Vào những giờ đầu của ngày 3 tháng 4 năm 2026, trong bối cảnh cuộc xung đột đang diễn ra giữa Hoa Kỳ và Iran, một chiến đấu cơ F-15E Strike Eagle thuộc Phi đoàn Tiêm kích 494, với danh hiệu DUDE 44, lao xuyên qua không phận tranh chấp trên dãy núi Zagros hiểm trở tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad ở tây nam Iran, gần Dehdasht.
Chiếc phi cơ hai động cơ, hai chỗ ngồi chuyên nhiệm vụ tấn công, mang theo vũ khí dẫn đường chính xác và các thùng nhiên liệu gắn ngoài, bất ngờ rung chuyển dữ dội khi trúng một hỏa tiễn vác vai, nhiều khả năng là MANPADS hoặc một hệ thống phòng không nâng cấp của Iran. Cả hai thành viên phi hành đoàn, gồm phi công DUDE 44 Alpha và sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí, một đại tá Không quân Hoa Kỳ rất được kính trọng, DUDE 44 Bravo, đã kích hoạt trình tự thoát hiểm bằng ghế phóng ACES II zero zero. Dù chịu lực G khắc nghiệt có thể gây nén hoặc gãy cột sống, cả hai đều sống sót.
Dù vậy, họ rơi xuống các khu vực tách biệt, trong địa hình xa xôi, thù địch, ở độ cao hàng ngàn feet so với mực nước biển. Dù bung ra, và chiếc phi cơ bị hư hại xoay lộn và lao xuống vùng núi bên dưới. Những gì diễn ra sau đó là một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu tác chiến CSAR táo bạo và phức tạp nhất trong lịch sử quân sự hiện đại Hoa Kỳ, kéo dài gần 48 giờ đối với sĩ quan WSO, người đã tránh bị bắt sâu trong lãnh thổ đối phương, trong khi một lực lượng Hoa Kỳ quy mô lớn, có sự hỗ trợ của tình báo Israel và huy động hơn 150 phi cơ, các đơn vị đặc nhiệm bao gồm SEAL Team 6, các chiến dịch đánh lừa của CIA, và hệ thống yểm trợ không quân nhiều tầng, chạy đua với lực lượng truy đuổi của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran IRGC, các bộ tộc vũ trang địa phương, cùng tiền thưởng treo trên đầu người phi công.
Bài tường trình này trình bày chi tiết dòng thời gian 48 giờ của nỗ lực giải cứu, dựa trên các tài liệu đã được giải mật, các tuyên bố của Tổng thống, và các báo cáo quân sự. Nội dung bao gồm vụ bắn hạ và phản ứng tức thời, số phận riêng biệt của hai phi công, cuộc sinh tồn khốc liệt của sĩ quan WSO với huấn luyện SERE, quy mô chưa từng có của lực lượng CSAR, cuộc giải cứu cuối cùng với mức độ rủi ro cao giữa giao tranh, và các bài học chiến lược cũng như nhân bản rộng hơn. Chiến dịch thể hiện rõ nguyên tắc không bỏ lại ai phía sau của quân đội Hoa Kỳ, nhưng cũng đi kèm với rủi ro và chi phí lớn, với các phương tiện bị hư hại, nhân sự cứu nạn bị thương, và minh chứng cho việc phục hồi nhân sự có thể định hình cách nhìn về chiến tranh hiện đại.
Giờ 0 đến giờ 6: Bị bắn hạ, thoát hiểm, và hỗn loạn ban đầu, sáng Thứ Sáu ngày 3 tháng 4
Nhiệm vụ này là một phần của Chiến dịch Epic Fury, một chiến dịch rộng lớn do Hoa Kỳ dẫn đầu. Phi hành đoàn F-15E đã rời khỏi phi cơ bằng ghế phóng được thiết kế để hoạt động trong mọi điều kiện, từ bay siêu thanh đến độ cao bằng 0 và vận tốc bằng 0. Cả hai người sống sót qua lực tác động cực lớn của việc phóng, với lực G có thể gây nén hoặc gãy cột sống, nhưng họ rơi xuống những vị trí tách biệt trong địa hình xa xôi, thù địch, ở độ cao hàng ngàn feet.
Phi công Alpha đáp xuống gần khu vực dễ tiếp cận hơn, gần bờ sông thuộc khu vực Karoon. Máy vô tuyến sinh tồn cá nhân và thiết bị PRD tự động kích hoạt, truyền tín hiệu mã hóa dạng burst qua SATCOM đến vệ tinh Cospas SARSAT. Trong vòng vài phút, một lực lượng CSAR chuyên biệt, bao gồm các phi cơ MC-130J Combat King II dùng cho chỉ huy và tiếp nhiên liệu, cùng trực thăng cứu nạn HH-60W Jolly Green II, đã được điều động từ các căn cứ tiền phương. Phi công được xác định vị trí và giải cứu trong một chiến dịch ban ngày chỉ vài giờ sau khi bị bắn hạ.
Lực lượng Hoa Kỳ thực hiện việc tiếp cận nhanh dưới hỏa lực tầm gần. Các trực thăng bị trúng đạn bộ binh, khiến một số thành viên bị thương, nhưng cả phi công và trực thăng đều trở về an toàn. Một phi cơ A-10 Warthog làm nhiệm vụ yểm trợ gần, với vai trò Sandy, cũng bị trúng đạn trong quá trình này; phi công của chiếc A-10 đã nhảy dù xuống Vịnh Ba Tư và được giải cứu.
Trong khi đó, sĩ quan WSO Bravo đối diện với một thực tế khác biệt. Bị thương, với các báo cáo cho thấy bị bong gân cổ chân và chảy máu nhiều, ông thu gom dù của mình để tránh để lại dấu hiệu dễ nhận thấy, kích hoạt thiết bị định vị một cách hạn chế theo đúng quy trình tránh bị định vị ngược, và bắt đầu di chuyển theo Kế hoạch Hành động Thoát thân đã được chuẩn bị trước. Chỉ mang theo một khẩu súng ngắn trong bộ dụng cụ sinh tồn cùng với nước, khẩu phần ăn, vật tư y tế và máy vô tuyến sinh tồn, ông di chuyển lên vùng cao hơn để có khả năng ẩn nấp tốt hơn và duy trì đường truyền liên lạc. Lực lượng Iran, bao gồm các đơn vị IRGC, dân quân Basij và các bộ tộc du mục Bakhtiari địa phương, quen thuộc với địa hình và được cho là có treo thưởng, bắt đầu hội tụ về khu vực rơi của phi cơ.
Giờ 6 đến giờ 24: Ngày và đêm đầu tiên của cuộc lẩn tránh
Huấn luyện SERE của vị đại tá trở thành phao cứu sinh. Ông tự xử lý vết thương với nguồn vật tư hạn chế, leo lên hàng ngàn feet trên một sườn núi dốc đứng, với các tường thuật mô tả một hành trình leo lên tới 7,000 feet trong địa hình hiểm trở, và tìm nơi trú ẩn trong một khe núi hẹp hoặc một cấu trúc giống hang động. Ông tránh các tuyến đường chính, sử dụng địa hình để che khuất khỏi các cuộc tuần tra, và hạn chế truyền tín hiệu vô tuyến ở mức tối thiểu, chỉ gửi các tín hiệu xác thực ngắn. Tại một thời điểm, ông đã gửi một thông điệp ngắn qua vô tuyến sinh tồn: “Thượng Đế là tốt lành,” sau đó được chuyển lên cấp chỉ huy và được Tổng thống Trump trích dẫn như một minh chứng cho tinh thần kiên cường của người phi công.
Các nỗ lực tìm kiếm của Iran nhanh chóng gia tăng. Truyền thông nhà nước và lực lượng IRGC phát đi thông báo và huy động các đội tìm kiếm trên mặt đất. Các bộ tộc địa phương, được trang bị súng săn và hiểu rõ địa hình dãy Zagros, trở thành một mối đe dọa bổ sung bên cạnh các lực lượng chuyên nghiệp. Sĩ quan WSO tránh được nhiều tình huống cận kề nguy hiểm, giữ im lặng và bất động vào ban ngày khi các chuyến bay trinh sát bằng máy bay không người lái hoặc trực thăng có thể làm lộ vị trí. Phía Hoa Kỳ, bao gồm các nguồn tình báo CIA và tình báo tín hiệu, làm việc khẩn trương để xác định vị trí của ông mà không làm lộ vị trí. Việc xác thực ban đầu thông qua các chi tiết ISOPREP, bao gồm các mã hỏi đáp cá nhân, xác nhận rằng ông vẫn còn sống và đang lẩn tránh.
Tại các trung tâm chỉ huy, Trung tâm Phục hồi Nhân sự Liên quân tuyên bố cả hai thành viên phi hành đoàn đang trong tình trạng bị cô lập. Trong khi việc giải cứu nhanh chóng phi công Alpha mang lại sự nhẹ nhõm, thì tình trạng kéo dài của sĩ quan Bravo dẫn đến việc leo thang toàn diện. Hơn 150 phi cơ được huy động, bao gồm F-35 làm nhiệm vụ hộ tống và chế áp phòng không SEAD, MQ-9 Reaper làm nhiệm vụ ISR liên tục, B-1B đánh vào các tuyến di chuyển của lực lượng Iran, các phương tiện tác chiến điện tử gây nhiễu, và nhiều phi cơ tiếp nhiên liệu. Tình báo Israel được cho là hỗ trợ theo thời gian thực trong việc xác định mục tiêu và đánh lạc hướng. Một căn cứ tiền phương được thiết lập tại một phi trường bỏ hoang gần Shahreza để hỗ trợ chiến dịch, với một số tài sản Hoa Kỳ sau đó bị phá hủy hoặc bỏ lại nhằm tránh bị đối phương thu giữ.
Giờ 24 đến giờ 36: Áp lực gia tăng và đột phá tình báo
Đến ngày thứ Bảy, sĩ quan WSO đã lẩn trốn suốt một ngày, bị thương, chảy máu và cô độc trong đêm núi lạnh giá. Ông phân bổ nước hợp lý, tiết kiệm năng lượng và chỉ di chuyển khi an toàn, theo đúng kế hoạch EPA để tiếp cận các điểm tập kết hoặc vùng cao có khả năng bắt tín hiệu tốt hơn. Lực lượng Iran trở nên quyết liệt hơn với các cuộc truy quét phối hợp và sự tham gia của dân thường bị kích động bởi tiền thưởng. Phía Hoa Kỳ chuyển từ kế hoạch giải cứu nhanh sang một chiến dịch xâm nhập sâu kéo dài với mức độ rủi ro cao. Nhiều nỗ lực giải cứu được chuẩn bị nhưng phải hủy bỏ do hoạt động của đối phương hoặc do chưa đạt xác thực cần thiết.
Các chiến dịch đánh lừa của CIA đóng vai trò then chốt, cung cấp thông tin sai lệch cho các mạng lưới Iran, sử dụng giả tín hiệu điện tử và công nghệ tiên tiến để thu hẹp khu vực tìm kiếm mà không làm lộ vị trí của sĩ quan. Các quy trình xác thực nhiều lớp bảo đảm đội cứu nạn có thể nhận diện chính xác trước khi tiến hành tiếp cận. Lực lượng đặc nhiệm, bao gồm Pararescue Jumpers và SEAL Team 6, được bố trí cho một cuộc giải cứu ban đêm. Các phương tiện yểm trợ không quân tiến hành các cuộc tấn công chuẩn bị vào các tuyến tiếp cận của IRGC và gây nhiễu liên lạc để cô lập lực lượng tìm kiếm của đối phương.
Yếu tố con người mang ý nghĩa sâu sắc. Sĩ quan đại tá, theo các báo cáo chính thức, đã tự xử lý vết thương, duy trì tinh thần thông qua các nguyên tắc huấn luyện, và tìm được sức mạnh từ việc biết rằng một chiến dịch cứu nạn quy mô lớn đang được tiến hành để tìm ông. Trong khi đó, lực lượng Hoa Kỳ phối hợp giữa các quân chủng và đồng minh trong một chiến dịch mà Tổng thống Trump sau này gọi là một màn trình diễn ngoạn mục về kỹ năng, độ chính xác, sức mạnh và khả năng tiêu diệt.
Giờ 36 đến giờ 48: Cuộc giải cứu cuối cùng và giao tranh
Đến đêm thứ Bảy sang rạng sáng Chủ Nhật ngày 5 tháng 4, tình báo xác nhận vị trí gần đúng của sĩ quan WSO trong một khe núi trên đỉnh cao. Một gói CSAR đa miền hội tụ, bao gồm trực thăng HH-60W Jolly Green II được hỗ trợ bởi MC-130 cho nhiệm vụ xâm nhập tầm thấp, cùng các chiến đấu cơ và máy bay không người lái hộ tống. Các đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ, bao gồm SEAL Team 6 và Pararescue của Không quân, thực hiện tiếp cận trên mặt đất.
Chiến dịch diễn ra trong điều kiện cực kỳ khắc nghiệt, với việc bay tầm thấp qua các khe núi hiểm trở để tránh radar, sau đó tiến hành giải cứu dưới hỏa lực trực tiếp. Lực lượng Hoa Kỳ giao chiến với các đơn vị Iran và dân quân gần vị trí ẩn náu. Các trực thăng bị trúng đạn bộ binh, khiến một số thành viên bị thương, nhưng đội cứu nạn đã tiếp cận được người phi công. Ông được đưa ra ngoài còn sống, bị thương nặng nhưng ổn định. Một số báo cáo ghi nhận thêm các phương tiện khác, bao gồm khả năng trực thăng MH-6 Little Bird hoặc các biến thể C-130, bị hư hại hoặc bị phá hủy để tránh rơi vào tay đối phương. Phía Iran chịu tổn thất nhân sự, bao gồm cả các nhân vật cấp cao. Toàn bộ giai đoạn giải cứu thứ hai kéo dài nhiều giờ với sự phối hợp không đối đất sâu trong lãnh thổ Iran.
Tổng thống Trump công bố thành công vào sáng Chủ Nhật, tuyên bố rằng lực lượng Hoa Kỳ đã giải cứu thành công thành viên phi hành đoàn F-15 bị thương nặng từ sâu trong vùng núi Iran, và sau đó chia sẻ thêm chi tiết trong một cuộc họp báo. Cả hai phi công đều được đưa về an toàn mà không có tử vong phía Hoa Kỳ, dù chiến dịch gây thiệt hại về trang bị và thương tích cho lực lượng cứu nạn. Tổng chi phí ước tính lên tới hàng trăm triệu đô-la, phản ánh quy mô lực lượng được huy động.
Cuộc giải cứu kéo dài 48 giờ của DUDE 44 Bravo là một minh chứng cho học thuyết phục hồi nhân sự của Hoa Kỳ. Nó làm nổi bật hiệu quả của CSAR tích hợp, kết hợp ưu thế trên không, lực lượng đặc nhiệm, tình báo đánh lừa và sự hỗ trợ của đồng minh trong môi trường bị kiểm soát chặt chẽ. Khả năng sinh tồn của sĩ quan WSO nhấn mạnh giá trị của huấn luyện SERE, thiết bị phục hồi cá nhân và ý chí con người. Đối với Iran, sự kiện này phơi bày những điểm yếu trong hệ thống phòng không và những thách thức trong việc kiểm soát địa hình núi rộng lớn trước một lực lượng Hoa Kỳ quyết tâm cao. Về mặt địa chính trị, chiến dịch củng cố nguyên tắc không bỏ lại ai phía sau như một giá trị cốt lõi của Hoa Kỳ, đồng thời tạo ra một câu chuyện mạnh mẽ trong bối cảnh xung đột năm 2026.
Các nhà phê bình và phân tích chỉ ra những rủi ro: các nhiệm vụ CSAR sâu trong lãnh thổ đối phương khiến các tài sản giá trị cao như trực thăng và lực lượng đặc nhiệm phải đối diện với hỏa lực mặt đất và nguy cơ leo thang. Việc mất hoặc hư hại các phi cơ hỗ trợ như A-10 cho thấy mức độ nguy hiểm rất cao. Tuy nhiên, thành công của chiến dịch, với việc đưa cả hai phi công trở về mà không có tử vong, đã chứng minh giá trị của đầu tư vào huấn luyện, công nghệ và phối hợp liên quân.
Cuối cùng, 48 giờ từ lúc bị bắn hạ đến khi được giải cứu đã biến một thất bại chiến thuật thành một câu chuyện về lòng dũng cảm và ý chí. Cuộc lẩn tránh của sĩ quan WSO, trong tình trạng chảy máu, kiệt sức và bị truy đuổi, kết thúc bằng một cuộc giải cứu lúc bình minh, sẽ được nghiên cứu trong các học viện quân sự trong nhiều năm. Như một viên chức đã tóm lược, đó là cuộc giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, chứng minh rằng ngay cả trong thời đại của máy bay không người lái và vũ khí chính xác, yếu tố con người trong phục hồi tác chiến vẫn không thể thay thế.
Cả hai thành viên phi hành đoàn đã hồi phục sau thương tích và trở lại phục vụ, và thử thách của họ là lời nhắc nhở về những hy sinh trong bầu trời tranh chấp. Chiến dịch không chỉ cứu mạng con người mà còn tái khẳng định một chân lý căn bản: trong Quân lực Hoa Kỳ, nhiệm vụ đưa mọi người trở về luôn được duy trì, bất kể giá phải trả hay số giờ cần thiết.
Một phúc trình mới đã làm dấy lên tranh luận sâu rộng về chính sách vô gia cư tại California, khi cho thấy 40% những người được đưa vào nhà ở thông qua một chương trình trị giá $300 triệu Mỹ kim tại Los Angeles đã quay trở lại đường phố chỉ trong vòng vài tháng.
Trọng tâm của tranh cãi là mô hình “Housing First”, chính sách đang được áp dụng rộng rãi tại California, trong đó người vô gia cư được cấp nhà ở mà không cần điều kiện về cai nghiện, điều trị tâm thần hay tham gia các chương trình hỗ trợ.
Ông Tom Wolf, một chuyên gia đang vận động cải tổ hệ thống vô gia cư, cho rằng cách tiếp cận này không giải quyết tận gốc vấn đề. Theo ông, việc cung cấp nhà ở mà không đi kèm điều trị chỉ là chuyển tình trạng nghiện ngập và bệnh tâm thần từ vỉa hè vào bên trong căn phòng.
Ông Wolf nhấn mạnh rằng nhiều người vô gia cư đang đối diện với tình trạng nghiện ma túy và rối loạn tâm thần, và nếu không có áp lực hoặc điều kiện bắt buộc, họ sẽ không thay đổi hành vi. Ông cho rằng chính sự kết hợp giữa kỷ luật, điều trị và trách nhiệm cá nhân mới là yếu tố giúp ông thoát khỏi vòng xoáy vô gia cư trong quá khứ.
Theo quan điểm này, giải pháp cần thiết là mô hình “nhà ở phục hồi”, trong đó người nhận hỗ trợ phải tuân thủ các yêu cầu về cai nghiện, kiểm tra định kỳ và tham gia chương trình điều trị. Ông Wolf cho rằng nếu có động lực rõ ràng, nhiều người sẽ sẵn sàng thay đổi.
Một ví dụ được nêu ra là một cơ sở tại San Francisco do tổ chức từ thiện điều hành, yêu cầu người tham gia phải duy trì trạng thái không sử dụng chất kích thích. Cơ sở này hiện đã đầy chỗ và có danh sách chờ, cho thấy nhu cầu đối với mô hình có cấu trúc rõ ràng.
Trong khi đó, chi tiêu cho chương trình vô gia cư tiếp tục gia tăng. Ước tính San Francisco chi khoảng $450 triệu Mỹ kim mỗi năm cho khoảng 16,000 người, trong khi Los Angeles có thể lên đến gần $700 triệu Mỹ kim mỗi năm.
Giới phê bình cho rằng với mức chi tiêu lớn như vậy, việc không đặt ra điều kiện đi kèm là thiếu trách nhiệm tài chánh và không bảo đảm hiệu quả lâu dài.
Tuy nhiên, những người ủng hộ “Housing First” lập luận rằng việc yêu cầu cai nghiện ngay từ đầu có thể khiến nhiều người không tiếp cận được hỗ trợ, và nhà ở ổn định là bước đầu cần thiết trước khi điều trị.
Tranh luận này đang diễn ra trong bối cảnh các nỗ lực cải tổ chính sách ở cấp liên bang cũng gặp trở ngại pháp lý. Một phán quyết gần đây của tòa án liên bang đã chặn một phần kế hoạch điều chỉnh nguồn tài trợ liên quan đến mô hình này.
Ông Wolf cho biết ông sẽ tham dự một hội nghị quốc gia tại Washington trong thời gian tới, nhằm thúc đẩy thay đổi chính sách theo hướng kết hợp giữa nhà ở và phục hồi. Ông nhấn mạnh rằng mục tiêu không chỉ là cung cấp chỗ ở tạm thời, mà phải tạo ra con đường thực sự giúp người vô gia cư thoát khỏi tình trạng hiện tại.
Một bản ghi nhớ ngoại giao dựa trên đánh giá tình báo của Hoa Kỳ và Israel cho thấy ông Mojtaba Khamenei, lãnh tụ tối cao mới của Iran, hiện đang trong tình trạng nghiêm trọng và không thể tham gia điều hành quốc gia sau khi bị thương trong cuộc không kích đã giết chết cha ông.
Theo tài liệu được chia sẻ với các đồng minh vùng Vịnh, ông Mojtaba Khamenei được cho là đang bất tỉnh và được điều trị tại thành phố Qom, trung tâm tôn giáo quan trọng của Hồi giáo Shia, cách Tehran khoảng 87 dặm về phía Nam. Bản ghi nhớ xác định rõ rằng ông không có khả năng tham gia bất kỳ quyết định nào của chính quyền trong tình trạng hiện tại.
Iran trước đó đã xác nhận rằng ông Mojtaba bị thương trong cùng cuộc không kích do Hoa Kỳ và Israel thực hiện vào Ngày 28 tháng 2 năm 2026, khiến lãnh tụ tiền nhiệm Ali Khamenei thiệt mạng cùng nhiều thành viên gia đình, bao gồm vợ và con.
Kể từ khi được chỉ định kế nhiệm vào đầu tháng 3, ông Mojtaba Khamenei chưa từng xuất hiện công khai hoặc phát biểu trực tiếp. Các thông điệp được phát trên truyền hình quốc gia đều không có hình ảnh hay giọng nói xác thực, làm gia tăng nghi vấn về tình trạng sức khỏe thực sự.
Một đoạn video được phát hành gần đây cho thấy hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra, mô phỏng ông Mojtaba đang trong phòng chiến lược phân tích bản đồ, càng làm dấy lên nghi ngờ về khả năng lãnh đạo thực tế của ông.
Bản ghi nhớ cũng tiết lộ rằng thi thể của ông Ali Khamenei đang được chuẩn bị an táng tại Qom, thay vì Mashhad như các báo cáo trước đó. Các cơ quan tình báo ghi nhận việc chuẩn bị xây dựng một lăng mộ lớn với nhiều vị trí an táng, cho thấy khả năng có thêm các thành viên gia đình sẽ được chôn cất tại đây.
Sự vắng mặt của lãnh tụ tối cao trong điều hành thực tế đang đặt ra câu hỏi lớn về cấu trúc quyền lực tại Iran. Giới phân tích nhận định rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo có thể đang nắm quyền kiểm soát thực tế, trong khi vai trò của ông Mojtaba chỉ mang tính biểu tượng.
Tổng thống Trump cũng xác nhận rằng các cuộc tiếp xúc hiện nay không diễn ra với lãnh tụ tối cao Iran, mà với các thành phần khác trong hệ thống, cho thấy sự thay đổi trong cấu trúc thương lượng.
Trong bối cảnh truyền thống Hồi giáo Shia yêu cầu an táng nhanh chóng, việc trì hoãn tang lễ của ông Ali Khamenei cũng gây ra nhiều nghi vấn. Một phần lý do được cho là lo ngại về an ninh, khi các sự kiện công khai có thể trở thành mục tiêu tấn công hoặc gây rối.
Các biến động này diễn ra trong bối cảnh chiến sự tiếp tục leo thang, làm dấy lên khả năng tái cấu trúc quyền lực sâu rộng trong nội bộ Iran, với ảnh hưởng trực tiếp đến cục diện khu vực.
Cầu King Fahd, tuyến giao thông huyết mạch nối Saudi Arabia với vương quốc Bahrain, đã bị đóng cửa khẩn cấp vào sáng sớm Thứ Ba do lo ngại các cuộc tấn công từ phía Iran, trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang ngay trước thời hạn tối hậu thư của Tổng thống Trump.
Cơ quan quản trị cầu King Fahd xác nhận rằng mọi phương tiện lưu thông đã bị đình chỉ như một biện pháp phòng ngừa, sau khi xuất hiện các mối đe dọa nhắm vào khu vực miền Đông Saudi Arabia. Đây là khu vực chiến lược quan trọng, nơi tập trung nhiều cơ sở năng lượng và hạ tầng quân sự.
Cầu King Fahd dài khoảng 15.5 dặm, là tuyến đường bộ duy nhất kết nối Bahrain với bán đảo Ả Rập. Việc đóng cửa cầu này không chỉ ảnh hưởng đến giao thông dân sự mà còn mang ý nghĩa chiến lược, khi Bahrain là nơi đặt căn cứ của Hạm đội 5 Hải quân Hoa Kỳ.
Diễn biến này xảy ra trong thời điểm đặc biệt nhạy cảm, khi Tổng thống Trump đã đưa ra tối hậu thư buộc Iran phải tái khai thông eo biển Hormuz trước 8 giờ tối Thứ Ba. Ông cảnh báo rằng nếu Tehran không tuân thủ, Hoa Kỳ sẽ tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào hệ thống điện lực và cầu đường của Iran.
Việc đóng cửa một trong những tuyến giao thông quan trọng nhất khu vực cho thấy mức độ lo ngại ngày càng gia tăng về khả năng Iran mở rộng các hành động quân sự ra ngoài lãnh thổ của mình, đặc biệt nhắm vào các mục tiêu chiến lược của các quốc gia đồng minh với Hoa Kỳ.
Giới quan sát nhận định rằng bất kỳ hành động tấn công nào nhằm vào khu vực này đều có thể kích hoạt phản ứng quân sự mạnh mẽ hơn, đẩy tình hình vượt qua ngưỡng căng thẳng hiện tại.
Trong bối cảnh các tuyến hàng hải và giao thông chiến lược đồng loạt bị đe dọa, khu vực Trung Đông đang bước vào một giai đoạn bất định, với mọi diễn biến đều gắn chặt với thời hạn mà Tổng thống Trump đã đặt ra.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai 6/4 mở cuộc họp báo cho biết thêm về chiến dịch giải cứu viên phi công bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran là một trong những nhiệm vụ phức tạp và rủi ro nhất, với yếu tố then chốt là chiến thuật dùng kế nghi binh nhằm đánh lạc hướng lực lượng Iran, trong khi viên phi công này phải tự xoay xở để sinh tồn giữa địa hình hiểm trở trong gần 36 tiếng. Tổng thống Donald Trump phát biểu với các phóng viên tại Phòng họp báo James Brady ở Tòa Bạch Ốc, ngày 6/4/2026, tại Washington. (Ảnh: AP/Julia Demaree Nikhinson)
Ông Trump cho biết, phía Mỹ đã dựng lên nhiều kịch bản giả, tạo ra ít nhất là 7 địa điểm khác nhau để khiến cho đối phương bị nhầm lẫn về vị trí thực sự của phi công này, buộc phía Iran phải cho phân tán nguồn lực.
"Chúng tôi muốn họ tin rằng anh ấy ở một nơi khác. Có hàng ngàn người đang đi truy lùng, cho nên chúng tôi phải tìm cách khiến cho họ tìm sai phương hướng", ông này nói, nhấn mạnh yếu tố nghi binh là chìa khóa thành công của chiến dịch giải cứu táo bạo này.
"Có nhiều khu vực mà ai cũng nghĩ rằng phi công đang có mặt ở đó. Họ cho rằng 'chúng tôi đã tìm thấy anh ta ở khu vực kkhác', bởi vì có đến 9 chiếc máy bay đang quay vòng trên một vùng nhỏ cách bờ biển khoảng 25 dặm", ông Trump mô tả lại.
Song song, Tổng thống Trump cho biết chiến dịch giải cứu đã huy động một số lượng lớn với tổng cộng 155 máy bay, gồm oanh tạc cơ, tiêm kích, máy bay tiếp nhiên liệu và các phương tiện chuyên trách cứu nạn khác.
Giám đốc CIA John Ratcliffe cũng mô tả về nhiệm vụ tìm kiếm phi công "giống như tìm một hạt cát giữa sa mạc", đồng thời nhấn mạnh đây là cuộc chạy đua với thời gian, vừa phải xác định rõ vị trí mục tiêu, vừa phải duy trì tình trạng cho đánh lạc hướng đối phương.
"Bởi vì truyền thống đặc biệt của Quân Lực Hoa Kỳ là không bao giờ bỏ lại bất cứ ai phía sau, nên đây là một nhiệm vụ không được phép thất bại", ông này khẳng định.
Theo ông Ratcliffe, cơ quan CIA đã cho sử dụng kết hợp nguồn tin từ con người và phương tiện kỹ thuật để xác nhận phi công vẫn còn sống sót vào sáng hôm thứ Bảy, khi người này đã "ẩn mình trong một khe núi, vẫn vô hình trước đối phương nhưng không thể qua mắt được CIA".
Trước đó, sau khi chiếc F-15E bị bắn hạ, viên sĩ quan phụ trách hệ thống vũ khí đã nhảy dù xuống khu vực núi non hiểm trở, với "khuôn mặt bị chảy máu khá nhiều", theo lời ông Trump cho biết.
"Anh ấy đã leo lên địa hình dốc đứng, tìm cách để lên cao hơn, đúng như những gì đã được huấn luyện để tránh bị bắt", Tổng thống Trump cho biết. Viên sĩ quan sau đó tự sơ cứu vết thương và liên lạc với lực lượng Mỹ để truyền đạt chính xác vị trí sau khi tung tin nhắn "GOD IS GOOD"
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, cho rằng yếu tố quyết định thành công của chiến dịch chính là "ý chí sinh tồn tuyệt đối" của viên phi công. "Ý chí sống sót, chờ được giải cứu của người lính là tất cả", ông này cho biết. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, trao đổi với các phóng viên trong cuộc họp báo cùng với Tổng thống Donald Trump. (Ảnh: AP/Mark Schiefelbein)
Chiến dịch giải cứu cũng đối mặt với nhiều rủi ro lớn. Ông Trump thừa nhận không phải tất cả cố vấn quân sự đều ủng hộ kế hoạch này, do lo ngại con số thương vong có thể lên đến hàng trăm người. "Có những người trong quân đội cho rằng đây là quyết định thiếu khôn ngoan", ông nói, song khẳng định cuối cùng ông vẫn quyết định cho triển khai.
Trong quá trình giải cứu, một máy bay A-10 của Mỹ đã bị trúng hỏa lực của Iran khi đang làm nhiệm vụ yểm trợ, song phi công đã kịp điều khiển máy bay rời khỏi khu vực nguy hiểm và nhảy dù ra an toàn.
Chiếc A-10 là một trong những máy bay giữ vai trò chủ chốt trong việc duy trì liên lạc với phi công F-15 bị bắn rơi, người đã được giải cứu thành công đầu tiên vào hôm thứ thứ Sáu. Viên sĩ quan phụ trách hệ thống vũ khí, tuy bị cho là mất tích nhưng cuối cùng đã được giải cứu trong một chiến dịch riêng biệt vào hôm Chủ nhật.
Số lượng binh sĩ tham gia chiến dịch không được cho công bố, song ông Trump tiết lộ "có hàng trăm binh sĩ đã tham gia", đồng thời nhấn mạnh đến quy mô và mức độ rủi ro của nhiệm vụ táo bạo này.
Cuối cùng, quân đội Mỹ đã giải cứu thành công cả hai viên phi cong chiếc F-15E bị bắn rơi và rút ra khỏi lãnh thổ Iran mà không có ghi nhận thêm thương vong nào, khép lại một chiến dịch được mô tả là "không được phép thất bại" của quân đội Mỹ.
Phía Iran cho biết, có 4 sĩ quan quân đội đã bị giết chết từ lực lượng Mỹ trong một nhiệm vụ giải cứu viên phi công F-15E bị bắn rớt trước đó.
"Vào rạng sáng Chủ nhật, các sĩ quan này tham gia chiến đấu trực tiếp với các chiến đấu cơ của đối phương, trực thăng, máy bay không người lái có vũ trang và các máy bay hỗ trợ tại khu vực Mahyar thuộc Isfahan, khi cho nổ súng vào các mục tiêu trên không. Sau khi rocket vác vai bắn trúng một trong các chiếc phi cơ tấn công, họ đã bị các máy bay khác của đối phương nhắm đến và giết chết họ", phía quân đội Iran cho biết.
4 sĩ quan Iran bị giết chết trong vụ Hoa Kỳ đến giải cứu phi công bị mắc kẹt.
Các sĩ quan này được xác định là Chuẩn tướng Masoud Zare, Đại tá Moein Heidari, Đại tá Seyyed Saeid Mousavi và Trung úy Milad Salarvand, theo Iran International có trụ sở tại London đưa tin ra.
Một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra tại Radziwiłłów, tỉnh Mazowieckie, Ba Lan khi tài xế ô tô bất chấp tín hiệu cảnh báo, cố băng qua đường ray dù barie đã hạ xuống. Hậu quả, chiếc xe bị tàu hỏa tông trúng, hư hỏng nặng.
Ảnh cắt từ clip.Ảnh cắt từ clip.
Theo hình ảnh từ clip, một chiếc ô tô màu trắng đang di chuyển trên đường thì tăng tốc nhằm vượt qua khu vực đường ray. Đáng chú ý, thời điểm này đèn tín hiệu đã chuyển sang màu đỏ, đồng thời barie chắn tàu cũng đã hạ xuống để cảnh báo nguy hiểm.
Dù vậy, tài xế vẫn cố tình phớt lờ các tín hiệu an toàn và điều khiển phương tiện băng qua. Đúng lúc đó, một đoàn tàu lao tới với tốc độ cao đã đâm trúng phần đuôi chiếc xe.
Cú va chạm mạnh khiến ô tô bị hất văng, xoay tròn nhiều vòng, phần đuôi bị biến dạng nghiêm trọng.
Theo người đăng tải đoạn clip, tài xế ô tô bị thương sau vụ tai nạn. Rất may, các hành khách trên tàu không gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, sự cố đã gây ảnh hưởng đến hoạt động di chuyển của nhiều du khách trên tuyến Warszawa - Łódź.
Vụ việc là lời cảnh báo về việc chấp hành nghiêm các tín hiệu giao thông tại khu vực giao cắt đường sắt, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết việc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) từ chối để nước này kiểm soát đảo Greenland là lý do hàng đầu khiến ông muốn rút khỏi liên minh.
Theo hãng tin CNN, Tổng thống Donald Trump ngày 6/4 đã lên tiếng chỉ trích NATO vì không hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột với Iran, đồng thời nhắc lại ý tưởng sáp nhập đảo Greenland của Đan Mạch.
"Nếu mọi người muốn biết sự thật, thì tất cả bắt nguồn từ Greenland. Chúng tôi muốn hòn đảo này, nhưng NATO không chịu nhượng lại cho Mỹ. Vì vậy tôi đã nói: 'Tạm biệt'", ông Trump cho hay.
Lãnh đạo Nhà Trắng sau đó tiếp tục chỉ trích NATO là "hổ giấy", khẳng định Tổng thống Nga Vladimir Putin "không hề e ngại" liên minh quân sự này. Ông Trump cũng nhắc lại lời chỉ trích NATO vì không hỗ trợ Mỹ ở Trung Đông.
"Chúng tôi không yêu cầu điều gì quá gay gắt. Tôi chỉ nói: 'Nếu các bạn muốn giúp đỡ thì thật tuyệt'. Nhưng câu trả lời của họ là: 'Không, không và không'. Rõ ràng họ đã cố tình không giúp đỡ", ông Trump nhấn mạnh.
Ngoài các quốc gia NATO, Tổng thống Mỹ còn thể hiện sự bất mãn với Hàn Quốc, Australia và Nhật Bản vì đã không hỗ trợ trong cuộc xung đột với Iran. Ngược lại, ông Trump đánh giá cao thái độ của các quốc gia Vùng Vịnh như Ảrập Xêút, Kuwait, Bahrain, Qatar và UAE vì đã luôn đứng về phía Washington.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte dự kiến sẽ tới Mỹ trong tuần này để gặp mặt Tổng thống Trump. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa liên minh và Washington đang gia tăng, khi một số quốc gia thành viên NATO như Pháp, Italia và Tây Ban Nha đã từ chối cho Mỹ sử dụng không phận và căn cứ của họ để tấn công Iran.
Với ánh trăng lấp đầy cửa sổ buồng lái, các phi hành gia của sứ mệnh Artemis II vừa được chiêm ngưỡng cảnh tượng tuyệt đẹp ở nửa khuất của Mặt trăng mà con người chưa từng chứng kiến trước đây, đồng thời thiết lập kỷ lục khoảng cách mới cho nhân loại.
Chỉ huy sứ mệnh Artemis II Reid Wiseman nhìn ra ngoài qua cửa sổ khoang tàu vũ trụ Orion để ngắm nhìn Mặt trăng ngày 6/4. (Ảnh: NASA/AP)
Chuyến bay kéo dài 6 giờ qua nửa tối của hành tinh này là điểm nhấn quan trọng trong lần trở lại Mặt trăng đầu tiên của NASA kể từ kỷ nguyên Apollo, đánh dấu một bước tiến nữa hướng tới mục tiêu đổ bộ Mặt trăng ở khu vực gần cực nam chỉ trong 2 năm nữa.
Bốn phi hành gia, gồm 3 người Mỹ và 1 người Canada, đã vượt qua kỷ lục khoảng cách 400.171 km mà sứ mệnh Apollo 13 thiết lập vào tháng 4/1970.
Họ tiếp tục bay, lao đi ngày càng xa Trái đất. Trước khi kết thúc, Artemis II đã phá kỷ lục cũ với khoảng cách 6.600 km.
“Tôi không thể tin vào những gì mình có thể nhìn thấy bằng mắt thường từ Mặt trăng lúc này. Thật không thể tin nổi”, phi hành gia người Canada Jeremy Hansen đã phát tín hiệu vô tuyến trước khi bay ngang qua. Ông kêu gọi “thế hệ hiện tại và tiếp theo không để kỷ lục này tồn tại lâu”.
Ngay sau khi phá kỷ lục của Apollo 13, các phi hành gia đã xin phép đặt tên cho 2 miệng hố mới quan sát được trên Mặt trăng. Họ đề xuất dùng Integrity - tên của tàu vũ trụ của họ, và Carroll để tưởng nhớ vợ của chỉ huy Reid Wiseman, người đã qua đời vì ung thư năm 2020. Wiseman đã khóc khi Hansen gửi yêu cầu đến Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ, và cả 4 phi hành gia đã ôm nhau trong nước mắt.
“Cảnh tượng thật hùng vĩ”, Wiseman phát tín hiệu vô tuyến sau khi lấy lại bình tĩnh và bắt đầu chụp ảnh. Các phi hành gia báo cáo rằng họ đã chụp được cả Mặt trăng và Trái đất trong cùng một bức ảnh, và liên tục mô tả cảnh tượng về những gì họ đang nhìn thấy cho các nhà khoa học ở Houston biết.
Một số đỉnh núi sáng đến nỗi Victor Glover nhận xét là trông như thể chúng được bao phủ bởi tuyết. Ngoài việc chụp ảnh phong cảnh bằng máy ảnh Nikon mạnh mẽ, các phi hành gia cũng lấy iPhone ra để chụp một vài bức ảnh ngẫu hứng.
Bốn phi hành gia Wiseman, Glover, Hansen và Christina Koch bắt đầu ngày trọng đại với giọng nói của chỉ huy Apollo 13 Jim Lovell, người đã ghi âm thông điệp đánh thức chỉ 2 tháng trước khi ông qua đời vào tháng 8 năm ngoái. “Chào mừng đến với khu phố cũ của tôi. Đây là một ngày lịch sử và tôi biết các bạn sẽ bận rộn như thế nào, nhưng đừng quên tận hưởng khung cảnh”, Lovell nói.
Họ mang theo huy hiệu lụa Apollo 8 đã cùng Lovell lên Mặt trăng, rồi khoe nó trước di chuyển qua nửa tối của hành tinh. “Thật vinh dự khi có nó trên tàu cùng chúng tôi. Hãy cùng nhau có 1 ngày tuyệt vời”, Wiseman nói.
Con tàu đi theo tuyến đường hình số 8 tận dụng lực hấp dẫn của Trái đất và Mặt trăng, nhờ đó giảm nhu cầu sử dụng nhiên liệu. Hành trình này sẽ đưa nhóm phi hành gia vào đúng quỹ đạo trở về Trái đất sau khi họ bay qua nửa tối Mặt trăng vào tối 6/4 (giờ Mỹ).
Wiseman và phi hành đoàn của ông đã dành nhiều năm nghiên cứu địa lý Mặt trăng để chuẩn bị cho sự kiện lớn này, và đã bổ sung thêm hiện tượng nhật thực toàn phần vào chương trình nghiên cứu của họ trong vài tuần qua.
Mục tiêu khoa học hàng đầu của họ là lưu vực Orientale nơi có 3 vòng tròn đồng tâm, với vòng ngoài cùng trải dài gần 950km.
Các mục tiêu khác của họ là tham quan địa điểm hạ cánh của Apollo 12 và 14 năm 1969 và 1971, cũng như rìa khu vực cực nam - khu vực ưu tiên của các sứ mệnh đổ bộ trong tương lai.
Artemis II là chuyến bay đầu tiên của NASA đưa phi hành gia lên Mặt trăng kể từ sứ mệnh Apollo 17 năm 1972. Nó đặt nền móng cho Artemis III vào năm tới, với phi hành đoàn Orion khác sẽ thực hành việc kết nối với tàu đổ bộ Mặt trăng trên quỹ đạo quanh Trái đất. Đỉnh cao sẽ là cuộc đổ bộ lên Mặt trăng do 2 phi hành gia thực hiện ở khu vực gần cực nam Mặt trăng, trong sứ mệnh Artemis IV vào năm 2028.
Hơn 100 taxi tự lái Baidu bất ngờ chết máy giữa đường phố Vũ Hán do lỗi hệ thống, phơi bày những rủi ro an toàn nghiêm trọng trong cuộc đua xe tự hành toàn cầu.
Nhà chức trách cho biết hơn 100 chiếc taxi tự lái đã ngừng hoạt động giữa hành trình do lỗi hệ thống. Sự việc xảy ra vào tối 31/3 trên các tuyến đường đô thị sầm uất được thiết kế cho luồng giao thông tốc độ cao.
Cảnh sát báo cáo không có thương vong. Tuy nhiên, sự cố đã gây ra sự hoang mang lớn cho hành khách và các cơ quan quản lý.
Những phương tiện này thuộc sở hữu của Baidu, công ty đang vận hành một trong những đội xe taxi tự lái lớn nhất thế giới thông qua dịch vụ Apollo Go.
Lỗi hệ thống toàn diện bất ngờ
Cảnh sát cho biết các báo cáo bắt đầu xuất hiện vào khoảng 9 giờ tối theo giờ địa phương. Nhiều phương tiện dừng lại đột ngột, một số nằm ngay trên các làn đường đang có xe lưu thông.
Một cuộc điều tra sơ bộ chỉ ra nguyên nhân là do "lỗi hệ thống", mặc dù giới chức chưa công bố chi tiết kỹ thuật.
Một hành khách kể lại xe của họ dừng lại sau khi rẽ. Màn hình hiển thị thông báo: "Hệ thống lái gặp trục trặc. Nhân viên dự kiến sẽ có mặt trong 5 phút".
Khi không thấy ai xuất hiện, hành khách này đã sử dụng tính năng SOS và cuối cùng phải tự tìm cách thoát khỏi xe.
Truyền thông đưa tin một số hành khách đã rời đi an toàn, trong khi những người khác tỏ ra e ngại do xe dừng ở vị trí nguy hiểm.
Một vài chiếc taxi dừng trên đường vành đai trên cao, nơi các dòng xe chạy tốc độ cao lao qua liên tục ở cả hai bên.
Cơ quan chức năng cho biết các đội cứu hộ đã có mặt và hỗ trợ những hành khách mắc kẹt. Giới chức vẫn đang tiếp tục điều tra nguyên nhân cốt lõi.
Sự cố này đánh dấu đợt ngừng hoạt động quy mô lớn đầu tiên của taxi tự lái được ghi nhận tại Trung Quốc, nối dài danh sách các sự cố liên quan đến xe tự hành trên toàn thế giới.
Tháng 12/2025, một sự cố mất điện đã làm tê liệt các xe do Waymo vận hành tại San Francisco (Mỹ), gây gián đoạn trên diện rộng.
Trước đó, vào tháng 8/2025, một chiếc taxi tự lái Apollo Go đã rơi xuống hố công trình ở Trùng Khánh (Trung Quốc).
Các chuyên gia nhận định những sự cố như vậy làm nổi bật các hạng mục rủi ro hoàn toàn mới.
Giáo sư Jack Stilgoe tại Đại học College London, chia sẻ: "Nếu muốn đưa ra những lựa chọn đúng đắn về công nghệ này, chúng ta cần hiểu rõ những loại rủi ro hoàn toàn mới".
Mặc dù nhiều nghiên cứu cho thấy hệ thống tự hành có thể giảm thiểu tai nạn, những sự cố như trên đặt ra câu hỏi lớn về độ tin cậy trong điều kiện thực tế.
Tham vọng bành trướng toàn cầu
Baidu hiện vận hành hơn 1.000 taxi tự lái, chủ yếu ở các thành phố Trung Quốc. Vũ Hán đóng vai trò là bãi thử nghiệm lớn và trung tâm triển khai giai đoạn đầu. Công ty này đang mở rộng mạnh mẽ sang các thị trường quốc tế.
Năm nay, Apollo Go đã ra mắt dịch vụ tại Abu Dhabi và Dubai. Baidu cũng hợp tác với các công ty gọi xe để thăm dò khả năng mở rộng sang châu Âu.
Các cuộc thử nghiệm tại Anh có thể bắt đầu vào năm 2026, tùy thuộc vào sự chấp thuận của cơ quan quản lý. Bất chấp sự tăng trưởng mạnh mẽ, công ty vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức về sự cố tại Vũ Hán.
Vụ việc bộc lộ một thách thức kỹ thuật cốt lõi: các hệ thống tự hành phải xử lý được các tình huống ngoại lệ và lỗi hệ thống mà không làm ảnh hưởng đến sự an toàn của hành khách.
Ngay cả những trục trặc hiếm gặp cũng có thể leo thang nhanh chóng khi đội xe vận hành ở quy mô lớn.
Khi việc triển khai mở rộng trên toàn cầu, những sự cố như thế này có khả năng định hình các quy định, tiêu chuẩn an toàn và niềm tin của công chúng vào công nghệ không người lái trong tương lai.
Tên lửa Raad-500 Iran (Thunder 500) nổi bật với thân composite nhẹ bằng nửa trọng lượng tên lửa Fateh-110, tầm bắn 500km, tốc độ Mach 8 và đầu đạn tách sớm khó đánh chặn.
Trong khi thế giới thường chú ý đến các tên lửa tầm trung và tầm xa như Etemad hay Fattah-2 của Iran, tên lửa Raad-500 (hay Thunder 500) vẫn giữ vai trò then chốt trong kho vũ khí chiến thuật tầm ngắn của Tehran.
Ra mắt chính thức ngày 9/2/2020 bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tên lửa Raad-500 được quảng bá là bước tiến đáng kể so với dòng Fateh-110 nhờ vật liệu composite nhẹ và động cơ mới.
Bài phân tích dựa trên các nguồn uy tín như Iran Watch, Missile Defense Advocacy Alliance và báo cáo JINSA (tháng 2/2026) để làm rõ những ưu điểm công nghệ thực tế cũng như những hạn chế còn tồn tại của loại tên lửa này.
Hỏa lực tên lửa Iran năm 2026: Còn lại bao nhiêu sức mạnh và tầm bắn thực sự của chúng là bao xa? Ảnh: thedefensewatch.com
Tên lửa Raad-500 Iran thuộc họ Fateh, là tên lửa đạn đạo tầm ngắn (SRBM) sử dụng nhiên liệu rắn hoàn toàn.
Thông số kỹ thuật nổi bật nhất là trọng lượng chỉ 1.750kg, giảm một nửa so với Fateh-110 nhờ thân tên lửa làm từ vật liệu composite (carbon fiber) thay vì kim loại truyền thống.
Chiều dài tên lửa Raad-500 ngắn hơn đáng kể (khoảng 7,6m), nhưng tầm bắn lại tăng lên 500km, cao hơn 200km so với phiên bản cũ.
Động cơ Zohair (Zoheir) composite tiên tiến giúp tên lửa Raad-500 đạt tốc độ tối đa Mach 8, đồng thời cho phép thời gian chuẩn bị phóng rất ngắn.
Điểm nhấn quan trọng là đầu đạn tách sớm ngay ở giai đoạn giữa quỹ đạo, thay vì tách muộn như các tên lửa cũ, giúp tăng khả năng tránh bị hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương phát hiện và đánh chặn.
Độ chính xác được đánh giá khoảng 30 mét (CEP), đủ để tấn công các mục tiêu điểm như căn cứ quân sự, radar hoặc kho nhiên liệu.
Ưu điểm lớn nhất của tên lửa Raad-500 nằm ở tính cơ động và khả năng sản xuất hàng loạt. Thiết kế composite nhẹ không chỉ giúp tên lửa dễ vận chuyển trên các bệ phóng di động mà còn giảm chi phí sản xuất, cho phép Iran bổ sung nhanh kho vũ khí ngay cả dưới lệnh trừng phạt.
Nhiên liệu rắn kết hợp với động cơ mới mang lại tính sẵn sàng chiến đấu cao, phù hợp cho các cuộc tấn công bất ngờ “bolt-from-the-blue” trong phạm vi khu vực Vịnh Ba Tư.
Các nguồn phân tích từ Washington Institute và CSIS Missile Threat nhấn mạnh rằng khả năng tách đầu đạn sớm là một cải tiến thông minh, khiến hệ thống phòng thủ Patriot hay Arrow của đối phương gặp nhiều khó khăn hơn.
Trong cuộc xung đột Mỹ-Israel-Iran gần đây (tháng 2/2026), tên lửa Raad-500 cùng dòng Fateh đã được sử dụng hiệu quả cho các đòn đánh chính xác tầm ngắn, chứng tỏ giá trị thực tiễn trong chiến lược “đánh chính xác, đánh số lượng lớn” của Iran.
Nhìn chung, đây là một nâng cấp khôn ngoan, giúp Tehran củng cố sức mạnh chiến thuật mà không cần công nghệ đột phá đắt đỏ.
Tuy nhiên, tên lửa Raad-500 vẫn tồn tại những hạn chế rõ rệt khi xét trên góc độ công nghệ thuần túy.
Phạm vi tầm bắn của tên lửa Raad-500 chỉ 500km khiến nó thuộc nhóm vũ khí chiến thuật chứ không phải chiến lược, không thể đe dọa các mục tiêu xa hơn như các tên lửa tầm trung khác.
Mặc dù tốc độ Mach 8 cao, nhưng tên lửa Raad-500 chưa đạt mức hypersonic thực thụ với khả năng cơ động liên tục trong khí quyển, nên vẫn dễ bị theo dõi hơn so với Fattah-2.
Việc dựa trên nền tảng Fateh cũ, dù đã cải tiến, cho thấy đây chủ yếu là phiên bản tối ưu hóa chứ chưa phải bước nhảy vọt.
Iran Watch và JINSA Report (2026) ghi nhận rằng dù chính xác cao, tên lửa Raad-500 vẫn chịu ảnh hưởng từ hạn chế tiếp cận linh kiện hiện đại do trừng phạt quốc tế, dẫn đến độ tin cậy thực chiến chưa được kiểm chứng đầy đủ trong điều kiện chiến tranh điện tử cường độ cao.
Hơn nữa, trong bối cảnh Iran đang giữ lại các tên lửa tiên tiến nhất làm dự trữ, tên lửa Raad-500 dù đã được triển khai vẫn chỉ là “ngựa ô” hỗ trợ chứ chưa phải mũi nhọn thay đổi cán cân khu vực.
Tên lửa Raad-500 Iran đại diện cho một bước tiến thực tế và thông minh trong chương trình tên lửa đạn đạo tầm ngắn của Tehran: vừa giảm trọng lượng, tăng tầm xa và khả năng sống sót, vừa duy trì được sản xuất quy mô lớn.
Những ưu điểm về vật liệu composite và thiết kế tách đầu đạn sớm xứng đáng được ghi nhận, nhưng các hạn chế về phạm vi hoạt động và tính đột phá công nghệ khiến nó chưa thể được xem là “kẻ thay đổi cuộc chơi” thực sự.
Chỉ khi Iran tiếp tục công bố thêm dữ liệu thử nghiệm hoặc sử dụng rộng rãi trong xung đột, cộng đồng quốc tế mới đánh giá chính xác hơn giá trị lâu dài của loại vũ khí này.
Apple có thể đang chuẩn bị tung ra sản phẩm tham vọng nhất trong nhiều năm - iPhone Fold. Nếu những tin đồn là chính xác, mọi cuộc tranh luận xoay quanh iPhone 18 Pro Max có thể sớm trở nên… không còn quan trọng.
Suốt gần một tuần qua, giới công nghệ liên tục bàn cãi về việc Dynamic Island trên iPhone 18 Pro Max nhỏ hơn 35% liệu có đủ để trở thành lý do nâng cấp hay không.
Những hình ảnh rò rỉ miếng dán màn hình được phân tích kỹ lưỡng và nhiều người đặt câu hỏi liệu Apple có đang làm quá ít. Tuy nhiên, có thể tất cả đều đang nhìn chưa đúng hướng.
Chiếc iPhone Fold dự kiến ra mắt vào mùa thu năm nay, hoặc muộn nhất là tháng 12 theo một số nguồn tin và nó có khả năng khiến toàn bộ cuộc thảo luận về iPhone 18 Pro Max chỉ còn như một chú thích nhỏ trong lịch sử.
Một concept iPhone Fold. Ảnh nguồn: Apple Track
Hình dáng iPhone mới đầu tiên sau gần hai thập kỷ
Cần nhớ lại lần cuối Apple giới thiệu một thiết kế iPhone hoàn toàn mới là năm 2007. Kể từ đó, mọi mẫu iPhone chỉ là biến thể của một khối hình chữ nhật quen thuộc. iPhone Fold có thể thay đổi hoàn toàn điều đó.
Theo nhiều báo cáo, Apple sẽ sử dụng thiết kế dạng “cuốn sách” với màn hình trong rộng khoảng 7,76 inch – gần tương đương kích thước của iPad mini. Khi gập lại, thiết bị sẽ có màn hình ngoài 5,49 inch, hoạt động như một chiếc điện thoại nhỏ gọn thông thường.
Nhà báo Mark Gurman của Bloomberg gọi đây là “cuộc đại tu quan trọng nhất trong lịch sử iPhone”. Khi nhìn vào những thông số được đồn đoán, nhận định này không hề quá lời.
Thiết bị được cho là sở hữu màn hình gập gần như không nếp gấp, khung titan cao cấp, chip A20 Pro tương tự iPhone 18 Pro và đặc biệt là viên pin khoảng 5.500 mAh – có thể lớn nhất từng xuất hiện trên một chiếc iPhone.
Sức hút của iPhone Fold không chỉ nằm trên giấy. Ngay cả trong giới công nghệ, nhiều người đã quyết định mua thiết bị này chỉ dựa trên hình ảnh dựng lại. Không phải “quan tâm”, không phải “chờ xem”, mà là đã xác định sẽ mua.
Thiết kế dạng sách rộng là yếu tố khiến họ hào hứng, bởi nó hứa hẹn điều mà điện thoại truyền thống không thể làm được: một thiết bị gọn gàng trong túi nhưng mở ra thành máy đa nhiệm thực thụ.
Dù điện thoại gập đã xuất hiện nhiều năm trong thế giới Android, đây sẽ là lần đầu tiên trên iPhone và chỉ riêng điều đó đã đủ tạo nên sự khác biệt lớn.
Điều đáng chú ý là trong các cuộc trò chuyện này, gần như không ai nhắc đến iPhone 18 Pro Max hay Dynamic Island nhỏ hơn. Họ muốn sản phẩm tham vọng nhất của Apple và đó không phải iPhone 18, 18 Pro hay 18 Pro Max. Đó là iPhone Fold.
Câu hỏi lớn nhất không phải là có mua hay không, mà là Apple sẽ tối ưu iOS cho màn hình gập như thế nào. Đây cũng là điểm khiến nhiều người tò mò nhất.
Apple đã có nhiều năm kinh nghiệm với iPadOS và tối ưu màn hình lớn, nhưng việc chuyển đổi linh hoạt giữa hai kích thước hiển thị hoàn toàn khác nhau trên cùng một thiết bị lại là câu chuyện khác.
Câu hỏi 2.000 USD
Theo tin đồn, iPhone Fold sẽ có giá khởi điểm khoảng 1.999 USD, và bản 1TB có thể lên tới 2.399 USD. Đây rõ ràng là mức giá rất cao.
Tuy nhiên, dòng điện thoại gập cao cấp hiện nay cũng nằm trong khoảng tương tự và nếu có hãng nào khiến người dùng chi 2.000 USD cho điện thoại, đó chính là Apple.
Ở góc độ thực tế, thiết bị này có thể thay thế cả điện thoại lẫn máy tính bảng. Những ai thường mang theo hai thiết bị hoặc muốn màn hình lớn hơn để đọc sách, xem video, làm việc đa nhiệm có thể thấy iPhone Fold là giải pháp hợp lý.
Nó khiến mức giá trở nên dễ chấp nhận hơn, điều mà việc thu nhỏ Dynamic Island không thể làm được.
Một số ý kiến cho rằng thiết kế nhỏ gọn khi gập và mức giá cao có thể khiến iPhone Fold khởi đầu chậm. Ngoài ra, Apple có thể loại bỏ Face ID để tiết kiệm không gian, thay bằng cảm biến vân tay ở cạnh bên, điều đã thấy trên nhiều điện thoại gập Android.
Đây đều là những lo ngại hợp lý. Nhưng lịch sử cho thấy Apple thường đến sau, rồi định nghĩa lại thị trường.
iPod không phải máy nghe nhạc MP3 đầu tiên. iPhone không phải smartphone đầu tiên. AirPods không phải tai nghe không dây đầu tiên. Apple quan sát, học hỏi và đặt ra tiêu chuẩn mới.
Tiêu điểm thực sự của năm 2026
iPhone 18 Pro Max chắc chắn sẽ là chiếc điện thoại tốt với chip 2nm, pin lớn hơn, camera khẩu độ biến thiên và giá ổn định. Nhưng đó chỉ là những cải tiến của công thức quen thuộc.
iPhone Fold mới là điều hoàn toàn mới từ Apple. Đây là sản phẩm có thể tạo ra làn sóng thảo luận mạnh mẽ, theo cách mà một thay đổi nhỏ ở Dynamic Island không thể làm được.
Đã lâu rồi giới công nghệ mới cảm nhận sự hào hứng thật sự với một sản phẩm Apple. iPhone Fold có thể là câu chuyện lớn nhất của năm 2026, còn mọi thứ khác, kể cả iPhone 18 Pro Max chỉ là phần mở màn.
Việt Nam lọt nhóm quốc gia truy cập OpenClaw nhiều nhất thế giới. Cộng đồng sử dụng công cụ có đến hàng trăm nghìn thành viên.
AI tại biên hay trợ lý tác tử đều không mới. Nhưng sự ra đời của OpenClaw khi kết hợp hai giải pháp này nhanh chóng tạo ra làn sóng khắp thế giới. Mã nguồn mở cùng tính tự trị cao của nền tảng cung cấp khả năng ứng dụng không giới hạn, phụ thuộc và ý tưởng, kỹ năng và phần cứng của người dùng.
Tại Việt Nam, lượng quan tâm cho OpenClaw cũng tăng vọt gần đây. Những ứng dụng thực tiễn, gần gũi với khách hàng trong nước được phát triển. Tuy nhiên, chính tính mở và khả năng tự trị của nền tảng tạo ra rủi ro về bảo mật, kỹ thuật, khó áp dụng ở quy mô doanh nghiệp.
Trong nhóm dùng OpenClaw nhiều nhất
Theo dữ liệu từ khóa Google Trends, lượng quan tâm đến OpenClaw tăng mạnh từ đầu tháng 3, khi các ứng dụng của giải pháp này bắt đầu được chia sẻ. Số tìm kiếm tại Việt Nam của công cụ mã nguồn mở vẫn nhỏ khi đặt cạnh ChatGPT hay Gemini. Tuy nhiên, so với Deepseek và Grok, OpenClaw tương đương. Trong một số thời điểm ở tháng 3, từ khóa này lọt nhóm tìm kiếm nhiều nhất trên lãnh thổ.
Dữ liệu từ SimilarWeb cho thấy Việt Nam nằm trong nhóm 5 nước truy cập OpenClaw nhiều nhất, sau Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ và Indonesia. Lượng vào trang tăng 900% trong 3 tháng gần nhất.
Trên mạng xã hội, phần mềm AI tại biên cũng trở thành chủ đề bàn luận trong các cộng đồng nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm sử dụng trí tuệ nhân tạo. Nhóm OpenClaw của người dùng Việt Nam trên Facebook có hơn 100.000 thành viên chỉ sau thời gian ngắn tạo lập. Cộng đồng có thêm hàng chục nghìn người mới gia nhập mỗi tuần.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Lê Tuấn Long, quản trị viên OpenClawVN cho biết tạo nhóm từ đầu năm, chứng kiến lượng thành viên mới tăng mạnh từ tháng 3.
“Từ khi nghiên cứu, tôi biết OpenClaw là một công cụ mạnh. Tuy nhiên, không ngờ chủ đề này được nhiều người Việt quan tâm đến vậy. Chủ đề thảo luận trong nhóm hiện tại xoay quanh việc hướng dẫn cài đặt và chia sẻ các trường hợp ứng dụng thực tế để tự động hóa quy trình làm việc”, ông Long nói.
Về thành phần tham gia, quản trị viên cho biết ban đầu chủ yếu là người làm việc trong mảng công nghệ thông tin. Gần đây khi OpenClaw phổ biến, nhóm non-tech cũng gia nhập để tìm hiểu.
Ứng dụng của OpenClaw
Sự bùng nổ của OpenClaw tại Việt Nam cùng nhịp thị trường Trung Quốc. Theo QQ, người dùng ở quốc gia tỷ dân nhanh chóng tìm được các phương án hiệu quả để khai thác phần mềm, tự động hóa quy trình làm việc. Mô hình “công ty một người” cũng ra đời từ đây khi tác tử được thiết lập, huấn luyện xong có thể thực hiện yêu cầu tuần tự và kiểm tra chéo.
Đây cũng là một trong những sức mạnh lớn nhất của OpenClaw. Cơ chế vòng lặp tự trị quan sát môi trường làm việc, định hướng và quyết định bước tiếp theo dựa trên yêu cầu ban đầu. Ngoài phản hồi theo lệnh, OpenClaw tự hành động theo lịch đã thiết lập trước.
Rest of World cho biết sự xuất hiện của OpenClaw đang làm thay đổi thị trường lao động Trung Quốc. Với khả năng can thiệp sâu và tự chủ trong các tác vụ máy tính, hệ thống này đã biến công sở thành chiến trường, nơi nhân viên văn phòng buộc phải chạy đua để không bị đào thải bởi chính công nghệ mà họ đang vận hành.
AI tự trị không chỉ đe dọa việc làm mà còn kích hoạt một nghịch lý tiết kiệm nguy hiểm. Khi nỗi lo sa thải bao trùm, người lao động tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc chọn cách thắt lưng buộc bụng để dự phòng rủi ro.
Kỹ năng (Skills) khiến OpenClaw trở nên khác biệt. Hệ thống mã nguồn mở cho phép lập trình viên khắp thế giới có thể thiết kế và bổ sung thêm chức năng. Theo ông Tuấn Long, OpenClaw hiện có thể kết nối với hệ thống chatbot Zalo. Người dùng có thể tương tác trực tiếp qua phần mềm nhắn tin phổ biến tại Việt Nam.
Tuy nhiên, cơ chế phần mềm mã nguồn mở vốn dành cho lập trình viên nghiên cứu. Giải pháp cũng cần kiến thức nền để chủ máy quản lý, kiểm soát hoạt động AI trên thiết bị. OpenClaw được thiết kế để chạy local (tại biên) hoặc thông qua API của dịch vụ AI lớn. Phương án đầu tiên bảo mật, an toàn nhưng cần phần cứng mạnh. Nếu không, app phản hồi chậm và dễ quá tải.
Cách chạy qua API tiêu tốn token. OpenClaw bị đánh giá “đốt” tài nguyên đáng kể so với những chatbot truyền thống. Ngoài ra, dữ liệu cá nhân của người dùng có thể bị lộ khi đi qua máy chủ bigtech.
OpenClaw cũng tạo ra làn sóng kết nối với chương trình này. Các công ty công nghệ từ Âu Mỹ tới phương Đông ngay lập tức tìm cách khai thác “mỏ vàng” OpenClaw mới, tìm cách tích hợp AI vào các nền tảng nhắn tin sẵn có.
Trong bối cảnh đó, Zalo của Việt Nam đang là một trong số các kênh kết nối chính thức do OpenClaw cung cấp, bên cạnh các nền tảng quốc tế nổi tiếng như Whatsapp, Telegram.
Về phía Zalo, ứng dụng này cũng chủ động hỗ trợ các kết nối trực tiếp (native connection) đến OpenClaw, không qua các lớp trung gian. Nhờ đó, người dùng Việt Nam có thể sử dụng tác nhân AI này ngay trong giao diện nhắn tin quen thuộc, với trải nghiệm liền mạch và gần như không có cảm giác “chuyển ứng dụng”.
Thông qua giao diện nhắn tin trên Zalo, người dùng có thể yêu cầu OpenClaw thực hiện các tác vụ như mua sắm, soạn và gửi thư điện tử, quản lý tài khoản mạng xã hội và nhiều nhiệm vụ khác.
“Tại Việt Nam, OpenClaw có thể làm trợ lý cá nhân, giúp thực hiện những công việc hàng ngày hoàn toàn tự động. Chủ nhân có thể yêu cầu gửi mail, tổng hợp thông tin đầu ngày, sau đó cập nhật vào bảng biểu. Sâu hơn, AI được tích hợp vào smarthome, quản lý Facebook, kênh YouTube…
Đó là khía cạnh cá nhân, còn về phía doanh nghiệp, OpenClaw không phải là lựa chọn tốt vì nó đang trong quá trình phát triển và còn khá nhiều lo ngại về bảo mật”, ông Lê Tuấn Long chia sẻ quan điểm.
Công an TP Đà Nẵng khởi tố một nữ 9X, khi có hành vi giả danh “công an” trên Zalo, dựng kịch bản “chạy án” để lừa đảo, chiếm đoạt hơn 415 triệu đồng của người quen.
Ngày 2/4, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng cho biết, đã khởi tố bị can, áp dụng lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Lê Nguyễn Quỳnh Như (SN 1995, trú phường Hải Châu)về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo điều tra, Lê Nguyễn Quỳnh Như do thiếu tiền tiêu xài cá nhân đã nảy sinh ý định lừa đảo. Đối tượng lợi dụng mối quan hệ quen biết với bị hại, sử dụng tài khoản mạng xã hội Zalo để tạo dựng các nhân vật không có thật, giả danh “Cơ quan Công an”.
Như nhắn tin cho bị hại với nội dung mình bị bắt do liên quan đến tội phạm ma túy, đồng thời “dẫn dắt” thông tin cho rằng bị hại cũng có liên quan vì từng cho Như mượn tiền. Đánh vào tâm lý lo sợ, đối tượng liên tục yêu cầu bị hại chuyển tiền để “chạy án”.
Đối tượng Như tại cơ quan công an. Ảnh: CACC
Với thủ đoạn trên, Như đã chiếm đoạt số tiền ít nhất 415,5 triệu đồng. Trong quá trình bị yêu cầu chuyển tiền nhiều lần, bị hại nghi ngờ và trình báo cơ quan công an.
Tiếp nhận tin báo, Văn phòng Cơ quan CSĐT Công an TP Đà Nẵng đã nhanh chóng vào cuộc, triển khai các biện pháp nghiệp vụ, thu thập tài liệu, chứng cứ. Tại cơ quan điều tra, Lê Nguyễn Quỳnh Như đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội.
Hiện vụ việc đang được tiếp tục củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định pháp luật.
Nguyễn Trung Hiếu (ca sĩ Chi Dân), Andrea Aybar Carmona (tức người mẫu An Tây, quốc tịch Tây Ban Nha), "cô tiên từ thiện" Nguyễn Đỗ Trúc Phương cùng hơn 200 bị can khác trong đường dây ma túy xuyên quốc gia bị bóc tách từ chuyên án VN10. Nổi bật, nam ca sĩ Chi Dân cùng anh ruột được xác định đã tham gia tổ chức "tiệc ma túy" tại một căn nhà ở quận Tân Bình trước đây.
Quá trình tổ chức dử dụng ma túy của anh em ruột ca sĩ Chi Dân và đồng phạm
Theo cáo trạng của VKSND TP.HCM, bị can Nguyễn Trung Hiếu (ca sĩ Chi Dân, sinh ngày 5/1/1989, quê Kiên Giang, nghề nghiệp ca sĩ) bị truy tố về tội "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy" theo quy định tại Điều 255 Bộ luật Hình sự.
bị can Nguyễn Trung Hiếu (ca sĩ Chi Dân), thời điểm bị bắt. Ảnh: CA
Nam ca sĩ là bị can thuộc nhóm các đối tượng bị phát hiện và bắt giữ trong quá trình mở rộng điều tra chuyên án vận chuyển ma túy từ Pháp về Việt Nam qua đường hàng không ở sân bay Tân Sơn Nhất hồi tháng 3/2023.
Vẫn theo cáo trạng, hành vi phạm tội của ca sĩ Chi Dân được xác định gắn liền với một vụ việc tổ chức sử dụng ma túy có sự tham gia của nhiều đối tượng.
Cụ thể, Chi Dân cùng các bị can khác gồm Lê Thị Triều, Nguyễn Trung Tín (anh ruột ca sĩ Chi Dân), Hòa Thị Hồng, Lê Ngọc Minh Anh và Thái Thị Huyền đã cùng nhau bàn bạc để tổ chức sử dụng ma túy tại Phòng 201, căn nhà số 108/4 đường Cộng Hòa, Phường 4, quận Tân Bình (trước đây).
Các đối tượng trong nhóm đã chuẩn bị địa điểm, dụng cụ sử dụng và góp tiền để mua các loại ma túy tổng hợp gồm Ketamine và MDMA (thuốc lắc) nhằm mục đích cùng nhau sử dụng.
Trong quá trình khám xét và bắt giữ, cơ quan chức năng đã thu giữ của Chi Dân 1 điện thoại di động hiệu iPhone (được xác định không liên quan đến tội phạm).
Tuy nhiên, các vật chứng tại hiện trường như đĩa sứ, ống hút tự chế và số lượng ma túy còn sót lại đã củng cố hồ sơ về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy của nhóm này.
Cáo trạng xác định, Chi Dân là một trong số hàng trăm "mắt xích" hoặc người sử dụng cuối cùng bị cơ quan điều tra truy quét sau khi bóc tách các đường dây tiêu thụ từ 7 chuyến hàng chứa hàng chục kilôgam ma túy tổng hợp do Hà Danh Nậm vận chuyển trót lọt về Việt Nam.
Dù không trực tiếp tham gia vào đường dây vận chuyển hay mua bán quy mô lớn, hành vi tổ chức sử dụng ma túy của nam ca sĩ bị cơ quan công tố đánh giá là gây nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến các quy định của Nhà nước về quản lý chất ma túy và cần phải xử lý nghiêm để răn đe.
Người mẫu An Tây đóng vai trò tổ chức, sử dụng ma túy ra sao?
Vẫn theo cáo trạng, vào chiều ngày 9/11/2024, lực lượng chức năng bất ngờ kiểm tra một căn hộ thuộc chung cư cao cấp tại phường Thạnh Mỹ Lợi (TP Thủ Đức trước đây). Tại đây, cảnh sát bắt quả tang Andrea Aybar Carmona (tức người mẫu An Tây) cùng một nhóm bạn đang có biểu hiện "phê" ma túy.
Người mẫu An Tây, thời điểm bị bắt. Ảnh: CA
Tại hiện trường, cảnh sát thu giữ một số tang vật gồm bột màu trắng, các viên nén nghi là thuốc lắc và dụng cụ dùng để sử dụng chất cấm.
Kết quả xét nghiệm nhanh tại thời điểm đó cho thấy nữ người mẫu dương tính với chất ma túy. Sau khi củng cố hồ sơ, ngày 21/11/2024, cơ quan điều tra chính thức ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với An Tây.
Cáo trạng xác định, An Tây không chỉ là người sử dụng mà còn giữ vai trò tổ chức. Nữ người mẫu bị cáo buộc đã chủ động liên hệ với các đầu nậu thông qua mạng xã hội để mua ma túy (chủ yếu là Ketamine và thuốc lắc) mang về căn hộ.
Trong các buổi tụ tập, A Tây trực tiếp chuẩn bị các dụng cụ như đĩa sứ, thẻ nhựa để "kẻ" ma túy, cùng dàn loa và đèn chớp để tạo không gian thác loạn. Bị can cùng các đối tượng khác trong vụ án đã biến nơi ở thành "điểm bay" kín đáo cho các bạn bè trong giới.
Cơ quan công tố cho rằng, hành vi của Andrea Aybar Carmona là nguy hiểm cho xã hội, không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây ảnh hưởng xấu đến lối sống của giới trẻ, đặc biệt khi bị can là người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội.
“Cô tiên từ thiện” Nguyễn Đỗ Trúc Phương từ người nổi tiếng đến thân phận bị can ma túy ra sao?
Từ một người nổi tiếng với các hoạt động thiện nguyện, Nguyễn Đỗ Trúc Phương bị cáo buộc cùng nhóm bạn mua ma túy về căn hộ chung cư để tổ chức "tiệc" thác loạn.
“Cô tiên từ thiện” – Nguyễn Đỗ Trúc Phương, thời điểm bị bắt. Ảnh: CA
Theo cáo trạng, bị can Nguyễn Đỗ Trúc Phương (30 tuổi) bị truy tố về tội "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy" theo khoản 2 Điều 255 Bộ luật Hình sự. Phương là một trong những mắt xích bị phanh phui trong giai đoạn mở rộng chuyên án VN10, đường dây tội phạm ma túy xuyên quốc gia.
Cụ thể, hành vi phạm tội của Trúc Phương bị phát hiện từ việc cơ quan điều tra truy xét các đầu mối bán lẻ ma túy cho giới nghệ sĩ và người có sức ảnh hưởng. Kết quả điều tra xác định, Phương không chỉ sử dụng mà còn đóng vai trò chủ mưu, khởi xướng việc tổ chức sử dụng chất cấm.
Cụ thể, vào tối ngày 4/11/2024, Trúc Phương cùng một số người bạn, trong đó có bị can liên quan đến đường dây của Hà Danh Nậm và Lê Thắng Anh Tú, đã tụ tập tại một căn hộ chung cư cao cấp. Tại đây, Phương bị cáo buộc đã cùng các đối tượng thảo luận và góp tiền để mua ma túy về "vui vẻ".
Cơ quan công tố xác định, Phương đã trực tiếp liên hệ hoặc thông qua trung gian để đặt mua các loại ma túy như Ketamine và thuốc lắc (MDMA). Sau khi ma túy được giao đến, Phương cùng nhóm bạn đã sử dụng ngay tại căn hộ. Hành vi này được thực hiện nhiều lần trước khi bị lực lượng chức năng triệt phá vào giữa tháng 11/2024.
Ngày 14/11/2024, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM chính thức ra quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Đỗ Trúc Phương. Thời điểm bị bắt, Phương thừa nhận do áp lực cuộc sống và sự lôi kéo của bạn bè nên đã sa chân vào con đường sử dụng chất kích thích.
Trước khi bị bắt, Nguyễn Đỗ Trúc Phương là một gương mặt đình đám trên mạng xã hội với hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Cô từng được vinh danh trong nhiều chương trình nhờ các hoạt động thiện nguyện, giúp đỡ những hoàn cảnh ngặt nghèo. Việc Phương bị truy tố trong một đại án ma túy đã gây cú sốc lớn trong dư luận.
Cáo trạng nhận định, hành vi của bị can Phương là nghiêm trọng, diễn ra trong bối cảnh thành phố đang quyết liệt bài trừ tệ nạn ma túy. Dù có nhiều đóng góp cho hoạt động xã hội trước đó, nhưng việc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi vi phạm pháp luật hình sự, cần phải xử lý nghiêm để răn đe.
Một con sói đã cắn một phụ nữ tại trung tâm mua sắm giữa thành phố Hamburg, Đức, khiến nạn nhân bị thương ở mặt và phải điều trị y tế. Vụ việc được cho là lần đầu tiên xảy ra kể từ khi sói quay trở lại Đức cách đây gần 30 năm, sau khi từng biến mất hoàn toàn khỏi nước này.
Theo BBC, vào ngày 31/3, gần ga Altona ở Hamburg, một ngày bình thường trên phố mua sắm sầm uất Grosse Bergstrasse đã nhanh chóng trở nên hỗn loạn khi một con sói bất ngờ xuất hiện và tấn công một phụ nữ.
Politico cho biết đây được xem là vụ tấn công đầu tiên của sói kể từ khi Đức tái đưa loài đang bị đe dọa này trở lại tự nhiên cách đây gần 30 năm.
Phố mua sắm Grosse Bergstraße ở Hamburg. Nguồn ảnh: Marcus Brandt/picture alliance qua Getty Images
Theo đài NDR (Đức), dẫn lời cảnh sát, người phụ nữ đang ở trong khu mua sắm thì phát hiện con sói trong trạng thái hoảng loạn, liên tục lao vào cửa kính. Cô đã cố gắng dẫn con vật ra khỏi khu vực đông người, nhưng sau đó bị nó cắn vào mặt trước khi con sói bỏ chạy.
Nạn nhân được sơ cứu tại chỗ, sau đó được đưa đến bệnh viện gần đó để khâu vết thương và hiện đã xuất viện, theo Politico. Sau vụ tấn công, con sói chạy khắp thành phố cho đến khuya cùng ngày, khi nó được phát hiện gần hồ Binnenalster.
Theo BBC, việc khống chế con vật không hề dễ dàng: cảnh sát dùng dây kéo nó lên khỏi mặt nước, nhưng nó lại trốn thoát và lẩn tránh lực lượng chức năng trong khoảng một giờ trước khi bị bắt giữ.
Con sói hiện đã được chuyển đến Công viên Động vật hoang dã Klövensteen và dự kiến sẽ được thả trở lại tự nhiên trong tương lai, theo NDR. “Con sói hiện đang rất sợ hãi và căng thẳng”, ông Christian Erdmann từ Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã và Loài cho biết.
“Chúng tôi khuyến nghị thả nó về khu vực thưa dân cư, với điều kiện bác sĩ thú y xác nhận tình trạng sức khỏe ổn định”.
Cơ quan Bảo tồn Thiên nhiên Liên bang Đức cho biết đây là vụ sói tấn công người đầu tiên trong 28 năm, kể từ khi loài này quay trở lại nước Đức. Trước đó, sói đã vắng bóng tại quốc gia này suốt khoảng 150 năm, theo AP.
“Chưa từng có trường hợp nào như vậy kể từ khi chương trình tái nhập bắt đầu năm 1998”, một người phát ngôn cho biết, theo BBC.
Dù đây là vụ tấn công đầu tiên nhằm vào con người trong thời gian gần đây, sói từ lâu đã gây lo ngại cho ngành chăn nuôi tại Đức. Năm 2025, Nghị viện châu Âu cũng đã bỏ phiếu điều chỉnh mức độ bảo vệ của loài sói từ “được bảo vệ nghiêm ngặt” xuống “được bảo vệ”.
Đền Trăn (Temple of Pythons) ở Ouidah (Benin) là một nơi linh thiêng hiếm có, nơi tôn giáo, lịch sử, truyền thuyết và các nghi lễ sống hòa quyện vào nhau theo một cách rất “quấn quýt” – đúng nghĩa đen, xoay quanh loài rắn.
Ngôi đền gắn bó chặt chẽ với Vodun, một tín ngưỡng tâm linh được thực hành ở nhiều khu vực Tây và Trung Phi, đặc biệt là Benin, Togo và Ghana. Thông qua cộng đồng người châu Phi hải ngoại, tín ngưỡng Vodun đã lan sang Tân Thế Giới, ảnh hưởng đến các hệ thống tín ngưỡng như Vodou ở Haiti và Voodoo ở Louisiana. Trong hệ niềm tin này, rắn không phải là sinh vật đáng sợ mà được tôn kính như biểu tượng của sự bảo vệ, cân bằng và cầu nối tâm linh.
Cận cảnh một con trăn tại Đền Trăn ở Ouidah (Benin), loài vật được tôn kính như biểu tượng bảo hộ trong tín ngưỡng Vodun. Nguồn ảnh: Theo MSN news.
Trung tâm của thần học Vodun là Dan – con rắn cầu vồng, một dạng thực thể trung gian giữa thế giới con người và thế giới linh hồn. Những con trăn, gắn liền với sức mạnh vũ trụ này, được tôn thờ như hiện thân của thần linh chứ không phải là loài vật để thuần hóa hay giam cầm.
Truyền thuyết địa phương càng làm cho ngôi đền thêm phần giàu giá trị lịch sử. Một câu chuyện phổ biến kể rằng vào những năm 1700, khi vua của Ouidah bị kẻ thù truy đuổi trong thời chiến, ông đã chạy vào một khu rừng thiêng gần đó để ẩn náu. Theo truyền thuyết, lúc ấy, những con trăn bất ngờ xuất hiện từ bụi rậm, bao quanh và ngăn cản kẻ thù tiếp cận ông. Biết ơn sự che chở này, nhà vua đã ra lệnh xây dựng các công trình để tôn vinh loài rắn, và theo thời gian, chúng phát triển thành Đền Trăn ngày nay.
Ngày nay, Đền Trăn là một công trình nhỏ bằng bê tông với mái lợp đất sét. Bên trong là một hố nơi hàng chục con trăn hoàng gia – loài nổi tiếng hiền lành, chậm chạp và dễ chịu – nằm cuộn tròn chồng lên nhau. Người ta tin rằng có khoảng 60 con trăn được nuôi tại đây, khiến nơi này trở thành nơi có số lượng trăn thiêng lớn nhất ở Benin.
Các thầy tế không cho trăn ăn. Thay vào đó, chúng được thả vào thị trấn theo lịch, thường là vào ban đêm để săn chuột và các loài gây hại. Việc trăn bò vào nhà dân là điều không hiếm. Khi điều đó xảy ra, không ai hoảng sợ – chúng được chào đón như những vị khách danh dự.
Trái với nỗi sợ phổ biến, con người không gặp nguy hiểm từ trăn. Chúng không có nọc độc và có bản tính hiền lành. Du khách có thể bế trăn sau khi thực hiện một nghi thức làm sạch tay, và với một khoản phí, họ có thể chụp ảnh cùng chúng. Hướng dẫn viên luôn đi kèm để đảm bảo sự thoải mái cho du khách và quan trọng hơn là bảo vệ các con trăn.
Không chỉ là điểm du lịch, ngôi đền vẫn được sử dụng cho mục đích thờ cúng. Một số khu vực trong khuôn viên mở cửa cho công chúng, trong khi những nơi khác chỉ dành cho nghi lễ.
Ở Ouidah, rắn không phải là biểu tượng của nguy hiểm hay lừa dối. Chúng là những người bảo hộ, là cầu nối tâm linh và là minh chứng sống cho lịch sử nhiều tầng lớp của thị trấn. Đền Trăn là một trong số ít những nơi mà huyền thoại và niềm tin vẫn song hành, không hề có nỗi sợ hãi.
Trong nhiều thập kỷ sau, gia tộc Sassoon kiếm lợi khổng lồ từ con đường đưa thuốc phiện vào Trung Quốc. Sau đó, họ chuyển sang lĩnh vực tài chính. Năm 1864, HSBC được thành lập tại Hồng Kông. Bề ngoài là tài trợ thương mại, nhưng thực tế trở thành công cụ tài chính có ảnh hưởng lớn.
Gia tộc Sassoon, một dòng họ Do Thái xuất thân từ Trung Đông, đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử kinh tế châu Á suốt gần hai thế kỷ. Từ vai trò là những thương nhân buôn thuốc phiện trong thế kỷ XIX đến những ảnh hưởng gián tiếp trong hệ thống tài chính hiện đại, hành trình của họ gắn liền với những biến động lớn của Trung Quốc.
Câu chuyện bắt đầu vào đầu thế kỷ XIX, khi thương mại giữa Anh và nhà Thanh rơi vào tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng. Trung Quốc xuất khẩu trà, lụa, sứ với số lượng lớn, trong khi phương Tây gần như không có hàng hóa tương xứng để trao đổi. Bạc vì thế chảy mạnh ra khỏi châu Âu. Trong bối cảnh đó, thuốc phiện – một sản phẩm gây nghiện nhưng sinh lợi cao – trở thành “giải pháp” để đảo ngược dòng chảy thương mại.
David Sassoon, người sáng lập gia tộc, nhanh chóng nắm bắt cơ hội này. Sau khi rời Baghdad và định cư tại Bombay (Mumbai ngày nay), ông xây dựng mạng lưới thương mại rộng khắp. Với sự bảo trợ của Đế quốc Anh, Sassoon tổ chức vận chuyển thuốc phiện từ Ấn Độ sang Trung Quốc, đặc biệt là các cảng như Quảng Châu và Thượng Hải. Để hợp thức hóa hoạt động, thuốc phiện được ngụy trang dưới danh nghĩa “dược phẩm ngoại”, quảng bá như một loại thuốc an thần. Nhưng thực chất, nó gây nghiện và tàn phá xã hội Trung Hoa.
Hệ quả là hàng triệu người Trung Quốc rơi vào vòng xoáy nghiện ngập, kéo theo sự suy yếu về kinh tế và xã hội. Khi triều đình nhà Thanh nhận ra mức độ nghiêm trọng, họ đã quyết liệt hành động. Năm 1839, Lâm Tắc Từ tiến hành tịch thu và tiêu hủy hơn 2,37 triệu cân thuốc phiện tại Hổ Môn. Đây không chỉ là một chiến dịch chống ma túy, mà còn là nỗ lực bảo vệ chủ quyền kinh tế quốc gia.
Tuy nhiên, hành động này lại châm ngòi cho một cuộc xung đột lớn hơn. Các thương nhân, trong đó có gia tộc Sassoon, gây áp lực lên chính phủ Anh với lý do “bảo vệ tài sản”. Kết quả là Chiến tranh Nha phiến bùng nổ. Nhà Thanh thất bại, buộc phải ký Hiệp ước Nam Kinh năm 1842, mở cửa nhiều cảng và nhượng Hồng Kông cho Anh. Từ đây, hoạt động buôn bán thuốc phiện không những không bị chấm dứt mà còn phát triển mạnh hơn.
Trong giai đoạn này, gia tộc Sassoon đạt đến đỉnh cao quyền lực. Họ kiểm soát phần lớn hoạt động buôn bán thuốc phiện và mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như bông, trà, bất động sản và tài chính. Với mạng lưới trải dài từ Ấn Độ, Trung Quốc đến châu Âu, Sassoon được xem là một trong những “đế chế đa quốc gia” đầu tiên trên thế giới.
Không dừng lại ở thương mại, gia tộc này nhanh chóng chuyển hướng sang lĩnh vực tài chính. Sự ra đời của các ngân hàng quốc tế tại châu Á, tiêu biểu như HSBC vào năm 1864, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Dù không phải do Sassoon trực tiếp sáng lập, nhưng hệ sinh thái tài chính mà họ góp phần xây dựng đã tạo ra ảnh hưởng sâu rộng.
Trong bối cảnh nhà Thanh suy yếu, chính quyền Trung Quốc phải vay vốn từ các ngân hàng nước ngoài để duy trì hoạt động. Những khoản vay này đi kèm điều kiện khắt khe, bao gồm việc thế chấp nguồn thu thuế quan và các lợi ích kinh tế quan trọng. Điều này khiến hệ thống tài chính Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào các thế lực bên ngoài.
Không chỉ vậy, các ngân hàng nước ngoài còn trở thành nơi cất giữ tài sản của một bộ phận quan lại, góp phần làm phức tạp thêm môi trường chính trị – kinh tế. Những nhân vật như Lý Hồng Chương hay Thịnh Tuyên Hoài đều có liên quan đến các hoạt động kinh tế mang tính quốc tế trong giai đoạn này. Trong khi đó, các doanh nhân nội địa như Hồ Tuyết Nham dù từng nổi lên mạnh mẽ nhưng cũng gặp nhiều khó khăn trước sự cạnh tranh và biến động tài chính.
Bước sang đầu thế kỷ XX, trung tâm kinh tế của gia tộc Sassoon chuyển dần sang Thượng Hải. Victor Sassoon, hậu duệ của David, đã biến nơi đây thành một trong những đô thị hiện đại bậc nhất châu Á. Ông đầu tư mạnh vào bất động sản, xây dựng các công trình biểu tượng như khách sạn Cathay và trụ sở Sassoon House trên Bến Thượng Hải.
Chiến tranh Nha phiến bắt đầu vào năm 1839.
Thượng Hải thời kỳ này trở thành “Paris của phương Đông”, nơi hội tụ của thương mại, tài chính và văn hóa. Gia tộc Sassoon đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, góp phần định hình diện mạo hiện đại của thành phố. Tuy nhiên, sự thịnh vượng này không kéo dài mãi.
Những biến động toàn cầu như khủng hoảng kinh tế, chiến tranh thế giới và nội chiến Trung Quốc đã làm lung lay nền tảng của đế chế Sassoon. Đến năm 1949, khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, phần lớn tài sản của gia tộc tại đại lục bị tịch thu. Victor Sassoon buộc phải rời khỏi Thượng Hải, đánh dấu sự kết thúc của một thời kỳ.
Sau năm 1949, cục diện thay đổi hoàn toàn. Trung Quốc chuyển sang mô hình kinh tế kế hoạch hóa, hạn chế sự tham gia của các thế lực nước ngoài. Tuy nhiên, tại Hồng Kông – nơi vẫn thuộc Anh cho đến năm 1997 – các định chế tài chính quốc tế tiếp tục đóng vai trò quan trọng.
Khi Hồng Kông trở về Trung Quốc, mối quan hệ giữa Bắc Kinh và các tổ chức tài chính quốc tế bước sang một giai đoạn mới. Trung Quốc mở cửa kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài nhưng đồng thời cũng tăng cường kiểm soát để bảo vệ chủ quyền tài chính. Đây là sự khác biệt lớn so với thời kỳ nhà Thanh, khi Trung Quốc ở thế yếu và bị áp đặt điều kiện.
Sự kiện Mạnh Vãn Chu năm 2018 là một ví dụ điển hình cho những căng thẳng trong bối cảnh hiện đại. Việc bà Mạnh Vãn Chu bị bắt tại Canada theo yêu cầu của Mỹ đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc và làm dấy lên tranh cãi quốc tế. Dù không liên quan trực tiếp đến gia tộc Sassoon, nhưng sự kiện này cho thấy cuộc đối đầu kinh tế – tài chính giữa Trung Quốc và các thế lực bên ngoài vẫn tiếp diễn, chỉ là dưới hình thức mới.
Nếu như trong thế kỷ XIX, “vũ khí” là thuốc phiện và thương mại, thì ngày nay đó là công nghệ, tài chính và địa chính trị. Trung Quốc không còn ở vị thế bị động như trước, mà đã trở thành một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới, có khả năng định hình luật chơi.
Nhìn lại toàn bộ hành trình, có thể thấy gia tộc Sassoon chỉ là một trong nhiều tác nhân tham gia vào quá trình tương tác giữa Trung Quốc và phương Tây. Tuy nhiên, họ là biểu tượng tiêu biểu cho giai đoạn mà Trung Quốc bị khai thác về kinh tế và mất dần quyền kiểm soát.
Cuộc “đối đầu” kéo dài 187 năm này thực chất là sự chuyển dịch quyền lực. Từ chỗ bị áp đặt và phụ thuộc, Trung Quốc dần vươn lên, tái khẳng định vị thế của mình. Trong khi đó, những gia tộc như Sassoon – từng đứng trên đỉnh cao quyền lực – lại dần rút khỏi sân khấu lịch sử.
Kết cục của cuộc đối đầu này không phải là một chiến thắng tuyệt đối của bên nào, mà là sự thay đổi vai trò. Trung Quốc ngày nay không còn là “nạn nhân” của hệ thống thương mại toàn cầu, mà là một trong những trung tâm quyền lực quan trọng. Còn gia tộc Sassoon, dù không còn ảnh hưởng như trước, vẫn để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử kinh tế thế giới.
Trong sự nghiệp cầm quân, Phụ Hảo đã chỉ huy nhiều trận chiến thắng lợi chống lại kẻ thù của nhà Thương. Bởi vậy, nàng có đất phong của riêng mình và sở hữu khối tài sản lớn. Hơn nữa, Phụ Hảo còn chính là Vương hậu của Thương Vương Vũ Đinh. Theo sử sách ghi lại, Thương Vương có đến 60 người vợ trong hậu cung nhưng Phụ Hảo chính là người được ông sủng ái bậc nhất. Có thể nói rằng, nữ tướng này độc sủng hậu cung và nhận trọn vẹn tình yêu của Vũ Đinh.
Nữ cường nhân đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa: Sánh ngang Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên
Nhắc đến những nữ cường nhân trong lịch sử cổ đại, người ta thường nghĩ ngay đến Thái hậu Lữ Trĩ của Tây Hán và Võ Tắc Thiên của nhà Đường. Một người được Thái sử công Tư Mã Thiên đưa vào phần “Bản kỷ” – vốn dùng để ghi chép việc trị vì của các bậc đế vương – và dành cho lời đánh giá rất cao: “Chính sự không ra khỏi cửa cung mà thiên hạ yên ổn; hình phạt ít dùng, tội nhân hiếm thấy; dân chăm lo cày cấy, áo cơm ngày càng sung túc”. Người còn lại là nữ hoàng đế chính thống duy nhất được thừa nhận trong lịch sử Trung Hoa, trong 15 năm trị vì đã đưa nhà Đường vào thời kỳ “quốc thái dân an, nhân tài xuất hiện không ngừng”. Có thể nói không quá rằng Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên gần như đạt tới đỉnh cao mà phụ nữ thời cổ đại có thể vươn tới, vì vậy hậu thế thường gọi chung họ là “Lữ – Võ”.
Dĩ nhiên, nếu xét về quyền lực nắm giữ, Từ Hi Thái hậu của nhà Thanh cũng có thể xem là một nữ cường nhân. Tuy nhiên, trong gần nửa thế kỷ cầm quyền, bà đã đưa ra không ít quyết định sai lầm, khiến Trung Quốc phải chịu nhiều nỗi nhục, thậm chí đến ngày nay vẫn là vết đau khó phai trong lòng người dân, nên danh xưng “nữ cường” của bà rõ ràng không thật xứng đáng.
Tranh vẽ Võ Tắc Thiên và Lữ Hậu.
Ngoài ra, trong lịch sử vẫn còn những nữ cường nhân khác, nhưng số người có thể đạt tới tầm vóc như Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên là vô cùng hiếm hoi. Tuy vậy, không có gì là tuyệt đối. Ngay từ trước thời của Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên, Trung Hoa đã từng xuất hiện một phụ nữ kiệt xuất: bà không chỉ có đất phong riêng mà còn là một nữ thống soái thiện chiến, địa vị lịch sử không hề thua kém hai nhân vật kể trên.
Người phụ nữ ấy tên là Phụ Hảo. Cần lưu ý rằng “Phụ” là tôn xưng, còn “Hảo” mới là họ; họ này thời cổ đọc là “Tử”. Bà là một trong hơn 60 người vợ của Thương vương Vũ Đinh. Dù hậu cung cạnh tranh khốc liệt, Vũ Đinh vẫn đặc biệt yêu quý bà. Khi nghe tin bà qua đời, ông vô cùng đau buồn và truy thụy bà là “Tân”, vì vậy hậu nhân nhà Thương còn tôn xưng bà là “Mẫu Tân” hoặc “Hậu Mẫu Tân”.
Lý do quan trọng nhất khiến Vũ Đinh sủng ái Phụ Hảo là vì bà có thể dẫn binh đánh trận và thường xuyên giành chiến thắng. Nhắc đến giáp cốt văn – loại chữ cổ được khắc trên mai rùa và xương thú, phát hiện tại di chỉ Ân Khư – chắc hẳn không còn xa lạ. Trong hơn một vạn mảnh giáp cốt khai quật tại Ân Khư (An Dương), tên của Phụ Hảo xuất hiện hơn 200 lần. Việc tên một phụ nữ được ghi chép dày đặc như vậy đủ cho thấy sự phi thường của bà.
Theo ghi chép giáp cốt văn, trong các cuộc chiến của Vũ Đinh với các bộ tộc và phương quốc xung quanh, Phụ Hảo nhiều lần được lệnh thay vua huy động binh lực, trực tiếp cầm quân ra trận. Bà từng đánh bại tộc Thổ Phương ở phía bắc, chinh phạt các nước Di ở phía đông nam, chiến thắng quân Ba ở phía tây nam, lập nên công lao to lớn trong việc mở rộng lãnh thổ nhà Thương. Trong văn khắc còn có ghi: “Điều động ba nghìn quân của Phụ Hảo, hợp cùng vạn quân tiến đánh Khương”. Đặc biệt, trong trận đánh với Ba Phương, bà còn thực hiện một cuộc phục kích – được xem là trận phục kích sớm nhất có ghi chép trong lịch sử chiến tranh Trung Quốc.
Chính vì vậy, Phụ Hảo được coi là nữ thống soái quân sự đầu tiên có ghi chép rõ ràng trong lịch sử Trung Hoa. Không chỉ vậy, bà còn là một chính trị gia xuất sắc, thường được giao chủ trì các nghi lễ tế trời, tế tổ tiên, tế thần, sau đó còn đảm nhiệm chức quan bói toán, trở thành thành viên quan trọng trong bộ máy cai trị của Vũ Đinh.
Với một người vợ tài năng như vậy, việc Vũ Đinh hết mực sủng ái là điều dễ hiểu. Ông không chỉ ban cho bà lãnh địa riêng mà còn thường xuyên cầu khấn thần linh phù hộ bà khỏe mạnh, trường thọ. Tuy nhiên, trời không chiều lòng người, Phụ Hảo qua đời trước ông. Sau khi bà mất, mỗi khi có chiến sự, Vũ Đinh đều làm lễ cầu khấn mong linh hồn bà trên trời trợ giúp.
Không dừng lại ở đó, ông còn xây dựng cho bà một ngôi mộ lớn riêng biệt và dành cho bà nghi lễ tế tự đặc biệt. Việc một phụ nữ sau khi qua đời được hưởng vinh dự cao như vậy là điều vô cùng hiếm thấy trong thời nhà Thương. Qua đó có thể thấy tình cảm sâu sắc của Vũ Đinh dành cho Phụ Hảo. Vì thế, nói rằng Phụ Hảo là một nữ cường nhân không hề thua kém Lữ Hậu và Võ Tắc Thiên hoàn toàn không phải là lời nói quá.
"Đám cưới ma" cũng chỉ vì tình yêu
Thương Vương yêu Phụ Hảo đắm say thế nhưng cuối cùng biến cố ập đến vào năm nàng 33 tuổi. Có thông tin cho rằng vì nàng sinh khó mà qua đời. Vào thời ấy, "cửa sinh là cửa tử" thật sự đối với nữ nhân. Nàng Phụ Hảo mạnh mẽ trên chiến trường cũng không vượt qua được.
Nữ nhân mà mình yêu thương nhất ra đi khiến cho Thương Vương đau đớn đến tột cùng. Thời điểm ấy khi biết tin Vương hậu mất, binh sĩ, dân chúng đều đau buồn thương tiếc suốt nhiều ngày.
Thương Vương lại càng khỏi phải nói. Ông đã dồn hết sự thương nhớ, tưởng niệm vào việc an táng cho nàng. Tất cả những gì quý giá, ngọc ngà châu báu có được trên dương gian đều được táng theo Phụ Hảo.
Lăng mộ của nàng được xây gần cung điện để Thương Vương luôn cảm thấy nàng vẫn ở bên.
Thế nhưng, chấp niệm của Đế Vương thật sự quá điên cuồng. Phụ Hảo mất đi, ông lo sợ nàng ở thế giới bên kia không có ai ở bên, che chở và làm điểm tựa cho. Ông đã đưa ra một chủ ý vô cùng đặc biệt và quyết tâm làm theo.
Bởi vậy, Thương Vương Vũ Đinh đã tổ chức "đám cưới ma" cho Phụ Hảo. Đám cưới ma được tổ chức 3 lần, gả Phụ Hảo cho 3 vị Tiên Tổ của Vũ Đinh. Đến khi gả Vương hậu của mình cho Thành Thang Hoàng đế - vị Hoàng đế khai quốc của nhà Thương thì Thương Vương mới yên tâm rằng nàng sẽ được che chở, sống sung sướng và không bị bắt nạt.
Đúng là một mối tình khiến người ta phải thổn thức mãi không thôi. Thương Vương Vũ Đinh khi Vương hậu còn trên trần gian thì yêu thương hết lòng, yêu chiều và đồng ý cho mong muốn được cầm quân đánh giặc của nàng. Đến khi Phụ Hảo mất rồi lại thương tiếc khôn nguôi, thậm chí còn gả nàng cho người khác để mong nàng vẫn sung sướng, hạnh phúc.
Ông quả là một vị Đế Vương khác biệt. Cho dù những hành động của Thương Vương có kỳ quái nhưng suy cho cùng nó cũng xuất phát từ tình yêu thương đắm say.
“Trong nhà có ba linh vật, gia đình thịnh vượng”, gia đình bạn có bao nhiêu linh vật trong ba vật này?
Điều này đặc biệt đúng đối với ngôi nhà khi bạn thấy ba linh vật này xuất hiện trong nhà mình, điều đó cho thấy phong thủy tốt đang đến.
Chỉ cần ngôi nhà của bạn có cùng số người ở thì ngôi nhà của bạn sẽ giàu có và thịnh vượng như những người sống ở đó. Hãy xem nhà bạn có bao nhiêu đồ đạc nhé.
1. Sách tràn ngập, thay đổi vận mệnh của bạn
Người xưa thường nói: “Lập gia đình đã khó, giữ được gia đình còn khó hơn”. Một ngôi nhà trở nên ổn định hơn theo thời gian chắc chắn sẽ không đánh giá thấp sức mạnh của việc đọc sách.
linh vật, gia đình thịnh vượng
Hương thơm của sách là linh vật chính của gia đình.
Đọc một cuốn sách và bạn có thể cảm nhận được thế giới trong cuốn sách đó; đọc hàng trăm cuốn sách và bạn có thể mở rộng tầm mắt trong cuốn sách đó. Và vấn đề số phận sẽ dễ dàng được giải quyết một cách vô thức.
Có một cuộc khảo sát nghiên cứu như vậy:
Theo dõi 73.249 gia đình ở 27 quốc gia, các nhà nghiên cứu nhận thấy sự thịnh vượng của một gia đình 20 năm sau phụ thuộc vào số lượng sách trong nhà.
Sau tai nạn, thiên tai, số vàng bạc châu báu đó tựa như mây trôi, nhưng chỉ có những gia đình kiên trì truyền lại sách vở từ đời này sang đời khác mới có thể ổn định được sự thịnh vượng trước những đổi thay.
Triết gia Cicero từng nói: “Một ngôi nhà không có sách giống như một cơ thể bị mất đi tâm hồn”.
Hãy sử dụng việc đọc để đào sâu khả năng của mình để không bị thời thế loại bỏ.
Khi một gia đình luôn duy trì tinh thần dám nghĩ dám làm như vậy thì dù thế giới có thay đổi thế nào thì gia đình đó cũng không bao giờ có thể bị đánh bại.
2. Hãy siêng năng và tiết kiệm thì gia đình bạn sẽ yên tâm
Ngoài sự hòa thuận và hiếu thảo thì sự siêng năng, tiết kiệm cũng quan trọng không kém để gia đình được thịnh vượng.
Tiết kiệm là linh vật thứ hai của gia đình.
Như Wilde đã nói: "Khi tôi còn trẻ, tôi nghĩ tiền là thứ quan trọng nhất trên đời. Bây giờ tôi đã già, tôi biết rằng nó đúng như vậy".
Sự tự tin của mỗi gia đình bình thường đều đến từ việc tiết kiệm tiền.
Tiền là phẩm giá và nó cũng là nguồn an ủi trong thời kỳ khủng hoảng. Chỉ khi gia đình tự chủ được về tài chính thì cuộc sống của họ mới viên mãn.
Chỉ bằng cách bảo vệ ví tiền của gia đình, gia đình mới có thể sống một cuộc sống suôn sẻ trong thế giới khó lường này.
3. Truyền thống gia đình thuần khiết, phước lành liên tục
Tục ngữ có câu: “Đạo đức được truyền lại trong gia đình lâu dài, truyền thống gia đình sẽ tồn tại mãi mãi”.
Truyền thống gia đình là nền tảng cho sự thăng trầm của một gia đình. Nếu truyền thống gia đình trong sạch thì gia đình sẽ được phước; nếu truyền thống gia đình xấu thì gia đình sẽ tan nát.
linh vật, gia đình thịnh vượng
Ngàn vàng bạc bạc không bằng truyền thống gia đình thuần khiết.
Sự giáo dục của gia đình là khuôn mẫu và số phận của một người.
Nó sẽ ảnh hưởng một cách tinh tế đến hành vi và công việc của gia đình về mặt tính cách, để gia đình luôn có thể biến nguy hiểm thành vận may hết lần này đến lần khác khi phải đối mặt với những lựa chọn.
Truyền thống tốt đẹp của gia đình là mảnh đất tốt nhất để nuôi dưỡng thế hệ tương lai tiến bộ.
Lấy nhân nghĩa làm nguyên tắc và lấy lòng nhân ái làm điểm mấu chốt thì mỗi thành viên trong gia đình sẽ được năm tháng nuôi dưỡng, thịnh vượng, gia tài thịnh vượng.
Trong một gia đình, dùng hương thơm của sách để khai thông trí tuệ, dùng tiền tiết kiệm để xây dựng niềm tin, dùng truyền thống gia đình để truyền từ đời này sang đời khác, theo thời gian, tâm hồn mỗi người sẽ có được một nhân cách và sự tu dưỡng hoàn thiện, có thể bước đi bình thản trên thế giới.
Nhiều đàn ông tự tin phong độ nhưng không ngờ tinh trùng yếu hoặc vắng mặt. Sự thật tại phòng khám nam khoa khiến không ít người "vỡ mộng" khi đi kiểm tra.
Nhiều nam giới tin rằng chỉ cần còn "phong độ" trong chuyện chăn gối, quan hệ đều đặn và sung mãn thì khả năng có con là điều hiển nhiên.
Tuy nhiên, thạc sĩ, bác sĩ Lê Đức Phúc, khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết thực tế tại các phòng khám nam khoa lại cho thấy một nghịch lý rằng không ít quý ông vẻ ngoài khỏe mạnh, sinh lý tốt nhưng lại đối mặt với tình trạng vô tinh hoặc tinh trùng yếu nghiêm trọng.
Nhầm lẫn giữa "phong độ" và khả năng sinh sản
ThS.BS Lê Đức Phúc cho hay đa số nam giới thường đánh đồng khả năng tình dục với khả năng sinh sản. Nhiều người mặc định "mạnh" chuyện ấy đồng nghĩa với tinh trùng cũng "khỏe".
Trên thực tế, đây là hai quá trình hoàn toàn khác biệt. Khả năng tình dục chủ yếu được điều khiển bởi hormone testosterone cùng hệ thần kinh và mạch máu, quyết định ham muốn, khả năng cương cứng và thời gian quan hệ. Trong khi đó, khả năng sinh sản lại phụ thuộc vào quá trình sản xuất tinh trùng tại tinh hoàn.
Sai lầm khi đánh đồng bản lĩnh phòng the với khả năng sinh sản, nhiều nam giới ngỡ ngàng nhận kết quả tinh dịch đồ. Ảnh: Việt Linh.
"Điều này đồng nghĩa một người đàn ông có thể vẫn sung mãn, quan hệ bình thường nhưng 'đội quân' tinh binh lại không tồn tại (vô tinh), số lượng ít hoặc chất lượng kém, không đủ khả năng thụ tinh. Sự nhầm lẫn này khiến nhiều người chủ quan, chậm trễ đi khám khi mãi chưa có con", bác sĩ Phúc nói.
Theo vị chuyên gia, có những trường hợp nam giới vẫn xuất tinh bình thường, lượng tinh dịch nhìn có vẻ đầy đủ nhưng thực chất không hề có tinh trùng bên trong (vô tinh bế tắc).
Một số dấu hiệu cần lưu ý thay vì chỉ dựa vào "phong độ" bên ngoài gồm:
Kích thước tinh hoàn: Nếu tinh hoàn nhỏ, mềm, đó có thể là dấu hiệu "nhà máy" sản xuất tinh trùng đang hoạt động kém công suất, dù ham muốn vẫn bình thường.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Cảm giác nặng hoặc đau tức ở vùng bìu sau khi vận động mạnh, trông thấy các búi tĩnh mạch giãn như "búi giun" dưới da bìu. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm chất lượng tinh trùng nhưng ít ảnh hưởng đến khả năng cương cứng ở giai đoạn đầu.
Tiền sử bệnh lý: Các bệnh như quai bị gây sưng đau tinh hoàn lúc nhỏ, tinh hoàn lạc chỗ hoặc các phẫu thuật vùng bẹn bìu đều có thể để lại di chứng cho khả năng sinh sản sau này.
Tìm câu trả lời chính xác nhất
Khác với tình trạng vùi dương vật ở trẻ em có thể nhìn thấy bằng mắt thường, vô sinh nam thường diễn tiến âm thầm. Một người đàn ông có thể sống 30-40 năm cuộc đời với vẻ ngoài khỏe mạnh mà không hề biết mình gặp vấn đề về sinh sản cho đến khi lập gia đình.
Theo bác sĩ Phúc, nhiều yếu tố trong lối sống hàng ngày có thể âm thầm làm suy giảm chức năng sinh sản ở nam giới.
Hút thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Các nghiên cứu cho thấy nam giới hút thuốc thường có số lượng và chất lượng tinh trùng thấp hơn. Nguy cơ vô sinh tăng lên nếu hút lâu năm hoặc trên 20 điếu mỗi ngày. Đồng thời, thuốc lá còn liên quan rối loạn cương dương.
Việc sử dụng rượu bia quá mức cũng gây rối loạn các hormone sinh sản như testosterone, LH, FSH, từ đó cản trở quá trình sản xuất tinh trùng. Độc tố trong rượu có thể làm tổn thương DNA tinh trùng, làm giảm khả năng thụ tinh và tăng nguy cơ dị tật.
Chế độ ăn nhiều đồ chiên rán, dầu mỡ chứa các chất như acrylamide và chất béo không lành mạnh có thể ảnh hưởng xấu đến hormone nam và làm suy giảm chất lượng tinh trùng. Tương tự, việc sử dụng ma túy, đặc biệt là cần sa, có thể làm giảm khả năng di chuyển và gây tổn thương DNA của tinh trùng.
Một số thói quen tưởng chừng vô hại như mặc quần chật, tắm nước quá nóng lại làm tăng nhiệt độ tinh hoàn, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh tinh. Bên cạnh đó, stress kéo dài và tình trạng thừa cân, béo phì cũng làm rối loạn hormone, gây suy giảm chức năng sinh sản.
Thức khuya, ngủ dưới 6 giờ mỗi ngày cũng khiến tinh trùng yếu đi, giảm khả năng sống sót.
"Nguy cơ còn đến từ việc lạm dụng thuốc tăng cường sinh lý hoặc các sản phẩm hỗ trợ tăng cơ chứa steroid. Những chất này có thể giúp cơ thể 'đô' hơn, cải thiện phong độ tạm thời nhưng lại ức chế quá trình sản xuất tinh trùng, thậm chí gây vô sinh", bác sĩ Đức Phúc nhấn mạnh.
Để đánh giá khả năng sinh sản, bác sĩ Phúc khuyến cáo nam giới nên thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ. Đây là phương pháp đơn giản, nhanh chóng và có độ chính xác cao để kiểm tra số lượng, chất lượng tinh trùng.
Nếu kết quả cho thấy không có tinh trùng, người bệnh sẽ được chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như kiểm tra nội tiết, siêu âm hệ sinh dục hoặc xét nghiệm di truyền nhằm tìm nguyên nhân.
Đáng chú ý, vô sinh nam không phải là "án tử". Với sự phát triển của y học, ngay cả những trường hợp vô tinh vẫn có cơ hội làm cha nhờ các kỹ thuật vi phẫu như Micro-TESE để tìm và sử dụng tinh trùng còn sót lại.
Các chuyên gia khuyến cáo nam giới nên khám sức khỏe tiền hôn nhân thay vì chờ đến khi hiếm muộn mới đi kiểm tra. Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá, tránh môi trường nhiệt độ cao và không tự ý dùng thuốc nội tiết hay sản phẩm không rõ nguồn gốc là rất quan trọng.
"Bản lĩnh" của người đàn ông không chỉ nằm ở phong độ nhất thời, mà còn ở trách nhiệm bảo vệ sức khỏe sinh sản. Nếu vợ chồng quan hệ đều đặn trên một năm (hoặc 6 tháng nếu người vợ trên 35 tuổi) mà chưa có con, cần sớm đến cơ sở chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
Asia
VN
Middle East
Thailand
China
