Thế giới đang chứng kiến một bức tranh tương phản rõ rệt. Số vụ xung đột và bạo lực tăng mạnh chưa từng thấy kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, kéo chi tiêu quân sự toàn cầu lên mức cao kỷ lục, chạm mốc gần 2.900 tỷ USD. Trong khi đó, nguồn ngân sách dành cho viện trợ quốc tế giảm đột ngột, bỏ lại phía sau hàng triệu người sống trong nạn đói dai dẳng, nhiều mục tiêu phát triển bền vững có nguy cơ bị bỏ lỡ.

Trong thông điệp kêu gọi thế giới giải trừ vũ khí và không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo “ước mơ hòa bình của nhân loại đang bị đe dọa”. Không phải ngẫu nhiên khi người đứng đầu Liên hợp quốc đưa ra lời cảnh báo nêu trên. Trên thực tế, mối đe dọa từ vũ khí hạt nhân ở mức cao đáng báo động, vũ khí cá nhân và vũ khí hạng nhẹ tràn lan, công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) làm gia tăng sức tàn phá của các cuộc xung đột.

Theo báo cáo Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) vừa công bố, chi tiêu quân sự toàn cầu đã tăng 11 năm liên tiếp, đạt gần 2.900 tỷ USD vào năm 2025, tương đương 2,5% GDP toàn cầu, đánh dấu mức tăng 41% chỉ trong vòng 10 năm.

Những con số biết nói nêu trên phản ánh một thực trạng đáng lo ngại: Bức tranh an ninh toàn cầu ngày càng phức tạp, trong khi các cơ chế kiểm soát vũ khí và giải trừ quân bị đa phương đối mặt nhiều thách thức. Tình trạng xung đột vũ trang, căng thẳng leo thang và xu hướng tái vũ trang là những nguyên nhân chính đẩy nhu cầu chi tiêu cho quốc phòng tăng cao, nhất là tại châu Âu và Trung Đông. Giới chuyên gia dự báo, chi tiêu quốc phòng của các nước vùng Vịnh có thể sẽ tăng mạnh lên đến 20% trong 3 năm tới, khi môi trường an ninh bất ổn của khu vực buộc các chính phủ tăng cường đầu tư củng cố năng lực phòng thủ.

Theo Liên hợp quốc, ngân sách dành cho chiến tranh đang lớn hơn gấp nhiều lần ngân sách dành cho phát triển bền vững và kiến tạo hòa bình. Thế giới cần khoảng 93 tỷ USD/ năm để chấm dứt nạn đói trên toàn cầu vào năm 2030 và 370 tỷ USD/ năm để cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản cho tất cả người dân ở các nước thu nhập thấp, trung bình thấp.

Đây chỉ là những con số nhỏ bé so với khoản ngân sách khổng lồ 2.900 tỷ USD chi cho quân sự năm 2025, nhưng lại mang lại ý nghĩa to lớn. Đó là cơ hội để hàng triệu người dân thoát khỏi nạn đói, trẻ em tại những nước nghèo được đến trường và tiêm chủng vaccine đầy đủ. Đó là chìa khóa quan trọng để thế giới đưa các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc (SDG) về đích đúng hạn vào năm 2030.

Lựa chọn giữa “vũ khí và bánh mì” là một câu hỏi khó, nhất là khi môi trường địa chính trị toàn cầu đang ngày càng phức tạp, nguy cơ bất ổn an ninh tăng cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, lời giải không nằm ở chỗ các nước chỉ được chọn một trong hai, mà còn là việc phân bổ nguồn lực hợp lý để giải quyết hàng loạt thách thức về đói nghèo, biến đổi khí hậu, dịch bệnh... Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh, đã đến lúc các nước dồn sức kiến tạo hòa bình thay vì đầu tư cho chiến tranh. Chỉ khi đó, thế giới mới có thể duy trì môi trường an ninh ổn định và vững bước đến tương lai phát triển bền vững.

Sau nhiều năm đối đầu căng thẳng hậu ly hôn, Angelina Jolie giành lợi thế trước Brad Pitt trong cuộc chiến pháp lý liên quan nhà máy rượu vang Château Miraval trị giá hàng trăm triệu USD. Nữ diễn viên thành công ngăn phía Brad Pitt tiếp cận loạt email được xem là tài liệu mật giữa cô và đội ngũ luật sư, màn “phản đòn” mới nhất trong vụ tranh chấp kéo dài nhiều năm.

Thắng lợi mới của Jolie
Angelina Jolie vừa giành thắng lợi quan trọng trong cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm với chồng cũ liên quan đến nhà máy rượu vang Château Miraval tại Pháp, khối tài sản được định giá khoảng 164-184 triệu USD.

Theo các tài liệu pháp lý được truyền thông Mỹ tiếp cận, Thẩm phán Cindy Pánuco của Tòa án Tối cao quận Los Angeles ra phán quyết rằng Jolie không phải giao nộp 22 email trao đổi với đội ngũ luật sư của mình cho Brad Pitt. Đây là những tài liệu mà phía Pitt trước đó yêu cầu được tiếp cận trong quá trình tranh tụng.

Tòa phúc thẩm cho rằng các email nói trên có chứa nội dung liên quan đến chiến lược pháp lý giữa Jolie và luật sư, do đó thuộc diện thông tin được bảo mật và không thể bị buộc công khai cho bên đối lập.

Luật sư của Jolie, Paul Murphy, gọi đây là “chiến thắng quan trọng” đối với nữ diễn viên Maleficent. Trong tuyên bố gửi truyền thông, ông Murphy cho biết phía Brad Pitt “hoàn toàn vượt quá giới hạn” khi tìm cách tiếp cận các tài liệu được bảo mật.

“Ban đầu ông Pitt yêu cầu tới 126 tài liệu mật. Sau đó họ thu hẹp xuống còn 22 tài liệu. Và giờ thì họ không nhận được gì cả, con số là 0”, luật sư của Jolie nói.

Ông Murphy đồng thời cho rằng động thái pháp lý này phản ánh “thói quen muốn kiểm soát mọi thứ liên quan đến Angelina” của Brad Pitt, bao gồm cả việc kiểm soát liên lạc giữa cô với luật sư riêng.

“Chúng tôi rất hài lòng khi cả Tòa phúc thẩm lẫn Tòa sơ thẩm cuối cùng đã chấm dứt vấn đề này”, luật sư của Jolie nhấn mạnh.

Cuộc chiến không khoan nhượng
Nguồn tin thân cận với Brad Pitt đưa ra góc nhìn trái ngược khi trao đổi với TMZ. Những gì phía Jolie đạt được chỉ là “quyết định tạm thời” giúp họ giữ kín các thông tin liên quan đến ý định thực sự của nữ diễn viên trước tòa.

Brad Pitt cũng nhận được kết quả thuận lợi trong cùng đợt xét xử. Thẩm phán bác đề nghị của Angelina Jolie yêu cầu xử phạt đội ngũ luật sư của Pitt số tiền 34.000 USD vì cho rằng họ lạm dụng thủ tục tố tụng để truy cập email riêng tư. Tòa cho rằng việc áp dụng hình phạt là “không cần thiết”.

Cuộc chiến pháp lý quanh Château Miraval kéo dài suốt bốn năm qua và vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Tranh chấp mới nhất diễn ra lúc hai bên tiếp tục bất đồng về thời điểm mở phiên xét xử chính thức.

Angelina Jolie muốn phiên tòa được tổ chức vào tháng 9/2027, trong khi Brad Pitt đề nghị đẩy sớm lên tháng 4 cùng năm. Theo nữ diễn viên Lara Croft: Tomb Raider, việc trì hoãn thêm 5 tháng sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến vụ việc.

Brad Pitt cho rằng thời gian là yếu tố quan trọng bởi nhiều nhân chứng liên quan đã lớn tuổi, thậm chí một người đã qua đời. Nam diễn viên Fight Club cho biết cuộc chiến pháp lý kéo dài khiến ông mất đi nhiều năm “không thể tận hưởng cuộc sống yên bình tại ngôi nhà của mình ở Pháp”.

Một nguồn tin thân cận với Pitt nói với Daily Mail rằng việc tiếp tục trì hoãn phiên tòa là “điều đáng buồn”, đồng thời cho rằng đây chỉ là chiến thuật kéo dài thay vì giải quyết dứt điểm vụ việc.


Trong các hồ sơ pháp lý trước đó, Brad Pitt viện dẫn vấn đề lịch trình liên quan đến các ngày lễ lớn của người Do Thái để đề nghị thay đổi thời gian xét xử. Angelina Jolie phản bác rằng Pitt không cung cấp cụ thể thành viên nào trong đội ngũ luật sư của mình bị ảnh hưởng bởi các nghi lễ tôn giáo.

Theo TMZ, tòa án chốt mốc 1/2/2027 cho một số thủ tục tiếp theo của vụ kiện, đồng nghĩa Brad Pitt phải nhượng bộ khoảng hai tháng so với đề xuất ban đầu của mình.

Nguồn cơn tranh chấp bắt đầu từ năm 2022, khi Brad Pitt đệ đơn kiện Angelina Jolie vì bán phần sở hữu của cô tại Château Miraval cho tỷ phú người Nga Yuri Shefler mà không có sự đồng thuận từ phía anh.

Pitt cho rằng giữa hai người từng tồn tại thỏa thuận không bán cổ phần cho bên thứ ba nếu chưa được đối phương chấp thuận. Trong khi đó, Angelina Jolie khẳng định cô không cần sự cho phép của chồng cũ để thực hiện thương vụ chuyển nhượng nhà máy rượu vang tại Correns, Pháp.

Château Miraval không chỉ là tài sản kinh doanh mà còn mang ý nghĩa đặc biệt với cặp sao từng được mệnh danh “Brangelina”. Đây là nơi họ tổ chức hôn lễ vào năm 2014 sau gần một thập kỷ gắn bó.

Angelina Jolie và Brad Pitt bắt đầu hẹn hò sau khi hợp tác trong phim Mr. & Mrs. Smith năm 2005. Hai người chia tay năm 2016 sau 12 năm bên nhau và hai năm kết hôn.

Cặp sao có sáu người con gồm Maddox, Pax, Zahara, Shiloh và cặp song sinh Knox - Vivienne. Sau nhiều năm tranh chấp liên quan đến quyền nuôi con, tài sản và các vấn đề kinh doanh, thủ tục ly hôn của họ mới chính thức hoàn tất vào tháng 12/2024.

Ngày 6/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa bày tỏ sự lạc quan về việc đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Iran.Trả lời phỏng vấn qua điện thoại với hãng truyền thông PBS News, ông Trump nêu rõ: "Tôi nghĩ rằng cuộc chiến này có cơ hội rất lớn để chấm dứt”. Tổng thống Trump cho biết ông cảm thấy Washington đang tiến gần đến một thỏa thuận. Ông Trump cho biết thêm: "Nhưng tôi đã từng cảm thấy như vậy với họ (Iran) trước đây, vì vậy chúng ta hãy xem điều gì sẽ xảy ra”.

Ngoài ra, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thỏa thuận với Iran sẽ bao gồm việc chuyển giao số urani làm giàu ở mức độ cao của Tehran cho Washington và Iran sẽ đồng ý không sử dụng các cơ sở hạt nhân ngầm của mình. Tổng thống Trump cũng khẳng định sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với nước Cộng hòa Hồi giáo nếu hai bên đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.Tuy nhiên, theo PBS News, lần này ông Trump "không chắc" sẽ cử đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông là Jared Kushner đến đàm phán với Iran.

Trước đó, cũng trong ngày 6/5, Tổng thống Trump cảnh báo rằng nếu Tehran không đồng ý một thỏa thuận hòa bình với Washington, lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục oanh kích "ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước đây".

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết rằng nếu Iran đồng ý với các điều khoản được đề xuất, chiến dịch quân sự quy mô lớn của Mỹ chống Iran, mang tên Epic Fury, "sẽ chấm dứt", và lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ cho phép eo biển Hormuz được mở cửa trở lại cho tất cả các hoạt động vận chuyển, bao gồm cả tàu thuyền của Iran.

Ngày 6-5, quân đội Pháp cho biết nhóm tàu ​​sân bay tấn công Charles de Gaulle, cùng với một tàu chiến của Ý và Hà Lan đang trên đường đến Biển Đỏ như một phần trong kế hoạch cho một nhiệm vụ tiềm năng nhằm bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz, theo hãng tin Reuters.

"Để đẩy nhanh việc thực hiện sáng kiến ​​này ngay khi hoàn cảnh cho phép, tàu sân bay Charles de Gaulle và các tàu hộ tống sẽ đi qua kênh đào Suez... trên đường đến phía nam Biển Đỏ” - Bộ Quốc phòng Pháp cho biết.

Theo Bộ Quốc phòng Pháp, việc triển khai này nhằm mục đích đánh giá môi trường hoạt động khu vực, mở rộng các phương án quản lý khủng hoảng để tăng cường an ninh, cho phép tích hợp các nguồn lực của các nước đối tác trong khuôn khổ phòng thủ phù hợp với luật pháp quốc tế và giúp trấn an các bên liên quan thương mại hàng hải.Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tuyên bố hồi tháng 3 rằng ông dự định thành lập một "nhiệm vụ hoàn toàn mang tính phòng thủ" bao gồm các nước châu Âu và ngoài châu Âu để hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển.

Một quan chức thuộc phủ tổng thống Pháp nói với Reuters rằng lý do cho việc triển khai là “vì việc phong tỏa eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn, thiệt hại đối với nền kinh tế thế giới ngày càng trở nên nghiêm trọng, và nguy cơ kéo dài xung đột là quá lớn”.

"Những gì chúng tôi đề xuất là Iran được phép cho tàu của mình đi qua eo biển Hormuz và đổi lại cam kết đàm phán với Mỹ về các vấn đề vật liệu hạt nhân, tên lửa và khu vực. Và chúng tôi đề xuất rằng về phía Mỹ, họ dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, đổi lại, nhận được cam kết đàm phán từ phía Iran” - quan chức này cho hay.

Quan chức này nhấn mạnh “chúng tôi muốn cùng nhau gửi tín hiệu rằng chúng tôi không chỉ sẵn sàng bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz, mà còn có khả năng làm được điều đó”.

"Vấn đề bây giờ là làm sao để có được sự đồng thuận của Iran và của Mỹ” - vị quan chức này đặt câu hỏi.

Động thái triển khai tàu sân bay diễn ra sau khi hãng vận tải biển Pháp CMA CGM ngày 6-5 xác nhận tàu container CMA CGM San Antonio đã bị tấn công khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz, khiến một số thủy thủ bị thương và tàu bị hư hại.

Sau vụ việc, người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết vụ tấn công cho thấy tình hình tại eo biển Hormuz vẫn rất nguy hiểm, tuy nhiên khẳng định Pháp không phải là mục tiêu cụ thể.

Hiện Ba Lan là một trong những quốc gia châu Âu đón nhận sự hiện diện quân sự Mỹ đáng kể nhất, với khoảng 10.000 binh sĩ.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk gần đây đã khẳng định rõ ràng lập trường của Warsaw: Ba Lan mong muốn tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ trên lãnh thổ mình, song không chấp nhận việc chuyển quân từ Đức sang để đạt được mục tiêu đó.

Tuyên bố này được ông Tusk đưa ra trong bối cảnh Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump vừa công bố quyết định rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức, làm dấy lên những đồn đoán về khả năng tái triển khai lực lượng.

Phát biểu trong cuộc họp báo sau một hội nghị thượng đỉnh ở Armenia đầu tuần này, ông Tusk nhấn mạnh rằng kế hoạch rút quân Mỹ khỏi Đức là một "vấn đề tế nhị" và ông không muốn "chiêu mộ" những binh sĩ đó vì như vậy sẽ "làm suy yếu tình đoàn kết châu Âu".

"Tôi không nghĩ rằng chúng tôi, với tư cách là một quốc gia, nên chiêu mộ họ. Tôi sẽ không cho phép Ba Lan bị sử dụng theo bất kỳ cách nào để làm suy yếu sự đoàn kết hoặc hợp tác ở cấp độ châu Âu", ông Tusk khẳng định.
Tuyên bố trên của vị Thủ tướng trung tả đã bị phe đối lập chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng ông đang ưu tiên lợi ích của Đức hơn an ninh của Ba Lan.

Hiện Ba Lan là một trong những quốc gia châu Âu đón nhận sự hiện diện quân sự Mỹ đáng kể nhất, với khoảng 10.000 binh sĩ.

Chính phủ của ông Tusk cho biết từ khi nhậm chức vào tháng 12/2023, họ đã nỗ lực không ngừng nghỉ để tối đa hóa sự hiện diện này.

Thứ trưởng Quốc phòng Paweł Zalewski đầu tuần này cũng xác nhận rằng Ba Lan đang đàm phán với Lầu Năm Góc về việc tăng cường năng lực Mỹ tại đây.

Tuy nhiên, trong các phát biểu vào ngày 5/5, ông Tusk nhấn mạnh rằng sự gia tăng này phải là "thêm vào" chứ không phải "thay thế" cho lực lượng Mỹ ở các nước khác, đặc biệt là Đức.
Ông lập luận rằng an ninh của Ba Lan phụ thuộc vào sự hiện diện Mỹ rộng khắp châu Âu, không chỉ tập trung ở biên giới phía Đông.

Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Ba Lan Marcin Kierwiński ngày 4/5 nói với hãng tin Polsat rằng Ba Lan sẽ hoan nghênh thêm quân đội Mỹ "bất kể họ được triển khai từ đâu đến".

Đồng thời, vị quan chức Ba Lan cho rằng vấn đề lớn hơn là việc ông Trump đang nói đến sự cắt giảm tổng thể hiện diện quân sự Mỹ ở châu Âu.Trước đó, ngay sau khi Lầu Năm Góc ra thông báo rút bớt quân, ông Tusk đã bày tỏ lo ngại sâu sắc trước "xu hướng thảm họa" trong quan hệ Mỹ - châu Âu.

Thủ tướng Ba Lan cảnh báo nguy cơ "tan rã liên minh" và kêu gọi tất cả các bên hành động khẩn cấp để củng cố đoàn kết xuyên Đại Tây Dương.

"Chúng ta phải làm những gì cần thiết để đảo ngược xu hướng thảm họa này", ông Tusk viết trên X ngày 2/5.

Thổ Nhĩ Kỳ đã công bố tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên của nước này tại Triển lãm quốc phòng SAHA EXPO 2026 diễn ra ở Istanbul, nhấn mạnh khả năng tầm bắn xa và tốc độ cao.

Yildirimhan là tên lửa tầm xa nhất của Thổ Nhĩ Kỳ cho đến nay, được thiết kế để tăng cường khả năng tấn công tầm xa.Các thông số kỹ thuật được công bố tại triển lãm cho thấy tên lửa này có tầm bắn lên đến 6.000 km và có thể đạt tốc độ Mach 25 (gấp 25 lần tốc độ âm thanh hoặc khoảng 30.850 km/giờ), xếp vào loại siêu thanh. Các nhà phát triển cho biết tốc độ cao này nhằm mục đích cải thiện khả năng né tránh các hệ thống phòng không nhiều lớp hiện đại.

Trước đây, Thổ Nhĩ Kỳ đã cho thấy khả năng phóng tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung với hệ thống Tayfun. Bộ trưởng Quốc phòng Yasar Guler cho biết, dự án Yildirimhan đánh dấu việc nước này gia nhập nhóm các quốc gia có khả năng tấn công liên lục địa.

Ông Yasar Guler nhấn mạnh Yildirimhan là tên lửa tầm xa nhất của nước này cho đến nay và là thiết kế nhiên liệu lỏng đầu tiên có khả năng bay siêu thanh. Ông cho biết tên lửa đạn đạo liên lục địa này là một bước tiến lớn trong khả năng phòng thủ của Thổ Nhĩ Kỳ và được xem chủ yếu là một vũ khí răn đe, nhưng cảnh báo rằng nó sẽ được sử dụng để tấn công nếu cần thiết.Triển lãm SAHA EXPO 2026 đang diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Istanbul, đã thu hút hơn 1.700 nhà triển lãm đến từ hơn 120 quốc gia. Theo Ban tổ chức, đây là một trong những sự kiện quốc phòng và hàng không vũ trụ lớn nhất khu vực.

Các sáng kiến ​​phát triển vũ khí tấn công tầm xa của châu Âu sẽ cần một thập niên để hoàn thiện. Trong lúc đó, chuyên gia chỉ ra lục địa già có thể tìm một số giải pháp tạm thời.Theo Financial Times, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định hủy bỏ kế hoạch triển khai tên lửa tầm xa tới Đức đã phơi bày lỗ hổng trong khả năng răn đe của châu Âu.

Trước đó, dưới thời ông Joe Biden, Washington dự tính điều một tiểu đoàn có tên lửa hành trình Tomahawk và vũ khí siêu thanh Dark Eagle. Nhờ đó, châu Âu sẽ được trang bị khả năng tấn công chính xác tầm xa (Deep Precision Strike - DPS).

DPS bị bỏ bê
Chương trình DPS gồm nhiều loại tên lửa có tầm bắn từ 1.000-3.000 km, với khả năng nhắm mục tiêu chính xác cao, cho phép vũ khí tấn công và phá hủy các đại điểm cụ thể hoặc thậm chí cả máy bay ném bom đang chuẩn bị cất cánh.

Các chuyên gia quân sự và quan chức quốc phòng coi DPS là thành phần quan trọng trong mọi kho vũ khí. Thứ nhất, DPS đe dọa cơ sở hạ tầng chiến lược và ngăn chặn đối phương phát động tấn công. Thứ hai, DPS trả đũa các hành động gây hấn mà không cần đến xung đột quy mô lớn hoặc tấn công hạt nhân. Thứ ba, trong xung đột, DPS tấn công các mục tiêu quan trọng của đối phương ở xa tiền tuyến, như căn cứ không quân hoặc hầm chứa tên lửa.

“Chúng ta học được từ xung đột Ukraine và Iran rằng việc phá hủy hoặc đe dọa các tài sản quan trọng của đối phương có thể là yếu tố quyết định, hoặc thậm chí ngăn chặn xung đột”, Camille Grand - Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Hàng không vũ trụ, An ninh và Quốc phòng châu Âu - cho biết.

Châu Âu đã bỏ bê DPS trong những thập niên gần đây vì lời hứa từ Mỹ, và vì sợ bị coi là khiêu khích.Kể từ thời Chiến tranh Lạnh, Mỹ đã cung cấp phương tiện răn đe thông thường cho châu Âu, từ các địa điểm phóng của Mỹ hoặc các tên lửa đặt tại châu Âu. Ngoài ra, Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung Moscow - Washington năm 1987 - trong đó cấm tên lửa có tầm bắn từ 500-5.500km - đã hạn chế khả năng phát triển DPS, ngay cả khi hai bên cáo buộc nhau vi phạm quy tắc trước khi Hiệp ước hết hạn năm 2019.

“Không phải vì chúng tôi ngu ngốc nên không có (hệ thống phòng không tầm xa), mà vì chúng tôi rất thận trọng trong việc phát triển các hệ thống đặt trên mặt đất vi phạm Hiệp ước INF”, ông Grand nói.

Ngay cả khi ông Trump lật ngược quyết định, nguồn cung các loại vũ khí này cũng rất hạn chế do cuộc chiến với Iran và chiến lược xoay trục sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Mỹ.Đức và Tây Ban Nha có tên lửa hành trình Taurus với tầm bắn 500km. Pháp và Anh cùng nhau phát triển tên lửa hành trình Scalp/Storm Shadow với tầm bắn tương tự. Nhưng nguồn cung của tất cả tên lửa này đang ở mức thấp. Tất cả đều được phóng từ máy bay, đồng nghĩa NATO phải giành được ưu thế trên không so với đối phương. Đây là một nhiệm vụ khó khăn đặc biệt nếu không có Mỹ.

Ngoài ra, kho vũ khí của châu Âu có một số tên lửa tầm xa hơn. Vương quốc Anh sở hữu tên lửa Tomahawk phóng từ tàu ngầm với tầm bắn khoảng 1.600 km, trong khi Pháp có vũ khí phóng từ tàu chiến, gọi là Missile de Croisière Naval (MdCN), với tầm bắn 1.400 km.

Mặc dù sở hữu tên lửa đạn đạo hạt nhân tầm xa như một phần của lực lượng răn đe hạt nhân trên biển, Pháp và Anh không có các loại vũ khí thông thường tương đương. Do đó, họ rơi vào tình huống “được ăn cả ngã về không” trong xung đột.

Tìm cách lấp đầy khoảng trống nếu không có Mỹ
Các quan chức NATO nhận định việc phát triển kho dự trữ DPS nội địa không phụ thuộc vào Washington sẽ thay đổi đáng kể tính toán răn đe và tấn công của châu Âu.

Năm 2024, Đức, Pháp, Ba Lan và Italy đã khởi động nỗ lực chung mang tên Elsa để phát triển nhiều loại tên lửa tầm xa do lục địa già sản xuất. Chương trình này - sau đó có sự tham gia của Anh và Thụy Điển - hiện bao trùm nhiều dự án, trong đó có ít nhất 2 dự án liên quan tới tên lửa có tầm bắn 2.000 km. Tuy nhiên, hầu hết dự án ở giai đoạn đầu và dần hoàn thiện trong những năm 2030.

Trong lúc đó, các chuyên gia cho rằng có một số giải pháp tạm thời khả thi.

Con đường nhanh nhất để chế tạo tên lửa phóng từ mặt đất với tầm bắn hơn 2.000 km là cải tiến sản phẩm hiện có, như tên lửa MdCN của Hải quân Pháp, thành phiên bản trên không hoặc trên mặt đất.CEO Destinus Mikhail Kokorich cho rằng châu Âu sẽ cần nhiều lộ trình công nghiệp khác nhau, thay vì một chương trình tập trung duy nhất hoàn hảo. Ông nói nhu cầu hiện tại quá cấp thiết và quá lớn để một mô hình mua sắm truyền thống đơn lẻ có thể gánh vác.

"Về cơ bản, Paris, Berlin và London đều có chung góc nhìn về các vấn đề chiến lược. Tuy nhiên, họ lại sở hữu nền tảng công nghiệp, văn hóa mua sắm, phương pháp kiểm soát xuất khẩu và ưu tiên về chủ quyền hoàn toàn khác biệt... Câu hỏi đặt ra là liệu chúng ta có thể biến sự cạnh tranh đó thành động lực để tăng tốc và chuẩn hóa quy trình sản xuất hay không, hay lại sa lầy vào những thủ tục hành chính rườm rà", ông nói thêm.

Bộ trưởng Pistorius cho biết Đức sẽ tìm đến “bí quyết của Ukraine” để giúp lấp đầy khoảng trống. Kyiv ngày càng tận dụng công nghệ tấn công tầm xa nội địa để nhắm tới các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga, như tên lửa hành trình Flamingo có tầm bắn 3.000 km và máy bay không người lái.

Sau cùng, Fabian Hoffmann - nghiên cứu viên cao cấp tại Học viện Đại học Quốc phòng Na Uy - cho rằng châu Âu nên mua bất cứ sản phẩm nào có sẵn, ngay cả khi đó là giải pháp không hoàn hảo.

Hành trình của ông Trump cho thấy sự nhất quán trong việc xây dựng thương hiệu cá nhân, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới về quyền lực và ảnh hưởng trong chính trị hiện đại.

Trong đời sống chính trị Mỹ hiện đại, hiếm có nhân vật nào tạo ra dấu ấn cá nhân mạnh mẽ như Tổng thống Donald Trump. Từ trước khi bước vào Nhà Trắng cho đến khi trở lại chính trường, ông luôn theo đuổi một cách tiếp cận nhất quán: đưa tên tuổi của mình trở thành một biểu tượng dễ nhận diện, không chỉ trong kinh doanh mà còn trong đời sống công cộng và chính trị.

Và theo như cây viết Edward Luce bình luận trên Financial Times, sẽ là điều khó hiểu nếu việc kế thừa mang tính “triều đại” không nằm trong toan tính của ông Trump.

Dấu ấn Trump
Khi được hỏi về đối tượng mà khải hoàn môn cao 250 feet dự kiến dựng tại Washington nhằm tôn vinh, ông Trump trả lời ngắn gọn: “Tôi”. Câu trả lời ấy gần như khép lại mọi suy đoán về “chiến công” mà công trình này hướng tới.

Tuy nhiên, câu nói ấy cũng phản ánh rõ phong cách quen thuộc của ông là đặt trọng tâm vào cá nhân như một thương hiệu, tương tự cách ông đã làm trong lĩnh vực bất động sản suốt nhiều thập kỷ.

Cùng với đó là kế hoạch xây dựng một đại sảnh quy mô lớn tại khu vực Nhà Trắng. Những ý tưởng này không chỉ mang tính kiến trúc hay biểu tượng, mà còn cho thấy cách ông Trump hình dung về vai trò của một nhà lãnh đạo: không chỉ điều hành mà còn để lại dấu ấn lâu dài trong không gian và ký ức công chúng.Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn, đây không phải là điều mới mẻ. Ngay từ những năm đầu sự nghiệp, ông Trump đã nổi tiếng với việc gắn tên mình lên các dự án, từ khách sạn, sân golf cho đến các tòa nhà cao tầng. Trong thế giới kinh doanh, đây là một chiến lược thương hiệu rõ ràng nhằm tạo ra sự nhận diện mạnh mẽ và gắn liền giá trị sản phẩm với cá nhân người sáng lập.

Khi bước sang chính trị, tư duy đó dường như vẫn được duy trì. Việc xây dựng hình ảnh cá nhân không chỉ giúp ông kết nối với cử tri mà còn tạo ra một phong cách lãnh đạo rất riêng - dễ nhận biết, dễ gây chú ý và có sức lan tỏa lớn.

Nỗi ám ảnh mang tên Pharaoh
Dẫu vậy, có cơ sở để cho rằng ông đang nghĩ đến điều lớn hơn sự tôn vinh cá nhân. Cách bền vững nhất để duy trì tên tuổi là sắp xếp một người kế nhiệm mang cùng họ. Trong số các con của ông Trump, Barron (20 tuổi) và Tiffany (32 tuổi) còn quá trẻ, khiến lựa chọn thu hẹp lại ở Ivanka, Eric và Donald Jr.

Trong đó, Ivanka đã giữ khoảng cách rõ rệt với cha kể từ năm 2021. Điều này khiến Eric và Donald Jr nổi lên như những ứng viên tiềm năng. Cả hai đều không thiếu tham vọng và đang gia tăng tài sản với tốc độ chóng mặt.

Theo ước tính của Forbes, tài sản ròng của Eric đã tăng gấp 10 lần lên khoảng 400 triệu USD kể từ tháng 11/2024, trong khi Donald Jr tăng gấp sáu lần, đạt khoảng 300 triệu USD.

Giữa hai người, Donald Jr được cho là khao khát làm hài lòng cha nhất. Nền tảng dự đoán Polymarket hiện đặt khả năng ông giành đề cử của đảng Cộng hòa năm 2028 ở mức 4%, thấp hơn nhiều so với Ngoại trưởng Marco Rubio (21%) và Phó Tổng thống JD Vance (39%).

Nhà bình luận Tucker Carlson đứng thứ ba với 6%, trong khi Ivanka và Eric mỗi người chỉ 1%. Tuy nhiên, có lý do để tin rằng Donald Jr đang bị đánh giá thấp.

Yếu tố then chốt là người con trai cả của ông Trump có thể “kiểm soát được”. Dù Vance hay Rubio đều có năng lực vượt trội, không ai đảm bảo họ sẽ duy trì lòng trung thành sau khi tiếp quản quyền lực.Việc phớt lờ Tu chính án 22 - quy định tổng thống không được phục vụ quá hai nhiệm kỳ - điều mà ngay cả Tòa án Tối cao Mỹ hiện nay cũng khó chấp thuận. Còn phương án “lách luật” bằng cách làm liên danh phó tổng thống cũng không khả thi, do Hiến pháp Mỹ đã chặn đứng khả năng này.

Vì vậy, lựa chọn còn lại dường như chỉ là một trong các con trai.

Giấc mộng vương triều
Làn sóng “đặt tên theo mình” gần đây của ông Trump có vẻ vượt xa mục tiêu xây dựng di sản đơn thuần. Nhiều dự án mang tính biểu tượng của ông cần nhiều năm mới hoàn thành.

Chẳng hạn, khải hoàn môn dự kiến hoàn tất vào năm 2028, còn đại sảnh Nhà Trắng cũng mất ít nhất một đến hai năm. Vừa rồi. ông Trump thậm chí đã buộc Bộ trưởng Hải quân John Phelan rời vị trí, một phần vì tiến độ chậm trễ trong dự án đóng “thiết giáp hạm vàng lớp Trump”.

Tháng 2 vừa qua, ông Trump từng đề xuất “giải ngân” cho hai dự án hạ tầng tại New York nếu đảng Dân chủ đồng ý đổi tên sân bay Dulles ở Washington và ga Penn ở New York theo tên ông - nhưng đề xuất này đã bị từ chối.

Một số “chiến dịch đặt tên” khác lại diễn ra nhanh chóng, như việc đổi tên Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật Kennedy thành “Donald J. Trump và John F. Kennedy”, hay Viện Hòa bình Mỹ (nay mang tên Trump).ương tự là chương trình “thẻ vàng Trump” trị giá 1 triệu USD cho thị thực dài hạn, chữ ký của ông trên tiền USD, hay việc treo chân dung tại các tòa nhà liên bang, bao gồm Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, những dấu ấn này cũng có thể bị gỡ bỏ nhanh chóng như khi được thiết lập.

Người ta thường nói ông Trump yêu thích sự phô trương của chế độ quân chủ và khao khát quyền lực của một nhà lãnh đạo chuyên quyền. Nhưng điều ít được chú ý hơn là sự ngưỡng mộ của ông đối với mô hình kế vị hoàng gia.

Với những tham vọng mang tính “đài tưởng niệm” như hiện nay, sẽ là điều khó hiểu nếu ý tưởng về một “triều đại Trump” không nằm trong suy tính của ông.

Ngày 6/5, Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia cho biết tất cả hành khách và thành viên thủy thủ đoàn còn lại trên tàu du lịch MV Hondius liên quan đến đợt bùng phát virus Hanta hiện đều không có triệu chứng.Phát biểu họp báo về tình trạng những người trên tàu MV Hondius, Bộ trưởng Garcia cho biết 3 trường hợp nghi nhiễm virus Hanta đã được đưa đến Hà Lan để điều trị. Theo bà, sau khi hoàn thành hoạt động sơ tán y tế này, tàu MV Hondius sẽ cập cảng Granadilla, phía Nam đảo Tenerife thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha. Chính quyền Tây Ban Nha sẽ thiết lập một cơ chế sơ tán y tế và hồi hương cho hành khách khi họ đến nơi nếu điều kiện sức khỏe của họ cho phép. Về 14 công dân Tây Ban Nha trên tàu, Bộ trưởng Garcia cho biết họ sẽ được kiểm tra y tế trước khi được đưa đến Madrid bằng máy bay quân sự để cách ly tại bệnh viện quân y Gomez Ulla.

Cùng ngày, phía Đức xác nhận các cơ quan khẩn cấp nước này sẽ chuyển 1 trường hợp nghi nhiễm virus Hanta, đã được sơ tán đến Hà Lan, tới Đức để điều trị. Giới chức Đức cho biết bệnh nhân sẽ được đưa đến bệnh viện đại học ở Duesseldorf, nhưng không cung cấp thêm chi tiết về quốc tịch hoặc giới tính của trường hợp này.Trong khi đó, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus nhận định nguy cơ từ đợt bùng phát virus Hanta trên tàu MV Hondius đối với phần còn lại của thế giới là thấp. Phát biểu tại trụ sở WHO ở Geneva (Thụy Sĩ), khi được hỏi WHO có nhận thấy sự tương đồng nào với tình trạng khẩn cấp hồi đầu cuộc khủng hoảng COVID-19 hay không, ông Tedros cho rằng ông không nghĩ vậy. Mặc dù đã có nhiều cuộc họp để phối hợp với các đối tác và ứng phó, nhưng ông cho biết đến nay chưa cần thiết phải triệu tập một cuộc họp ủy ban khẩn cấp về tình hình virus Hanta. Hiện WHO đã cử các nhân viên y tế lên tàu MV Hondius và tiếp tục theo dõi cũng như hỗ trợ những người còn lại, đồng thời giám sát tình hình bên ngoài.

Chở gần 150 người, tàu MV Hondius thuộc công ty Oceanwide Expeditions (Hà Lan), đang thực hiện hành trình dài ngày từ Argentina hôm 1/4 tới Nam Cực, đi qua nhiều đảo xa xôi ở Nam Đại Tây Dương. WHO cho biết trên tàu có 88 hành khách và 59 thành viên thủy thủ đoàn, với 23 quốc tịch khác nhau. Hiện đã có 3 người tử vong do liên quan đến virus Hanta. Đây là virus hiếm gặp lây truyền từ loài gặm nhấm do tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Tuần trước, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã phải “cầu viện” Quốc hội để xin gần 1,5 nghìn tỷ USD chi tiêu quân sự bổ sung.Theo tờ The Telegraph ngày 6/5, phần trình bày của ông Hegseth cho thấy ông và Lầu Năm Góc đang thực sự cần tiền.

Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ rõ cuộc chiến với Iran đã làm cạn kiệt nghiêm trọng kho dự trữ một số vũ khí quan trọng và đắt đỏ nhất trong kho vũ khí phòng thủ của Mỹ.Trong 38 ngày chiến sự trước khi ngừng bắn, Mỹ đã chi ít nhất 25 tỷ USD để phóng lượng lớn đạn dược vào 13.000 mục tiêu của Iran và bắn hạ tên lửa, thiết bị bay không người lái của Iran.

Với một số vũ khí chủ lực như tên lửa Patriot, tên lửa đánh chặn THAAD và tên lửa hành trình Tomahawk, Mỹ đã sử dụng từ một phần ba đến một nửa kho dự trữ. Thời gian để bổ sung lại kho này có thể kéo dài 4 đến 5 năm.

Các nhà sản xuất vũ khí cũng không muốn tăng tốc sản xuất, cho đến khi Quốc hội Mỹ phê duyệt ngân sách.

Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á lo ngại khi Lầu Năm Góc chuyển sang Trung Đông các hệ thống phòng thủ quan trọng mà vốn trước đây được dùng để bảo vệ các khu vực này.

Tổng thống Donald Trump nói vào ngày 1/5: “Trên khắp thế giới, chúng ta có dự trữ và có thể điều chuyển khi cần”.

Không chỉ là việc vũ khí và sức mạnh quân sự Mỹ rời khỏi các khu vực này. Các đồng minh cũng lo ngại kho dự trữ của họ sẽ bị ảnh hưởng khi Lầu Năm Góc thiếu vũ khí.

Mỹ đang âm thầm thông báo với Nhật Bản, Estonia, Litva, Ba Lan và cả Anh rằng họ sẽ phải xếp cuối hàng, chờ nhiều tháng hoặc nhiều năm mới nhận được các thiết bị quân sự đã đặt mua.

Ông Mark Cancian, cựu đại tá Thủy quân Lục chiến làm việc tại CSIS, cho biết: “Có thể họ sẽ phải chờ lâu hơn. Có nguy cơ Mỹ bị coi là nhà cung cấp không đáng tin cậy, khiến các đồng minh và đối tác chuyển sang nơi khác”.

Tình trạng kho vũ khí và tốc độ sản xuất của Mỹ

Phân tích của ông Cancian dựa trên báo cáo CSIS cho thấy bức tranh khác và đáng lo ngại hơn.

Đứng đầu danh sách cần bổ sung là tên lửa hành trình Tomahawk. Mỹ đã bắn hơn 1.000 quả Tomahawk (mỗi quả trị giá 2,6 triệu USD) vào mục tiêu Iran trong những tuần đầu chiến sự. Con số này cao gấp hơn 10 lần lượng mua hàng năm.

Mỹ hiện còn khoảng 2.000 quả trong kho. Nhà sản xuất RTX đã cam kết với Nhà Trắng sẽ tăng công suất lên hơn 1.000 quả mỗi năm.Tuy nhiên, các báo cáo cho biết, Mỹ đã hoãn giao lô 400 tên lửa Tomahawk đã đặt trước cho Nhật Bản.

RTX cũng sản xuất tên lửa đánh chặn Standard Missile (SM), dùng để bắn hạ tên lửa đạn đạo từ các bệ phóng trên tàu. Hơn một nửa số SM-3 và khoảng một phần ba SM-6 của Lầu Năm Góc có thể đã được triển khai trong chiến dịch Iran.

Công ty này cho biết, sẽ tăng sản lượng SM-6 lên hơn 500 quả mỗi năm, mỗi quả trị giá hơn 5 triệu USD.

Mỹ cũng đã phóng khoảng 1.100 tên lửa JASSM - loại tên lửa tầm xa phóng từ máy bay có khả năng tàng hình. Con số này chiếm từ một phần tư đến một nửa kho dự trữ và cần khoảng 4 năm để thay thế hoàn toàn.Một trong những thiếu hụt nghiêm trọng nhất có thể là tên lửa đánh chặn THAAD, được các đồng minh vùng Vịnh sử dụng để bắn hạ tên lửa đạn đạo Iran.

Mỹ chỉ có 8 hệ thống và đã điều chuyển nhiều hệ thống sang Trung Đông, bao gồm cả các bộ phận thuộc các hệ thống đặt tại Hàn Quốc.

Khoảng 50 - 80% kho dự trữ đã được sử dụng. Lockheed Martin nói sẽ tăng sản lượng lên 400 quả/năm (từ mức 96 hiện nay), nhưng sẽ chưa có lô giao hàng mới trong ít nhất một năm. Mỗi quả trị giá hơn 15 triệu USD.

Tiếp đến là hệ thống Patriot, có thể phóng từ mặt đất để đánh chặn tên lửa và máy bay, đang được 18 quốc gia sử dụng.

Mỹ ước tính có 2.330 tên lửa Patriot trước chiến tranh với Iran, mỗi quả trị giá 3,9 triệu USD. Mỹ đã phóng tới 1.430 quả tại vùng Vịnh.

Lockheed Martin cam kết tăng sản lượng Patriot lên 2.000 quả/năm vào năm 2030, từ mức 600 hiện tại. Thông thường, khoảng một nửa sản lượng được chuyển cho đồng minh hoặc đối tác của Mỹ, bao gồm Ukraine, nhưng điều này có thể thay đổi.

Nhóm phân tích CSIS cho biết: “Cho đến khi có số vũ khí sản xuất thêm này, Mỹ sẽ phải lựa chọn cách phân bổ để đáp ứng nhu cầu”.

Lo ngại của đồng minh

Ukraine cũng rất cần tên lửa Precision Strike Missile (PrSM). Có thông tin là toàn bộ 90 quả trong kho của Mỹ đã được sử dụng ở Iran, mỗi quả trị giá 1,6 triệu USD, dù CSIS ước tính con số thực tế là 40 - 70 quả.

Lockheed Martin dự kiến sản xuất 400 quả/năm, nhưng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khó có thể đứng đầu danh sách phân bổ.

Vì Mỹ có xu hướng ưu tiên bổ sung kho dự trữ của chính mình, nhiều đồng minh có thể sẽ bắt đầu tự sản xuất vũ khí hoặc mua từ nguồn khác.

Nhật Bản đã phát tín hiệu sẵn sàng tăng xuất khẩu vũ khí sang đồng minh sau khi dỡ bỏ lệnh cấm kéo dài đối với xuất khẩu vũ khí sát thương vào tháng trước. Thụy Sĩ đang xem xét phương án thay thế Patriot sau khi bị thông báo đơn hàng có thể bị trì hoãn. Tuy nhiên, ông Cancian cảnh báo rằng tìm được giải pháp tương đương sẽ rất khó.

Các quốc gia vùng Vịnh có thể là nhóm ít lo ngại hơn về kho dự trữ sau chiến tranh với Iran. Mỹ đã đẩy nhanh tiến độ giao vũ khí trị giá 9 tỷ USD cho Israel, Kuwait, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, gồm rocket dẫn đường bằng laser, tên lửa đánh chặn và Patriot.

Trong khi đó, các đồng minh châu Á lo ngại khi Mỹ chuyển nguồn lực quân sự sang vùng Vịnh, không chỉ vũ khí mà cả nhóm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và hơn 4.000 lính thủy đánh bộ.

Ngoài số vũ khí tiêu hao, còn có hàng chục máy bay bị bắn rơi, căn cứ quân sự và radar bị hư hại trong khu vực, cùng chi phí vận hành khi điều động phần lớn hải quân Mỹ tới vùng Vịnh.

Do đó, đề xuất 1,5 nghìn tỷ USD của Bộ trưởng Hegseth sẽ làm tăng chi tiêu quốc phòng hơn 40%, gây áp lực đáng kể lên ngân sách công vốn đã căng thẳng của Mỹ.

Tuy nhiên, tiền không thể giải quyết toàn bộ vấn đề. Thực tế là Tổng thống Trump đã phóng tên lửa với tốc độ nhanh hơn nhiều so với khả năng sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ.