Lầu Năm Góc đang cân nhắc triển khai thêm tới 10.000 binh sĩ Mỹ tới Trung Đông, theo các quan chức Bộ Quốc phòng được The Wall Street Journal dẫn lời trong bối cảnh quân đội Israel được cảnh báo đang trên bờ vực sụp đổ, theo Middleeastmonitor.

Động thái được cho là có thể mở rộng đáng kể các lựa chọn quân sự cho Tổng thống Donald Trump, ngay cả khi ông vẫn công khai nhấn mạnh khả năng đàm phán với Tehran.

Lực lượng bổ sung này dự kiến bao gồm bộ binh và các đơn vị thiết giáp, gia nhập khoảng 7.000 quân Mỹ đã và đang được điều động tới khu vực, trong đó có khoảng 5.000 lính thủy đánh bộ và thủy thủ, cùng khoảng 2.000 binh sĩ từ Sư đoàn Dù 82. Tổng cộng, quy mô hiện diện quân sự Mỹ tại Trung Đông đang gia tăng nhanh chóng, phản ánh mức độ nghiêm trọng của cuộc xung đột với Iran.

Theo các nguồn tin, số quân tăng viện sẽ được triển khai tại các vị trí đủ gần Iran nhằm mở rộng các kịch bản quân sự của Washington, đặc biệt tại eo biển Hormuz và khu vực đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chiến lược của Iran.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông Trump tuyên bố gia hạn thêm 10 ngày, đến ngày 6/4, việc tạm dừng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Ông cho rằng quyết định này được đưa ra theo đề nghị từ phía Tehran và coi đây là cơ hội cho ngoại giao. Tuy nhiên, các bên trung gian được The Wall Street Journal dẫn lời lại cho biết Iran chưa từng chính thức yêu cầu như vậy.

Trước đó, Reuters cũng đưa tin Iran phủ nhận việc có các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ, dù các kênh liên lạc gián tiếp dường như vẫn đang được duy trì.

Song song với những tuyên bố ngoại giao, Washington vẫn tiếp tục chuẩn bị các phương án quân sự có rủi ro cao, đặc biệt liên quan đến đảo Kharg – nơi trung chuyển khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu Mỹ tìm cách kiểm soát khu vực này, họ có thể gia tăng áp lực lên Tehran, nhưng đồng thời cũng đặt lực lượng Mỹ vào nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa, UAV và lực lượng hải quân Iran, làm gia tăng nguy cơ bùng phát một cuộc chiến khu vực quy mô lớn.

Những diễn biến mới nhất cho thấy Mỹ đang theo đuổi chiến lược “hai hướng”: một mặt duy trì cánh cửa đàm phán, mặt khác âm thầm chuẩn bị cho khả năng mở rộng chiến tranh trên bộ.

Động thái cân nhắc việc tăng quân của Mỹ diễn ra trong bối cảnh truyền thông Israel cho biết ông Eyal Zamir, Tổng tham mưu trưởng quân đội nước này đã cảnh báo nội bộ rằng, lực lượng vũ trang Israel có thể “tự sụp đổ từ bên trong” do áp lực tác chiến ngày càng gia tăng và tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng.

Nhận định này cho thấy những căng thẳng đang gia tăng không chỉ với Mỹ mà cả các đồng minh chủ chốt trong khu vực, khi chiến sự kéo dài và mở rộng, đặt toàn bộ Trung Đông trước nguy cơ bước vào một giai đoạn bất ổn sâu rộng hơn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/3 tuyên bố “Cuba sẽ là mục tiêu tiếp theo”, khi nhắc tới việc Washington sử dụng sức mạnh quân sự tại Venezuela và Iran trong thời gian qua, theo Reuters.

Phát biểu tại một hội nghị ở bang Florida, ông Trump đồng thời kêu gọi Iran mở lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh chính quyền Mỹ đang tìm cách hạ nhiệt xung đột giữa những lo ngại ngày càng lớn về tác động kinh tế của cuộc chiến.

“Sau Venezuela, tôi đã nói về chiến lược ‘hòa bình thông qua sức mạnh’. Tôi xây dựng một quân đội hùng mạnh và hy vọng sẽ không phải dùng đến nó. Nhưng đôi khi, bạn buộc phải sử dụng”, ông Trump nói, nhắc lại chiến dịch quân sự của Mỹ dẫn tới việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1.

Ngay sau đó, ông bất ngờ tuyên bố thêm rằng: “Nhân tiện thì Cuba là tiếp theo… nhưng hãy coi như tôi chưa nói điều đó” trong giọng điệu nửa đùa nửa thật.

Tuyên bố này được đưa ra giữa lúc xuất hiện nhiều suy đoán rằng Washington có thể chuyển hướng sang các đối thủ khác, bao gồm Cuba, sau khi chiến sự tại Iran kết thúc. Trước đó, ông Trump nhiều lần ám chỉ khả năng đạt một thỏa thuận hoặc thậm chí “tiếp quản thân thiện” đối với quốc đảo này.

Trong bài phát biểu, nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh với Iran đang diễn ra và cho rằng phía Tehran “đang rất muốn đạt thỏa thuận”.

“Chúng tôi đang đàm phán. Sẽ rất tốt nếu đạt được điều gì đó. Nhưng họ phải mở lại eo biển", ông Trump nói.

Song song với đó, chính quyền Mỹ được cho là đã đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao, bao gồm việc đưa ra đề xuất hòa bình 15 điểm thông qua trung gian Pakistan và gia hạn tạm dừng tấn công các cơ sở năng lượng của Iran đến ngày 6/4, dù vẫn đang xem xét tăng cường lực lượng quân sự tại Trung Đông.

Bình luận về lãnh đạo tối cao mới của Iran, ông Ayatollah Mojtaba Khamenei, Tổng thống Trump gây chú ý khi cho rằng, nhân vật này “hoặc đã chết, hoặc đang trong tình trạng rất tệ”. Ông Mojtaba đã trở thành kế nhiệm cha mình, Đại giáo chủ quá cố Ali Khamenei, người thiệt mạng trong ngày đầu tiên trong chiến dịch quân sự của Mỹ mang mật danh “Epic Fury”.

“Các lãnh đạo của họ đã chết. Lãnh tụ tối cao không còn ‘tối cao’ nữa”, ông Trump nói, đồng thời cho rằng không có thông tin nào về tình trạng hiện tại của ông Mojtaba.

Ở một diễn biến khác, ông Trump tiếp tục bày tỏ sự thất vọng với các đồng minh NATO vì không tham gia hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến. “Chúng tôi rất thất vọng với NATO. Họ đã không đến giúp chúng tôi”, ông nói, thậm chí gọi liên minh này là “con hổ giấy”.

Những phát biểu cứng rắn và đầy ẩn ý của ông Trump đang làm dấy lên lo ngại về khả năng mở rộng xung đột ra ngoài Trung Đông, trong bối cảnh Cuba – quốc gia vốn đang chìm trong khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng – có thể trở thành điểm nóng tiếp theo trong tính toán chiến lược của Washington.

Quân đội Ukraine đã giành lại quyền kiểm soát khoảng 470 km2 lãnh thổ và “vô hiệu hóa” hàng nghìn binh sĩ Nga kể từ khi bắt đầu chiến dịch ở mặt trận phía Nam, theo Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi.

Mặt trận phía Nam hiện kéo dài qua các khu vực Zaporizhzhia, Kherson và một phần Dnipropetrovsk, biến nơi đây thành chiến trường khốc liệt với các trận giao tranh tiêu hao kéo dài.

Theo giới phân tích, trận chiến tại Zaporizhzhia có thể trở thành mặt trận mang tính quyết định trong năm 2026, khi mục tiêu của Nga là tiến sát thành phố hơn một triệu dân để pháo kích liên tục, khiến dân thường không kịp trú ẩn.

Hiện tại, lực lượng Ukraine vẫn đang cầm chân quân Nga tại Stepnohirsk – nơi được mô tả là “điểm nóng tử thần” khi thời gian sống sót trung bình của binh sĩ chỉ khoảng 12 phút.

Trong chuyến thị sát thực địa tại khu vực tác chiến phía Nam, Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi đã làm việc với các đơn vị tấn công và đổ bộ đường không, đồng thời phối hợp kế hoạch cho các đợt tiến công tiếp theo.

“Trong khi lực lượng chiếm đóng Nga cố tình tấn công hạ tầng dân sự, các lực lượng phòng vệ Ukraine đang có hệ thống tiêu diệt đối phương trên chiến trường”, ông nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga cũng đang diễn ra. Theo chỉ huy lực lượng không người lái Ukraine Robert “Madiar” Brovdi, quân Nga đã mở các đợt tấn công ồ ạt trong hai ngày 17–18/3 tại Donetsk và Zaporizhzhia.

Chỉ trong 36 giờ đầu, lực lượng UAV Ukraine đã loại khỏi vòng chiến gần 300 binh sĩ Nga và làm bị thương hơn 200 người. Đến trưa 18/3, con số thương vong tiếp tục tăng thêm hàng trăm người.

Tuy nhiên, chuyên gia quân sự Oleksandr Kovalenko cho rằng, việc Nga tung ra cuộc tấn công bằng tới 1.000 UAV gần đây thực chất nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi những tổn thất nặng nề và mức tiến triển hạn chế trên chiến trường. Đợt tấn công này đã khiến hơn 40 người bị thương, trong đó có 5 trẻ em.

Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, tổng thiệt hại nhân lực của Nga từ đầu chiến dịch đã vượt 1,28 triệu người. Dù chịu tổn thất lớn, Moscow vẫn tiếp tục duy trì các hoạt động tấn công mà chưa đạt được đột phá chiến lược đáng kể.

Diễn biến này cho thấy cuộc chiến tại Ukraine đang bước vào giai đoạn khốc liệt hơn, với cả hai bên gia tăng cường độ tấn công, trong khi cục diện chiến trường vẫn chưa có dấu hiệu ngã ngũ.

Trong bài diễn thuyết trước công chúng tại một diễn đàn đầu tư ở Miami, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã tấn công tàu sân bay Mỹ từ 17 hướng.

Ông Trump không nêu rõ tên con tàu, nhưng cho biết đó là "tàu sân bay lớn nhất thế giới".

Theo dữ liệu công khai, đây là tàu USS Gerald R. Ford, con tàu vừa mới bốc cháy. Tuy nhiên, Bộ chỉ huy Mỹ tuyên bố vụ việc không liên quan đến cuộc tấn công từ phía Iran mà cho biết, vụ cháy trên tàu do sự cố ở phòng giặt là.

Trước đó, hôm 24/3, ông Trump cũng cho biết Iran đã bắn 101 tên lửa vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln, nhưng ông khẳng định rằng "tất cả đều bị bắn hạ trên biển".

“Họ đã bắn 100 tên lửa vào một trong những tàu sân bay của chúng ta, thực tế là một trong những con tàu lớn nhất thế giới. Và trong số 101 tên lửa được bắn, tất cả đều bị bắn hạ. Vậy hãy nghĩ xem điều đó có nghĩa là gì. 101 tên lửa, những tên lửa cực kỳ tinh vi, tốc độ rất nhanh được bắn, và trong số 101, tất cả 101 đều bị bắn hạ, và giờ phần lớn nằm dưới đáy biển” - ông Trump tuyên bố.

Hôm 25/3, Iran công bố đoạn phim gây chấn động mà họ tuyên bố là thể hiện một cuộc tấn công bằng tên lửa hành trình nhằm vào tàu sân bay của Mỹ. Trong đoạn phim, có thể thấy một quả tên lửa khổng lồ đang lao đi với tốc độ cao trên bầu trời đêm.

Iran nói rằng cuộc tấn công vào tàu sân bay đã "buộc hạm đội hải quân Mỹ phải thay đổi vị trí" và cảnh báo rằng sẽ còn có thêm những "cuộc tấn công mạnh mẽ" nữa.

Các chỉ huy quân sự thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) đã bác bỏ các báo cáo của Iran, mô tả chúng là "hoàn toàn bịa đặt" và "thông tin sai lệch".

Các quan chức cho biết tàu sân bay không bị hư hại, hoạt động hoàn toàn bình thường và tiếp tục vai trò của mình ở Biển Oman, hỗ trợ Chiến dịch Epic Fury.

Các báo cáo của truyền thông phương Tây cho biết, Mỹ đang điều tàu sân bay thứ ba đến Trung Đông, đó là tàu sân bay USS George HW Bush. Nó có thể được đưa đến khu vực đang diễn ra xung đột.

Iran đã bác bỏ kế hoạch 15 điểm để chấm dứt chiến tranh của ông Trump và đưa ra kế hoạch riêng của mình, trong đó yêu cầu bồi thường và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Theo đài truyền hình nhà nước Iran Press TV, một “quan chức chính trị-an ninh cấp cao” tuyên bố rằng “Iran sẽ chấm dứt chiến tranh khi nước này quyết định như vậy và khi các điều kiện của chính họ được đáp ứng”.

Iran dường như đã tìm ra điểm yếu của Tổng thống Mỹ Donald Trump - và đang khai thác nó một cách triệt để. Theo nhà phân tích Ian Prasad Philbrick, giới lãnh đạo Tehran đang sử dụng chính “cẩm nang đàm phán” của ông Trump để khiến ông rơi vào thế bị động khi tìm cách thoát khỏi cuộc chiến, theo Rawstory.

Chiến lược này được mô tả là đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả: nghiên cứu cuốn sách The Art of the Deal (Nghệ thuật đàm phán), nắm vững chiến thuật thương lượng của ông Trump, rồi “phản đòn” lại với độ chính xác cao.

Ở ngày thứ 23 của cuộc chiến, người phát ngôn Vệ binh Cách mạng Iran Ebrahim Zolfaghari đã gửi một thông điệp trực diện trước ống kính, với quốc kỳ Iran phía sau. “Trump, ông bị loại rồi”, ông nói, nhại lại câu khẩu hiệu nổi tiếng của ông Trump trong chương trình truyền hình The Apprentice. “Cảm ơn sự chú ý của ông”, Zolfaghari nói thêm, tiếp tục châm biếm phong cách quen thuộc của nhà lãnh đạo Mỹ.

Theo nhà sử học Ali Ansari tại Đại học St Andrews, bản dịch tiếng Ba Tư của cuốn The Art of the Deal đã trở nên phổ biến trong giới lãnh đạo Iran và được nghiên cứu kỹ lưỡng.

Không dừng lại ở những màn “cà khịa”, Iran còn áp dụng toàn bộ “công thức truyền thông” của ông Trump trên mạng xã hội. Các tài khoản của đại sứ quán Iran đăng tải tranh biếm họa chế giễu khả năng đàm phán của ông, so sánh ông với các nhân vật hoạt hình vụng về, thậm chí nhắc tới các bê bối như hồ sơ Epstein.

Truyền thông nhà nước Iran cũng phát các video tuyên truyền do AI tạo ra, mô tả chiến thắng của Tehran – tương tự phong cách video kịch tính mà Nhà Trắng từng sử dụng.

Trên bàn đàm phán, khi ông Trump đưa ra đề xuất ngừng bắn 15 điểm, bao gồm hạn chế làm giàu uranium, kiểm soát tên lửa và quyền tiếp cận eo biển Hormuz, Iran đáp trả bằng các yêu cầu tối đa không kém: bồi thường chiến tranh, kiểm soát eo biển và chấm dứt các cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào lãnh đạo Iran. Đây được cho là những điều kiện mà Tehran hiểu rõ Washington khó có thể chấp nhận.

Theo các nhà phân tích, chiến thuật này đang phơi bày điểm yếu cốt lõi của ông Trump: mong muốn nhanh chóng tuyên bố chiến thắng và thoát khỏi những tình huống vượt ngoài kiểm soát. Chính ông từng viết trong The Art of the Deal: “Điều tệ nhất trong đàm phán là để lộ sự tuyệt vọng muốn đạt được thỏa thuận”.

Iran dường như hiểu rất rõ điều đó. Khi ông Trump tuyên bố cuộc chiến đang “diễn ra đúng tiến độ” và Iran “đang cầu xin đạt thỏa thuận”, Tehran lập tức phản ứng bằng cách khẳng định sẽ “không để ông Trump quyết định thời điểm kết thúc chiến tranh”.

Trước phản ứng này, ông Trump thừa nhận trên mạng xã hội rằng các nhà đàm phán Iran “rất khác thường và kỳ lạ”.

Dù vậy, thực tế chiến trường vẫn chưa nghiêng về Iran. Cuộc chiến đã làm cạn kiệt kho tên lửa, phá hủy phần lớn hải quân và khiến nhiều lãnh đạo cấp cao thiệt mạng. Một số ý kiến cho rằng, Tehran có thể đang “đánh đòn tâm lý”, thể hiện sức mạnh bên ngoài trong khi thực chất họ cũng đang muốn tìm lối thoát để chấm dứt chiến sự.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, chiến lược này dường như đang phát huy hiệu quả. Người từng viết sách về nghệ thuật đàm phán lại đang bị chính đối thủ “đọc vị” và vượt qua bằng những chiêu thức học từ chính ông, theo Rawstory.

Quân đội Iran cho biết đã tấn công một kho hệ thống chống máy bay không người lái của Ukraine tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, cho rằng cơ sở này hỗ trợ lực lượng Mỹ.

Trong một tuyên bố phát trên truyền hình nhà nước, Bộ chỉ huy Khatam al-Anbiya thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết: “Khi các địa điểm ẩn náu của chỉ huy và binh sĩ Mỹ tại Dubai bị nhắm mục tiêu… một kho hệ thống chống UAV của Ukraine đặt tại Dubai để hỗ trợ quân đội Mỹ… cũng đã bị tấn công và phá hủy.”

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thực hiện chuyến thăm không báo trước tới UAE vào đầu ngày thứ Bảy, nơi ông cho biết hai nước đã nhất trí tăng cường hợp tác quốc phòng.

Theo phía Iran, cuộc tấn công được thực hiện như một phần của chiến dịch phối hợp giữa lực lượng không quân và hải quân của IRGC.

Vào thời điểm đó, có 21 công dân Ukraine tại cơ sở này.

Hiện chưa có thông tin về số phận của những người Ukraine tại nhà kho, nhưng tuyên bố thừa nhận họ có thể đã thiệt mạng. Ông Zolfaghari lưu ý rằng những người Ukraine này đã đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) để hỗ trợ lực lượng Mỹ.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố rằng các cơ sở chứa quân nhân Mỹ cũng bị tấn công cùng lúc, và cho biết đã chịu "thiệt hại đáng kể".

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine, Georgiy Tykhyi, đã phủ nhận vụ tấn công nhằm vào các chuyên gia Ukraine trong một bình luận với các nhà báo.

"Đây là lời nói dối, và chúng tôi chính thức bác bỏ thông tin này" - ông nói và cáo buộc Iran tung tin giả.

Trước đó, Tehran tuyên bố rằng toàn bộ lãnh thổ Ukraine đang trở thành mục tiêu tấn công của Iran .

Trong khi đó, ông Zelensky khẳng định chính phủ Mỹ đã yêu cầu Ukraine giúp đỡ bảo vệ các căn cứ của họ ở Trung Đông khỏi các cuộc tấn công của Iran.

Ukraine có thể duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước thêm vài tháng nữa, nhưng dư địa an toàn đang thu hẹp nhanh chóng khi một khoản vay quan trọng từ Liên minh châu Âu (EU) vẫn bị đình trệ, trong khi các quan chức tại Brussels dường như đang đặt cược vào khả năng thay đổi chính trị tại Hungary thay vì tìm giải pháp tức thời, tờ Kyiv Post viết.

Ông Jakub Kapiszewski, biên tập viên kinh tế của TVP World, cho biết trong chương trình News in Depth rằng, tài chính công của Ukraine hiện phụ thuộc rất lớn vào nguồn hỗ trợ bên ngoài, với “khoảng 40% ngân sách mà Bộ trưởng Tài chính Ukraine có trong tay” đến từ viện trợ quốc tế.

Ông nhận định rằng trên thực tế, thời điểm Kiev “cạn tiền” luôn có thể bị trì hoãn, bởi chính phủ có thể điều chỉnh chi tiêu nội bộ, tạm hoãn cắt giảm ở một số lĩnh vực để ưu tiên các nhu cầu cấp bách hơn.

Tuy nhiên, sự linh hoạt này chỉ có giới hạn. Theo ông Kapiszewski, với một quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh, các khoản chi ngoài quân sự sẽ là mục tiêu cắt giảm đầu tiên nếu áp lực tài khóa gia tăng. Lương hưu, phúc lợi xã hội, giáo dục và y tế đều có thể bị ảnh hưởng khi Kiev ưu tiên ngân sách quốc phòng, lĩnh vực hiện chiếm tới 60% tổng chi tiêu nhà nước.

Vấn đề chính trị trước mắt nằm ở Hungary. Khoản vay bị chặn của EU đã trở thành một phần trong thế bế tắc rộng lớn hơn liên quan đến hỗ trợ dành cho Ukraine, trong đó vẫn chưa rõ liệu sự phản đối của Thủ tướng Hungary Viktor Orbán chỉ là chiến thuật đàm phán gắn với cuộc bầu cử trong nước hay là rào cản lâu dài.

Theo ông Kapiszewski, giả định làm việc tại Brussels là Ukraine có thể cầm cự cho đến sau cuộc bầu cử Quốc hội Hungary ngày 12/4, khi một chính phủ mới tại Budapest có thể sẽ có lập trường mềm mỏng hơn. Tuy nhiên, đây vẫn là một canh bạc lớn, bởi kịch bản này phụ thuộc vào việc ông Orbán thất cử cũng như việc lãnh đạo đối lập Péter Magyar có thực sự theo đuổi đường lối hợp tác hơn hay không.

Ở chiều ngược lại, ông Kapiszewski cho biết Ukraine vẫn nhận được một số nguồn hỗ trợ khác, bao gồm các khoản viện trợ đã được giải ngân trong năm nay và nguồn tài chính dự kiến từ Nhật Bản cũng như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Dòng tiền này, dù không lớn, phần nào lý giải vì sao một số nước EU vẫn chưa vội triển khai “kế hoạch B” khi vấn đề Hungary chưa được giải quyết.

Tuy vậy, rủi ro lớn hơn mang tính chính trị. Nếu chi phí hỗ trợ Ukraine ngày càng trở nên nhạy cảm trong nước, các lãnh đạo ở những quốc gia khác cũng có thể tận dụng vấn đề này như một công cụ vận động tranh cử. Ông Kapiszewski lưu ý rằng Thủ tướng Orbán đã khuếch đại vấn đề này trong bối cảnh nền kinh tế Hungary không còn mang lại lợi ích chính trị như trước.

Cuộc thảo luận cũng đề cập đến Nga, nơi xuất hiện thông tin rằng Tổng thống Vladimir Putin đã cân nhắc huy động giới tài phiệt trong nước để tài trợ thêm cho chiến tranh, làm dấy lên câu hỏi về áp lực ngân sách của Điện Kremlin. Ông Kapiszewski cho rằng Nga đang chịu sức ép, nhưng chưa rơi vào tình trạng khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, đặc biệt khi giá dầu tăng gần đây đã giúp cải thiện nguồn thu.

Tuy nhiên, với Ukraine, câu hỏi cấp bách nhất vẫn rất rõ ràng: liệu các đối tác có thể duy trì dòng tiền hỗ trợ đủ nhanh và đủ ổn định để ngăn áp lực tài chính biến thành bất lợi chiến lược trên bàn đàm phán hay không.

Khi “yết hầu dầu mỏ” bị bóp nghẹt: Hormuz tê liệt, thế giới rúng động

Giữa cơn địa chấn địa chính trị đang lan rộng khắp Trung Đông, eo biển Hormuz – nơi được ví như “yết hầu của dầu mỏ toàn cầu” – gần như đã bị đóng lại đối với các tàu chở dầu. Những cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào tàu thương mại trong tháng qua đã khiến tuyến vận tải huyết mạch này tê liệt, kéo theo hiệu ứng domino lên toàn bộ thị trường năng lượng thế giới. Người xưa có câu “đứt dây động rừng”, nay chỉ một eo biển bị siết chặt mà cả nền kinh tế toàn cầu phải chao đảo. Bình thường, khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua Hormuz, nuôi sống các nền kinh tế từ Á sang Âu, nhưng giờ đây dòng chảy ấy gần như bị nghẽn lại, buộc các quốc gia sản xuất dầu phải tìm đường thoát hiểm.

Con đường sinh tử qua Hồng Hải: Lối thoát mong manh của dầu mỏ

Trong thế bí, Saudi Arabia – quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới – đã nhanh chóng chuyển hướng hàng triệu thùng dầu qua một tuyến đường khác: đường ống xuyên quốc gia dẫn tới cảng Yanbu bên bờ Hồng Hải. Tuyến ống này có thể vận chuyển tới 7 triệu thùng/ngày, trở thành “phao cứu sinh” tạm thời khi Hormuz bị tắc nghẽn. Số lượng tàu chở dầu cập cảng Yanbu đã tăng hơn gấp đôi so với năm trước, cho thấy sự dịch chuyển quy mô lớn của dòng năng lượng toàn cầu. Nhưng “tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa”, khi Hồng Hải – vốn dĩ đã bất ổn – nay cũng đứng trước nguy cơ trở thành chiến trường mới.

Iran cảnh báo, Houthi nhập cuộc: Hồng Hải biến thành “vùng nguy hiểm”

Tình hình leo thang khi Iran tuyên bố các cơ sở hải quân Mỹ tại Hồng Hải là “mục tiêu tiềm năng”, đặc biệt sau khi tàu sân bay USS Gerald R. Ford hiện diện trong khu vực. Lời cảnh báo này không chỉ mang tính răn đe mà còn mở ra khả năng xung đột lan rộng sang tuyến vận tải quan trọng thứ hai của thế giới. Trong khi đó, lực lượng Houthi tại Yemen – được Iran hậu thuẫn – chính thức tham chiến, phóng tên lửa đạn đạo về phía Israel và đe dọa đóng cửa eo biển Bab al-Mandab, cửa ngõ nối Hồng Hải với Ấn Độ Dương. Eo biển này chỉ rộng khoảng 29 km tại điểm hẹp nhất nhưng lại gánh tới 12% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu và hàng chục triệu tấn khí tự nhiên mỗi năm.

Không phải bây giờ Hồng Hải mới bất ổn. Từ cuối năm 2023, các cuộc tấn công của Houthi đã buộc hơn 90% tàu container phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, kéo dài hành trình thêm nhiều tuần, đội chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và nhân công. Nay khi chiến sự lan rộng, nguy cơ không còn là giả định mà đã trở thành hiện thực hiển hiện.

“Không còn lối thoát”: Thị trường dầu đứng trước cơn sốc giá

Các chuyên gia cảnh báo, nếu cả Hormuz lẫn Hồng Hải đều bị đe dọa, thị trường dầu mỏ sẽ rơi vào tình trạng “không còn lối thoát”. Khi mọi tuyến vận chuyển đều bị nhắm tới, giá dầu có thể tăng vọt. Một số dự báo cho rằng dầu Brent có thể leo lên mức 130–150 USD/thùng, so với khoảng 100 USD hiện tại. Đây không chỉ là con số trên bảng điện tử, mà là “giọt dầu đổ vào lửa” lạm phát toàn cầu. Giá vé máy bay, chi phí vận tải, thực phẩm, hàng hóa – tất cả đều sẽ tăng theo.

Vận tải toàn cầu đảo lộn: Hàng hóa né Hồng Hải, chi phí đội lên

Trong khi tàu dầu còn cố bám trụ tuyến Hồng Hải, thì tàu container gần như đã “quay đầu từ lâu”. Khoảng 90% năng lực vận tải container từng đi qua khu vực này đã chuyển hướng vòng qua châu Phi. Những nỗ lực khôi phục tuyến đường nhanh nhất giữa Á và Âu đều thất bại khi các công ty vận tải như Maersk buộc phải đình chỉ hành trình do rủi ro an ninh. Phí bảo hiểm tăng vọt, thời gian giao hàng kéo dài, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục bị xáo trộn – tất cả như một vết nứt kéo dài từ đại dịch đến chiến tranh.

Trung Đông trong vòng xoáy chiến tranh: Ngòi nổ lan rộng

Chỉ trong vòng một tháng kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, khu vực đã rơi vào vòng xoáy leo thang. Houthi chính thức tham chiến, Pakistan triệu tập hội nghị ngoại trưởng, Oman và Kuwait bị tấn công bằng drone, còn Israel phải đối phó với tên lửa từ Yemen. Những điểm nóng liên tiếp xuất hiện như những đốm lửa cháy lan trên bản đồ Trung Đông.

Tổ chức Houthi – xuất thân từ phong trào tôn giáo Zaidi tại Yemen – giờ đây đã trở thành một phần trong “Trục Kháng chiến” do Iran hậu thuẫn. Với kho vũ khí ngày càng hiện đại gồm tên lửa đạn đạo, drone và mìn biển, họ đủ khả năng biến các tuyến hàng hải thành “vùng tử địa”.


Khi hai “cổ họng” của thương mại toàn cầu – Hormuz và Bab al-Mandab – cùng bị siết lại, thế giới đứng trước một kịch bản chưa từng có: năng lượng bị bóp nghẹt, thương mại bị tắc nghẽn, và kinh tế toàn cầu đối diện nguy cơ suy thoái mới.

Lực lượng Houthi, hay còn gọi là Ansar Allah (Những người ủng hộ Thượng đế), không phải sinh ra từ chiến tranh, mà bắt đầu như một phong trào tôn giáo mang màu sắc phục hưng tín ngưỡng. Vào những năm 1990, tại miền bắc Yemen – nơi núi non trùng điệp và lịch sử đậm đặc như lớp trầm tích ngàn năm – một giáo sĩ trẻ tên là Hussein al-Houthi đã khởi xướng phong trào “Thanh niên tín ngưỡng” nhằm khôi phục truyền thống của nhánh Hồi giáo Shiite Zaidism.

Zaidis từng cai trị Yemen suốt nhiều thế kỷ, nhưng sau cuộc nội chiến năm 1962, họ dần bị gạt ra bên lề dưới một chính quyền thiên về Sunni. Chính sự mất cân bằng quyền lực này đã gieo mầm cho sự phản kháng. Houthi ban đầu không phải là lực lượng quân sự, mà là tiếng nói của một cộng đồng bị lãng quên – một nỗ lực “giữ lửa tổ tiên” giữa thời cuộc đổi thay.

Đầu những năm 2000, căng thẳng giữa phong trào Houthi và chính phủ Yemen leo thang thành xung đột vũ trang. Năm 2004, Hussein al-Houthi bị quân đội Yemen tiêu diệt, nhưng cái chết của ông không dập tắt phong trào – trái lại, nó biến ông thành biểu tượng tử đạo, thổi bùng ngọn lửa kháng chiến.

Những người theo ông – từ đó được gọi là “Houthi” – tiếp tục chiến đấu dưới sự lãnh đạo của gia đình và các thủ lĩnh kế nhiệm. Từ một phong trào tôn giáo, họ dần biến thành lực lượng nổi dậy có tổ chức, với mục tiêu không chỉ bảo vệ Zaidis mà còn chống lại ảnh hưởng của phương Tây và Saudi Arabia trong khu vực.

Nội chiến Yemen: Bước ngoặt lịch sử năm 2014

Năm 2014 đánh dấu bước ngoặt lớn khi lực lượng Houthi tiến vào thủ đô Sanaa và lật đổ chính phủ được quốc tế công nhận. Sự kiện này đã biến họ từ một lực lượng nổi dậy thành một thế lực kiểm soát thực tế một phần lớn đất nước Yemen.

Cuộc xung đột nhanh chóng leo thang thành nội chiến toàn diện khi liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp quân sự vào năm 2015 nhằm đánh bật Houthi. Từ đây, Yemen trở thành chiến trường ủy nhiệm giữa các cường quốc khu vực – một “vũng lầy” mà đến nay vẫn chưa có lối thoát rõ ràng.


Bàn tay phía sau: Vai trò của Iran và “Trục Kháng chiến”

Một trong những yếu tố then chốt giúp Houthi phát triển nhanh chóng chính là sự hỗ trợ từ Iran. Từ khoảng năm 2014, Iran được cho là đã tăng cường viện trợ vũ khí, công nghệ và huấn luyện cho lực lượng này.

Houthi trở thành một mắt xích trong cái gọi là “Trục Kháng chiến” – liên minh không chính thức gồm các lực lượng chống Israel và phương Tây, bao gồm Hezbollah ở Lebanon, các nhóm dân quân tại Iraq và Syria.

Nhờ đó, Houthi không còn là một lực lượng địa phương đơn thuần, mà trở thành một quân cờ chiến lược trong bàn cờ địa chính trị Trung Đông.

Sức mạnh quân sự: Từ du kích đến chiến tranh công nghệ

Ban đầu, vũ khí của Houthi khá thô sơ, chủ yếu là súng bộ binh và rocket tự chế. Nhưng theo thời gian, họ đã phát triển đáng kể năng lực quân sự. Hiện nay, lực lượng này sở hữu:

– Tên lửa đạn đạo tầm trung
– Tên lửa hành trình chống hạm
– Máy bay không người lái (drone) tấn công
– Mìn biển và chiến thuật tác chiến phi đối xứng

Đáng chú ý, họ đã nhiều lần tấn công tàu thương mại và tàu quân sự tại Hồng Hải, buộc các cường quốc như Mỹ phải điều động tàu chiến như USS Carney để ứng phó.

Điều này cho thấy Houthi đã vượt xa hình ảnh một lực lượng nổi dậy thông thường, trở thành một thế lực có khả năng tác động đến an ninh hàng hải toàn cầu.

Từ Yemen ra thế giới: Khi Houthi bước vào chiến tranh khu vực

Trong bối cảnh chiến sự Trung Đông leo thang gần đây, Houthi đã chính thức tham gia bằng cách phóng tên lửa vào Israel và đe dọa đóng cửa các tuyến hàng hải chiến lược như Bab al-Mandab.

Điều này không chỉ làm thay đổi cục diện chiến tranh, mà còn khiến thương mại toàn cầu bị ảnh hưởng nặng nề. Các cuộc tấn công của họ vào tàu thương mại đã khiến hàng trăm con tàu phải đổi hướng, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy chi phí vận tải lên cao.

Từ một phong trào địa phương, Houthi nay đã trở thành một nhân tố có khả năng “làm rung chuyển” cả hệ thống kinh tế toàn cầu.

Theo như bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ Công Bố Danh Sách Các Quốc Gia Nguy Hiểm Nhất trong lúc đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng đối với công dân Mỹ về nguy cơ bị bắt giữ tùy tiện hoặc bị tấn công khi đang ở nước ngoài, sau khi bộ Ngoại Giao nước này vừa cập nhật các khuyến cáo du lịch mới nhất với Công Dân Mỹ. Theo ghi nhận đầu tiên từ tờ New York Post, các quốc gia bao gồm Saudi Arabia, Oman, Kuwait và Bahrain đã bị nâng mức cảnh báo từ Cấp độ 2 lên Cấp độ 3.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh xung đột với Iran leo thang và mối quan hệ đối địch giữa Hoa Kỳ với một số quốc gia khác đang diễn biến phức tạp trên toàn cầu.

Báo động đỏ tại Trung Đông

Dựa trên bản đồ tương tác thế giới, Bộ Ngoại Giao đã định danh nhiều quốc gia Trung Đông là “không an toàn” cho du khách Mỹ. Theo ghi nhận đầu tiên từ tờ New York Post, các quốc gia bao gồm Saudi Arabia, Oman, Kuwait và Bahrain đã bị nâng mức cảnh báo từ Cấp độ 2 lên Cấp độ 3. Điều này đồng nghĩa với việc công dân Mỹ cần “cân nhắc kỹ việc du hành” hoặc phải hết sức thận trọng nếu bắt buộc phải đến những khu vực này.

Riêng đối với Iran, Bộ Ngoại Giao xếp vào Cấp độ 4: Không nên đến. Công dân Mỹ tại đây phải đối mặt với rủi ro cao về việc bị giam giữ sai trái, bạo lực và bắt cóc trong bối cảnh bất ổn chính trị hiện nay.

Lời đe dọa từ Tehran

Tuần trước, một cảnh báo an ninh toàn cầu đã được phát đi, yêu cầu người dân Mỹ cảnh giác trước các mối đe dọa từ những nhóm vũ trang liên minh với Iran.

Trên đài truyền hình quốc gia Iran, Chuẩn tướng Abolfazl Shekarchi đã đưa ra lời đe dọa trực diện nhắm vào người Mỹ và người Do Thái: “Từ nay trở đi, dựa trên những thông tin chúng tôi nắm giữ, ngay cả các công viên, khu giải trí và điểm du lịch ở bất cứ đâu trên thế giới cũng không còn an toàn cho các người nữa.”

Danh sách các quốc gia trong “Vòng Nguy Hiểm”

Hiện nay, các quốc gia bị liệt vào Cấp độ 4 (Nguy hiểm nhất – Không nên đến) bao gồm:

Afghanistan, Haiti, Iraq, Libya, Nga, Somalia, Sudan, Ukraine và Yemen.

Tại các quốc gia này, chính phủ Hoa Kỳ có thể không có sự diện diện của tòa lãnh sự, khiến việc hỗ trợ công dân gặp nạn trở nên cực kỳ khó khăn. Đặc biệt, Nga bị cáo buộc thường xuyên giam giữ công dân Mỹ một cách vô căn cứ trong nhiều năm qua.

Các quốc gia thuộc Cấp độ 3 (Nên cân nhắc kỹ trước khi đi):

Bahrain, Colombia, Honduras, Israel, Nicaragua, Qatar, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Venezuela.

Các quốc gia thuộc Cấp độ 2 (Cần tăng cường thận trọng):

Cuba, Cộng hòa Dominica, Pháp, Greenland, Ý, Mexico và Anh Quốc.

Cảnh báo đặc biệt về Mexico

Mặc dù Mexico nằm ở Cấp độ 2, nhưng một số khu vực cụ thể như bang Sinaloa và Colima đã bị đẩy lên Cấp độ 4 do bạo lực băng đảng. Các bang khác như Jalisco và Baja California cũng bị xếp vào Cấp độ 3, khiến kỳ nghỉ Xuân của nhiều du khách Mỹ trở nên đầy rủi ro.

Lời khuyên từ Bộ Ngoại Giao:

Công dân Mỹ được khuyến cáo nên đăng ký vào Chương trình Đăng ký Du khách Thông minh (STEP). Đây là hệ thống giúp người dân nhận được các cập nhật khẩn cấp và cảnh báo an ninh trực tiếp từ các đại sứ quán và lãnh sự quán Hoa Kỳ tại nước sở tại.