và nộp phạt hành chính. Tuy nhiên, khi yếu tố thương mại xuất hiện, việc bồi thường thiệt hại theo Luật Sở hữu trí tuệ sẽ được áp dụng để bảo vệ quyền lợi tối đa cho nghệ sĩ.

Cuộc chiến chống vi phạm sở hữu trí tuệ trong âm nhạc, đặc biệt là trước làn sóng nhạc AI và remix, vẫn còn nhiều cam go. Việc thực thi nghiêm túc Công điện số 38/CĐ-TTg và các nghị định liên quan là bước đi cần thiết để làm trong sạch môi trường văn hóa nghệ thuật. Tuy nhiên, rủi ro pháp lý vẫn luôn rình rập những người cố tình muốn lách luật hoặc thiếu hiểu biết về vấn đề tác quyền. Nếu tình trạng "xài chùa" và xâm phạm bản quyền không được ngăn chặn triệt để, hậu quả tất yếu là sự suy thoái của nguồn lực sáng tạo và sự méo mó của các giá trị văn hóa đích thực tại Việt Nam.

Từng bị xem là loại cây mọc hoang, ít giá trị và chỉ xuất hiện trong những góc vườn dân dã, rau diếp cá nay đang có màn “lội ngược dòng” ấn tượng trên thị trường.

Rau diếp cá có mùi tanh đặc trưng, không phải ai cũng dễ ăn. Ảnh: Internet.
Từ một loại cây mọc đầy trong vườn nhà, thậm chí bị xem là “cây dại” không mấy giá trị, rau diếp cá đang dần trở thành một trong những sản phẩm gây bất ngờ trên thị trường thực phẩm cao cấp và chăm sóc sức khỏe.

Rau diếp cá (còn gọi là dấp cá) vốn là loại cây thân thảo, ưa ẩm, thường mọc hoang hoặc được trồng trong các góc vườn gia đình ở Việt Nam.

Trước đây, loại rau này chủ yếu được dùng như một loại rau ăn kèm, có mùi tanh đặc trưng, không phải ai cũng dễ ăn. Tuy nhiên, theo thời gian, người ta bắt đầu phát hiện ra giá trị dược liệu đáng kể của nó, mở ra hướng đi mới cho một loại cây tưởng chừng rất bình thường.

Theo y học cổ truyền, rau diếp cá có tính mát, vị cay nhẹ, giúp thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ tiêu viêm và lợi tiểu. Nhiều nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận loại cây này chứa các hoạt chất có khả năng kháng khuẩn, hỗ trợ điều trị mụn, cải thiện tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng.


Rau diếp cá có nhiều công dụng. Ảnh: Internet.
Chính những công dụng này khiến rau diếp cá dần “thoát xác” từ một loại rau dân dã trở thành nguyên liệu trong các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.

Trên thị trường hiện nay, rau diếp cá không chỉ được bán tươi mà còn được chế biến thành bột sấy lạnh, viên uống, trà thảo mộc, nước ép đóng chai và cả mỹ phẩm chăm sóc da.

Đặc biệt, các sản phẩm chiết xuất từ diếp cá hữu cơ đang được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, nhất là tại các đô thị lớn, nơi xu hướng “ăn sạch – sống xanh” ngày càng phát triển.

Không dừng lại ở thị trường trong nước, một số doanh nghiệp còn bắt đầu xuất khẩu sản phẩm từ rau diếp cá sang Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước châu Âu, nơi người tiêu dùng quan tâm nhiều đến dược liệu tự nhiên. Giá trị kinh tế của loại cây này vì thế cũng tăng lên đáng kể so với trước đây.

Sự thay đổi này cho thấy một thực tế thú vị: không phải cây trồng nào có giá trị cao cũng bắt đầu từ sự quý hiếm. Đôi khi, chính những loại cây quen thuộc, mọc đầy vườn lại có thể trở thành “mỏ vàng” nếu được khai thác đúng cách và đúng thời điểm.

Từ một loại rau dân dã, rau diếp cá đang dần khẳng định vị thế mới trong ngành thực phẩm và dược liệu. Đây không chỉ là câu chuyện về giá trị kinh tế, mà còn là minh chứng cho việc thay đổi tư duy trong nông nghiệp hiện đại: nhìn lại những điều quen thuộc để tìm ra cơ hội mới.

VietBF@ sưu tập

UBND xã Yên Thổ (tỉnh Cao Bằng) đã có báo cáo nhanh gửi Sở GD&ĐT tỉnh liên quan vụ việc một nữ sinh lớp 4 Trường Tiểu học Thái Học bị nhóm bạn cùng trường tác động, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý.

Liên quan đến vu nữ sinh lớp 4 thuộc Trường Tiểu học Thái Học, xã Yên Thổ, tỉnh Cao Bằng bị bạn học đánh, mới đây, UBND xã Yên Thổ đã có báo cáo nhanh về vụ việc đến Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cao Bằng.

Theo nội dung báo cáo, các em học sinh thực hiện hành vi đánh bạn có 15 em, trong đó có 13 em học cùng lớp 4 do giáo viên Hoàng Thị Chanh làm chủ nhiệm.

Cụ thể gồm các em: Ban V.D, Đặng N.M, Nông T.M, Dương T.M, Lý V.A, Chang V.L, Dương T.Q, Dương B.H, Ma Hà T.Q, Nông Q.T, Ban Thị H.N, Đặng B.N, Sầm Thị H.D... Nhóm này học cùng lớp với nạn nhân; bên cạnh đó còn có 2 học sinh lớp 5 cùng trường.

Nguyên nhân được xác định là do học sinh trêu chọc nhau, em Hoa Thị H.Đ mượn tiền các bạn từ đầu năm học chưa trả và hay nói nhại lại lời của các bạn.

Báo cáo cũng nêu, trước ngày 7/4, giáo viên chủ nhiệm được học sinh trong lớp báo cáo về việc giữa các bạn nêu trên xảy ra xích mích.

Sau đó, giáo viên đã kịp thời nhắc nhở ngay tại lớp và trong giờ sinh hoạt cuối tuần; đồng thời xử lý bằng hình thức trực nhật lớp 2 ngày.

Ngày 15/4, mẹ của em Đ nhắn tin và gửi ảnh cháu bị tím ở lưng cho cô giáo chủ nhiệm nhưng không rõ nguyên nhân.

Đến 19h cùng ngày, cô giáo chủ nhiệm đã đến điểm trường Nà Sài gặp các học sinh lớp khác có nhà ở gần điểm trường để tìm hiểu sự việc.

Tại đây, bước đầu cô giáo nắm được 4 học sinh gồm: Ban Văn D, Ban Anh T, Đặng Nhật M và Lý Văn A đã đánh bạn Đ. vào giờ trưa (từ 13h30 đến 13h45).

Các em đóng chốt cửa lại rồi đánh em Đ, Khoảng 20h cùng ngày, cô giáo chủ nhiệm đã gọi điện từ điểm trường Nà Sài báo cáo hiệu trưởng về sự việc.


Ngày 16/4, nhà trường tiến hành họp giữa phụ huynh các học sinh tham gia đánh bạn. Trong cuộc họp, qua lời khai của 4 em học sinh ban đầu, phát hiện thêm 11 em khác cùng tham gia đánh bạn.

Kết quả buổi làm việc, hai bên thống nhất phụ huynh đưa em Đ. đi khám, giám định sức khỏe. Sau khi có kết quả sẽ tiếp tục họp và thỏa thuận hướng giải quyết.


Thương tích trên người em Đ.
Kết luận của bệnh viện xác định em Đ. bị chấn thương phần mềm nhiều vị trí trên cơ thể và xuất viện ngày 21/4.

Sáng 23/4, phụ huynh em Đ trao đổi với giáo viên chủ nhiệm về việc học sinh không ngủ được, kèm theo tình trạng nôn mửa.

Theo yêu cầu của gia đình, ngày 24/4, giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh và gia đình tiếp tục đưa em Đ đi khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Kết quả cho thấy em Đ có biểu hiện lo âu ở mức độ nhẹ.

Sau đó, nhà trường và gia đình thống nhất chuyển em Đ về học tại trường chính để thay đổi môi trường học tập (khoảng cách từ điểm trường cũ đến trường chính khoảng 12km). Ngày 28/4, em Đ. đã trở lại học bình thường.

Ngày 5/5, Ban Giám hiệu tổ chức cuộc họp phụ huynh để tiếp tục giải quyết vụ việc. Tuy nhiên, gia đình không đồng ý thỏa thuận, hòa giải và không ký vào biên bản buổi làm việc.

Liên quan đến việc không ký biên bản, trao đổi với phóng viên báo Gia đình và Xã hội, bà Lý Thị Tươi (bác ruột cháu Đ; do mẹ nạn nhân chỉ học hết lớp 7 nên nhờ chị Tươi đứng tên đơn) cho biết, gia đình không ký là do sức khỏe cháu chưa ổn định và mong muốn làm rõ thương tích của cháu.

VietBF@ sưu tập

Phát hiện ung thư tuyến giáp di căn hạch, diễn viên Thanh Tú từng hoảng loạn vì nghĩ mình chỉ còn sống được vài năm. Nhưng sau hàng loạt biến cố sức khỏe, hôn nhân và những tháng ngày chật vật nuôi con, nữ nghệ sĩ chọn cách sống mạnh mẽ hơn, làm nghề đến cùng và không cho phép mình gục ngã.


Diễn viên Thanh Tú cho biết cuộc đời chị trải qua quá nhiều gian truân nên không cho phép mình yếu đuối quá lâu.
‘Tôi từng nghĩ cuộc đời mình chấm hết’
Tôi phát hiện mắc ung thư tuyến giáp vào năm 2022. Lúc ấy, mọi sinh hoạt của tôi vẫn hoàn toàn bình thường, sức khỏe không có dấu hiệu bất ổn nào. Tôi vốn không phải người quá chăm chút cho bản thân nhưng cứ khoảng 6 tháng lại đi khám sức khỏe định kỳ một lần nên phát hiện bệnh khá sớm.

Khi biết mình bị ung thư tuyến giáp đã di căn hạch, thực sự tôi rất sợ. Thời điểm ấy, tôi chưa hiểu căn bệnh này như thế nào, cứ nghĩ ung thư là chấm hết. Tôi xin nghỉ đúng một tuần để phẫu thuật rồi lại tiếp tục công việc.

Điều khiến tôi lo nhất không phải đau đớn hay sẹo mổ mà là mất giọng. Làm nghệ sĩ, giọng nói và sân khấu gần như là sinh mệnh thứ hai. Tôi nói với bác sĩ rằng mình chỉ sợ không nói được nữa. May mắn, sau ca mổ kéo dài nhiều tiếng, bác sĩ vẫn giữ được dây thanh quản cho tôi. Năm ngày sau xuất viện, tôi đã quay lại tập chương trình Tết.

Trước khi lên bàn mổ, tôi chỉ cầu mong bệnh chưa di căn. Nhưng khi tỉnh dậy sau thuốc mê, bác sĩ thông báo ung thư đã di căn hạch. Tôi sốc thật sự. Lúc đó lên mạng đọc, thấy nhiều thông tin nói người mắc bệnh này chỉ sống được 5-10 năm nên càng hoang mang hơn.

Sau này tìm hiểu kỹ, tôi mới biết thể bệnh của mình hoàn toàn có thể điều trị được nếu tuân thủ phác đồ. Hiện tại, tôi đã cắt toàn bộ tuyến giáp và phải uống thuốc hàng ngày, đúng giờ, đúng liều lượng vì chỉ cần sai là ảnh hưởng trực tiếp đến máu.

Mẹ tôi cũng bị ung thư tuyến giáp. Ra viện được ba ngày thì em gái tôi đi xét nghiệm và phát hiện mắc bệnh, thậm chí còn nặng hơn tôi. Mẹ tôi buồn lắm nên tôi tự nhủ mình phải mạnh mẽ hơn.

Thực ra, đây không phải lần đầu tôi đối diện bệnh tật. Trong đời, tôi đã 10 lần lên bàn mổ, trong đó có 4 lần thực sự đáng nhớ. Năm 2020, tôi từng mổ chân vì bị u máu. Trước ca mổ, bác sĩ tiên lượng 50-50 vì phải mổ xong, sinh thiết mới có kết quả chính xác. Thời điểm ấy tôi mới thực sự nghĩ đến chuyện cuộc đời mình coi như “chấm hết”.

Khi đó kinh tế còn khó khăn, các con còn nhỏ, mọi thứ bộn bề. Chỉ vài ngày chờ kết quả mà tóc tôi bạc trắng. Sau ca phẫu thuật ung thư tuyến giáp năm 2022, đến năm 2023 tôi tiếp tục mổ u vú. Bây giờ nghĩ lại, tôi không còn biết sợ là gì nữa. Tôi chỉ sợ hết tiền.

‘Tài sản lớn nhất của tôi là nghị lực’
Có lẽ tài sản lớn nhất mà tôi có được sau tất cả là nghị lực sống. Cuộc đời tôi trải qua quá nhiều gian truân nên không cho phép mình yếu đuối quá lâu.

Tôi ly hôn năm 2011. Những năm đầu sau đổ vỡ, ba mẹ con phải đi thuê nhà, chuyển chỗ ở liên tục. Mãi đến năm 2017 tôi mới mua được căn nhà đầu tiên cho mình.

Có thời điểm trong túi tôi không nổi 2 triệu đồng. Con vào lớp 1 trái tuyến, cần đóng 10 triệu tiền học mà tôi phải vay mượn khắp nơi. Có lần ba mẹ con dành dụm được 20 triệu đồng để đi mua tủ lạnh, ra đến đường Giải Phóng thì bị dàn cảnh lấy sạch tiền. Thế là hết nhẵn, chẳng còn gì. Nghĩ lại tôi vẫn thấy xót xa.

Lúc ấy, các chị em nghệ sĩ thân thiết chia sẻ, cho 1-2 triệu đồng nhưng tôi không lấy của ai, tằn tiện đi lên. Hiện tại, cuộc sống của tôi chưa phải là khá giả nhưng ổn định, đã có nhà, có xe, đàng hoàng đi lên bằng mồ hôi nước mắt của chính mình.

Nhiều người hỏi tôi có giai đoạn nào gục ngã không. Thực ra là không. Tôi lúc nào cũng có công việc, không diễn ở nhà hát thì đi đóng phim, làm tiểu phẩm, livestream bán hàng hay đi hát hội chợ, đám cưới… Tôi nghĩ chỉ cần còn sức khỏe là còn làm được.

Tôi không ngại chuyện nghệ sĩ đi hát hội chợ hay diễn đám cưới. Tôi thường đi diễn cùng nghệ sĩ Vượng Râu, tiền cát-xê đủ để trang trải cuộc sống, đi lại, phấn son. Làm công việc mình yêu thích thì dù bỏ ra 200% sức lực tôi vẫn thấy vui.

Tôi sinh ra trong gia đình có bố mẹ đều là nghệ sĩ cải lương. Tuổi thơ theo các đoàn hát rong ruổi khắp nơi nên tôi va vấp và dạn dày từ rất sớm. Có lẽ vì vậy mà cuộc sống rèn cho tôi khả năng chịu đựng và thích nghi.

Hơn 30 năm làm nghề, khán giả thường nhớ đến tôi qua những vai phụ nữ đanh đá, chua ngoa. Nhưng với tôi, mỗi nhân vật là số phận khác nhau, không vai nào giống vai nào cả. Tôi chưa bao giờ thấy chán khi làm nghề.

Sau tất cả biến cố, điều thay đổi lớn nhất ở tôi là không còn quá cầu toàn. Trước đây tôi luôn muốn mọi thứ phải chỉn chu tuyệt đối, nhưng giờ tôi thấy đúng - sai, sống - chết đều rất mong manh. Mình không cần quá khắt khe với bản thân nữa.

Tôi cũng không đặt nặng chuyện danh hiệu. Với tôi, điều quan trọng nhất là được khán giả yêu thương và ghi nhận. Chỉ cần còn được làm nghề, còn được đứng trên sân khấu và còn sức khỏe để lao động, như thế đã là hạnh phúc rồi.

VietBF@ sưu tập

Các nhà ngoại giao Iran đang sử dụng chính các nền tảng mạng xã hội Mỹ để giành ưu thế trên mặt trận dư luận trước Nhà Trắng.


Một tranh cổ động trên đường phố thủ đô Tehran của Iran. Ảnh: WANA/Reuters.
Từ những meme chế giễu Tổng thống Mỹ Donald Trump tới các đoạn phim tạo bởi trí tuệ nhân tạo (AI), các nhà ngoại giao Iran đang tìm cách tràn ngập mạng xã hội với các nội dung “bêu xấu” lập trường của Mỹ và cá nhân ông Donald Trump về cuộc xung đột hiện nay.

Dường như họ đã đạt được mục tiêu này. Các đoạn video của Iran đã thu hút nhiều lượt theo dõi, chia sẻ và tán thưởng, giúp Tehran có thêm sự cảm thông từ cộng đồng quốc tế.

Giới quan sát chỉ ra rằng Iran đã thành công trong chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội của mình.

“Điều này cho thấy sự đảo ngược mạnh mẽ trong thông điệp của Iran, vốn bị các nhà nghiên cứu coi là thiếu phức tạp và thiếu ảnh hưởng. Điều này cho thấy các nhà nước có thể thu hút sự chú ý nếu thể hiện các vấn đề địa chính trị phức tạp một cách phi chính thức, phù hợp với nền tảng”, một nghiên cứu của Viện Đối thoại Chiến lược (ISD), tổ chức có trụ sở tại Anh, chỉ ra.

Tràn ngập mạng xã hội
Kể từ khi xung đột bùng phát 70 ngày qua, nhiều cơ quan đại diện Iran tại nước ngoài đã chuyển từ ngôn ngữ ngoại giao sang các bài đăng mang tính hài hước hơn. Các bài đăng này không giống với các hình thức tuyên truyền trong chiến tranh thông thường mà đã được điều chỉnh để phù hợp với thị hiếu của cộng đồng mạng.

Các đoạn video được Đại sứ quán Iran tại các nước đăng tải cho thấy sự hiểu biết sâu sắc với văn hóa Mỹ, cũng như sử dụng thuần thục các xu hướng trên mạng xã hội.

Tài khoản X của Đại sứ quán Iran tại Thái Lan đăng tải lại hình ảnh ông Trump ngủ gật trong một cuộc họp báo tại Phòng Bầu dục. Đại sứ quán Iran tại Ghana sau đó đăng tải phiên bản lego của video với lời bình: “Ông ấy chắc chắn đang mơ về việc đánh bại Iran. Hãy cứ để ông ấy ngủ”.


Bài đăng của Đại sứ quán Iran tại Ghana. Ảnh: Twitter/@IRAN_GHANA.
Sau khi ông Trump tuyên bố đơn phương kéo dài lệnh ngừng bắn, Tổng lãnh sự quán Iran tại Hyderabad (Ấn Độ) đăng tải một đoạn video được tạo bởi AI, trong đó ông Trump dường như giả vờ đàm phán dù phái đoàn Iran không xuất hiện.

Trong khi đó, Đại sứ quán Iran tại Tajikistan đăng tải đoạn phim so sánh Mỹ với mèo Tom và Iran với chuột Jerry: Khi Tom cố đặt bẫy Jerry, Tom mới là bên bị dính bẫy.

“Họ đã chuyển từ ‘sốc và sợ hãi’ sang ‘sốc và chia sẻ’”, nhà nghiên cứu Joseph Bodnar tại ISD nói với The Hill.

Theo nghiên cứu của ông Bodnar và các đồng nghiệp tại ISD, trong 50 ngày đầu của cuộc xung đột, bài đăng trên tài khoản X của các đại sứ quán và quan chức Iran đã thu hút tổng cộng 900 triệu lượt xem và 22 triệu lượt thích - tăng 30 lần so với quãng thời gian 50 ngày trước đó.

Cũng trong khoảng thời gian này, số lượt chia sẻ tăng từ 4,3 triệu lên 76 triệu, trong khi số lượt bình luận tăng từ gần 200.000 lên khoảng 870.000.

Các động thái của Iran cũng nhằm đáp trả chiến dịch mạng xã hội của chính quyền Trump từ thời điểm xung đột bùng phát, vốn cũng sử dụng nhiều hình ảnh và video do AI tạo ra.

“Chính quyền Mỹ hiện nay làm khá nhiều điều khác thường trên mạng xã hội. Điều Iran đang làm là sử dụng chính các phương pháp này để nhằm vào nước Mỹ”, bà Priya Doshi, giảng viên Đại học Mỹ (AU), đánh giá.

Đổi mới hình ảnh Iran
Theo ông Matin Mirramezani, chuyên gia về Iran tại Đại học Stanford (Mỹ), những thành công truyền thông thời gian qua là kết quả của quá trình đầu tư lâu dài.

Năm 2016, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) thiết lập trung tâm tác chiến không gian mạng, với một phó tư lệnh IRGC là giám đốc trung tâm. Ông Mirramezani cho biết ngân sách dành cho trung tâm này năm 2023 là khoảng 55 triệu USD.

Bên cạnh đó, Iran dường như đang tận dụng nguồn lực của các công ty tư nhân để phục vụ mục đích truyền thông. Ví dụ, tác giả video có nội dung lego là Explosive Media, hãng sáng tạo nội dung có trụ sở tại Iran.

Trong một cuộc phỏng vấn, đại diện Explosive Media cho biết cuộc xung đột là động lực thúc đẩy họ sáng tạo các nội dung phục vụ đất nước.

“Chúng tôi đang ở giữa một cuộc xung đột, do đó chúng tôi sẽ hy sinh vì một chính phủ chiến đấu cho mình”, đại diện Explosive Media chia sẻ.

Theo bà Doshi, các nhà sáng tạo nội dung Iran sử dụng các hình ảnh giải trí để thu hút sự chú ý của công luận với các vấn đề thường không được quan tâm.

“Bằng hình thức giải trí, họ đang tìm cách truyền tải thông điệp phản bác Mỹ bằng thái độ mỉa mai và nhạo báng”, bà nói.

Một số nội dung của Explosive Media và trên các tài khoản mạng xã hội của Iran đề cập đến các vụ việc được dư luận Mỹ quan tâm nhất hiện nay - từ tỷ phú Epstein tới quan hệ Mỹ - Israel, với hình ảnh ông Trump bị Thủ tướng Benjamin Netanyahu kiểm soát.

“Thành công của chiến lược truyền thông điệp mới của Iran đặt ra câu hỏi về tương lai của truyền thông đối ngoại. Việc các nhà ngoại giao sử dụng mạng xã hội không phải là mới, nhưng không thể so được với sự đón nhận và tương tác tích cực mà các tài khoản của giới ngoại giao Iran đang nhận được”, các nhà nghiên cứu của IDS viết.

VietBF@ sưu tập

Phiên tòa cho xét xử vụ kiện giữa tỷ phú Elon Musk và OpenAI đã vô tình phơi bày ra một rủi ro về pháp lý lớn đối với giới văn phòng. Cụ thể hơn, mọi tin nhắn trong công việc, ngay cả khi được thực hiện trên điện thoại cá nhân, đều có nguy cơ bị cho thu thập và công bố thành bằng chứng hợp pháp trước tòa án. Sự việc này là một lời nhắc nhở trực diện về những rủi ro tiềm ẩn khi người tại nơi làm việc trao đổi các thông tin nhạy cảm thông qua văn bản qua mạng.

Rò rỉ các tin nhắn nội bộ trong vụ kiện OpenAI​
Tâm điểm của bài học này xuất phát từ một đoạn tin nhắn trao đổi vào năm 2023 giữa Mira Murati và Sam Altman. Cuộc trò chuyện kéo dài hai ngày này đã xảy ra đúng vào thời điểm mà Sam Altman đang bị truất phế ra khỏi vị trí CEO tại OpenAI. Theo nội dung được cho công bố ra tại tòa, Altman đã liên tục yêu cầu được tổ chức một cuộc họp với Hội đồng quản trị. Đáp lại, Murati, khi đó giữ vai trò CEO tạm thời, đã thẳng thừng từ chối và khẳng định rõ ràng rằng Hội đồng quản trị không hề muốn ông quay trở lại công ty.

Đoạn tin nhắn vào năm 2023 giữa Mira Murati và Sam Altman được đưa ra làm bằng chứng trước tòa. (Ảnh: FilmMagic) ​

Vào thời điểm xảy ra cuộc trao đổi này, Murati đang làm việc trực tiếp với Hội đồng quản trị, do đó việc chuyển sang hình thức gọi điện thoại có thể không khả thi. Tuy nhiên, sự xuất hiện của đoạn tin nhắn này trong hồ sơ vụ án cho thấy ra một thực tế: bất cứ văn bản trao đổi nào cũng có thể bị lôi ra ánh sáng trong các thủ tục tố tụng, hoặc ít nhất là chịu sự giám sát chặt chẽ từ phía công ty.

Thiết bị cá nhân không tạo ra vùng cấm về mặt pháp lý​
Dù đa số người đi làm sẽ hiếm khi rơi vào tình huống tương tự Sam Altman, kỷ nguyên làm việc hybrid và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang khiến cho mọi hoạt động giao tiếp sẽ bị lưu trữ dấu vết nhiều hơn bao giờ hết. Việc các nhóm làm việc cho luân chuyển một số lượng lớn dữ kiện qua các nền tảng kỹ thuật số luôn có tỷ lệ thuận với rủi ro bị rò rỉ ra các thông tin nhạy cảm.

(Minh họa)
Luật sư Peter Rahbar tại New York, có cho biết, ông thường xuyên đã tiếp nhận các trường hợp khách hàng cho lưu trữ tư liệu công việc ngay trên điện thoại cá nhân. Để hạn chế rủi ro, ông đưa ra lời khuyên cho mọi người nên trang bị hai chiếc điện thoại riêng biệt, qua đó hãy tách bạch hoàn toàn tư liệu công việc ra khỏi đời sống riêng tư cá nhân. Ngay cả khi bạn sử dụng thiết bị thuộc cá nhân, thiết bị đó vẫn hoàn toàn có thể trở thành mục tiêu của các cuộc điều tra hợp pháp nếu bên trong có chứa thông tin dính líu đến công việc.

"Bất cứ dữ kiện nào có khả năng dính líu đến vụ án đều phải trải qua quá trình cho thu thập chứng cứ. Thiết bị lưu trữ những gì không quan trọng", luật sư Rahbar nhấn mạnh. Chính nội dung của thông tin, chứ không phải nơi chứa nó, sẽ quyết định việc dữ kiện đó có bị lôi vào các cuộc tranh chấp về pháp lý hay không. Quá trình tố tụng sẽ cho quét qua mọi bằng chứng có liên quan, từ tin nhắn trên Instagram, WhatsApp cho đến các câu lệnh trên ChatGPT.

Từ ghi chú qua AI đến nhật ký viết tay đều có thể bị thu thập​
Rủi ro về pháp lý không chỉ giới hạn ở các ứng dụng nhắn tin kỹ thuật số. Sự phổ biến của các ứng dụng ghi chú kết hợp với AI trong các cuộc họp hiện nay thường tự động tạo ra những hồ sơ lưu trữ dưới dạng văn bản và âm thanh. Đáng chú ý hơn, ngay cả những ghi chép mang tính cá nhân cao như sổ nhật ký riêng tư cũng có thể được cho sử dụng làm bằng chứng, tương tự như tình huống đã xảy ra với Chủ tịch OpenAI Greg Brockman.

Đối mặt với việc dữ kiện bị lưu dấu vết quá nhiều, chuyên gia này đề xuất người ta nên chủ động cho xóa các tin nhắn cá nhân ít nhất là một đến hai lần mỗi năm. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý một lỗ hổng lớn của phương pháp này: việc bạn cho xóa dữ kiện trên máy mình không đồng nghĩa với việc đối phương cũng sẽ thực hiện thao tác tương tự. Do đó, đối với những vấn đề thực sự nhạy cảm, giải pháp an toàn nhất vẫn là trao đổi trực tiếp mặt đối mặt hoặc thông qua các cuộc gọi điện thoại.

Ảo tưởng về sự an toàn khi né tránh chuyện nội bộ​
Một thói quen thường thấy khác của dân ở công sở là chuyển sang nhắn tin cho đồng nghiệp thay vì sử dụng các phần mềm liên lạc nội bộ như Slack hay Microsoft Teams. Mặc dù hành vi này có thể giúp cho họ lách qua hệ thống giám sát của công ty, nhưng sẽ hoàn toàn vô tác dụng trong việc bảo vệ các cuộc trò chuyện khỏi sự soi xét của pháp luật khi có tranh chấp xảy ra.

Nhiều người chỉ nhận ra giới hạn của quyền riêng tư kỹ thuật số khi sự việc đã đi quá xa. Dù hầu hết nhân viên không nghĩ mình đang trao đổi điều gì gây ra rủi ro, họ chắc chắn sẽ không muốn thiết bị cá nhân của mình sẽ bị tịch thu trong một cuộc điều tra diện rộng.

Giáo sư về luật Carl Tobias tại Đại học ở Richmond đưa ra lời cảnh cáo thẳng thắn: mọi người cần phải thận trọng với những gì mình đã viết ra, trừ khi họ chấp nhận việc nội dung đó sẽ bị cho công bố ra hoặc được sử dụng để chống lại chính họ sau này.