Hôm thứ Năm 12/3, Ukraine đã tung máy bay không người lái tấn công vào một trung tâm chứa đường ống dẫn dầu quan trọng phục vụ xuất khẩu dầu thô của Nga ở vùng phía Nam Krasnodar, trong bối cảnh Kiev tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và quân sự của Nga.


Một nguồn tin am hiểu tình hình đã nói với Bloomberg rằng, trạm đầu cuối đường ống tại Tikhoretsk, nơi đặt một kho chứa dầu lớn và một trạm bơm, đã bị tấn công và một đám cháy lớn sau đó đã bùng phát lên.
Tikhoretsk vốn là một trạm trung chuyển và bơm dầu lớn phục vụ nguồn cung ứng dầu của Nga ở các khu vực phía Nam và cho xuất khẩu từ các cảng Novorossiysk và Tuapse trên Biển Đen. Trạm bơm Tikhoretsk sẽ phân phối dầu thô nhận được qua bốn đường ống chính đến các hải cảng ở Biển Đen.

Vụ tấn công tại Tikhoretsk có thể tạo ra khoa khăn lớn thêm tromg các hoạt động xuất khẩu dầu của Nga từ Biển Đen, vốn đã bị cản trở trong những tháng gần đây do các lệnh trừng phạt bổ sung của Mỹ đối với các công ty xăng dầu của Nga cũng như các cuộc tấn công thường xuyên của Ukraine và các vụ không kích bằng máy bay không người lái vào cảng Novorossiysk và các cơ sở lưu trữ và bơm dầu chung quanh đó.

Hồi đầu tháng này, drones của Ukraine đã tấn công một kho dầu ở Novorossiysk, gây ra hỏa hoạn to lớn.

Novorossiysk là một trung tâm lưu trữ dầu mỏ và hải cảng bốc dỡ quan trọng đối với phần lớn số lượng dầu khí xuất khẩu của Nga từ Biển Đen. Nơi đây cũng gần một hải cảng do Tập đoàn Đường ống Caspian (CPC) điều hành, đơn vị vận hành đường ống và việc bốc dỡ dầu thô từ các mỏ dầu khổng lồ của Kazakhstan.

Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng và việc giá bán dầu thô của Nga giảm mạnh so với giá tiêu chuẩn trong tháng Hai đã khiến cho nguồn doanh thu từ việc xuất khẩu dầu của Nga đạ bị giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuộc xâm lược vào Ukraine bốn năm trước đây, theo nguồn tin của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết hôm nay.

Khối lượng xuất khẩu dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của Nga đã giảm 850,000 thùng mỗi ngày xuống còn 6,6 triệu thùng/ngày trong tháng Hai, trong khi tổng số doanh thu xuất khẩu dầu giảm xuống còn 9,5 tỷ USD, giảm bớt 1,5 tỷ USD so với tháng Giêng, IEA cho biết trong Báo cáo Thị trường Dầu mỏ tháng 3/2026.

Theo các nguồn tin đáng tin cậy, quân đôi Iran đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn tiếp liệu hậu cần nghiêm trọng, tỷ lệ đào ngũ gia tăng và sự căng thẳng leo thang giữa quân đội chính quy (Artesh) và Lực lượng Vệ binh Cách mạng, những người mô tả hệ thống quân đội đang chịu áp lực ngày càng tăng khi chiến tranh ngày một leo thang.

Trong số những cáo buộc nghiêm trọng nhất là các báo cáo cho rằng binh lính bị thương đã bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) từ chối không ra tay hỗ trợ, một số đơn vị tiền tuyến đang hoạt động với số đạn dược, lương thực và nước uống tối thiểu, và các nỗ lực cho huy động lực lượng dự bị đã gặp thất bại do nạn trốn lính cao.

Căng thẳng giữa quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng
Một trong những điểm căng thẳng gay gắt nhất dường như liên quan đến việc hỗ trợ y tế cho binh lính bị thương.

Các nguồn tin cho biết các đơn vị quân đội chính quy đang gánh chịu tổn thất nhiều đáng kể sau các trận oanh kích lớn của Hoa Kỳ và Israel, nhưng nhân viên IRGC đã từ chối không cho vận chuyển binh lính bị thương đến bệnh viện mặc dù họ có sẵn các cơ sở y tế để phục vụ.

Theo các nguồn tin, các giới chức trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã từ chối nhiều lời yêu cầu xin hỗ trợ từ quân đội, viện dẫn lý do thiếu xe cứu thương và nguồn cung cấp máu.

Những sự từ chối này đã làm gia tăng nỗi tức giận và sự bất mãn giữa các nhân viên của hai lực lượng này, làm trầm trọng thêm sự căng thẳng lâu nay từng xảy ra giữa quân đội chính quy (Artesh) và IRGC.

Tình trạng thiếu hụt mọi thứ ở tiền tuyến

Những sự căng thẳng được báo cáo xảy ra cùng với tình trạng bị thiếu hụt trang thiết bị, thực phẩm, nước uống nghiêm trọng đã gây ảnh hưởng nặng đến hoạt động của một số đơn vị tiền tuyến và dã chiến của quân đội Iran.

Các nguồn tin mô tả điều kiện tiếp tế hậu cần ngày càng xấu đi, khiến cho binh lính phải vật lộn với số lượng đạn dược hạn chế và nguồn cung cấp thiết yếu hàng ngày bị thiếu thốn gây ra mất tinh thần chiến đấu.

Trong một ví dụ được các nguồn tin cho trích dẫn lại, một số đơn vị chỉ được cấp 20 viên đạn cho mỗi hai binh lính Artesh, khiến cho họ hầu như không có khả năng đáp trả các cuộc tấn công nếu xảy ra.

Các đơn vị dã chiến ở một số khu vực cũng được cho là đang hoạt động mà không có nguồn nước uống đáng tin cậy hoặc nguồn cung cấp lương thực đầy đủ.

Điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt và điều mà một số binh lính cho là sự bỏ bê của các viên chỉ huy đã góp phần vào điều mà các nguồn tin mô tả là tình trạng đào ngũ hàng loạt, với việc binh lính lén lút rời bỏ căn cứ và tìm nơi trú ẩn an toàn ở các thị trấn gần đó.

Căng thẳng xảy ra ngay trong lực lượng Vệ binh Cách mạng
Bất chấp tình trạng khó khăn nghiêm trọng này, cơ cấu chỉ huy dường như chỉ dành sự ưu tiên việc cung cấp các linh kiện kỹ thuật cần thiết để duy trì hoạt động của hệ thống hỏa tiển, hơn là gửi thêm khẩu phần ăn hoặc thiết bị cá nhân cho binh lính.

Các báo cáo cho thấy các viên chỉ huy đang tập trung vào việc duy trì khả năng vũ khí chiến lược như hỏa tiển, drones,... trong khi binh lính phải đối mặt với điều kiện sống ngày càng tồi tệ hơn.

Việc huy động lực lượng dự bị gặp trở ngại
Những nỗ lực nhằm mở rộng nguồn nhân lực dường như cũng gặp phải sự phản kháng.

Các nguồn tin cho biết những nỗ lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng nhằm huy động lực lượng dự bị vào đầu tuần này chỉ mang lại kết quả thật hạn chế.

Nhiều người được lệnh triệu tập nhập ngũ đã không đến trình diện tại các trung tâm tuyển mộ huấn luyện. Thay vào đó, một số cá nhân đã lợi dụng tình hình để tìm cách rời bỏ nơi sinh sống của họ và giúp đỡ các thành viên gia đình di chuyển về phía các vùng biên giới với hy vọng tìm cách rời khỏi đất nước.

Hình ảnh do quân đội Israel công bố về một hệ thống đường hầm được cho là của cố đại giáo chủ Ali Khamenei, mục tiêu của các cuộc tấn công ngày 6/3. (Ảnh minh họa)

Những hình ảnh do quân đội Israel cho công bố về một hệ thống đường hầm ngầm được cho là của cố đại giáo chủ Ali Khamenei dường như đã xác nhận những tin đồn được lan truyền ra từ lâu về một mạng lưới trải dài vài kilomet bên dưới trung tâm Tehran, dưới các bệnh viện, trường học và khu dân cư.

Ngày 5 tháng 3, ngay sau các cuộc không kích dữ dội nhắm vào các khu vực gần khu tổng hợp của chính phủ ở trung tâm Tehran, khu vực đặt trụ sở phủ tổng thống Iran và một số văn phòng chính phủ quan trọng, phía Israel đã cho công bố ra một video mô tả cái mà họ gọi là "hệ thống hầm trú ẩn ngầm của Khamenei".

Hệ thống này giống như một thành phố ngầm dưới lòng đất. Theo video và hình ảnh đi kèm, cơ sở này dường như đã được cho sử dụng làm nơi trú ẩn an toàn cho giới lãnh đạo chóp bu Iran và có thể vẫn được các viên chức còn sống sót sử dụng sau cái chết của đại giáo chủ Khamenei.

Một đoạn phim hoạt hình do quân đội Israel cho công bố hôm thứ Sáu tuần rồi dường như cho thấy một hầm trú ẩn quân sự ngầm bên dưới văn phòng của tay lãnh đạo tối cao bị ám sát ở Tehran, trải dài dưới nhiều con phố ở trung tâm Tehran, với ít nhất tám lối vào.
pic.twitter.com/Eyebx0LRcg
— Iran International English (@IranIntl_En) ngày 6 tháng 3 năm 2026

Một mạng lưới đường hầm trải dài gần 5 km
Phân tích hình ảnh do quân đội Israel công bố ra, khi sử dụng các ứng dụng về bản đồ trực tuyến công khai, cho thấy mạng lưới đường hầm này kéo dài gần 5 km.

Để nắm hiểu được quy mô của dự án này, việc đem so sánh nó với các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng thông thường ở Tehran sẽ rất có ích.

Theo tuyên bố của Thị trưởng Tehran Alireza Zakani và các thành viên Hội đồng Thành phố Tehran, việc xây dựng một km đường hầm tàu ​​điện ngầm ở Tehran hiện có chi phí từ 5,000 đến 6,000 tỷ toman, khoảng 30-36 triệu USD với tỷ giá hối đoái khoảng 166,000 toman/USD.

Ước tính này chỉ bao gồm công tác cho đào hầm và xây dựng kết cấu, không bao gồm việc hoàn tất nội thất, thiết bị, hệ thống thông gió hoặc các công trình ngầm khác.

Dựa trên những con số đó, việc xây dựng 5 km đường hầm ngầm loại này sẽ có chi phí khoảng 25,000 đến 30,000 tỷ toman, (khoảng 150-180 triệu USD)
Do tính chất bí mật và yêu cầu an ninh chung quanh dự án như vậy, chi phí bỏ ra thực tế có thể cao hơn đáng kể so với một đường hầm giao thông tiêu chuẩn.

Trong điều kiện bình thường, các công ty nhận thầu đào hầm ở Tehran có thể đào khoảng 10 mét mỗi ngày. Với tốc độ đó, việc xây dựng một hệ thống đường hầm dài 5 km sẽ mất ít nhất là 500 ngày (khoảng 17 tháng).

Xét đến tính chất mật của dự án và cơ sở hạ tầng bổ sung liên quan, thời gian xây dựng hoàn tất có thể dài hơn đáng kể.

Vị trí trung tâm của khu tổng hợp: bên dưới một bệnh viện lớn
Video dường như cho thấy phần trung tâm của khu tổng hợp hầm trú ẩn nằm ở phía Tây Nam khu tổng hợp phủ tổng thống tại trung tâm Tehran.

Địa điểm này nằm ngay bên dưới Bệnh viện Shahid Shourideh, trực thuộc Bộ Nông nghiệp Iran. Cơ sở này đã hoạt động từ năm 1985 và thực chất là một phần của khu tổng hợp rộng lớn hơn của chính phủ nước này.
Dựa trên chiều cao của các đường dốc dành cho xe và kích thước của các phương tiện có thể nhìn thấy trong hình ảnh, công trình trung tâm dường như nằm ở độ sâu từ 40 đến 50 mét dưới lòng đất.

Từ đó, hệ thống đường hầm kéo dài về phía Tây Bắc đến một lối vào khác gần cuối đường Rajabi, cách khoảng 200mét.

Bệnh viện Shahid Shourideh, trực thuộc Bộ Nông nghiệp Iran, nằm phía trên khu vực dường như là lõi chính của hệ thống hầm trú ẩn của Khamenei, ước tính sâu từ 40 đến 50 mét dưới lòng đất.

Lối vào phía Đông nằm cạnh một trường tiểu học
Lối vào phía Đông được biết của mạng lưới đường hầm dường như nằm ở khu phố Sheikh Hadi, dọc theo đường Valiasr, bên dưới khu vực để xe nhiều tầng có tên Jami.

Nhà để xe này nằm ngay cạnh trường tiểu học nữ sinh Hejrat, trong khi trường tiểu học nam sinh Saheb a-Zaman nằm cách đó khoảng 100 mét.

Ở rìa phía Bắc của mạng lưới hầm ngầm này là một nhà để xe nhiều tầng khác được gọi là Khu tổngc hợp Bãi đậu xe 12 Farvardin, nằm gần giao lộ đường Jomhouri Eslami và đường Danesh.
Cả hai nơi này đều được cho khánh thành vào ngày 4 /12/2017, như một phần của dự án phát triển đô thị kép có sự tham dự của Thị trưởng Tehran lúc bấy giờ là Mohammad Najafi.

Một lối vào nằm bên dưới một nhà thờ Hồi giáo, cạnh một trường học

Một lối vào khác xuất hiện ở phía tây Quảng trường Pasteur, giữa Ga tàu điện ngầm Hor và chính quảng trường.

Lối xuống đường hầm khác nằm bên dưới Nhà thờ Hồi giáo Tohid. Liền kề với nhà thờ Hồi giáo là một tòa nhà, và phía sau nó là Trường Tiểu học Nam sinh Shahid Kadkhodaei.

Cách đó khoảng 200 mét, một lối vào khả dĩ khác nằm ở phía Tây Nam của Quảng trường Pasteur, dọc theo một con phố có trường Đại học Chỉ huy và Tham mưu AJA – trường cao đẳng tham mưu của Quân đội Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Theo như ước tính, Iran có khoảng từ 5-6 ngàn thủy lôi đủ loại, từ cảm ứng (thủy lôi đáy biển) cho đến tiếp xúc (có thể thả nổi trên mặt biển hay nối với một dây cáp), những loại thủy lôi rất khó ngăn chặn. Nhiều loại thủy lôi có từ thời Liên Xô có thể mang đến 300 kg chất nổ, nhưng trước hết cùng nhận định chiến thuật của Iran dường như đang lái cuộc xung đột theo hướng một «cuộc chiến tiêu hao», mà eo biển Hormuz, nút thắt thương mại toàn cầu, sẽ là điểm giao đấu giữa Iran với Hoa Kỳ và đồng minh Israel.

Ngày 10/03/2026, kênh truyền thông Mỹ CNN tiết lộ Iran dường như đã bắt đầu thả ngư lôi tại eo biển Hormuz. Chiến thuật cũ kỹ, ít tốn kém này, từng được Iran sử dụng trong « cuộc chiến tầu dầu » giữa Iran và Irak (1980-1988), nếu được thi hành sẽ là một thảm họa cho giao thương quốc tế và hải quân nhiều nước.

Giới quan sát trước hết cùng nhận định chiến thuật của Iran dường như đang lái cuộc xung đột theo hướng một « cuộc chiến tiêu hao », mà eo biển Hormuz, nút thắt thương mại toàn cầu, sẽ là điểm giao đấu giữa Iran với Hoa Kỳ và đồng minh Israel.

Trích dẫn nguồn tin tình báo Mỹ, CNN cho biết Iran dường như đã cài đặt khoảng vài chục quả thủy lôi. Tuy nhiên, theo phân tích của chuyên gia về an ninh quốc tế, Stéphane Audrand trên trang Le Grand Continent, « Teheran chỉ cần triển khai 5% kho thủy lôi có sẵn là có thể biến eo biển Hormuz thành bãi mìn và cản trở lưu thông đường biển trong vài tháng ».

Theo ước tính, Iran có khoảng từ 5-6 ngàn thủy lôi đủ loại, từ cảm ứng (thủy lôi đáy biển) cho đến tiếp xúc (có thể thả nổi trên mặt biển hay nối với một dây cáp), những loại thủy lôi rất khó ngăn chặn. Nhiều loại thủy lôi có từ thời Liên Xô có thể mang đến 300 kg chất nổ. Theo nhà nghiên cứu Elie Tenenbaum, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI), được tuần báo L’Obs trích dẫn, chiến thuật này được thực hiện vào thời điểm « năng lực rà phá thủy lôi của Mỹ và nhiều nước đồng minh châu Âu không đủ để đối phó với mối đe dọa này ».

Tuy nhiên, mối họa này đã được chính quyền Trump tính tới. Vào thời điểm diễn ra cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025, kịch bản Iran thả ngư lôi ở eo biển đã được đặt trên bàn nghị sự. Trung tâm tư vấn Mỹ Atlantic Council đã ghi chú rằng Iran có khả năng triển khai một lượng lớn thủy lôi tại lối đi chật hẹp này của tuyến hàng hải. Teheran chỉ cần huy động khoảng 25 chiếc tầu lặn hiện có là có thể thực hiện dễ dàng nhiệm vụ đó.

Theo phân tích của ING Research, một sự gián đoạn lưu thông hàng hóa kéo dài có thể dẫn đến thiệt hại 1,3 tỷ thùng dầu thô. Trong kịch bản này, giá dầu tham chiếu Brent Biển Bắc có nguy cơ vẫn ở trên ngưỡng 100 đô la/thùng trong vòng sáu tháng tới. Marc-Antoine Eyl-Mazzega, giám đốc Trung tâm Năng lượng và Khí hậu tại IFRI, cho rằng « ngay cả khi eo biển được giải tỏa vào ngày mai, tác động đối với vận chuyển hàng hóa sẽ vẫn kéo dài trong suốt cả năm ».

Nhưng việc rà phá thủy lôi không phải là một nhiệm vụ dễ dàng. AFP nhắc lại, trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, quân đội Irak đã thả khoảng 1.300 thủy lôi và từng làm hỏng hai tầu chiến của Mỹ trị giá hàng triệu đô la. Chiến tranh kết thúc, để làm sạch khu vực phía bắc vùng Vịnh, hải quân Mỹ đã mất đến 2 năm hoạt động tăng cường.

Vào thời điểm đó, Hoa Kỳ có đến bốn tầu chiến có trang bị máy dò sóng âm chuyên dụng và rô-bốt dưới nước hoặc đội lặn rà phá thủy lôi là USS Devastator, USS Dextrous, USS Gladiator và USS Sentry. Nhưng cả bốn tàu cũ kỹ này đều bị cho ngừng hoạt động vào tháng 9/2025 và được thay thế bằng một số lượng tương đương tầu chiến ven biển, được trang bị khả năng rà phá mìn, nhưng không được thiết kế đặc biệt cho nhiệm vụ này.

Trong một báo cáo được Trung tâm Chiến lược Hàng hải công bố năm 2025, việc thiếu các phương án thay thế có thể trở thành « gót chân Achilles » cho Hải quân Mỹ tại một khu vực vốn là nơi trung chuyển từ 20-30% lượng dầu hỏa toàn cầu.

Tóm lại, trong một cuộc đọ sức bất cân xứng và để đối phó với sức mạnh quân sự và công nghệ của Mỹ và đồng minh Israel, thủy lôi là loại vũ khí đáng gờm nhất trong kho đạn dược của Iran. Khó phát hiện và rẻ tiền, dễ thao tác và mất nhiều thời gian để vô hiệu hóa, rải thủy lôi là chiến lược gây gián đoạn hoàn hảo nhất của Teheran trong cuộc đọ sức dài hơi chống thế ưu việt quân sự và kinh tế của phương Tây. Trong bối cảnh này, hôm nay, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cho biết quân đội hiện « chưa sẵn sàng » hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải có tính chiến lược cao đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ.

Theo như các chuyên gia độc lập đặc trách giám sát việc thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ phân biệt chủng tộc ở các quốc gia, bày tỏ lo ngại sâu sắc về sự gia tăng «những phát ngôn thù hận, phân biệt chủng tộc» và việc sử dụng «ngôn ngữ phi nhân hóa» người nhập cư, với những định kiến ​​có hại nhắm vào di dân, người tị nạn và người xin tị nạn ở Mỹ nhưng lại có những phát ngôn thù hận, phân biệt chủng tộc của tổng thống Donald Trump và các quan chức khác làm gia tăng vi phạm nhân quyền.

Ủy ban Liên Hiệp Quốc về Xóa bỏ Phân biệt Chủng tộc (CERD), một cơ quan giám sát của Liên Hiệp Quốc, hôm 11/03/2026 cáo buộc những « phát ngôn thù hận, phân biệt chủng tộc » của tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức khác, cùng với việc siết chặt kiểm soát nhập cư, đang làm gia tăng các hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Theo AFP, Ủy ban Liên Hiệp Quốc về Xóa bỏ Phân biệt Chủng tộc, gồm 18 chuyên gia độc lập đặc trách giám sát việc thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ phân biệt chủng tộc ở các quốc gia, bày tỏ lo ngại sâu sắc về sự gia tăng « những phát ngôn thù hận, phân biệt chủng tộc » và việc sử dụng « ngôn ngữ phi nhân hóa » người nhập cư, với những định kiến ​​có hại nhắm vào di dân, người tị nạn và người xin tị nạn ở Hoa Kỳ. Trong báo cáo, ủy ban của Liên Hiệp Quốc lưu ý những nhóm này bị các chính trị gia và những nhân vật chính trị có vị thế hàng đầu, kể cả ở cấp cao nhất của nhà nước, đặc biệt là tổng thống, mô tả như « tội phạm hoặc gánh nặng ».

Cảnh báo là tình trạng này « thúc đẩy sự không khoan dung và có thể kích động phân biệt chủng tộc và tội ác thù hận », Ủy ban Liên Hiệp Quốc về Xóa bỏ Phân biệt Chủng tộc kêu gọi Washington « chịu trách nhiệm, nhất là tiến hành các cuộc điều tra hiệu quả, kỹ lưỡng và khách quan » đối với mọi cáo buộc vi phạm. Ủy ban cũng kêu gọi chính quyền Trump công khai lên án phân biệt chủng tộc và các phát ngôn thù hận.

CERD cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về « việc sử dụng có hệ thống việc phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc » của các nhân viên Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và các nhân viên khác trong chiến dịch của chính quyền Donald Trump trấn áp người nhập cư trái phép. Theo báo cáo, ít nhất 675.000 người đã bị Mỹ trục xuất kể từ tháng 01/2025, khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Ủy ban đặc biệt lên án « việc sử dụng vũ lực quá mức trong các hoạt động thực thi luật nhập cư », đồng thời lo ngại trước những thông tin về « điều kiện vô nhân đạo và chăm sóc y tế không đầy đủ » tại các trung tâm giam giữ người nhập cư trái phép.

Báo cáo của CERD được tiến hành sau yêu cầu khẩn cấp hồi đầu tháng 02/2026 của ACLU (Liên minh Tự do Dân sự Hoa Kỳ), một tổ chức nhân quyền có ảnh hưởng lớn. ACLU đã yêu cầu ủy ban của Liên Hiệp Quốc « điều tra các vi phạm nghiêm trọng của Hoa Kỳ đối với các nhiệm vụ về nhân quyền » tại bang Minnesota, nơi hai người biểu tình bị cảnh sát nhập cư bắn chết hồi tháng Giêng.

Theo như có các cuộc tấn công trực tiếp là mối lo ngại lớn, nhưng cũng có nguy cơ bị tấn công gián tiếp vì các nhà máy khử muối thường được bố trí tập trung với các cơ sở hạ tầng khác để tăng hiệu quả, chẳng hạn như nhà máy điện và cảng, khiến có người dân Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất này nói với CNN rằng, vào những đêm mất ngủ triền miên, Sofia thường lo lắng liệu vòi nước có bị cạn hay không. “Suy cho cùng, chúng ta đang sống ở sa mạc.”

Nước - quan trọng hơn cả dầu mỏ

"Dầu khí có thể là trọng tâm của nền kinh tế, nhưng nước lại là nền tảng cho sự sống còn của chúng tôi", Sofia nói tiếp với CNN.

Khi cuộc chiến với Iran leo thang, nỗi sợ hãi của cô cũng tăng lên. “Nếu tôi đặt mình vào vị trí của đối phương, nói một cách dễ hiểu hơn… thì mục tiêu tôi sẽ nhắm đến chính là những nguồn tài nguyên quý giá nhất của chúng tôi… Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình có thể gặp nguy hiểm vì không có nước uống sạch”, Sofia nói.

Cô không phải là người duy nhất lo lắng, mối quan ngại đang gia tăng khắp khu vực rằng một trong những thế mạnh lớn nhất của họ có thể trở thành mục tiêu của xung đột.

Các quốc gia khô hạn vùng Vịnh, bao gồm cả UAE, phụ thuộc đặc biệt vào quá trình khử muối, tức là chuyển đổi nước biển thành nước uống. Đó là lý do tại sao khu vực khan hiếm nước trầm trọng này lại có những sân golf xanh mướt, công viên nước rộng lớn và các đường trượt tuyết; đó cũng là lý do tại sao khu vực này đang đối mặt với nguy cơ dễ bị tổn thương ngày càng đáng báo động.

Các quan chức Bahrain hôm 8/3 cho biết một máy bay không người lái của Iran đã làm hư hại một nhà máy khử muối, mặc dù không ảnh hưởng đến nguồn cung cấp nước. Vụ tấn công diễn ra sau cáo buộc của Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi rằng Mỹ đã tấn công một nhà máy khử muối trên đảo Qeshm của Iran, ảnh hưởng đến 30 ngôi làng, mà ông gọi là một “ hành động nguy hiểm ”. Mỹ đã phủ nhận sự liên quan.

Hành động ăn miếng trả miếng này cho thấy mối nguy hiểm tiềm tàng đối với hàng trăm nhà máy khử muối ở vùng Vịnh, nơi cung cấp nước uống cho khoảng 100 triệu người. Mặc dù Iran vẫn lấy phần lớn nước từ sông và nước ngầm, vùng Vịnh lại có rất ít nguồn nước ngọt tự nhiên. Một số quốc gia — bao gồm Kuwait, Oman và Bahrain — phụ thuộc vào quá trình khử muối để cung cấp gần như toàn bộ nước uống.

Michael Christopher Low, giám đốc Trung tâm Trung Đông tại Đại học Utah, nói với CNN rằng một cuộc tấn công phối hợp vào cơ sở hạ tầng đó sẽ là một "sự leo thang gần như không thể tưởng tượng nổi".
'Vương quốc nước mặn'

Dầu khí đã biến vùng Vịnh từ một khu vực đặc trưng bởi các quốc gia dân cư thưa thớt thành những quốc gia giàu có với những thành phố rực rỡ, nhộn nhịp chỉ trong vài thập kỷ. Nhưng điều mà nhiều người bỏ qua trong câu chuyện này là tác động của quá trình khử muối, được thúc đẩy bởi chính dầu khí, đã cho phép dân số bùng nổ ở các quốc gia sa mạc hầu như không có sông ngòi.

Quá trình khử muối chuyển đổi nước biển thành nước uống được bằng cách loại bỏ muối, khoáng chất và tạp chất, hoặc bằng cách đun nóng hoặc đẩy nước qua màng lọc ở áp suất cao. Đây là một quá trình tốn kém và tiêu hao nhiều năng lượng.

Các quốc gia vùng Vịnh đã trở thành “vương quốc nước mặn”, theo lời chuyên gia Low, người đang viết một cuốn sách cùng tên về chủ đề này. “Họ là những siêu cường toàn cầu trong việc sản xuất nước nhân tạo từ nhiên liệu hóa thạch từ biển.”

Sự phụ thuộc đã tăng vọt. Đối với Kuwait và Oman, con số này vào khoảng 90%, đối với Bahrain là 85% và Ả Rập Xê Út khoảng 70%. Các thành phố lớn ở vùng Vịnh, bao gồm Abu Dhabi, Dubai, Doha, Kuwait City và Jeddah, hiện gần như hoàn toàn phụ thuộc vào nước khử muối.

Công nghệ khử muối vừa là một kỳ tích vừa là một điểm yếu đối với khu vực. “Nền kinh tế của họ, thậm chí cả sự sống còn ngắn hạn của người dân, phụ thuộc rất nhiều vào sự an toàn của các nhà máy khử muối này”, Nader Habibi, giáo sư kinh tế Trung Đông tại Đại học Brandeis, cho biết.

Nước với vai trò là mục tiêu và vũ khí trong xung đột.

Tấn công cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu là vi phạm luật quốc tế. Theo David Michel, chuyên gia cao cấp về an ninh nguồn nước tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), việc phát động một cuộc tấn công phối hợp vào các nhà máy khử muối sẽ là "một sự leo thang mang tính khiêu khích".

Nhưng điều này đã từng xảy ra. Năm 1991, trong Chiến tranh vùng Vịnh, Iraq xả hàng trăm triệu thùng dầu xuống Vịnh Ba Tư, làm ô nhiễm nguồn nước được sử dụng bởi các nhà máy khử muối ở vùng Vịnh. Kuwait đã phải nhờ đến sự giúp đỡ của Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và các nước khác để cung cấp hàng trăm tàu chở nước và xe tải để vận chuyển nước đóng chai.

Ông Michel cho biết, đặc biệt trong thập kỷ qua, đã có sự "xói mòn đáng kể các chuẩn mực" xung quanh việc tấn công cơ sở hạ tầng nước.

“Thật không may, điều này đã trở thành một xu hướng,” Marwa Daoudy, phó giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Georgetown, cho biết. “Nước đã gia nhập danh sách dài các mục tiêu và vũ khí xung đột.”

Iran chưa phát động một cuộc tấn công phối hợp vào các cơ sở khử muối ở vùng Vịnh, nhưng các chuyên gia lo ngại rằng các cuộc tấn công ăn miếng trả miếng vào cơ sở hạ tầng có thể đẩy nước này đến bước đường đó, đặc biệt là khi Iran không có sức mạnh quân sự như Mỹ và Israel — nước này có thể coi các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng là một cách để gây tổn thất cho các nước vùng Vịnh và thúc đẩy khu vực vận động chấm dứt xung đột.

Các lỗ hổng trong xung đột Mỹ - Iran

Các cuộc tấn công trực tiếp là mối lo ngại lớn, nhưng cũng có nguy cơ bị tấn công gián tiếp vì các nhà máy khử muối thường được bố trí tập trung với các cơ sở hạ tầng khác để tăng hiệu quả, chẳng hạn như nhà máy điện và cảng.

Đầu tháng này, đã có báo cáo về thiệt hại đối với nhà máy khử muối Fujairah F1 ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và nhà máy Doha West ở Kuwait, dường như là hậu quả gián tiếp của các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng gần đó.

Một nỗi lo ngại khác là các cuộc tấn công mạng. Năm 2023, chính phủ Mỹ cáo buộc Iran đã tiến hành các cuộc tấn công mạng vào cơ sở hạ tầng cấp nước ở một số bang.

Việc ngừng hoạt động các nhà máy khử muối không nhất thiết gây ra thảm họa ngay lập tức. Các quốc gia vùng Vịnh có kho dự trữ chiến lược và nguồn tài chính dồi dào để đối phó với tình huống khẩn cấp.

Nhưng các cuộc đình công vào những nhà máy khổng lồ phục vụ cho các khu vực rộng lớn của những thành phố lớn như Riyadh, Abu Dhabi và Dubai có thể gây ra những tác động lớn. “Việc mất mát các nhà máy này rất dễ dẫn đến tình trạng sống còn”, Zane Swanson, phó giám đốc Chương trình An ninh Lương thực và Nước Toàn cầu tại CSIS, cho biết. Các nhà máy khử muối là những cơ sở công nghệ cao, phức tạp và có thể mất nhiều tuần để hoạt động trở lại nếu bị hư hại.

Ông Habibi của Đại học Brandeis cho biết một số quốc gia có khả năng dự phòng tương đối hạn chế đối với các sự cố mất điện kéo dài. Ông chỉ ra Bahrain và Kuwait là những quốc gia đặc biệt dễ bị tổn thương vì nhỏ hơn, có ít nguồn lực để đối phó và gần như phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình khử muối.

Ông Lambert ở Doha cho biết, các tác động có thể bao gồm việc hạn chế hoạt động của bể bơi và công viên nước, tạm thời đóng cửa các hoạt động kinh tế tiêu thụ nhiều nước, trong đó có thể bao gồm một số hoạt động nông nghiệp, và yêu cầu người dân giảm mức tiêu thụ nước.

Vùng Vịnh hiện đang bước vào thời điểm nóng nhất trong năm, mùa xuân đã đến và mùa hè đang cận kề. Ông Swanson cho biết: “Nguồn nước sẽ càng bị căng thẳng hơn nếu xung đột kéo dài và cơ sở hạ tầng càng dễ bị ảnh hưởng”.

Sofia đã cân nhắc việc tích trữ nước nhưng chồng cô đã thuyết phục cô từ bỏ ý định đó. Giống như nhiều cư dân vùng Vịnh khác, họ đặt niềm tin vào chính phủ để đảm bảo nhu cầu của họ được đáp ứng.

Những gì Iran quyết định làm vẫn còn chưa chắc chắn, nhưng các chuyên gia cho rằng một cuộc tấn công phối hợp vào các nhà máy khử muối sẽ là vượt qua lằn ranh đỏ rõ ràng.

Bộ Tư pháp Iran hôm thứ Hai ra tuyên bố cho biết công dân Iran nào đang sống ở nước ngoài có thể bị tịch thu toàn bộ tài sản nếu hợp tác với các quốc gia mà Tehran coi là thù địch, một lời cảnh cáo dường như nhằm mục đích ngăn chặn sự ủng hộ của họ dành cho Hoa Kỳ và Israel trong cuộc chiến.

Lời đe dọa được đưa ra trong một tuyên bố của Văn phòng Tổng Công tố, trong đó nêu rõ bất cứ sự hợp tác nào nếu bị coi là gây hại cho an ninh quốc gia, có thể dẫn đến việc tịch thu toàn bộ tài sản và các hình phạt pháp lý khác.

Tuyên bố trích dẫn Điều 1 của một đạo luật được thông qua vào tháng 10 năm ngoái, tăng cường hình phạt đối với tội gián điệp và hợp tác với Israel và các quốc gia khác bị coi là thù địch với an ninh và lợi ích quốc gia của Iran.

Theo luật đó, các hoạt động tình báo hoặc tác chiến được thực hiện thay mặt cho Israel, Hoa Kỳ hoặc các chính phủ hoặc nhóm "quốc gia thù địch" khác có thể dẫn đến việc tịch thu toàn bộ tài sản và án tử hình, bản tuyên bố này cho biết.

Lời cảnh cáo này được đưa ra sau khi có một số thành viên trong cộng đồng người Iran ở nước ngoài, những người tìm kiếm sự thay đổi chế độ ở Tehran, đã tập trung tại các thành phố trên khắp châu Âu và Hoa Kỳ để ăn mừng cái chết của đại giáo chủ tối cao Ali Khamenei trong cuộc chiến tranh do Mỹ và Israel tiến hành chống lại Iran.

Đồng thời, các kênh Telegram mới được tạo ra đã công bố chi tiết về những người Iran nổi tiếng ở nước ngoài, những người đã từng chỉ trích giới giáo sĩ Iran và ủng hộ các cuộc không kích của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28 tháng 2.

Ước tính có khoảng 5 đến 10 triệu người Iran đang sống ở nước ngoài, chủ yếu ở Hoa Kỳ và Tây Âu, theo số liệu chính thức của Iran và các báo cáo từ giới truyền thông trong nước.

Trong khi đó, thông điệp đầu tiên của tân giáo chủ Iran kêu gọi thánh chiến chống lại Mỹ, Israel và các kẻ thù chung của Iran và hô hào chiến đấu đến cùng.

Theo như thông tấn xã UAE (WAM) ngày 1.3 đưa tin rằng Đội Phòng vệ Dân sự và Quản lý Thảm họa của Dubai đã dập tắt thành công một đám cháy nhỏ ở bên ngoài khách sạn Burj Al Arab, khi đã kiểm tra một video tuyên bố từ trang tin Thai PBS cho rằng "Iran đã phóng 1.800 quả tên lửa vào tòa nhà Burj Khalifa" ở Dubai, UAE. Các biên tập viên của Thai PBS đã xem xét kỹ video và phát hiện những dấu hiệu đáng ngờ cho thấy có thể nó được tạo ra bởi AI.

Trang tin Thai PBS (Thái Lan) mới đây đã phát hiện một tài khoản trên nền tảng mạng xã hội X chia sẻ video cho thấy một tòa nhà đang bốc cháy giữa cảnh hỗn loạn của người dân. Chú thích dưới video ghi: “Iran đã phóng 1.800 tên lửa vào Burj Khalifa. Tất cả các tên lửa đều trúng mục tiêu. #USAirForce #Russia #SaudiArabia #Netanyahu.”

Khi nhóm biên tập viên điều tra của Thai PBS nhấp vào liên kết, họ tìm thấy chính xác video đó kèm theo ghi chú: “Thông tin sai lệch! Video này được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo. Không liên quan gì đến thực tế.”

Liệu tòa tháp Burj Khalifa ở Dubai có thực sự bị tấn công?

Các biên tập viên của Thai PBS đã xem xét kỹ video và phát hiện những dấu hiệu đáng ngờ cho thấy có thể nó được tạo ra bởi AI.

1. Hình dạng khói: Khói bốc lên từ tòa nhà xuất hiện theo những "vòng" lặp đi lặp lại và chuyển động rất bất thường, không phù hợp với chiều cao của công trình và sức gió ở độ cao đó.
2. Ánh sáng và bóng tối : Ngọn lửa không phản chiếu một cách tự nhiên trên bề mặt tòa nhà hoặc kính gần đó. Thêm vào đó, nguồn lửa dường như "trôi nổi" ra xa khỏi công trình.
3. Tình trạng của tòa nhà: Trong trường hợp hỏa hoạn ở mức độ này, kính và cấu trúc bên ngoài của Burj Khalifa sẽ cho thấy những hư hại hoặc vỡ vụn rõ ràng — nhiều hơn những gì xuất hiện trong video.

Tòa tháp Burj Khalifa trong video không phải là thật

Ngoài ra, khi so sánh hình ảnh Burj Khalifa - tòa nhà cao nhất thế giới hiện nay với chiều cao ấn tượng 828 mét và 163 tầng, được hoàn thành năm 2010 - trên Google Maps với tòa nhà trong video, Thai PBS đã phát hiện những khác biệt đáng chú ý ở phần dưới của công trình.

Đồng thời, Thai PBS đã phân tích video bằng HIVE Moderation - một công cụ phát hiện video do AI tạo ra - và nhận thấy rằng video này được xác định là do AI tạo ra với xác suất lên tới 99,9%.

Tình hình ở Dubai sau các cuộc đụng độ giữa Iran và Mỹ

Thông tấn xã UAE (WAM) ngày 1.3 đưa tin rằng Đội Phòng vệ Dân sự và Quản lý Thảm họa của Dubai đã dập tắt thành công một đám cháy nhỏ ở bên ngoài khách sạn Burj Al Arab; không có thương vong nào được báo cáo. Giới chức UAE cho biết vụ việc do mảnh vỡ từ một UAV đã bị chặn lại và rơi xuống khu vực này gây ra.

Theo như hệ thống “Vòm Sắt” của Israel phải gánh chịu sức ép lớn từ khoảng 100 rốc-két được Hezbollah phóng vào nước này khiến chính quyền Tel Aviv lại đang chuẩn bị đáp trả bằng chiến dịch đổ bộ Lebanon. Hiện chưa rõ mức độ thiệt hại tại Israel cũng như quy mô của chiến dịch trên bộ mà Tel Aviv có thể triển khai để đáp trả Hezbollah.

"Khoảng 100 rốc-két được Hezbollah phóng vào Israel khiến hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt (Iron Dome) bị quá tải" - một nguồn tin từ Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiết lộ với New York Post và thừa nhận Israel chỉ đánh chặn được 1/2 số rốc-két nói trên.

Chiến dịch tập kích dữ dội Israel được lực lượng Hezbollah tại Lebanon thực hiện ngày 11-3.

Bên cạnh đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố đã phối hợp với Hezbollah thực hiện một chiến dịch tấn công kéo dài khoảng 5 giờ nhằm vào hơn 50 mục tiêu trên lãnh thổ Israel.

Theo IRGC, Iran đã phóng nhiều tên lửa đạn đạo trong khi Hezbollah triển khai các máy bay không người lái (UAV) tự sát và rốc-két.

Tuyên bố của phía Iran cho biết "các đòn tấn công phối hợp quy mô lớn" đã đánh trúng nhiều mục tiêu trên khắp lãnh thổ Israel, trải dài từ TP Haifa ở phía Bắc, Tel Aviv ở miền Trung cho đến Beersheba ở miền Nam.

Tehran khẳng định chiến dịch này đã gây ra "những đòn đánh đau đớn" vào các căn cứ quân sự Israel.

Hiện chưa rõ mức độ thiệt hại tại Israel cũng như quy mô của chiến dịch trên bộ mà Tel Aviv có thể triển khai để đáp trả Hezbollah.

Trong khi đó, Không quân Israel đã tiến hành không kích nhiều bệ phóng rốc-két chuẩn bị khai hỏa và các cơ sở hạ tầng liên quan tới Hezbollah trên khắp lãnh thổ Lebanon.

IDF cho biết các đòn đánh đã phá hủy hàng chục bệ phóng và vô hiệu hóa nhiều thành viên của lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Một quan chức Israel mô tả loạt tấn công của Hezbollah giống như "nhiệm vụ tự sát" khi họ biết rằng Israel sẽ tiến hành trả đũa.

Diễn biến căng thẳng xảy ra ngày thứ 12 kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch "Cuồng nộ kinh hoàng" nhằm vào Iran hôm 28-2. Chiến dịch gần nhất trước đó vào tháng 6-2025, cũng kéo dài 12 ngày trước khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Người dân Israel đã được yêu cầu chuẩn bị đối phó với nguy cơ các cuộc tấn công leo thang từ Lebanon, đồng thời cảnh giác khả năng lực lượng Houthi tại Yemen tham gia xung đột.

Houthi hiện vẫn chưa tấn công Israel nhưng họ tuyên bố "ngón tay đã đặt trên cò súng". Điều này càng khiến nhiều người tại Israel lo ngại có thể nhóm đang tích trữ vũ khí để tung ra một đợt tấn công quy mô lớn trong cùng thời điểm.

Kể từ khi nổ ra xung đột, Iran đã tấn công ít nhất 10 quốc gia vùng Vịnh, nơi có các căn cứ quân sự Mỹ. Tuy nhiên, Iran không tấn công Yemen, đất nước mà Houthi đang đóng quân.

Theo như người vợ Tổng thống Donald Trump mới đây lại phản ứng trước lời kêu gọi con trai Barron phải nhập ngũ khiến dư luận càng chú ý hơn sau lời kêu gọi đưa Barron Trump nhập ngũ gây bão mạng trong lúc cuộc xung đột giữa Iran, Mỹ và Israel đang trở thành một trong những cuộc chiến gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử gần đây.

Cuộc xung đột giữa Iran, Mỹ và Israel đang trở thành một trong những cuộc chiến gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử gần đây, khi phần lớn người dân Mỹ tỏ ra hoài nghi về sự cần thiết của hành động quân sự.

Theo khảo sát của CNN do SSRS thực hiện, gần 6/10 người Mỹ phản đối quyết định của Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự tại Iran, trong đó 62% cho rằng Tổng thống Donald Trump cần có sự phê chuẩn của Quốc hội cho bất kỳ hành động quân sự nào tiếp theo.

Làn sóng chỉ trích và hashtag #SendBarron

Trong bối cảnh tranh luận leo thang, các hình thức châm biếm trên mạng xã hội xuất hiện. Nhà biên kịch South Park Toby Morton đã lập trang web DraftBarronTrump.com , kêu gọi Tổng thống 79 tuổi đưa con trai út Barron ra chiến trường, với lý do “có gene tốt” và “lòng dũng cảm”.

Trang web này nhanh chóng lan truyền, tạo nên hashtag #SendBarron với hàng nghìn người dùng mạng xã hội yêu cầu Tổng thống đưa con trai đi cùng binh sĩ.

Thêm vào đó, phát ngôn của Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt rằng Tổng thống “không loại trừ bất kỳ lựa chọn nào” càng làm dấy lên lo ngại về khả năng tái áp dụng chế độ quân dịch.

Bà Melania Trump: “Barron cần sự giám sát liên tục”

Bà Melania Trump nổi tiếng là người bảo vệ con trai một cách mạnh mẽ. Khi được hỏi về Barron, hiện là sinh viên Đại học New York, bà nói với Fox Business: “Bạn cần ở bên một đứa trẻ liên tục, đặc biệt khi chúng cần bạn, nhất là ở độ tuổi của Barron.”

Bà cũng cho biết Barron có hiểu biết về chính trị và thường đưa ra lời khuyên cho cha mình. Trước đó, Barron từng sống tại Trump Tower nhưng đã chuyển tới Washington, D.C. cùng cha mẹ để theo học tại Trung tâm học thuật của NYU ở D.C..

Tháng 1/2026, bà Melania từng đe dọa cấm thành viên câu lạc bộ Mar-a-Lago nếu họ chụp hoặc phát tán hình ảnh của Barron, sau khi xuất hiện ảnh cậu đứng cạnh cha trong khu vực ăn uống của khu nghỉ dưỡng.

Nhà báo Rob Shuter cho biết bà Melania khẳng định “sự riêng tư của Barron là không thể thương lượng”.

Barron Trump có thể bị gọi nhập ngũ?

Quân đội Mỹ đã hoạt động theo chế độ tình nguyện từ năm 1973, nhưng mọi nam giới Mỹ từ 18-25 tuổi vẫn phải đăng ký vào hệ thống quân dịch. Ở tuổi 19, Barron chắc chắn có tên trong cơ sở dữ liệu này. Tuy nhiên, khả năng cậu bị gọi nhập ngũ gần như không có.

Với chiều cao 2,06m, Barron vượt quá giới hạn 2,03m của quân đội Mỹ, vốn được đặt ra vì người quá cao khó phù hợp với các phương tiện quân sự tiêu chuẩn như xe bọc thép, xe tăng hay máy bay.

Barron có thể được miễn trừ y tế, giống như cha mình. Ông Donald Trump từng tránh nghĩa vụ quân sự nhờ chẩn đoán bị gai xương gót chân năm 1968. Trước đó, ông cũng nhiều lần không đi nghĩa vụ vì lý do học tập. Năm 2016, ông tiết lộ từng nhận được “một lá thư rất mạnh mẽ” từ bác sĩ để trình lên cơ quan quân dịch.