Một hôm, trong một tiệm cà-phê của một thành phố nhỏ ở ngoại ô Paris, Cỏ May nghe lỏm câu chuyện giữa một ông khách hàng với người đứng bán thuôc hút và lô-tô, cá ngựa, … của cà-phê. Ở Pháp, thuốc hút, lô-tô, cá ngựa, … thường chiếm một góc của cà-phê để dể thu hút khách hàng, hoặc nghiền cà-phê, hoặc nghiền cá ngựa, cả hai đều cùng lúc trở thành khách vừa uống cà-phê, vừa đánh lô-tô, cá ngựa luôn .
Cà-phê:
- Ông cũng là người Việt Nam à?
- Phải.
- Ông ở đây lâu chưa?
- Khá lâu, có tới hai mươi năm.
- Sao lạ vậy? Tại sao không thấy ông tới đây?
- Tại sao phải tới đây?
- Đánh cá ngựa, đánh lô-tô …Tôi biết gần như hết người Việt Nam ở đây . Họ thường tới đây
uống cà-phê và đánh cá ngựa …
Người Việt Nam, thành phần lao động, buôn bán nhỏ, phần lớn đam mê cờ bạc. Về số người chơi không đông bằng người Tây, Mỹ, nhưng về tỷ lệ, là một con số tiêu biểu rất đáng kể.
Ở các nơi, đều thấy nhan nhản những thứ cờ bạc do nhà nước chủ trương và phát hành độc quyền v́ đó là nguồn lợi lớn và chắc ăn lại chớp nhoáng cho ngân sách quốc gia.
Ở Mỹ, theo thống kê của American Statistics of National Council, hiện có 3 triêu người nghiền cờ bạc trong đó phụ nữ chiếm phân nửa. Mỗi người đàn ông nghiền cờ bạc thua trung b́nh từ 55 000,USD tới 90 000,USD trong lúc đó, các bà chỉ thua trung b́nh 16 000, USD mà thôi.
Mức độ thua bạc của người Việt Nam hải ngoại chưa có thống kê nên chỉ biết số người ham mê cờ bạc rất đông. Và không thiếu người thua tán gia bại sản. Ở V́ệt Nam, trong mỗi trận banh lớn, thường thấy tin tức có người đi xuống lầu bằng cửa sổ v́ thua cá độ.
Ở Pháp, có 1% dân chúng cờ bạc ghiền, tức lối 6, 58 triệu người ( dân số 2013). Nhà nước Pháp vừa mở mang ngành kinh tế quốc doanh cờ bạc, vừa mở trung tâm trị liệu bệnh nghiền cờ bạc .
Một thứ bệnh lư
Thật vậy, đây là lần đầu tiên, trong tỉnh Lot, một Trung tâm khám bệnh và chữa trị vừa mở cửa đón nhận bệnh nhân nghiền cờ bạc v́ bệnh nhân ngày càng đông đến báo động nhà cầm quyền địa phương.
Những con bệnh bị nhiễm những thứ vi khuẩn cực dữ, có tên khoa học như Cash, Loto, PMU, Paris sportifs và nhiều thứ khác nữa tuy chẩn đoán được, nhưng chưa có thuốc đủ sức mạnh để chữa trị. Các loại kháng sinh hay trụ sinh thông thường đều không đủ khả năng áp đảo cơn bệnh.
Đây là chứng bệnh xă hội nghiêm trọng mang tính sanh tử. Nó làm cho bệnh nhân trở thành người bị thương tật và bất lực.
Khi nhận thấy tầm quan trọng của hiện tượng xă hội, Cơ Quan Y tế địa phương (Agence Régionale de Santé) ủy nhiệm cho “Ủy Ban Nghiên cứu và thông tin hội nhập” lo xử lư những chứng bệnh nghiền cờ bạc. Từ tháng giêng vừa qua, Bs Philippe de Lapanouse đă chữa trị những bệnh nghiền đỏ đen tại « Trung tâm chửa trị và đề pḥng bệnh nghiền » ( bệnh nghiền : addictologie). Ông sẽ nhận khám những bệnh nhơn nghiền cờ bạc.
Từ lâu, rượu, thuốc lá và ma túy không c̣n chỉ là những thứ làm con người ta mắc phải bệnh nghiền mà thôi. Cờ bạc dưới nhiều h́nh thức đă trở thành một thứ ma túy khủng khiếp. Nhưng lại hợp pháp hoàn toàn. Bệnh lư này đă thật sự trở thành một vấn đề cho Y tế của nước Pháp. Theo Bs De Lapanouse, v́ « nghiện ngập vốn là một t́nh trạng của người tiêu thụ bị phụ thuộc một sản phẩm mà thiếu sự kiểm soát ở chính ḿnh », nên sự đam mê cờ bạc thuộc thứ bệnh lư đó.
Ở vùng Lot, miền Tây-Nam nước Pháp, giới hữu trách quyết định nhận trọn trách nhiệm về vấn đề này, vừa chữa trị, vừa chịu mọi phí khoản cho bệnh nhân v́ số bệnh nhân ngày càng thêm đông. Kết quả nhiều cuộc điều tra cho thấy dân chúng Pháp có 1% nghiền cờ bạc và có 1/3 trong số này biểu hiện một thứ bệnh lư rơ ràng.
Cắt cỏ nuôi ngựa
Những người nghiền và những người bệnh thường là những người có lợi tức khiêm tốn. Họ có khi vừa mắc phải chứng nghiền cờ bạc lại đồng thời nghiền rượu nữa. Sự nghiền cờ bạc đến với họ rất tự nhiên nhưng rất hấp dẫn, rất quyến rũ. Thường con bệnh bắt đầu làm cho họ nhớ lại với sự phấn khởi trong ḷng. Trong kỳ chơi bất ngờ trước đây vài hôm, họ đă ăn được một số tiền thật dễ dàng. Chắc chắn lúc đó là lúc họ đang được may mắn. Phải chi họ tiếp tục chơi nữa, họ sẽ hốt thêm nhiều nữa. Biết đâu cái may mắn đó tới nay vẫn c̣n. Tại sao ta không đi lần nữa thử xem cái may mắn đó có cho ta thêm một số tiền lớn nữa không? Khi nhớ tới lần đánh bạc ăn, hốt tiền vào túi, là cảm thấy sung sướng lạ kỳ. Có cái ǵ nó thúc giục phải đi đánh nữa. Tiền đang chờ sẵn ở đó để cho ḿnh hốt bỏ vào túi ở.
Sự chữa trị dưới sự điều khiển của Bs De Lapanouse gồm 2 phần. Phần đầu xử lư về tâm lư bệnh nhân. Những chuyên viên tâm lư được đào tạo chuyên ngành về vấn đề này khám nghiệm và giải quyết về mặt tâm lư bệnh nhân, kế tiếp bệnh nhân được đưa qua một chuyên viên về xă hội. Mục đích nhằm giải quyết nguyên nhân và hậu quả. Bác sĩ chỉ can thiệp khi thấy cần. Sự chữa trị sau đó đưa bệnh nhân tham dự những buổi sanh hoạt cá nhân hoặc chung với nhiều người, cả với những buổi thể dục thư giăn, nhằm khôi phục cho bệnh nhân sự sáng suốt, tinh thần vững mạnh có thể phán xét tốt xấu, hay dở. Mục tiêu của người chữa bệnh là t́m hiểu sự diễn tiến của hiện tượng để đột kích cơn nghiền.
Trong lúc chữa bệnh, giới chức y tế cũng quan tâm đến môi trường sống của bệnh nhân, như gia đ́nh, bạn bè, …và vận động sự ủng hộ mạnh mẽ của những người này. Sự nghiền sẽ bị cô lập. Kẻ nghiền thường nghĩ ḿnh nghiền có làm hại ai đâu. Câu hỏi thật sự được đặt ra là « Tôi có chặn đứng bệnh nghiền cờ bạc được không? Phải chăng tôi bất lực?».
Người chơi cờ bạc ngày càng đông v́ mơ ước khi ăn sẽ giúp vực dậy t́nh trạng tài chánh gia đ́nh suy thoái do khủng hoảng kinh tế trầm trọng của cả Âu châu. Trước kia, lô-tô chỉ sổ có ngày thứ tư và thứ bảy. Nay tṛ chơi may rủi trở thành hằng ngày. Hằng giờ. Hằng 5 phút. Người chơi thường xuyên từ nay sẽ mất thêm từ 10% tới 15% trên số tiền thu nhập của ḿnh.
Trước đây, dân cá ngựa, lô-tô, phần đông là những người lao động có mức lợi tức thấp. Nhưng gần đây, những người ăn thua lớn lại là những người có lợi tức trung b́nh hay trên trung b́nh. Như y sĩ, dược sĩ, nha sĩ hoặc chủ xí nghiệp nhỏ hay vừa. Khi chơi, có ăn, có thua, mà thua thường hơn nên người chơi cứ phải bám theo để gở vốn và kiếm lời. Từ đó trở thành nghiền.
Những con số ước mơ
Mỗi kỳ xổ số, nhứt là EuroMillions, đua ngựa, đưa ra số tiền trúng là những con số hằng triệu, chục triệu, trăm triệu làm sao tránh khỏi gợi lên sự mơ ước ở nhiều người, chỉ với vài đồng bạc, vài chục bạc, trong vài giờ có thể trở thành triệu phú? Nhưng đó vẫn là mơ ước và những mơ ước lẻ tẻ này đóng góp vào thu nhập cho Công ty La Française des Jeux, riêng năm 2012, là 12,1 tỷ euros, tăng lên 6, 1% . Một người ở vùng Alpes-Maritimes, ngày 13 tháng 11/2012, trúng 169 837 010 euros . Trong năm này, Công ty đem lại cho ngân sách quốc gia hơn 3 tỷ euros . Hơn 200 triêu euros đem tài trợ cho chương tŕnh phát triển thể thao cho mọi người.
La Française des Jeux là Công ty quốc doanh độc quyền phát hành những tṛ chơi may rủi ăn tiền. Chủ là Nhà nước Pháp nắm 72% vốn. Công ty thành lập năm 1976 dưới tên “Sổ số quốc gia pháp”. Tên gọi thay đổi, phù hiệu cũng thay đổi và vốn cũng tăng dần. Từ năm 1976 tới năm 2012, Loto giúp được 41 người làm triêu phú.
Trụ sở của Công ty đặt tại số 126, đường Galliéni ( không phải đường Galliéni ở Sài g̣n trước năm 1954), Thành phố Boulogne-Billancourt, nằm sát Paris phía Tây. Nhắc địa chỉ của Công ty để bà con biết khi cần tới lănh tiền v́ phần lớn người chơi không biết nơi đây là ở đâu tuy đă đóng góp cho nó không ít. Công ty, ngoài Nhà nước, gồm có 7 phần hùn từ 1% tới 5%. Những người góp lợi tức cho Công ty, tuy cháy túi ḿnh, nhưng làm được một điều thiện lớn là nuôi sống cho 1065 nhân viên. Dĩ nhiên các Ông Tổng Giám đốc, Giám đốc lảnh mức lương kếch xù, không tính những khoảng tiền bồi dưỡng, tức bổng và lộc.
Công ty La Française des Jeux là cơ sở đầu tiên sanh hoạt sát cánh người dân. Công ty có 36 600 địa điểm phát hành đủ càc tṛ chơi may rủi ăn tiền. Tính ra cứ 1700 người dân có 1 địa điểm đánh bạc. Những địa điểm này là cà-phê, cửa hàng bán thuôc hút, sạp báo, tiệm chạp phô ở tỉnh lẻ, cây xăng ở hải ngoại. Năm 2009, Công ty đă trả huê hồng cho người đại diện bán lẻ hết 484 triêu euros.
Doanh thu của Công ty sẽ đem 50, 5% chia cho người trúng và đươc miển thuế v́ thuế đă đươc Chánh phủ lấy rồi, 12% cho Công ty, 37, 5% cho Nhà nước. Đặc biệt đáng ghi nhớ là “Hội Những người bể mặt”, nạn nhân của Đệ I Thế chiến, là người hùn vốn lịch sử (1%) được chia lời.
Người ta nói “Cờ bạc là bác thằng bần”, nhưng trong quá tŕnh thành lập Công ty tới nay, không phải không có khá nhiều người trúng, có không ít người trở thành triêu phú “Giúp đồng bào ta, Giàu sang cửa nhà” ( Tưởng niệm nhạc sĩ Trần văn Trạch).
Về mặt tiêu cực, tṛ chơi may rủi ăn tiền đă làm tán gia bại sản, thân tàn ma dại không biết bao nhiêu người v́ muốn làm kinh tế chớp nhoáng. Thảm hại hơn hết là nguyên nhân của chứng bệnh xă hội, trở thành một thứ bệnh tâm thần dưới một dạng đặc biệt.
Nhưng đồng thời, tṛ chơi may rủi này lại là nguồn thu nhập lớn, phát đạt và vững chắc cho ngân sách quốc gia, ngay cả trong thời kỳ khủng hoảng trầm trọng, kinh tế không tăng trưởng (dưới mức O).
Như vậy người cắt cỏ cho ngựa ăn đă mang lại cho đất nước này một ơn ích nào đó chớ?
© Nguyễn Thị Cỏ May
© Đàn Chim Việt
Cắt cỏ bồ đề cho ngựa tôi ăn
