Lời tiên tri về Thủ tướng Israel

Năm 2017, từ rất lâu trước các diễn biến xung đột giữa Iran với Israel và Mỹ hiện nay (bùng phát ngày 28/2/2026), trong chương trình truyền hình chính luận “Pravo znat” (Quyền được biết) phát sóng trên kênh TV Center của Nga, ông Vladimir Zhirinovsky đã chỉ đích danh người mà ông cho là động lực chính đẩy Trung Đông leo thang căng thẳng - Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

“Israel từng rất sợ Iraq. (Tổng thống Iraq Saddam Hussein trả 20.000 USD cho mỗi quả tên lửa do người Palestine phóng vào lãnh thổ Israel. Israel ghét ông ấy. Và rồi sao? Chính quyền Iraq không còn, Saddam Hussein không còn. Điều cuối cùng khiến Israel khó chịu chính là Iran”, người sáng lập-lãnh đạo lâu năm của LDPR nói.

Ông dự đoán rằng, Thủ tướng Netanyahu sẽ dốc toàn lực để thuyết phục Tổng thống Mỹ đi đến việc tiêu diệt Iran. Theo ông Zhirinovsky, điều Israel lo sợ nhất là một quả bom hạt nhân có thể xóa sổ hoàn toàn đất nước này.

Không chỉ nêu tên, ông còn vạch ra toàn bộ kịch bản xung đột Iran-Israel, với đỉnh điểm là sự can thiệp của Mỹ. “Mỹ sẽ huy động NATO và trực tiếp bắt đầu ném bom Iran”, ông dự đoán.

Ông Zhirinovsky cũng cảnh báo rằng đối đầu tại Trung Đông sẽ trở thành màn dạo đầu cho một thảm họa toàn cầu và Thế chiến III. Khi đó, theo ông, mọi người sẽ quên Ukraine.

“Họ sẽ quét sạch toàn bộ lãnh thổ. Có thể san phẳng cả đất nước bằng một đòn tấn công hạt nhân cục bộ”, ông nói.

Hàng triệu người sẽ thiệt mạng trong xung đột hạt nhân

Giải thích nguyên nhân khiến Israel dễ bị tổn thương, ông Zhirinovsky nhấn mạnh các yếu tố nhân khẩu học và địa - chính trị.

Năm 2017, ông nói: “Tất cả các xung đột trên thế giới đều mang tính tạm thời, còn xung đột này là vĩnh viễn. Tại sao? Người Ảrập sẽ không bao giờ trao Jerusalem cho người Do Thái, và người Do Thái cũng không trao cho người Ảrập. Nếu Jerusalem là thành phố vĩnh cửu, thì sự thù địch cũng sẽ là vĩnh viễn”.

Ông cũng dự đoán khả năng xảy ra xung đột hạt nhân ở Trung Đông, khiến hàng triệu người có thể thiệt mạng. Đồng thời, ông cho rằng lợi thế nhân khẩu học của các nước Ảrập cuối cùng sẽ đóng vai trò quyết định.

“Cuối cùng, người Ảrập sẽ cuốn phăng họ, và họ sẽ phải rời đi. Nga có thể trở thành bến đỗ cuối cùng của họ”, ông kết luận.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi ngày 17/3 cho biết, quan điểm của Tehran về việc phát triển vũ khí hạt nhân sẽ không thay đổi đáng kể, và các nước giáp vịnh Ba Tư cần bộ quy tắc mới cho eo biển Hormuz.

Các quan chức Israel ngày 21/3 cho biết, lực lượng Iran lần đầu tiên đã phóng tên lửa tầm xa, làm gia tăng nguy cơ tấn công vượt ra ngoài Trung Đông . Cuối ngày 21/3, tên lửa Iran tấn công các thành phố Dimona và Arad ở miền nam Israel, khiến hàng chục người bị thương.

Lò phản ứng hạt nhân bí mật của Israel nằm cách Dimona khoảng 13 km về phía đông nam. Cả hai thành phố đều nằm gần một số cơ sở quân sự, bao gồm căn cứ không quân Nevatim, một trong những căn cứ lớn nhất của nước này.

Sẽ có làn sóng người Do Thái di cư sang Nga

Năm 2004, trong một cuộc phỏng vấn trên kênh truyền hình Nga REN TV-Saint Petersburg , ông cho rằng Israel đã được định sẵn số phận, còn công dân của nước này sẽ phải tìm nơi trú ẩn.

Theo tính toán của ông, sau năm 2024, người Israel “sẽ đối mặt xung đột hạt nhân ở Trung Đông và sẽ chạy sang Nga”.

“Tất cả họ sẽ đổ về Nga. Đây sẽ là ‘căn cứ cứu sinh’ của họ. Họ đã tính toán rồi: Mỹ không có tương lai. Người ta đang chuẩn bị di chuyển người Do Thái từ Mỹ và châu Âu sang Nga. Họ cần một nước cộng hòa Do Thái ở Nga: từ Voronezh đến Arkhangelsk, từ Perm đến St. Petersburg”, ông nhận định.

Theo dự báo của ông, dân số của một thực thể Do Thái tự trị giả định tại Nga có thể đạt 100 triệu người, trong đó 20 triệu người di cư từ nước ngoài.

“Tại Nga có thể xây dựng một nhà nước Do Thái vĩnh viễn, nơi họ cuối cùng sẽ được yên ổn. Tất cả tiền bạc của thế giới sẽ chảy về đây. Mọi thành tựu của nhân loại sẽ chỉ tập trung tại đây, ở Nga. Vì vậy, Nga có tương lai”, ông nói.

Theo nhiều nhà quan sát phương Tây, những lời tiên tri của ông Vladimir Zhirinovsky (1946-2022) thực chất mang đậm màu sắc chính trị và gây chú ý hơn là dự báo khoa học. Ông thường dựa trên các xu hướng căng thẳng địa chính trị có thật, đặc biệt ở Trung Đông, rồi đẩy chúng đến kịch bản cực đoan như chiến tranh hạt nhân hay sụp đổ trật tự toàn cầu .

Một số nhận định của ông đôi khi trùng hợp với diễn biến thực tế, khiến nhiều người cho rằng ông có “tầm nhìn xa”, có khả năng tiên tri.

TSA, hoạt động dưới quyền của DHS, có khoảng 65.000 nhân viên, theo trang web của cơ quan này, khiến vào ngày 21/3 đã được tỷ phú công nghệ Elon Musk đề nghị chi trả lương cho nhân viên an ninh tại các sân bay Mỹ trong bối cảnh bế tắc chính trị về ngân sách dành cho Bộ An ninh Nội địa (DHS). Nhiều ước tính cho rằng tổng quỹ lương hàng năm của TSA nằm trong khoảng từ 2,5 tỷ USD đến 3 tỷ USD.

Việc gián đoạn ngân sách đã dẫn đến tình trạng xếp hàng dài hơn bình thường tại các khu kiểm tra an ninh sân bay, nơi các nhân viên của Cơ quan An ninh Vận tải (TSA) đã làm việc không lương từ giữa tháng 2.

“Tôi muốn đề nghị trả lương cho các nhân viên TSA trong thời gian bế tắc ngân sách này, vốn đang ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của rất nhiều người Mỹ tại các sân bay trên toàn quốc”, ông Musk đăng trên X.

TSA, hoạt động dưới quyền của DHS, có khoảng 65.000 nhân viên, theo trang web của cơ quan này. Nhiều ước tính cho rằng tổng quỹ lương hàng năm của TSA nằm trong khoảng từ 2,5 tỷ USD đến 3 tỷ USD.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội phản đối việc cấp thêm ngân sách cho DHS cho đến khi có những thay đổi trong cách một cơ quan khác thuộc DHS, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), bên phụ trách tiến hành các chiến dịch truy quét người nhập cư trái phép.

Theo DHS, hơn 300 nhân viên TSA đã rời cơ quan kể từ khi tình trạng đóng cửa bắt đầu ngày 14/2, trong khi truyền thông Mỹ đưa tin số lượng nghỉ việc đột xuất đã tăng hơn gấp đôi.

Các lãnh đạo công đoàn cho biết một số nhân viên phải làm thêm việc thứ 2 hoặc dựa vào quyên góp, trong khi nhiều sân bay lớn đang thu thập thẻ quà tặng và tích trữ thực phẩm để hỗ trợ các nhân viên TSA gặp khó khăn vì không được trả lương.

Trước khi thông qua ngân sách cho DHS, các nghị sĩ Dân chủ yêu cầu hạn chế các hoạt động tuần tra, cấm các đặc vụ ICE đeo khẩu trang và buộc họ phải có lệnh của tòa án trước khi thực hiện nhiệm vụ liên quan đến tài sản tư nhân.

Sau vụ 2 công dân Mỹ thiệt mạng khi phản đối các cuộc truy quét mạnh tay của ICE tại Minneapolis vào tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sa thải Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem, nhưng chủ đề liên quan tới ICE vẫn gây ra tranh cãi.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/3 cảnh báo sẽ triển khai đặc vụ ICE tới các sân bay Mỹ nếu các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội không ngay lập tức thông qua ngân sách cho an ninh hàng không.

Theo thông báo được công bố ngày 20/3, hồ sơ vụ án đã được chuyển tới Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Tân Hương để xét xử theo quy định pháp luật. Trong giai đoạn xem xét truy tố, cơ quan kiểm sát đã thông báo đầy đủ quyền tố tụng cho bị can, tiến hành thẩm vấn và lắng nghe ý kiến từ phía luật sư bào chữa.

Ông Thích Vĩnh Tín, 60 tuổi, từng giữ cương vị trụ trì Thiếu Lâm Tự hơn 25 năm, đã bị miễn nhiệm vào tháng 7/2025 sau hàng loạt bê bối. Cùng thời điểm, Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc đã thu hồi tư cách tu sĩ của ông, cáo buộc ông "làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của cộng đồng Phật giáo và hình ảnh tăng sĩ".

Các doanh nghiệp có liên quan đến ông cũng bị giải thể. Đến tháng 11/2025, cơ quan chức năng địa phương phê chuẩn lệnh bắt giữ ông với nhiều cáo buộc hình sự. Tuy nhiên, số tiền cụ thể liên quan đến các hành vi bị cáo buộc hiện chưa được công bố.

Ngoài các sai phạm về tài chính, ông Thích Vĩnh Tín còn bị cáo buộc vi phạm giới luật Phật giáo, có "quan hệ không phù hợp" với nhiều phụ nữ và có con riêng.

Gia nhập Thiếu Lâm Tự từ năm 1981, ông Thích Vĩnh Tín trở thành trụ trì vào năm 1999 khi mới 34 tuổi. Với nền tảng đào tạo về quản trị kinh doanh, ông đã thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động thương mại hóa, biến Thiếu Lâm Tự thành một thương hiệu toàn cầu với giá trị hàng tỷ USD, mở rộng sang các lĩnh vực như bất động sản và giải trí. Điều này khiến ông được dư luận gọi là "nhà sư CEO".

Dù từng đối mặt với nhiều chỉ trích về xu hướng thương mại hóa, ông Thích Vĩnh Tín cho rằng cách tiếp cận này là cần thiết để bảo tồn ngôi chùa có lịch sử hơn 1.500 năm, được xem là cái nôi của Thiếu Lâm quyền và là Di sản Thế giới được UNESCO công nhận.

Việc ông Thích Vĩnh Tín bị truy tố được đánh giá là cú sốc lớn đối với hình ảnh tăng sĩ tại Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực cải cách thể chế trong lĩnh vực tôn giáo. Tháng 12/2025, Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc đã thành lập cơ quan giám sát đầu tiên nhằm tăng cường quản lý hoạt động của giới tu hành.

Giới lãnh đạo Trung Quốc cũng kêu gọi siết chặt quản lý, nâng cao nhận thức pháp luật và đảm bảo các chức sắc tôn giáo tuân thủ quy định. Chính quyền tỉnh Hà Nam đồng thời nhấn mạnh cần phân định rõ ràng giữa hoạt động tôn giáo và kinh doanh, hướng Thiếu Lâm Tự trở lại với các giá trị cốt lõi của Phật giáo.

Cuộc không kích của Mỹ và Israel ngày 28,2 diễn ra trong bối cảnh tình hình khu vực Trung Đông diễn biến rất căng thẳng. Nhưng sau ba tuần, dư luận vẫn đang đặt dấu hỏi, vì sao Mỹ và Israel phát động cuộc chiến và vào thời điểm này, cùng mục tiêu thực sự là gì.

Tính từ thời điểm tháng 6 năm ngoái, Mỹ và Israel đã mở cuộc tấn công đầu tiên vào Iran, với mục tiêu loại bỏ các mối đe dọa an ninh từ Iran, trong đó có việc ngăn chặn nước này có vũ khí hạt nhân, hủy bỏ năng lực tên lửa đạn đạo xuyên lục địa và loại trừ khả năng của Iran tài trợ cho các lực lượng thân hữu trong khu vực.

Xa hơn, phải tính từ sau vụ Hamas khủng bố hồi tháng 10.2023 và cuộc tấn công phản kích quyết liệt của Israel sau đó nhằm truy quét, triệt hạ các lực lượng thân Iran, đã làm suy yếu các lực lượng Houthi, Hezbollah và Hamas.

Ngay trước cuộc tấn công, Mỹ và Israel đã liên tục gia tăng áp lực đối với Iran. Mỹ tập trung cao độ lực lượng ở khu vực và xung quanh Iran, ít nhất có 2 hạm đội tàu sân bay Gerald Ford và Abraham Lincoln cùng các tàu hộ tống, máy bay và trang thiết bị. Các căn cứ quân sự của Mỹ tại các nước vùng Vịnh cũng được tăng cường.

Nhưng dù như vậy, điều dư luận băn khoăn là vì sao cuộc tấn công lại diễn ra đúng vào sáng hôm đó, ngày 28.2. Băn khoăn đó là có cơ sở. Trước hết, Mỹ nói đã tiêu diệt cơ bản năng lực quân sự của Iran từ cuộc chiến tháng sáu năm ngoái. Tiếp đó, mặc dù Trung Đông căng thẳng, nhưng Mỹ và Iran đã và vẫn tiếp tục có các cuộc đàm phán thông qua trung gian của Oman, mà gần nhất là ở Geneva vào ngày 26.2, tức chỉ hai ngày ngay trước cuộc tấn công. Oman cho rằng đàm phán đã có tiến bộ tích cực, trong đó có khả năng đạt được một thỏa thuận về nguyên tắc để làm cơ sở cho đàm phán tiến triển, liên quan đến các vấn đề vũ khí hạt nhân và năng lực an ninh khác của Iran. Tuy sau đó Mỹ tỏ thất vọng, song tình hình vẫn chưa cấp bách đến mức phải phát động một cuộc chiến.

Do vậy, vụ tấn công vào sáng 28.2 dường như còn có yếu tố khác - do Israel và Mỹ chủ động chọn - được dư luận và báo chí nước ngoài gọi là cuộc chiến “tự chọn” hoặc “có chủ đích” của Mỹ và Israel, thay vì bắt buộc phải tiến hành do xuất hiện một nguy cơ đe dọa trực tiếp.

Có mấy điều đáng chú ý:

Trước hết là về thời điểm: Cuộc chiến được phát động dựa trên thông tin tình báo phát hiện có một cuộc họp vào sáng 28.2 của các quan chức cấp cao chủ chốt của Iran, có sự tham gia của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei. Cuộc tấn công đã diễn ra đúng vào sáng hôm đó.

Thứ hai, và trên thực tế, ban lãnh đạo Iran đã trở thành một mục tiêu trọng tâm và trực tiếp ngay trong loạt không kích đầu tiên của Mỹ và Israel. Lãnh tụ Ali Khamenei và gần 50 lãnh đạo cấp cao Iran đã bị thiệt mạng trong đợt không kích này.

Thứ ba, cuộc tấn công không chỉ dừng ở các mục tiêu an ninh - quân sự như trước đây. Khi quyết định tấn công, Mỹ đã mở rộng mục tiêu tấn công bao gồm cả việc làm thay đổi chế độ hoặc ít nhất là thái độ của chính quyền Iran.

Thứ tư, sau sự kiện Venezuela tháng 1.2026, phía Mỹ dường như trông đợi có thể tạo ra một kịch bản tương tự như vậy ở Iran.

Đó là những dấu hỏi lớn. Căn nguyên và mục tiêu cuộc chiến nêu trên sẽ còn tác động phức tạp đến diễn biến cũng như khả năng có thể có về kết thúc chiến tranh.
Cuộc chiến nguy cơ kéo dài và chưa có hồi kết, trái với mong muốn của Mỹ

Sau 3 tuần, cuộc chiến tranh vẫn tiếp tục diễn ra ác liệt và phức tạp, nguy cơ mở rộng, kéo dài và chưa thấy hồi kết. Tổng hợp lại, có nhiều điểm rất đáng chú ý:

Mỹ và Israel chiếm ưu thế quân sự, tấn công cùng lúc hàng loạt mục tiêu và Iran bị hại nặng nề, trong đó thiệt hại về ban lãnh đạo và các cơ sở quân sự. Song Iran đã vượt qua được đòn tấn công phủ đầu và việc mất mát lãnh đạo, quyết liệt chống trả bằng một cuộc chiến sinh tồn, gây tiêu hao lực lượng, gia tăng tổn thất với Mỹ, trong đó có việc mở rộng tấn công trả đũa ra các nước vùng Vịnh, kiểm soát Eo biển Hormuz, gây bất ổn về nguồn cung năng lượng đối với cả thế giới.

Cuộc chiến gia tăng đã và đang ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế toàn cầu, trước hết là do đứt gãy nguồn cung năng lượng, chuỗi vận tải logistics, chuỗi cung ứng hàng hóa. Đứt gãy nguồn cung năng lượng và bất ổn giá dầu khí đang là nguy cơ cấp bách nhất với hầu hết các nền kinh tế, hệ lụy còn tiếp tục phức tạp, nếu cuộc chiến kéo dài, bao gồm cả về kinh tế vĩ mô như bất ổn về tỉ giá, lạm phát, thị trường tài chính.

Một kịch bản dễ dàng khuất phục Iran đã không xảy ra như Mỹ mong muốn. Do vậy, Mỹ và Israel, dù thành công quân sự ban đầu, song đã không thể sớm đạt các mục tiêu đề ra và đứng trước những thách thức mới, rủi ro mới.

Giải mã đòn phủ đầu rúng động của Mỹ-Israel tại Iran: 3 kịch bản kết thúc quyết định vận mệnh Trung Đông - Ảnh 3.

Việc tắc nghẽn Eo biển Hormuz, cùng các hệ lụy kinh tế, chính trị, an ninh và nguy cơ cuộc chiến kéo dài đang là bài toán đau đầu đặt ra đối với Mỹ. Mỹ đang phải đứng trước những lựa chọn không mong muốn, khi vừa muốn tránh bị sa lầy, lại vừa muốn có thể công bố một chiến thắng thuyết phục để rút ra khỏi cuộc chiến.

Với Iran, đây là một cuộc chiến sinh tồn. Duy trì được chế độ sau cuộc chiến là ưu tiên cốt tử của Iran. Do đó, Iran sẽ phải duy trì sức chống chịu và gia tăng sức chống trả đến cùng, đồng thời tiếp tục tiến hành cuộc chiến tranh tiêu hao mở rộng, làm gia tăng phí tổn và gây sức ép với phía Mỹ.

Các kịch bản tương lai sẽ phụ thuộc vào: năng lực trên chiến trường, sức chống chịu và lợi ích cốt yếu của các bên.

Dù chiếm ưu thế quân sự, song Mỹ và Israel đã không thể khuất phục được Iran. Diễn biến trên chiến trường cho thấy, cuộc chiến sẽ còn tiếp tục phức tạp và đứng trước nguy cơ mở rộng và kéo dài.

Với Mỹ, cuộc chiến Iran còn đặt trong mục tiêu và chiến lược chung của Mỹ ở phạm vi khu vực và toàn cầu. Đó là: kiến tạo một Trung Đông thân Mỹ, dựa trên ưu thế khu vực của Israel và hòa giải Israel-Ả Rập, trước hết là vùng Vịnh, một khu vực thuộc ảnh hưởng của Mỹ, cả về an ninh và kinh tế, giảm trừ ảnh hưởng của các nước lớn đối thủ khác. Mặt khác, trong bức tranh địa chiến lược chung, nước Mỹ của chính quyền Tổng thống Trump đặc biệt coi trọng việc giành ưu thế chi phối về năng lượng, ở Trung Đông cũng như ở các khu vực khác.

Lần đầu tiên Mỹ mở rộng tấn công vào đảo Kharg để gây áp lực với Iran, nhưng cũng nói chỉ tấn công vào các mục tiêu quân sự, không phải dầu khí. Mỹ cũng đang điều động thêm 2.500 lính thủy đánh bộ, cùng tàu đổ bộ, tới khu vực, trong khi khẳng định không dự kiến có một cuộc chiến trên bộ. Hay Tổng thống Trump cũng cảnh báo Israel tránh tấn công vào các cơ sở dầu khí ở khu vực.

Trong khi đó, vì sinh tồn, Iran sẽ tiếp tục chống cự đến cùng. Mỹ và Israel tuy song trùng mục tiêu làm suy yếu Iran và loại trừ nguy cơ an ninh từ nước này, song Mỹ không muốn bị sa lầy, còn Israel luôn sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài, để loại bỏ địch thủ là Iran.

Ngoài ra, xấu nhất vẫn là một kịch bản Mỹ, cùng Israel, đưa quân bộ vào Iran, dù có thể giới hạn về địa lý như thủ đô hay một nơi thiết yếu, chiến tranh, thương vong, hệ lụy với khu vực chắc chắn sẽ khốc liệt hơn. Đến nay, Mỹ vẫn bác bỏ khả năng này.

Đây là điểm khác biệt và sẽ có lúc Mỹ phải chủ động tính các kịch bản kết thúc cuộc chiến, theo các tính toán của bản thân mình. Trong cuộc chiến tháng 6.2025, Mỹ cũng đã làm như vậy và ép Israel phải chấp nhận chấm dứt chiến sự. Với Mỹ, trong tình hình hiện tại, để tính toán bất cứ kịch bản nào cho việc rút ra khỏi cuộc chiến, Mỹ đều phải có được cho mình việc công bố “một chiến thắng” phù hợp, để thuyết phục nội bộ Mỹ, nhất là khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, vào đầu tháng 11 năm nay. Với Iran, miễn là và chỉ cần vẫn giữ được chính quyền và chế độ, thì đó đã là thành công.

Do vậy, về kịch bản chung, tình hình vẫn có thể diễn biến theo cả hai hướng, trái chiều nhau: phức tạp hơn khi Mỹ cần thêm gì đó để có được một “chiến thắng đầy đủ” như cách Tổng thống Trump đã tuyên bố, hoặc nước Mỹ tạm gói lại những gì đã đạt được đến nay, để công bố đã hoàn tất c các mục tiêu đề ra cho chiến dịch. Cho đến nay, chính quyền Mỹ vẫn loại trừ khả năng một cuộc chiến tranh trên bộ và sa lầy ở Iran.

Về cụ thể, dư luận chung có nhiều dự báo song đều xoay quanh 3 kịch bản chính sau:

1. Mỹ và Israel thắng: Khuất phục được Iran, thiết lập một chính quyền thân Mỹ hoặc buộc ban lãnh đạo hiện tại chấp nhận các yêu cầu của Mỹ.

2. Iran thua hoàn toàn: Hoặc phải đầu hàng vô điều kiện hoặc chính quyền bị vô hiệu hóa hoàn toàn, cùng với sự nổi dậy của các lực lượng chống đối bên trong, bên ngoài (đến nay đã không xảy ra).

3. Kịch bản nhùng nhằng: Các bên không ai thắng tuyệt đối và tạm dừng cuộc chiến, trong khi các nguy cơ bất ổn vẫn tồn tại. Kịch bản này cũng không loại trừ có thể có những tiếp xúc ngầm, qua trung gian, làm cơ sở cho các đàm phán trong tương lai.

Diễn biến đến nay cho thấy, sẽ khó xảy ra các tình huống như Iran đầu hàng vô điều kiện, bị lật đổ hay rơi vào mô hình tương tự như Venezuela, theo như kịch bản (1) và (2). Khả thi nhất là kịch bản (3), các bên không giành được chiến thắng hoàn toàn, chiến sự tạm ngưng, tương tự như tháng 6.2025, mỗi bên sẽ giải thích chiến thắng theo cách của mình, trong khi các nguy cơ bất ổn vẫn tiếp tục.

Mỹ cần gì để tuyên bố chiến thắng: Mỹ có thể quyết định việc tạm dừng chiến sự, song Iran sẽ có vai trò trong định hình việc đó như thế nào.

Khi cuộc chiến đến một ngưỡng nhất định, các bên sẽ phải tìm lối ra. Mỹ có quyền chủ động hơn trong định hình chiến lược kết thúc cuộc chiến, nhưng Mỹ cũng sẽ phải tính tới phản ứng và sức chống chịu của Iran. Mặt khác, Mỹ cũng sẽ phải cẩn trọng, tránh để bị cuốn sâu vào vòng xoáy một cuộc chiến kéo dài của Israel.

Giải mã đòn phủ đầu rúng động của Mỹ-Israel tại Iran: 3 kịch bản kết thúc quyết định vận mệnh Trung Đông - Ảnh 4.

Ngay trong nội bộ, chính quyền Mỹ cũng có những tính toán khác nhau, như: (1) thiên về lo ngại các hệ luỵ, muốn kết thúc sớm; (2) cần tiếp tục loại trừ hẳn nguy cơ an ninh từ Iran; (3) đắn đo, tránh bị sa lầy vào cuộc chiến kéo dài.

Do vậy, trong những ngày qua, Tổng thống Trump liên tục đưa ra những thông điệp trái chiều nhau, từ chỗ yêu cầu Iran “đầu hàng vô điều kiện”, đến tuyên bố “đã tiêu diệt hết các mục tiêu và không còn gì để đánh”, lúc nói cuộc chiến có thể kéo dài 4 - 5 tuần, lúc lại nói Mỹ đủ sức kéo dài hơn thế.

Tuy nhiên, ẩn chứa trong đó, dường như ông Trump và giới chức Mỹ cũng đã bắn đi tín hiệu sẽ tìm cách sớm kết thúc cuộc chiến, không để bị sa lầy, dù điều đó không phải là vô điều kiện. Đáng chú ý là việc ông Trump tuyên bố “đã chiến thắng”, nhưng đó “chưa phải là một chiến thắng đầy đủ”. Tức là, khi chiến sự vẫn đang ngổn ngang, Mỹ vẫn cần phải thêm gì đó để có thể tuyên bố “chiến thắng” đầy đủ.

Điểm nghẽn vướng nhất vào lúc này, trong con mắt công luận, chính là về eo Hormuz, hiện vẫn đang bị Iran chi phối và phong tỏa.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Johnson nói “cuộc chiến sẽ sớm đi đến hồi kết”, nhắc lại ý của Tổng thống Trump, song bổ sung thêm: nhưng tình hình Eo Hormuz đã cản trở lịch này. Khai thông Eo Hormuz là một ưu tiên của Tổng thống Trump. Ông đã tính đến việc dùng hải quân hộ tống, hỗ trợ thông thương quá eo biển, nhưng đó là nhiệm vụ ít khả thi và ẩn chứa đầy nguy hiểm. Các đồng minh của Mỹ cũng ngần ngại, tránh cam kết đi cùng Trump về việc này. Trên thực tế, thông thương an toàn qua eo Hormuz chỉ có thể hữu hiệu một khi cuộc chiến được hạ nhiệt và có sự chấp nhận nhất định từ phía Iran.

Gần đây nhất, lần đầu tiên các mỏ dầu khí trở thành mục tiêu bị tấn công lớn, khi Israel không kích vào mỏ khí của Iran, còn Iran đáp trả bằng cách bắn phá mỏ khí phía bên Qatar. Giá dầu lập tức vượt lên trên 110 USD/thùng. Nhiều lời kêu gọi đã được đưa ra yêu cầu các bên tạm ngưng tấn công các cơ sở dầu khí. Tổng thống Trump, tuy chỉ trích Iran, nhưng cũng đã phải cảnh báo: Israel không nên lặp lại việc tấn công các cơ sở dầu khí như vậy.

Mới nhất, ngày 20/3, Tổng thống Trump tuyên bố đã tiến sát tới hoàn tất các mục tiêu đặt ra: Tiêu diệt năng lực tên lửa/bệ phóng; Phá hủy cơ sở quốc phòng; Tiêu diệt Hải quân, Không quân, Phòng không; Ngăn chặn Iran không thể có vũ khí hạt nhân; Bảo vệ an ninh đồng minh Trung Đông. Riêng về Hormuz: phải canh gác/giám sát bởi các đồng minh khác

Để có thể bước ra khỏi cuộc chiến, chính quyền Mỹ cần chứng tỏ đã đạt được “một chiến thắng”, có ý nghĩa biểu tượng, khi chi phí đã phải bỏ ra là rất lớn.

Không kích, dù ưu thế và uy lực đến đâu, cũng sẽ không đem lại mọi thứ mà Mỹ và Israel muốn. Bạo lực sẽ chỉ làm gia tăng bạo lực. Một chỉ dấu hạ nhiệt, lúc này, có thể sẽ hạ nhiệt chung cho cả cuộc chiến. Trước những gì đang diễn ra và xét tổng thể các mặt, Mỹ chắc chắn là bên có vai trò đặc biệt trong việc làm hạ nhiệt và thúc đẩy việc đi đến hồi kết cho cuộc chiến này.

Dù kết thúc thế nào, cuộc chiến này sẽ để lại những hệ lụy phức tạp đối với khu vực, trong đó có: nguy cơ bất ổn, xung đột (Israel-Iran); cơ hội nối lại đàm phán khó khăn (Mỹ-Iran); gia tăng mâu thuẫn, mất lòng tin (Iran-vùng Vịnh, Israel-Arab, hay về ô bảo đảm an ninh của Mỹ ở vùng Vịnh). Ngoài an ninh, các hệ lụy về kinh tế hay năng lượng sẽ còn kéo dài thêm, ngay cả khi cuộc chiến đã kết thúc.

Cuộc chiến này đã có tác động nhiều mặt về kinh tế, an ninh, chính trị lên nước Mỹ và thế giới. Kinh tế Mỹ đang chịu áp lực từ giá dầu, lạm phát bất ổn và thị trường tài chính chao đảo. Việc đứt gãy chuỗi cung ứng, nhất là nguồn cung năng lượng, không chỉ bất lợi cho thế giới mà cho cả nước Mỹ. Tất cả những diễn biến này đang trước ngưỡng của bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tại Mỹ. Từ nay đến bầu cử, thời gian không nhiều, ông Trump sẽ cần phải sớm xử lý, tránh để cuộc chiến tạo ra hệ lụy tiêu cực đến gần sát ngày bầu cử giữa kỳ.

Tờ Daily Mail hôm 21-3 đưa tin Hải quân Hoàng gia Anh chính thức triển khai tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân HMS Anson đến khu vực chiến lược trên biển Ả Rập.

Động thái này diễn ra ngay sau khi chính phủ Anh cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự ở Trung Đông cho chiến dịch không kích nhằm vào Iran.

Nhiều nguồn tin tiết lộ với Daily Mail rằng tàu ngầm hạt nhân HMS Anson rời cảng Perth - Úc từ đầu tháng 3, sau đó vượt hành trình hơn 8.800 km đến biển Ả Rập.

HMS Anson là một trong những tàu ngầm tấn công hiện đại nhất thế giới, sở hữu kho vũ khí đáng gờm; với tên lửa hành trình Tomahawk Block IV có thể tấn công chính xác những mục tiêu cách nó hàng ngàn km, ngư lôi Spearfish tiêu diệt tàu ngầm và tàu mặt nước.

Truyền thông Anh cho biết tàu ngầm hạt nhân HMS Anson sẽ nổi lên mặt nước theo lịch định kì để giữ liên lạc với tổng hành dinh tác chiến đóng tại thị trấn Northwood - Anh.

Thủ tướng Anh sẽ trực tiếp phê duyệt hoặc truyền đạt mọi lệnh khai hỏa tên lửa đối với tàu ngầm HMS Anson.

Dù Bộ Quốc phòng Anh chưa đưa ra bình luận chính thức nhưng giới quân sự nhận định đây là bước chuẩn bị kỹ lưỡng của London nhằm hỗ trợ đồng minh Mỹ cũng như bảo vệ lợi ích chiến lược tại vùng Vịnh giữa bối cảnh xung đột với Tehran diễn biến hết sức phức tạp.

Iran đã giữ "lá bài tẩy" này suốt nhiều thập kỷ để bây giờ tung ra trong cuộc đối đầu với Mỹ - Israel.

Công ty tư vấn năng lượng Kpler cho hay trong điều kiện bình thường, hằng ngày có khoảng 100 tàu chở dầu và tàu hàng đi qua eo biển Hormuz. Trong năm 2025, hơn 14 triệu thùng dầu ngược xuôi tuyến đường thủy huyết mạch này mỗi ngày, tương đương 1/3 lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển trên toàn thế giới.
Chiến lược trả giá về kinh tế

Theo Tổ chức Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), tính đến giữa tháng 3 này, có gần 750 tàu chở hàng mắc kẹt ở vùng Vịnh do Iran siết phong tỏa eo biển Hormuz. Từ khi chiến sự nổ ra hôm 28-2 đến nay, ít nhất 16 con tàu đã bị tấn công tại đây. Mục đích của Iran, theo kênh CNBC, rất rõ ràng: Biến thành lợi thế trời cho về vị trí chiến lược thành tổn thất kinh tế quy mô lớn trên toàn cầu, buộc Mỹ và Israel phải dừng chiến dịch quân sự hiện tại.

Ông Matthew Wright, nhà phân tích vận tải của Kpler, cho biết số tàu mắc kẹt đang có biến động khi có một số tàu treo cờ Pakistan, Ấn Độ… "lọt" qua được Hormuz những ngày gần đây. "Đây là chiến lược của Iran. Họ đã vận chuyển hàng hóa của riêng mình khá thoải mái trong 2 tuần qua. Giờ đây, họ quản lý chọn lọc dòng chảy dầu, có vẻ đang mở cửa cho các đối tác châu Á thân thiện" - ông Wright nói với trang Independent (Anh).

Theo Kpler, ít nhất 20 tàu chở dầu không thuộc Iran đã rời khỏi eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bắt đầu. Phần lớn các tàu này tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS), vốn được sử dụng để tránh va chạm và theo dõi tàu trong ngành hàng hải. Các nguồn tin tiết lộ trước sức ép đứt gãy chuỗi cung ứng, chính phủ Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan, Iraq và Malaysia đang trực tiếp đối thoại với Tehran để dàn xếp "lối đi an toàn". Mới nhất, trong cuộc phỏng vấn với hãng tin Kyodo ngày 20-3, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết Iran đang thảo luận với Nhật Bản về vấn đề này.
"Sát thủ" của Iran

Dựa trên đoạn video về "thành phố tên lửa" ngầm do Iran công bố ngày 12-3, các chuyên gia phân tích đã liệt kê trên đài CNN những loại vũ khí mà Iran có thể sử dụng ở eo biển Hormuz, bao gồm các loại máy bay không người lái (UAV) cảm tử (Abadil-2/3, Shahed-136…), xuồng không người lái mang thuốc nổ Zolfaqar, tên lửa chống hạm (Ghadir, Nasr-1, Khalij Fars), thủy lôi (Maham, Sadaf-02)… Ngoài ra còn phải kể đến tàu cao tốc, thiết bị không người lái mặt nước, tàu ngầm mini…

Đáng chú ý, thứ vũ khí nguy hiểm hàng đầu lại là thủy lôi giá rẻ, bởi điểm hẹp nhất trên eo biển Hormuz chỉ rộng gần 34 km, khiến nguy cơ tàu thuyền va phải các thiết bị nổ này cao hơn nhiều. Thủy lôi có thể neo lơ lửng ngay mặt nước hoặc chìm dưới đáy biển, hay trôi dạt theo dòng hải lưu, sử dụng cơ chế chạm nổ hoặc các loại ngòi nổ phức tạp hơn như cảm ứng từ trường, âm thanh, áp suất. "Chúng có uy lực mạnh hơn tên lửa và một quả thủy lôi giá vài ngàn USD có thể gây thiệt hại hàng triệu USD" - ông Scott Savitz, chuyên gia về tác chiến hải quân tại tổ chức RAND (Mỹ), nói.

Tình báo Mỹ cho hay Iran đã bắt đầu rải thủy lôi ở eo biển Hormuz từ ngày 12-3. Mặc dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã phá hủy 16 tàu rải thủy lôi của Iran nhưng một số chuyên gia cảnh báo với đài NPR rằng Iran có thể thả thủy lôi từ đuôi của hầu như bất kỳ loại tàu nào.
Mỹ tiến thoái lưỡng nan

Giải pháp tức thời nhất với Mỹ - và đơn giản nhất về mặt quân sự - là tổ chức hộ tống tàu hàng bằng hải quân, với sự hậu thuẫn của không quân. Ông Jack Watling, nghiên cứu viên tại Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia (Anh), chỉ ra giai đoạn đầu tiên là Mỹ phải làm suy giảm khả năng quân sự của Iran tại eo biển Hormuz.

Đây chính là điều Mỹ đang tiến hành. Báo Telegraph (Anh) dẫn lời tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, trong cuộc họp báo hôm 19-3 (giờ Mỹ) rằng các máy bay A-10 Warthog và Apache đang tham chiến tại sườn phía Nam của Hormuz; cường kích A-10 nhắm vào các tàu tấn công tốc độ cao trong khi trực thăng Apache bay sâu hơn vào không phận phía Đông Iran để "lùng" các căn cứ triển khai UAV.

Giai đoạn thứ hai là hộ tống các đoàn tàu đi qua eo biển. Muốn thành công, cần triển khai lực lượng phù hợp, bởi phải kiểm soát mối đe dọa trong 3 môi trường trên không, mặt biển và dưới nước. Theo ông Tom Sharpe, cựu chỉ huy Hải quân Hoàng gia Anh, phương án thứ nhất là tập hợp tàu hàng thành đoàn có tàu chiến hộ tống; phương án thứ hai là triển khai tàu chiến tạo thành chuỗi bảo vệ giữa bờ biển Iran và các tuyến vận tải thương mại.

Phương án thứ hai đã được Mỹ và đồng minh sử dụng trong chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng nhằm bảo vệ tàu thuyền ở biển Đỏ khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen. "Lý tưởng nhất là kết hợp cả 2 phương án, song xét đến địa hình Hormuz và số lượng tàu cần hộ tống thì nguồn lực là vấn đề nổi cộm" - ông Sharpe nhấn mạnh.

Khoảng cách hẹp tại eo biển Hormuz khiến việc bắn hạ tên lửa và UAV khó hơn nhiều, buộc đội hộ tống phải có lực lượng đông đảo. Các chuyên gia ước tính mỗi tàu dầu cần 2 tàu chiến, hoặc một đội tàu 5-10 chiếc sẽ cần đoàn hộ tống gồm 12 chiến hạm.

Ông Bryan Clark, chuyên gia cấp cao tại Viện Hudson và từng là sĩ quan hải quân, cho rằng ngoài tàu chiến, Mỹ cần ít nhất 10 UAV MQ-9 Reaper tuần tra liên tục để kịp thời phát hiện và tấn công các bệ phóng tên lửa, UAV của Iran ngay khi chúng xuất hiện trên bờ biển. "Điều này đòi hỏi sự tham gia liên tục của hàng ngàn thủy thủ và binh sĩ cùng chi phí lớn. Đã vậy, bạn có thể phải duy trì điều đó trong nhiều tháng" - ông Clark nói.

Thực tế trên khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi đồng minh và các nước khác bị ảnh hưởng bởi tình hình Hormuz điều tàu đến để khai thông eo biển. Nhưng cho đến nay, chưa có nước nào nhận lời. Bế tắc hiện nay có đẩy Mỹ đến một giải pháp táo bạo hơn, có thể đang từng bước hình thành thông qua việc Mỹ tăng tốc điều thêm lực lượng đổ bộ đến Trung Đông.

Theo nhiều nguồn tin, Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến (MEU) số 11, gồm ít nhất 2.200 lính thủy đánh bộ, đã rời TP San Diego - Mỹ trên tàu đổ bộ tấn công USS Boxer vào hôm 18-3, sớm hơn dự kiến. Trong khi đó, MEU số 31 - bao gồm 2.200 lính thủy đánh bộ và thủy thủ - đang trên đường từ Tây Thái Bình Dương tới Trung Đông trên tàu đổ bộ USS Tripoli cùng 2 tàu hộ tống.

Nếu thủy quân lục chiến Mỹ thực sự đổ bộ, mục tiêu tiềm năng nhất là đảo Kharg, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính của Iran và mới bị Mỹ không kích gần đây. Kharg nằm cách Hormuz khoảng 300 dặm, vì vậy đổ bộ lên đảo này không phải là trực tiếp khai thông eo biển mà là tạo áp lực kinh tế đủ để buộc Iran phải dỡ bỏ phong tỏa. Ngoài Kharg, Mỹ còn có thể nhắm vào một số đảo khác của Iran nằm ở cửa ngõ phía Tây của eo biển.

Phương án tham vọng nhất - và cũng có thể tốn kém nhất - là đổ bộ dọc toàn bộ bờ phía Bắc của eo biển Hormuz đồng thời bằng trực thăng và tàu đổ bộ, đẩy lực lượng Iran ra khỏi khu vực ven biển. Tuy nhiên, duy trì khả năng chiếm đóng mới là thách thức cực kỳ lớn, bởi lẽ theo Phó Đô đốc Andrew Burns, cựu chỉ huy nhóm tác chiến đổ bộ của Hải quân Hoàng gia Anh, IRGC - với quân số 190.000 người, cùng lực lượng Quds tinh nhuệ vốn chuyên về chiến tranh bất đối xứng của họ - sẽ là mối đe dọa đáng gờm cho bộ binh Mỹ.

Thống đốc vùng Rostov ở miền Nam nước Nga - ông Yury Slyusar - cho biết trên Telegram rằng Ukraine không kích ở khu vực này và khoảng 90 máy bay không người lái đã bị bắn hạ. Trong khi đó, Thị trưởng thành phố Moscow Sergei Sobyanin báo cáo trong một loạt bài đăng rằng 27 máy bay không người lái hướng tới thủ đô Nga đã bị đánh chặn.

Ukraine không kích vào vùng Saratov ở phía Tây Nam nước Nga khiến 2 người bị thương, làm hư hại một số nhà cửa - Thống đốc Saratov, ông Roman Busargin, viết trên Telegram.

Hãng thông tấn TASS dẫn lời Bộ Quốc phòng Nga đưa tin tổng cộng 283 UAV của Ukraine đã bị chặn lại.

Ukraine không kích thường xuyên, nhằm vào các mục tiêu ở Nga để trả đũa các cuộc tấn công gần như hàng ngày của lực lượng Moscow vào lãnh thổ của Kiev, nói rằng họ chủ yếu nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng.

Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga đã khiến ít nhất 2 người thiệt mạng ở vùng Zaporizhzhia và làm mất điện phần lớn khu vực phía Bắc.

Tin tức này được đưa ra khi một phái đoàn Ukraine đang trên đường đến Mỹ để tham dự cuộc họp về việc nối lại các cuộc đàm phán hòa bình.

Quan chức khu vực ở Zaporizhzhia - ông Ivan Fedorov - cho biết một người đàn ông và một người phụ nữ đã thiệt mạng trong cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga vào sáng 21/3 (giờ địa phương). Hai trẻ em đã bị thương trong vụ tấn công nhắm vào một ngôi nhà.

Hình ảnh được đăng tải trên kênh Telegram chính thức của ông Fedorov cho thấy một ngôi nhà đổ nát và một chiếc xe bị hư hại.

Ở một diễn biến khác, Thống đốc vùng Chernihiv - ông Viacheslav Chaus - cho biết phần lớn khu vực giáp biên giới Belarus và Nga này đã bị mất điện vào ngày 21/3 sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga. Công tác sửa chữa đang được tiến hành để khắc phục thiệt hại.

Theo truyền thông nhà nước Ukraine, các cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Ukraine dự kiến sẽ diễn ra tại Miami (Mỹ) vào cuối ngày 21/3.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết trên kênh X hôm 20/3 rằng Kiev muốn có "ngày cụ thể" cho cuộc đàm phán ba bên được đề xuất với các đại diện của Mỹ và Nga.

Nằm cách Iran gần 4.000 km, căn cứ ở Diego Garcia có một sân bay chiến lược, nơi có thể tiếp nhận máy bay ném bom tàng hình B-2. Bloomberg dẫn nguồn tin cho biết, vụ tấn công không gây thiệt hại nghiêm trọng cho căn cứ.

Đây là lần đầu tiên Tehran triển khai vũ khí có tầm bắn như vậy kể từ khi cuộc chiến với Mỹ - Israel nổ ra cách đây 3 tuần

Một chuyên gia cho rằng Iran có thể đã sử dụng tên lửa không gian được cải biến để thực hiện cuộc tấn công.

Cuộc tấn công ngày 20/3 vào Diego Garcia diễn ra chỉ vài giờ trước khi chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh, bao gồm Diego Garcia, “cho các hoạt động phòng thủ cụ thể và hạn chế”. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã chỉ trích động thái này, cảnh báo Tehran “sẽ thực hiện quyền tự vệ”.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ chưa phản hồi đề nghị bình luận về vụ tấn công.

Không nhắc trực tiếp đến Diego Garcia, Bộ Quốc phòng Anh chỉ trích các “cuộc tấn công liều lĩnh” của Tehran, cho rằng chúng đe dọa lợi ích của Anh và các đồng minh.

Trong một tuyên bố, bộ này cho biết các máy bay của Không quân Hoàng gia (RAF) và các khí tài quân sự khác của Anh đang bảo vệ công dân và lực lượng của Anh trong khu vực.

Vũ khí có tầm bắn gần 4.000km có thể đưa các thành phố lớn ở châu Âu, bao gồm thủ đô London của Anh và Paris của Pháp, vào tầm tấn công của Iran. Tuy vậy, chưa rõ Tehran có sở hữu thêm tên lửa đạn đạo tầm trung nào khác hay không.

“Không ai, và tôi nhấn mạnh là không ai có thể đoán được Iran có tên lửa với tầm bắn như vậy. Điều đó có nghĩa họ có thể đã sử dụng một tên lửa cải tiến, có thể là nguyên mẫu, cho thấy Tehran vẫn còn kho dự trữ hoặc các cơ sở có thể thực hiện những cải tiến này”, ông William Alberque, chuyên gia cao cấp tại Pacific Forum ở châu Âu, nhận định.

Theo ông Alberque, Iran có thể đã giảm trọng lượng của tên lửa hiện có hoặc thậm chí tháo bỏ đầu đạn để kéo dài tầm bắn. Ông cũng cho rằng đây có thể là một thiết kế cải tiến chỉ sử dụng một lần.

Theo nhà nghiên cứu Jeffrey Lewis, công tác tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí James Martin tại Monterey (Mỹ), Iran sở hữu các phương tiện dân sự như tên lửa phóng vệ tinh Zoljanah, có thể chuyển đổi thành tên lửa đạn đạo.

“Iran có một số tên lửa không gian có thể được sử dụng như tên lửa đạn đạo tầm trung. Trước đây chúng tôi ước rằng tên lửa Zoljanah sử dụng nhiên liệu rắn có thể đạt tầm bắn 4.000–5.000 km nếu được chuyển đổi thành tên lửa 2 tầng”, ông Lewis nói.

Động cơ sử dụng nhiên liệu rắn, đồng nghĩa với việc tên lửa có thể được phóng với thời gian cảnh báo ngắn hơn nhiều, do không cần nạp nhiên liệu trước.

Mỹ và Israel ước tính đã phá hủy khoảng 2/3 bệ phóng tên lửa của Iran. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định năng lực tấn công của Tehran đã giảm 90%. Tuy vậy, Tehran vẫn tiếp tục tấn công các mục tiêu quanh khu vực vùng Vịnh bằng hàng trăm tên lửa đạn đạo và hơn 2.100 máy bay không người lái cảm tử Shahed.

Trong một vụ tấn công gây bất ngờ khác, tên lửa Iran vừa vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa Israel để bắn trúng thành phố Dimona ở miền nam Israel. Chuyên gia hàng đầu Israel cho rằng vụ tấn công cho thấy Tehran vẫn duy trì “khả năng chỉ huy và kiểm soát hiệu quả”.

Ông Danny Citrinowicz - nghiên cứu viên cao cấp về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia của Israel, cho biết vụ tấn công Dimona tối 21/3 vào gần cơ sở hạt nhân của Israel là một phần của mô hình quản lý leo thang.

“Cuộc tấn công của Iran vào Dimona và nhà máy lọc dầu Haifa sau khi tấn công mỏ khí đốt South Pars cho thấy mô hình rõ ràng và nhất quán: leo thang được kiểm soát thông qua các tín hiệu có chủ đích”, ông Citrinowicz viết trên mạng xã hội.

Ông cho rằng quyết định tấn công Dimona thể hiện “khả năng chỉ huy và kiểm soát hiệu quả, với định hướng chiến lược được chuyển hóa thành việc triển khai tác chiến chính xác ở cấp độ chiến thuật”.

Israel nhiều lần tuyên bố đang phá vỡ hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Iran bằng cách tiêu diệt các lãnh đạo của nước này, khiến quân đội khó có thể hoạt động một cách nhất quán. Tuy nhiên, Citrinowicz nhận định: “Đây không phải là sự trả đũa ngẫu nhiên. Đây là sự răn đe có cấu trúc, được thiết kế để định hình hành vi và áp đặt cái giá phải trả”.

Tàu ngầm HMS Anson, được trang bị tên lửa Tomahawk Block IV (tầm bắn 1.600 km) và ngư lôi Spearfish, đã rời Perth hồi đầu tháng này và di chuyển khoảng 8.700 km đến Biển Ả-rập.

Tàu ngầm này định kỳ nổi lên mặt nước để liên lạc với Bộ Chỉ huy Liên hợp Thường trực của Anh tại Northwood, nơi bất kỳ lệnh phóng nào cũng sẽ được Thủ tướng phê chuẩn và được chuyển tiếp bởi tham mưu trưởng.

Bộ Quốc phòng Anh từ chối xác nhận vị trí của tàu ngầm, cho biết chính phủ sẽ không cung cấp chi tiết về các hoạt động hoặc triển khai cụ thể, đồng thời nói thêm rằng năng lực trong khu vực được "xem xét liên tục".

Việc triển khai tàu ngầm diễn ra sau khi London cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để tấn công các vị trí của Iran đe dọa Eo biển Hormuz. Động thái này vấp phải sự chỉ trích từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi ông cho rằng Anh đã “quá chậm trễ” trong việc tăng cường hỗ trợ.

Trong bài đăng trên Truth Social ngày 22/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố: “Nếu Iran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz, không có bất kỳ lời đe doạ nào, trong vòng 48 giờ kể từ thời điểm này, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy các nhà máy điện của họ, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất".

Lời đe dọa mới nhất của ông Trump được đưa ra một ngày sau khi ông nói rằng Mỹ đang xem xét "giảm dần" nỗ lực quân sự ở Trung Đông và bác bỏ những câu hỏi về kế hoạch của Nhà Trắng nhằm khôi phục giao thông qua eo biển Hormuz. "Đến một thời điểm nào đó, nó sẽ tự mở cửa", ông Trump từng nói về việc mở cửa lại eo biển Hormuz.

Thông tin này cũng được đưa ra sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ yêu cầu Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngừng cuộc tấn công vào cơ sở dầu khí của Iran. Tuy nhiên khi giá xăng tăng cao trong nước, nhiều quan chức Mỹ buộc nỗ lực hết sức để ngăn chặn việc đóng cửa eo biển Hormuz trong nhiều tháng, đồng thời thừa nhận việc mở lại tuyến đường thủy quan trọng này là vấn đề chưa có giải pháp rõ ràng.

Trong khi đó, theo một báo cáo của Lloyd's List, Iran đang xây dựng cơ chế kiểm tra và cấp phép mới đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu chỉ được phép lưu thông trong “hành lang an toàn” sau khi được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chấp thuận.

Cùng thời điểm, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố Iran muốn đạt được thỏa thuận nhưng ông thì không và cho rằng, ông đã đạt được mục tiêu của mình "sớm hơn dự kiến vài tuần" với kết quả Mỹ "xóa sổ Iran khỏi bản đồ".

“Lãnh đạo của họ đã ra đi, hải quân và không quân của họ bị tiêu diệt, họ hoàn toàn không có khả năng phòng thủ, vậy mà họ lại muốn thỏa thuận. Tôi thì không!”, ông Trump nhấn mạnh.

Một ngày trước đó, ông Trump cũng hạ thấp khả năng ngừng bắn và nói với phóng viên tại Nhà Trắng rằng những hành động đang diễn ra của Mỹ khiến Iran suy yếu đáng kể.

“Vâng, chúng ta có thể đối thoại, nhưng tôi không muốn ngừng bắn. Bạn không thể thực hiện lệnh ngừng bắn khi bạn đang tiêu diệt hoàn toàn phía bên kia. Họ không có hải quân. Họ không có không quân. Họ không có trang thiết bị nào. Họ không có người trinh sát. Họ không có pháo phòng không. Họ không có radar. Và tất cả lãnh đạo của họ đều bị tiêu diệt ở mọi cấp bậc. Chúng tôi không muốn làm điều đó” , ông Trump cho hay.